ચંદ્રના શીતળ પ્રકાશ જેવું હાસ્ય રાધિકાના ચહેરા પર છવાયેલું હતું. આજે તેણે સોનેરી રંગની સાડી પહેરી હતી, જે તેના શરીરના દરેક વળાંકને અનોખી રીતે ઉપસાવતી હતી. તેના વાંકડિયા વાળ ખભા પરથી સરકી રહ્યા હતા, જાણે લહેરાતા સોનેરી તાંતણા. સાડીના પાલવને વ્યવસ્થિત કરતાં જ તેની નજર સામેની ખુરશી પર સ્થિર થયેલી સુમિત્રાબેન પર પડી. સુમિત્રાબેનની આંખોમાં એક અજાણ્યો ભાવ તરવરી રહ્યો હતો – સ્નેહ? કે પછી વળી કોઈ અદ્રશ્ય રેખા પાર કરવાની ચેતવણી? રાધિકાના હૃદયમાં એક અજાણી ધ્રુજારી ફરી વળી. બસ, આ જ તો છે સંબંધોની ગૂંચ! તેણે મનોમન વિચાર્યું. અહીં ક્યાંક તો પ્રેમ હતો, અને ક્યાંક એકબીજાને ચકાસવાની અવ્યક્ત સ્પર્ધા પણ.
આજે રાધિકાની સાડીની પસંદગી, તેનું હાસ્ય, તેના દરેક અંગનો મરોડ, જાણે ઘરના શાંત વાતાવરણમાં એક નવો સૂર રેડી રહ્યો હતો. સુમિત્રાબેન, જે પરંપરાના પાકા પાયા પર ઉછરેલા, તેમને રાધિકાની આ આધુનિકતા હંમેશા એક પડકાર લાગતી. યાદ છે તે દિવસ, જ્યારે રાધિકા પહેલીવાર આ ઘરમાં વહુ બનીને આવી હતી? તેના ચહેરા પરનો એ નિખાલસ આત્મવિશ્વાસ, તેની વાતોમાં છલકતી આધુનિક વિચારસરણી, સુમિત્રાબેનને પહેલેથી જ અણગમતી હતી. આ છોકરી આપણા ઘરના રીતરિવાજોમાં ભળી શકશે કે કેમ? કે પછી આપણા વર્ષો જૂના સંસ્કારોને જ પડકારશે? આ વિચાર તેમને કોરી ખાતો હતો.
એક સાંજે, રાધિકા તેની મિત્રોની પાર્ટીમાં જવા માટે તૈયાર થઈ હતી. તેણે જીન્સ અને એક ફેશનેબલ ટોપ પહેર્યું હતું. તેના ચહેરા પર મેકઅપનો હળવો સ્પર્શ અને વાળમાં ખુબસુરત હેરક્લિપ. તે જ્યારે દાદર ઉતરી રહી હતી, ત્યારે જ સુમિત્રાબેન પૂજા કરીને બહાર આવ્યા. તેમની આંખો રાધિકા પર સ્થિર થઈ ગઈ, જાણે બે ધ્રુવો એકબીજા સામે આવી ગયા હોય. “રાધિકા! આ શું પહેર્યું છે તેં?” તેમનો અવાજ કડક હતો, જેમાં અનાદર અને ગુસ્સાનો મિશ્ર ભાવ હતો, “તને ખબર નથી કે આ ઘરની પરંપરા વિરુદ્ધ છે? આપણા ઘરની વહુ આવા કપડાં ન પહેરે. શેઠના ઘરે વહુ શોભે એવી જ હોય.” આ સ્ટોરી તમે https://justgujjuthings.xyz પર વાંચી રહ્યા છો.
રાધિકા એક ક્ષણ અટકી ગઈ. તેના હૃદયમાં એક ઠંડી લહેર ફરી વળી. તેને લાગ્યું કે જાણે કોઈએ તેના ખુલ્લા આકાશને પાંજરામાં કેદ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હોય. છતાં તેણે સ્વસ્થતા જાળવી. “મમ્મી, મારી ઓળખાણ જ મારી સ્ટાઇલથી થાય છે. હું પહેલેથી જ આવા કપડાં પહેરતી આવી છું. હું બધી જ સંસ્કૃતિનું સન્માન કરું છું, પણ શું આજે હું બધા લોકોની જેમ મોર્ડન દેખાઈ પણ ન શકું?” રાધિકાના શબ્દોમાં નમ્રતા હતી, પણ સાથે જ પોતાના અસ્તિત્વને ટકાવી રાખવાની મક્કમતા પણ. સુમિત્રાબેનના ચહેરા પર ગુસ્સો છવાઈ ગયો, પણ રાધિકાની વાત સાંભળીને તેઓ કશું બોલી શક્યા નહીં. તે દિવસે રાધિકા પાર્ટીમાં ગઈ, પણ સુમિત્રાબેનના મનમાં એક ગાંઠ બંધાઈ ગઈ – આ વહુને પારંપરિક સંસ્કારોનું મહત્વ સમજાવવું જ પડશે.
બસ, ત્યારથી જ સાસુ-વહુ વચ્ચે એક અદ્રશ્ય હરીફાઈ શરૂ થઈ ગઈ. એક તરફ રાધિકાએ મનોમન નક્કી કરી લીધું કે તે કોઈપણ ભોગે સાસુના વિચાર બદલીને જ રહેશે, તેમને સાબિત કરશે કે આધુનિકતા એટલે પરંપરાનો ત્યાગ નહીં, પણ તેનું સન્માન અને સમય સાથેનું અનુકૂલન. બીજી તરફ સુમિત્રાબેન, જેમણે રાધિકાને પરંપરાનું મહત્વ સમજાવવાનો મક્કમ નિર્ધાર કર્યો હતો, તેમને ડર હતો કે રાધિકાની આઝાદી ઘરના શાંત પાણીમાં પથ્થર નહીં નાખે. દિવસો વીતતા ગયા. ઘરનું વાતાવરણ ક્યારેક તણાવભર્યું રહેતું, ક્યારેક શાંત. પણ આ સ્પર્ધા બંનેના મનમાં જીવંત રહી, જાણે એક અદૃશ્ય દોર ખેંચાઈ રહી હોય.
એક દિવસ રાધિકાના મનમાં એક અનોખો વિચાર આવ્યો. તેને યાદ આવ્યું કે સુમિત્રાબેન તેમની દાદીના જૂના કપડાંનો સામાન એક લાકડાની પેટીમાં ખૂબ જ સાચવીને રાખતા હતા. કદાચ તેમાં કંઈક કામનું મળી આવે, કંઈક એવું જે જૂના અને નવા વચ્ચે સેતુ બની શકે. તેણે સુમિત્રાબેન પાસે તે પેટી ખોલવાની વાત કરી. “મમ્મી, તમે આ કપડાં ધોવાયા છે? આ કેટલા સુંદર લાગે છે!” રાધિકાએ પેટીમાંથી એક ભરતકામ કરેલી રેશમી સાડી બહાર કાઢી. સાડીનો રંગ ભલે ઉડી ગયો હોય, પણ તેની ભાત અને કારીગરી અદ્ભુત હતી.