પ્રિન્ટરનો કર્કશ અવાજ રૂમની શાંતિને ચીરી રહ્યો હતો. ફિનાઇલ અને જૂના લોહીની ગંધ હવામાં જામી ગઈ હતી. ડોક્ટર શાહે એક સફેદ કાગળ ફાડ્યો. બિલ. કાગળની કિનારી ખરબચડી હતી. સામે પલંગ પર એક કરચલીવાળી ડોસી બેઠી હતી. એના શ્વાસમાં સિસોટી વાગતી હતી. ફેફસાં જાણે ફાટી જવાના હોય એવો અવાજ.
રૂમની દીવાલો પરથી પોપડા ખરી રહ્યા હતા. લીલા રંગનો પેઇન્ટ ઉખડી ગયો હતો. શાહે કાગળ એની તરફ લંબાવ્યો. ડોસીના હાથ ધ્રૂજતા હતા. ચામડી નીચે ભૂરી નસો કીડાની જેમ ઉપસી આવી હતી. એણે કાગળ પકડ્યો. કાગળ પર છાપેલા કાળા આંકડા. બે લાખ રૂપિયા.
શાહને પરસેવો થતો હતો. ગરદન પાસેની ચામડી ખંજવાળતી હતી. એને ખબર હતી હવે શું થશે. આ રોજનું નાટક હતું. ગરીબ દર્દી. મોટું બિલ. અને પછી રડવાનું ચાલુ. શાહનું મગજ બહેર મારી ગયું હતું. એને એક સિગારેટ જોઈતી હતી. સસ્તી સિગારેટ અને કડક ચા. બસ. પણ અત્યારે આ ડોસી સામે ઊભું રહેવું પડે એમ હતું.
ડોસીની આંખો કાગળ પર ચોંટી ગઈ હતી. શ્વાસની ગતિ વધી ગઈ. બે લાખ. આ રકમ કોઈના પણ હાડકાં ગાળી નાખે. અને પછી પાણીનું પહેલું ટીપું પડ્યું. કાગળ પર. બરાબર બે લાખના આંકડા પર. શાહી થોડી ફેલાઈ ગઈ. ડોસીના ગળામાંથી એક વિચિત્ર અવાજ નીકળ્યો. કફથી ભરેલો ડૂમો. એ રડવા લાગી. ખભા હલવા લાગ્યા. શાહે દાંત પીસ્યા. એને ચીડ ચડતી હતી.
આ બધું એને નહોતું ગમતું. મેડિકલ કોલેજમાં આના વિશે કોઈ પાઠ નહોતા ભણાવ્યા. હવે આ ડોસી એના પગ પકડશે. ભીખ માંગશે. ભગવાનના સમ આપશે. શાહે પોતાના બૂટ તરફ જોયું. એના પર કાદવ અને કોઈ અજાણ્યા પ્રવાહીનો ડાઘ હતો. રૂમની ટ્યુબલાઇટ એક મરેલા જીવડાની જેમ ફફડતી હતી. અવાજ વધતો જતો હતો. ડોસીનો રડવાનો અવાજ હવે આખા વોર્ડમાં સંભળાતો હતો. કોઈક તો બોલશે. કંઈક તો તૂટશે. બસ હવે હદ થઈ ગઈ હતી.
“પૈસા નથી એટલે રડો છો?” શાહથી પૂછાઈ ગયું. એનો અવાજ બરછટ હતો. અવાજમાં કોઈ દયા નહોતી. માત્ર થાક. એક ભયંકર કંટાળો.
ડોસીએ માથું ઊંચું કર્યું. એની આંખો લાલ હતી. કીકીની આસપાસ પીળાશ પડતા ડાઘ હતા. આંસુ ગાલની કરચલીઓમાં રસ્તો બનાવી રહ્યા હતા. ગાલ પરની ચામડી લટકી ગઈ હતી.
“ના બેટા.” ડોસીનો અવાજ ફાટેલા ઢોલ જેવો હતો.
શાહ ચોંક્યો. એણે ભવાં ખેંચ્યા.
“તો?” શાહે પૂછ્યું.
ડોસીએ પોતાના છાતીના ભાગ પર હાથ મૂક્યો. ત્યાં જ્યાં હજી થોડા કલાક પહેલાં ઓક્સિજનની પાઇપ લાગેલી હતી. પ્લાસ્ટિકની પારદર્શક પાઇપ. જેમાંથી કૃત્રિમ હવા એના ફેફસાંમાં ધકેલવામાં આવતી હતી. એ પાઇપને કારણે એના નાક પાસે લાલ નિશાન પડી ગયું હતું.
“પૈસા તો છે. દીકરાઓ મૂકી ગયા છે.” ડોસીએ ધીમેથી કહ્યું. એના અવાજમાં કોઈ ગર્વ નહોતો. બસ એક ખાલીપો હતો.
શાહને સમજાયું નહીં. જો પૈસા છે તો આ નાટક શેનું. એનો સમય બગડતો હતો.
“તો પછી આ આંસુ શેના છે માજી. બિલ ભરી દો અને ઘરે જાવ. મારે બીજા દર્દી જોવાના છે.” શાહ કડકાઈથી બોલ્યો. એના ખિસ્સામાં પડેલું લાઇટર એના સાથળ પર વાગતું હતું. એને બહાર જવું હતું. આ વોર્ડની હવા એને ગૂંગળાવી રહી હતી. અહી દવાઓની કડવાશ અને મરેલા દર્દીઓની વાસ આવતી હતી. ડસ્ટબીનમાં લોહીવાળા પાટા પડ્યા હતા. બધું જ સડેલું લાગતું હતું.
ડોસીએ ફરીથી કાગળ તરફ જોયું.
“આ કાગળ જોઈને મને એક બીજું બિલ યાદ આવી ગયું.”
“કયું બિલ.”
“કુદરતનું.”
શાહ હસ્યો નહીં. એને આ ફિલોસોફી સાંભળવાનો કોઈ શોખ નહોતો. પણ એના પગ જમીન સાથે જકડાઈ ગયા હતા.
“તમે મને બે દિવસ ઓક્સિજન આપ્યો.” ડોસી હાંફતી હતી. બોલવામાં તકલીફ પડતી હતી. “બે દિવસ. અને એનું બિલ બે લાખ રૂપિયા. બરાબર ને.”
શાહે માથું હલાવ્યું.
“હું સિત્તેર વર્ષની થઈ.” ડોસીએ પોતાની આંગળીઓ ગણી. સુકાઈ ગયેલી આંગળીઓ. નખ પર કાળી લાઈનો હતી. “સિત્તેર વર્ષથી હું શ્વાસ લઉં છું. મફતમાં. ભગવાને મને હવા આપી. કોઈ મીટર નથી લગાવ્યું. કોઈ બિલ નથી મોકલ્યું. મેં ક્યારેય વિચાર્યું જ નહીં. ક્યારેય નહીં.”
ડોસી ફરીથી રડવા લાગી. પણ આ વખતે અવાજમાં કોઈ ડર નહોતો. એક પસ્તાવો હતો. એક ભયંકર બોજ હતો.