આજે શેખર અને મીનાની લગ્નતિથિ હતી. પચીસ વર્ષ પૂરા થયા હતા તેમના સહજીવનને. ચાંદીના વાસણો, હીરામોતીના ઝવેરાત અને વિદેશી કારોથી ભરપૂર તેમનું જીવન કોઈ પરીકથાથી ઓછું નહોતું. દર વર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ તેમણે કંઈક ‘વિશેષ’ કરવાનું નક્કી કર્યું હતું. સમાજમાં પોતાનું સ્થાન જાળવી રાખવા અને એક ‘પરોપકારી’ દંપતી તરીકેની છબી ઊભી કરવા માટે, તેમણે એક વૃદ્ધાશ્રમમાં દાન કરવાની યોજના બનાવી હતી.
એક ઉચ્ચ સ્તરીય સામાજિક કાર્યકર્તાના સૂચનથી, તેમણે શહેરથી સહેજ દૂર આવેલા એક વૃદ્ધાશ્રમની પસંદગી કરી હતી – ‘વૃદ્ધાશ્રમ: શાંતિનું સરનામું’. શેખરની નવી ચમકતી મર્સિડીઝ સાંકડા, ગામડાં જેવા રસ્તાઓ પર થઈને આગળ વધી રહી હતી. એ.સી.ની ઠંડી હવા કારના કાચ બંધ રાખતી હતી, બહારની ધૂળ અને ગરમીને અંદર આવતી રોકતી હતી, જાણે બહારની દુનિયાથી અલિપ્ત રાખતી હોય.
વૃદ્ધાશ્રમના પ્રવેશદ્વાર પાસે કાર ઊભી રહી. મીનાએ પોતાની રેશમી સાડીને સરખી કરતા કહ્યું, “જુઓ શેખર, કેટલો શાંત અને સ્વચ્છ વિસ્તાર છે! સારું થયું આપણે અહીં આવ્યા.” શેખર માત્ર હકારમાં માથું ધુણાવ્યું. તેના મનમાં આવકવેરામાં મળનારી છૂટ અને સમાજમાં વધનારી પ્રતિષ્ઠાનો હિસાબ ચાલી રહ્યો હતો.
કારમાંથી ઉતરતા જ એક અલગ જ સુગંધે તેમને ઘેરી લીધા. શહેરી પ્રદુષણથી મુક્ત, તાજી માટી અને ફૂલોની મિશ્રિત સુગંધ હતી એ. ક્યાંકથી ધૂપબત્તીની મંદ સુગંધ પણ ભળી હતી. એક નાનકડો, સાદો પણ સુંદર બગીચો હતો જ્યાં વિવિધ રંગના ફૂલો ખીલ્યા હતા. દીવાલો પર ભગવા રંગના સ્વાગત કટઆઉટ્સ હતા, જેના પર ગાંધીજીના વચનો લખેલા હતા. વાતાવરણમાં એક અનોખી શાંતિ પ્રસરી હતી, જે તેમના ઘોંઘાટિયા જીવનથી તદ્દન વિપરીત હતી.
વૃદ્ધાશ્રમના દરવાજા પર એક યુવાન સ્ટાફ member ઊભો હતો. તેણે વિનમ્રતાથી તેમનું સ્વાગત કર્યું. “આવો સાહેબ, આવો મેડમ. આપની જ રાહ હતી. અમારા વ્રજલાલ સાહેબ અંદર જ છે.”
વ્રજલાલ નામ સાંભળીને શેખરના કાન સહેજ સરવા થયા, પણ તેણે ધ્યાન ન આપ્યું. ભારતમાં વ્રજલાલ નામ સામાન્ય હતું. અંદર પ્રવેશતા જ તેમને એક મોટો હોલ દેખાયો, જ્યાં કેટલાક વૃદ્ધ સ્ત્રી-પુરુષો શાંતિથી બેઠા હતા. કોઈ છાપું વાંચતું હતું, કોઈ માળા ફેરવતું હતું, તો કોઈ મંદિરમાં બેઠેલી મૂર્તિની જેમ શાંતિથી દીવાલ સામે તાકી રહ્યું હતું. ક્યાંકથી કોઈ વૃદ્ધાનું ગીત ગણગણવાનું સંભળાતું હતું, તો ક્યાંક બાળકોના રમવાનો અવાજ, કારણ કે આ આશ્રમમાં અનાથ બાળકો પણ રાખવામાં આવતા હતા.
સ્ટાફ મેમ્બર તેમને એક નાના ઓરડા તરફ લઈ ગયો. ઓરડાની બહાર લાકડાની જૂની ખુરશીઓ ગોઠવેલી હતી. અંદરથી કોઈની વાતો સંભળાતી હતી, એક શાંત અને ગંભીર અવાજ. મીનાએ શેખરના હાથને સહેજ દબાવ્યો, “જઈએ અંદર?”
યુવાન સ્ટાફ મેમ્બરે બારણું ખોલ્યું અને કહ્યું, “સાહેબ, શેખરભાઈ અને મીનાબેન પધાર્યા છે.” આ સ્ટોરી તમે https://justgujjuthings.xyz પર વાંચી રહ્યા છો.
અંદર બેઠેલી વ્યક્તિએ ધીમેથી માથું ઊંચું કર્યું. તેની પીઠ દરવાજા તરફ હતી, પણ માથું ઊંચું થતાં જ તેમનો અડધો ચહેરો દેખાયો. શેખર અને મીનાના પગ ત્યાં જ જકડાઈ ગયા. શ્વાસ જાણે છાતીમાં જ થંભી ગયો. આંખો પહોળી થઈ ગઈ. ચહેરો પીળો પડી ગયો. વીજળીનો આંચકો લાગ્યો હોય તેમ બંને ઠરી ગયા.
તે વૃદ્ધ વ્યક્તિએ પૂરી રીતે ફરીને તેમની તરફ જોયું. સહેજ સફેદ થયેલા વાળ, આંખો પર જાડા કાચના ચશ્મા, ચહેરા પર કરચલીઓનું ઝાળું, પણ એ જ શાંત, દયાળુ આંખો, એ જ ધીરગંભીર મુખમુદ્રા. આ તો … આ તો તેમના પિતા હતા! વ્રજલાલ. તેમના જ પિતા, જેને પચીસ વર્ષ પહેલાં, પોતાની સંપત્તિ અને વૈભવની આંધળી દોટમાં, તેઓ છોડીને ચાલ્યા ગયા હતા. એક વૃદ્ધ બાપને, જેણે પોતાના પુત્ર અને પુત્રવધૂ માટે આખું જીવન ખર્ચી નાખ્યું હતું, તેને રસ્તા પર રઝળતો છોડી દીધો હતો.
શેખરના કાનમાં પચીસ વર્ષ પહેલાંના શબ્દો ગુંજી ઉઠ્યા, “હવે તમારી કમાણી પણ ઘણી છે અને તમારી ઉંમર પણ. અમારે હવે શહેરમાં રહેવું છે, ત્યાં તમારે શું કામ છે? ગામડામાં શાંતિથી રહો.” મીનાના શબ્દો પણ તેને યાદ આવ્યા, “એમનાથી આપણી શાખ ઓછી થાય છે. શહેરના લોકો શું કહેશે?”
પિતા વ્રજલાલે તેમને તરત ઓળખી લીધા. તેમની આંખોમાં કોઈ ફરિયાદ નહોતી, કોઈ ગુસ્સો નહોતો, ફક્ત એક ઊંડી, ગહન શાંતિ હતી. તેમના ચહેરા પર એક સ્મિત ફરક્યું, જે પચીસ વર્ષ પહેલાંની જેમ જ નિષ્પાપ અને નિર્મળ હતું.
“આવો, શેખર! આવ મીના!” પિતાનો અવાજ ધીમો હતો, પણ એમાં ક્યાંય કડવાશ નહોતી. “કેમ, ઓળખ્યા નહીં મને?”