રાતના બાર વાગવા આવ્યા હતા. આખું ઘર મહેમાનોના હાસ્ય અને મીઠાઈઓની સુગંધથી ભરેલું હતું. આકાશ અને રીમાના લગ્નની પાંચમી વર્ષગાંઠ હતી. ઘરના મોટા હોલમાં આધુનિક સજાવટ અને ઝુમ્મરોના પ્રકાશમાં બધું ઝળહળી રહ્યું હતું. રીમા મોંઘી રેશમી સાડીમાં સજ્જ હતી, તેના ચહેરા પર એક કૃત્રિમ સ્મિત હતું જે તેણે છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી પોતાના વ્યક્તિત્વનો ભાગ બનાવી લીધું હતું. આકાશ ખુશ હતો, તે વારંવાર રીમાનો હાથ પકડીને મહેમાનોનો આભાર માની રહ્યો હતો. પરંતુ રીમાની નજર વારંવાર એક ખૂણામાં બેઠેલા તેના સાસુ, સુમિત્રાબેન પર જઈને અટકતી હતી.
સુમિત્રાબેન શાંત હતા. તેમના ચહેરા પર એક ગંભીરતા હતી જે રીમાને હંમેશા ખટતી હતી. રીમા માટે સુમિત્રાબેન માત્ર તેના પતિની માતા હતા, એથી વધુ કંઈ નહીં. ત્રણ વર્ષ પહેલાં બનેલી એ એક ઘટનાએ રીમાના મનમાં આ ઘર અને ખાસ કરીને સુમિત્રાબેન પ્રત્યેનો આદર ખતમ કરી નાખ્યો હતો. તે દિવસે રીમાએ આકસ્મિક રીતે સુમિત્રાબેનને તેમની એક જૂની બહેનપણી સાથે વાત કરતા સાંભળ્યા હતા. સુમિત્રાબેન કહી રહ્યા હતા કે આકાશ માટે તેમની પહેલી પસંદગી શહેરના સૌથી મોટા ઉદ્યોગપતિની દીકરી સ્નેહા હતી. સ્નેહા સુંદર હતી, ભણેલી હતી અને સૌથી અગત્યનું તે કરોડોની મિલકતની વારસદાર હતી. રીમાને એ સાંભળીને આઘાત લાગ્યો હતો કે તે આ ઘરમાં માત્ર એક ‘સેકન્ડ ચોઈસ’ એટલે કે બીજી પસંદગી તરીકે આવી હતી. તેને લાગ્યું કે તેની લાયકાત કે તેના સ્વભાવ કરતા પણ કોઈની સંપત્તિ સુમિત્રાબેન માટે વધુ મહત્વની હતી.
ત્યારથી રીમાનો વ્યવહાર બદલાઈ ગયો હતો. તેણે સુમિત્રાબેન સાથે બોલવાનું ઓછું કરી દીધું હતું. ઘરમાં બધું જ કામ તે જવાબદારીપૂર્વક કરતી, પણ તેમાં પ્રેમનો અભાવ હતો. તે સુમિત્રાબેનને ‘મમ્મીજી’ કહીને બોલાવતી પણ તે સંબોધનમાં આદરને બદલે એક ઠંડક હતી. આકાશે ઘણીવાર પૂછ્યું પણ ખરું કે શું થયું છે, પણ રીમાએ હંમેશા વાત ટાળી દીધી હતી. તેને લાગતું હતું કે જે સ્ત્રીએ તેને માત્ર મજબૂરીમાં સ્વીકારી હોય, તેની સામે હૃદય ખોલવાનો કોઈ અર્થ નથી. આ સ્ટોરી તમે Just Gujju Things પર વાંચી રહ્યા છો.
પાર્ટી પૂરી થઈ. મહેમાનો એક પછી એક વિદાય લઈ રહ્યા હતા. આકાશ પણ થાક્યો હોવાથી ઉપરના રૂમમાં જઈને સુઈ ગયો. રીમા હોલમાં પડેલા ગિફ્ટ પેકેટ્સ અને વિખરાયેલી વસ્તુઓ વ્યવસ્થિત કરી રહી હતી. નોકરો પણ કામ પતાવીને જતા રહ્યા હતા. આખું ઘર એકદમ શાંત થઈ ગયું હતું. અચાનક પાછળથી અવાજ આવ્યો કે બેટા, હજુ સુધી જાગે છે? આ સ્ટોરી તમે Just Gujju Things પર વાંચી રહ્યા છો.
રીમાએ પાછળ ફરીને જોયું. સુમિત્રાબેન દરવાજા પાસે ઉભા હતા. તેમના હાથમાં એક નાનો લાકડાનો ડબ્બો હતો. રીમાએ ઠંડા અવાજે જવાબ આપ્યો કે હા મમ્મીજી, બસ આ સામાન ગોઠવીને જ જાઉં છું. તમારે કંઈ જોઈએ છે? સુમિત્રાબેન ધીમેથી ચાલીને સોફા પર બેઠા અને રીમાને પણ પોતાની પાસે બેસવા ઈશારો કર્યો. રીમાને ઈચ્છા નહોતી પણ તે ના પાડી શકી નહીં. તે અંતર રાખીને બેસી ગઈ.
સુમિત્રાબેને લાકડાનો ડબ્બો ખોલ્યો. તેમાં કેટલાક જૂના ફોટા અને એક ડાયરી હતી. તેમણે એક ફોટો કાઢ્યો જે ઘણો જૂનો અને કાળો પડી ગયેલો હતો. તેમાં એક યુવાન છોકરી હતી જેની આંખોમાં ગજબની ચમક હતી. સુમિત્રાબેને કહ્યું કે આ હું છું, લગ્ન પહેલાની સુમિત્રા. તને ખબર છે રીમા, હું મારા સમયમાં આખા શહેરમાં શ્રેષ્ઠ વક્તા ગણાતી હતી. મારે વકીલ બનવું હતું, અન્યાય સામે લડવું હતું. પણ મારા લગ્ન એક એવા પરિવારમાં થયા જ્યાં વહુઓનો અવાજ ઉંબરાની બહાર જવો પાપ ગણાતું હતું. મારા સપનાઓને જીવતા જ દફનાવી દેવામાં આવ્યા હતા. મેં આખી જિંદગી મૌન રહીને વિતાવી દીધી.
રીમા ચૂપચાપ સાંભળી રહી હતી, પણ તેના મનમાં હજુ પણ એ વાત ખટકી રહી હતી. સુમિત્રાબેને તેની સામે જોયું અને જાણે તેનું મન વાંચી લીધું હોય તેમ બોલ્યા કે મને ખબર છે કે ત્રણ વર્ષ પહેલા તે મારી અને કુસુમની વાત સાંભળી હતી. તને એમ લાગે છે ને કે તું મારી બીજી પસંદગી હતી? કે મારે સ્નેહા જેવી અમીર વહુ જોઈતી હતી? રીમાની આંખોમાં ગુસ્સો અને આશ્ચર્ય બંને સાથે દેખાયા. તેણે સીધું પૂછી લીધું કે તો શું એ ખોટું હતું? તમે જ તો કહેતા હતા કે સ્નેહા વધુ લાયક હતી.
સુમિત્રાબેન સહેજ હસ્યા, પણ એ હાસ્યમાં વેદના હતી. તેમણે કહ્યું કે મેં એમ કહ્યું હતું કે દુનિયાની નજરમાં સ્નેહા પહેલી પસંદગી હતી. મારા પતિ અને આખા પરિવારને સ્નેહા જેવી નમણી અને કરોડોનું દહેજ લાવનારી વહુ જોઈતી હતી. સ્નેહા એક એવી છોકરી હતી જે ક્યારેય સામે દલીલ ન કરે, જે બધું જ મૂંગા મોઢે સહન કરી લે. પણ મારે એવી વહુ નહોતી જોઈતી. મારે એક એવી દીકરી જોઈતી હતી જેમાં એ જ આગ હોય જે મારામાં હતી પણ જે બુઝાઈ ગઈ હતી.
રીમા સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. સુમિત્રાબેને આગળ વધતા કહ્યું કે જ્યારે હું તને પહેલીવાર મળી હતી, ત્યારે તે આકાશ સાથે લગ્ન કરતા પહેલા એક શરત મૂકી હતી કે તું તારું ભણવાનું ચાલુ રાખીશ અને તારી નોકરી નહીં છોડે. તે સમયે તારી આંખોમાં જે તેજ હતું, જે અડગતા હતી, તેણે મને પ્રભાવિત કરી હતી. તારામાં મેં મારો ખોવાયેલો આત્મા જોયો હતો. મેં જાણીજોઈને ઘરમાં એવું વાતાવરણ ઉભું કર્યું કે બધાને લાગે કે હું સ્નેહાની તરફેણમાં છું, જેથી જ્યારે હું તને પસંદ કરું ત્યારે કોઈને શંકા ન જાય કે મેં એક એવી છોકરી પસંદ કરી છે જે કદાચ આ ઘરના જૂના પુરાણા નિયમોને તોડશે.
સુમિત્રાબેને રીમાનો હાથ પકડ્યો. આ વખતે રીમાએ હાથ પાછો ન ખેંચ્યો. સુમિત્રાબેને ભાવુક થઈને કહ્યું કે મેં તને એટલા માટે પસંદ કરી હતી કારણ કે તારામાં એ હિંમત હતી જે મારામાં નહોતી. મને ખબર હતી કે જો તું આ ઘરમાં આવીશ, તો તું માત્ર આકાશની પત્ની બનીને નહીં રહે, પણ તારું પોતાનું અસ્તિત્વ જાળવી રાખશે. તું અન્યાય સામે લડશે. મેં જાણીજોઈને આ ત્રણ વર્ષ તારી ઠંડક સહન કરી છે કારણ કે હું જોવા માંગતી હતી કે તું ક્યાં સુધી મૌન રહે છે. પણ આજે તારી પાંચમી વર્ષગાંઠ પર મારે તને આ સત્ય કહેવું હતું. મારે અમીર વહુ નહોતી જોઈતી, મારે એક એવી દીકરી જોઈતી હતી જે પોતાની લડાઈ જાતે લડી શકે અને જે મને એ અવાજ પાછો આપે જે વર્ષો પહેલા છીનવાઈ ગયો હતો.