ડોક્ટરે જ્યારે ૨ લાખનું બિલ આપ્યું, ત્યારે માજીએ કંઈક એવું કહ્યું કે ડોક્ટરે સિગારેટનું પેકેટ કચરાપેટીમાં ફેંકી દીધું!

પ્રિન્ટરનો કર્કશ અવાજ રૂમની શાંતિને ચીરી રહ્યો હતો. ફિનાઇલ અને જૂના લોહીની ગંધ હવામાં જામી ગઈ હતી. ડોક્ટર શાહે એક સફેદ કાગળ ફાડ્યો. બિલ. કાગળની કિનારી ખરબચડી હતી. સામે પલંગ પર એક કરચલીવાળી ડોસી બેઠી હતી. એના શ્વાસમાં સિસોટી વાગતી હતી. ફેફસાં જાણે ફાટી જવાના હોય એવો અવાજ.

રૂમની દીવાલો પરથી પોપડા ખરી રહ્યા હતા. લીલા રંગનો પેઇન્ટ ઉખડી ગયો હતો. શાહે કાગળ એની તરફ લંબાવ્યો. ડોસીના હાથ ધ્રૂજતા હતા. ચામડી નીચે ભૂરી નસો કીડાની જેમ ઉપસી આવી હતી. એણે કાગળ પકડ્યો. કાગળ પર છાપેલા કાળા આંકડા. બે લાખ રૂપિયા.

શાહને પરસેવો થતો હતો. ગરદન પાસેની ચામડી ખંજવાળતી હતી. એને ખબર હતી હવે શું થશે. આ રોજનું નાટક હતું. ગરીબ દર્દી. મોટું બિલ. અને પછી રડવાનું ચાલુ. શાહનું મગજ બહેર મારી ગયું હતું. એને એક સિગારેટ જોઈતી હતી. સસ્તી સિગારેટ અને કડક ચા. બસ. પણ અત્યારે આ ડોસી સામે ઊભું રહેવું પડે એમ હતું.

ડોસીની આંખો કાગળ પર ચોંટી ગઈ હતી. શ્વાસની ગતિ વધી ગઈ. બે લાખ. આ રકમ કોઈના પણ હાડકાં ગાળી નાખે. અને પછી પાણીનું પહેલું ટીપું પડ્યું. કાગળ પર. બરાબર બે લાખના આંકડા પર. શાહી થોડી ફેલાઈ ગઈ. ડોસીના ગળામાંથી એક વિચિત્ર અવાજ નીકળ્યો. કફથી ભરેલો ડૂમો. એ રડવા લાગી. ખભા હલવા લાગ્યા. શાહે દાંત પીસ્યા. એને ચીડ ચડતી હતી.

આ બધું એને નહોતું ગમતું. મેડિકલ કોલેજમાં આના વિશે કોઈ પાઠ નહોતા ભણાવ્યા. હવે આ ડોસી એના પગ પકડશે. ભીખ માંગશે. ભગવાનના સમ આપશે. શાહે પોતાના બૂટ તરફ જોયું. એના પર કાદવ અને કોઈ અજાણ્યા પ્રવાહીનો ડાઘ હતો. રૂમની ટ્યુબલાઇટ એક મરેલા જીવડાની જેમ ફફડતી હતી. અવાજ વધતો જતો હતો. ડોસીનો રડવાનો અવાજ હવે આખા વોર્ડમાં સંભળાતો હતો. કોઈક તો બોલશે. કંઈક તો તૂટશે. બસ હવે હદ થઈ ગઈ હતી.

"પૈસા નથી એટલે રડો છો?" શાહથી પૂછાઈ ગયું. એનો અવાજ બરછટ હતો. અવાજમાં કોઈ દયા નહોતી. માત્ર થાક. એક ભયંકર કંટાળો.

ડોસીએ માથું ઊંચું કર્યું. એની આંખો લાલ હતી. કીકીની આસપાસ પીળાશ પડતા ડાઘ હતા. આંસુ ગાલની કરચલીઓમાં રસ્તો બનાવી રહ્યા હતા. ગાલ પરની ચામડી લટકી ગઈ હતી.

"ના બેટા." ડોસીનો અવાજ ફાટેલા ઢોલ જેવો હતો.

શાહ ચોંક્યો. એણે ભવાં ખેંચ્યા.

"તો?" શાહે પૂછ્યું.

ડોસીએ પોતાના છાતીના ભાગ પર હાથ મૂક્યો. ત્યાં જ્યાં હજી થોડા કલાક પહેલાં ઓક્સિજનની પાઇપ લાગેલી હતી. પ્લાસ્ટિકની પારદર્શક પાઇપ. જેમાંથી કૃત્રિમ હવા એના ફેફસાંમાં ધકેલવામાં આવતી હતી. એ પાઇપને કારણે એના નાક પાસે લાલ નિશાન પડી ગયું હતું.

"પૈસા તો છે. દીકરાઓ મૂકી ગયા છે." ડોસીએ ધીમેથી કહ્યું. એના અવાજમાં કોઈ ગર્વ નહોતો. બસ એક ખાલીપો હતો.

શાહને સમજાયું નહીં. જો પૈસા છે તો આ નાટક શેનું. એનો સમય બગડતો હતો.

"તો પછી આ આંસુ શેના છે માજી. બિલ ભરી દો અને ઘરે જાવ. મારે બીજા દર્દી જોવાના છે." શાહ કડકાઈથી બોલ્યો. એના ખિસ્સામાં પડેલું લાઇટર એના સાથળ પર વાગતું હતું. એને બહાર જવું હતું. આ વોર્ડની હવા એને ગૂંગળાવી રહી હતી. અહી દવાઓની કડવાશ અને મરેલા દર્દીઓની વાસ આવતી હતી. ડસ્ટબીનમાં લોહીવાળા પાટા પડ્યા હતા. બધું જ સડેલું લાગતું હતું.

ડોસીએ ફરીથી કાગળ તરફ જોયું.

"આ કાગળ જોઈને મને એક બીજું બિલ યાદ આવી ગયું."

"કયું બિલ."

"કુદરતનું."

શાહ હસ્યો નહીં. એને આ ફિલોસોફી સાંભળવાનો કોઈ શોખ નહોતો. પણ એના પગ જમીન સાથે જકડાઈ ગયા હતા.

"તમે મને બે દિવસ ઓક્સિજન આપ્યો." ડોસી હાંફતી હતી. બોલવામાં તકલીફ પડતી હતી. "બે દિવસ. અને એનું બિલ બે લાખ રૂપિયા. બરાબર ને."

શાહે માથું હલાવ્યું.

"હું સિત્તેર વર્ષની થઈ." ડોસીએ પોતાની આંગળીઓ ગણી. સુકાઈ ગયેલી આંગળીઓ. નખ પર કાળી લાઈનો હતી. "સિત્તેર વર્ષથી હું શ્વાસ લઉં છું. મફતમાં. ભગવાને મને હવા આપી. કોઈ મીટર નથી લગાવ્યું. કોઈ બિલ નથી મોકલ્યું. મેં ક્યારેય વિચાર્યું જ નહીં. ક્યારેય નહીં."

ડોસી ફરીથી રડવા લાગી. પણ આ વખતે અવાજમાં કોઈ ડર નહોતો. એક પસ્તાવો હતો. એક ભયંકર બોજ હતો.

"જો બે દિવસના ઓક્સિજનના બે લાખ થતા હોય. તો એ સિત્તેર વર્ષનું બિલ કેટલું મોટું હશે ડોક્ટર. અને મેં ક્યારેય એનો આભાર સુદ્ધાં નથી માન્યો. ક્યારેય બે હાથ જોડીને કહ્યું નથી કે તારી આ હવાની કિંમત શું છે."

શાહ સ્તબ્ધ થઈ ગયો.

એના હાથમાંથી પેન નીચે પડી ગઈ. પ્લાસ્ટિકની સસ્તી પેન. ટાઇલ્સ પર પડવાનો ટક અવાજ આવ્યો. શાહની નજર ડોસીના ચહેરા પર હતી. એ કરચલીઓમાં હવે એને કોઈ ગરીબ દર્દી નહોતો દેખાતો. એને પોતાનો ચહેરો દેખાતો હતો. એ પોતે પણ રોજ આ જ હવામાં શ્વાસ લેતો હતો. એ જ હવા જેને એ પ્રદૂષિત કરતો હતો. સિગારેટના ધુમાડાથી. પોતાના ગુસ્સાથી. પોતાની લાલચથી.

છાતીમાં કંઈક ભારે થઈ ગયું.

એણે ક્યારેય આ રીતે વિચાર્યું જ નહોતું. એ વિજ્ઞાનનો માણસ હતો. એના માટે ઓક્સિજન એટલે માત્ર એક કેમિકલ ફોર્મ્યુલા. O2. સિલિન્ડરમાં ભરેલો ગેસ. જેની કિંમત બજાર નક્કી કરે. પણ આ ડોસીએ એક જ ઝાટકે એ બજારને તોડી નાખ્યું હતું.

બહાર રસ્તા પર કોઈ વાહનનું હોર્ન વાગ્યું. કૂતરાં ભસવાનો અવાજ આવ્યો. બારીમાંથી આવતો તડકો પીળાશ પડતો અને બીમાર લાગતો હતો. જાણે સૂર્યને પણ કમળો થયો હોય. હવામાં ધૂળના કણો ઊડતા હતા. ભીના ડામર અને સળગેલા કચરાની ગંધ આવતી હતી.

શાહ નીચે બેઠો. એણે પેન ઉઠાવી. એના હાથ પણ હવે થોડા ધ્રૂજતા હતા.

એણે ડોસીના હાથ પર પોતાનો હાથ મૂક્યો. ડોસીની ચામડી ઠંડી હતી.

"તમારું બિલ ભરાઈ ગયું છે માજી." શાહના અવાજમાં હવે કડકાઈ નહોતી.

ડોસીએ આશ્ચર્યથી એની સામે જોયું.

"આ આંસુઓથી." શાહે કહ્યું.

ના. આ બહુ બનાવટી ડાયલોગ હતો. શાહને પોતાની જાત પર ગુસ્સો આવ્યો. એણે ગળું ખંખેર્યું. સત્ય અલગ હતું. સત્ય હંમેશા કડવું હોય છે.

"તમારે પૈસા તો ભરવા જ પડશે માજી." શાહે વાસ્તવિકતા સ્વીકારી. "આ હોસ્પિટલ છે. અહીં કોઈની લાગણીથી બિલ નથી ભરાતા. રોકડા રૂપિયા જમા કરાવવા પડશે. પણ તમે મને એક એવું બિલ યાદ અપાવી દીધું જે હું ક્યારેય નહીં ભરી શકું."

ડોસીએ કાગળ ફોલ્ડ કર્યો. એણે પોતાની સાડીના છેડે ગાંઠ મારી.

"હું ભરી દઈશ પૈસા." ડોસી ઊભી થઈ. એના ગોઠણમાંથી કડાકો બોલ્યો. "પણ હવે જ્યારે પણ શ્વાસ લઈશ ને. ત્યારે એની કિંમત યાદ રાખીશ."

ડોસી ધીમે ધીમે રૂમની બહાર નીકળી ગઈ. એના ચંપલનો ઘસાતો અવાજ લાંબા સમય સુધી કોરિડોરમાં ગુંજતો રહ્યો.

શાહ એકલો ઊભો હતો. રૂમ ખાલી હતો. ફિનાઇલની ગંધ હજી એવી જ હતી.

એણે ખિસ્સામાંથી સિગારેટનું પેકેટ કાઢ્યું. એણે પેકેટને હાથમાં રમાડ્યું. પછી એણે એને કચરાપેટીમાં ફેંકી દીધું.

એણે ઊંડો શ્વાસ લીધો. ફેફસાં હવાથી ભરાઈ ગયા.

મફતની હવા.

કિંમતી હવા.

કુદરતની ભેટની કદર કરો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો સાથે શેર કરજો, તેમજ કમેન્ટમાં આ સ્ટોરીને 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.