સુંદરપુર ગામના પાદરે આવેલા શ્રીમંત રાયચંદ શેઠના દીકરાના લગ્નનો માંડવો આખીયે ધરતી પર શોભી રહ્યો હતો. ઢોલ-શરણાઈના સૂર વાતાવરણમાં ગુંજી રહ્યા હતા. ગામ આખું ઉમટી પડ્યું હતું. મહેમાનોથી મંડપ છલકાતો હતો. એ ભીડમાં, સાસુ કૌશલ્યાબેન ખુશખુશાલ ચહેરે મંડપની મધ્યમાં બેઠા હતા.
તેમણે પોતાના હાથે પહેરેલી સોનાની જાડી બંગડીઓથી આખા મંડપનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું. એ બંગડીઓ વર્ષોથી તેમની શાન હતી, તેમનો વારસો હતો. એ જ ક્ષણે, દૂરથી આવતી એક માસીની તીક્ષ્ણ નજર એ બંગડીઓ પર પડી. તેમના ચહેરા પર એક અજીબ ભાવ ફરી વળ્યો.
તેઓ ધીરે ધીરે કૌશલ્યાબેન પાસે પહોંચ્યા. “કાઉશલ્યા, આ બંગડીઓ… આટલી ચમકદાર!” તેમના અવાજમાં આશ્ચર્ય અને શંકા બંનેનો મિશ્રણ હતું. કૌશલ્યાબેને સ્મિત કર્યું, “હા, માસી. રાધાએ જ સાફ કરીને આપી છે.”
પરંતુ માસીનું કપાળ સળવળ્યું. તેમણે બંગડીઓને નજીકથી જોઈ અને એક વિચિત્ર હાવભાવ આપ્યો. એમણે હળવેથી બંગડીઓને ટકોરો માર્યો. ‘ખણક’ અવાજ આવ્યો અને માસીના ચહેરા પરના ભાવો પલટાઈ ગયા. જાણે કોઈ મોટો ભાંડો ફૂટ્યો હોય. આ જોઈને આજુબાજુના લોકોનું ધ્યાન પણ ત્યાં ગયું.
કૌશલ્યાબેનના ચહેરા પરનું સ્મિત પળભરમાં ગાયબ થઈ ગયું. તેમને કઈક અજુગતું લાગ્યું. તેમની નજર પોતાની બંગડીઓ પર પડી. તેમને પોતાની આંખો પર વિશ્વાસ ન થયો. આ તેમની જૂની, પરંપરાગત ડિઝાઈનની બંગડીઓ નહોતી. આ તો નવી, એકદમ ચળકતી, પણ ક્યાંકથી જુદી લાગતી બંગડીઓ હતી. તેમના હૃદયમાં એક ધ્રાસકો પડ્યો. તેમને લાગ્યું કે જાણે કોઈએ તેમનો જીવ કાઢી લીધો હોય.
આખો મંડપ જાણે શાંત થઈ ગયો. લોકોની નજર કૌશલ્યાબેન અને તેમની બંગડીઓ પર સ્થિર થઈ ગઈ હતી. કૌશલ્યાબેનના મોંમાંથી એક પણ શબ્દ નીકળ્યો નહીં. તેમણે માસી સામે જોયું, જેમણે માથું ધુણાવીને ઈશારો કર્યો. “આ નકલી છે!” ધીમા, પણ સ્પષ્ટ અવાજે માસી બોલ્યા. આ સ્ટોરી તમે https://justgujjuthings.xyz પર વાંચી રહ્યા છો.
આ શબ્દો કૌશલ્યાબેનના કાને પડતાં જ તેમને માથામાં કોઈએ હથોડો માર્યો હોય તેવું લાગ્યું. નકલી? તેમની વર્ષો જૂની, શુદ્ધ સોનાની બંગડીઓ નકલી? આ કેવી રીતે શક્ય છે? તેમની આંખો સીધી તેમની વહુ, રાધા પર પડી, જે દૂર ઊભી ઊભી આ બધું જોઈ રહી હતી. રાધાના ચહેરા પર ભય અને પસ્તાવો સ્પષ્ટ દેખાતો હતો.
રાધાનું હૃદય ફફડી રહ્યું હતું. તેને લાગી રહ્યું હતું કે ધરતી ફાટે અને તે સમાઈ જાય. આ દિવસનો ડર તેણે કેટલાય મહિનાઓથી છાતીમાં દબાવી રાખ્યો હતો. તેની આંખોમાં આંસુ ભરાઈ આવ્યા. આટલા બધા લોકોની વચ્ચે તેનો ભાંડો ફૂટ્યો હતો.
વાત એમ હતી કે, રાધાનું પિયર ગરીબ હતું. તેના પિતા એક સામાન્ય ખેડૂત હતા, જેમને તાજેતરમાં જ હૃદયરોગનો હુમલો આવ્યો હતો. ઓપરેશન માટે તાત્કાલિક મોટી રકમની જરૂર હતી. રાધાનો પતિ વિશાલ શહેરમાં નોકરી કરતો હતો, પણ તેનો પગાર માંડ ઘર ચલાવવા પૂરતો હતો. આવી અચાનક આવેલી આફત સામે તે લાચાર બની ગઈ હતી.
એક દિવસ જ્યારે તેના પિતાની તબિયત ખૂબ જ બગડી, ત્યારે રાધાને કોઈ રસ્તો ન સૂઝ્યો. તેણે શહેરના દવાખાનાથી ગામડે ફોન કર્યો હતો. તેના ભાઈનો રડમસ અવાજ તેના કાને પડ્યો. પિતાને તાત્કાલિક ઓપરેશન કરાવવું પડશે, નહીં તો જીવ બચાવવો મુશ્કેલ છે. આ સાંભળી રાધાની આંખોમાં અંધારું છવાઈ ગયું.
વિશાલ ત્યારે શહેરમાં હતો અને રજા લઈને તરત આવી શકે તેમ નહોતો. રાધાને પોતાની પાસે કોઈ કિંમતી વસ્તુ નહોતી. તેની નજર અચાનક કૌશલ્યાબેનના કબાટ પર પડી. કબાટમાં એક નાનકડી પેટીમાં કૌશલ્યાબેનની સોનાની બંગડીઓ સુરક્ષિત હતી, જે તેઓ કોઈ પ્રસંગે જ પહેરતા હતા. તે બંગડીઓ કૌશલ્યાબેનની સાસરી પક્ષની હતી અને તેમનો ખૂબ જ ભાવ હતો.
મજબૂરી અને લાચારીમાં રાધાએ એક ખોટો નિર્ણય લીધો. તેણે બંગડીઓ વેચીને તેના પિતાના ઓપરેશન માટે પૈસા મોકલી દીધા. પછી તેણે એવી જ દેખાતી નકલી બંગડીઓ બજારમાંથી લાવીને પેટીમાં મૂકી દીધી હતી. તેણે વિચાર્યું હતું કે કોઈને ખબર નહીં પડે અને પછી જ્યારે તેના પતિની કમાણી સારી થશે, ત્યારે તે ફરીથી નવી સોનાની બંગડીઓ બનાવીને મૂકી દેશે.
પરંતુ ભાગ્યને કઈંક અલગ જ મંજૂર હતું. આજે, આ શુભ પ્રસંગે તેનો ભાંડો ફૂટ્યો હતો. કૌશલ્યાબેનની નજર રાધા પર સ્થિર હતી. તેમના ચહેરા પર ગુસ્સો નહીં, પણ એક ઊંડી વેદના હતી. મંડપમાં ચાલતી વાતો અને ખુસપુસ બંધ થઈ ગઈ હતી. સૌની નજર કૌશલ્યાબેન અને રાધા પર હતી.
ગામના લોકોના કાનમાં માસીના શબ્દો હજુ ગુંજી રહ્યા હતા. “નકલી છે!” આ શબ્દ સાંભળીને બધાને આશ્ચર્ય થયું હતું. કૌશલ્યાબેન, જે હંમેશા પોતાની બંગડીઓ માટે ગર્વ અનુભવતા હતા, તેમની આ સ્થિતિ જોઈને કેટલાકને દયા આવી, તો કેટલાકને ગુસ્સો આવ્યો. રાધા પ્રત્યે બધાની આંખોમાં તિરસ્કાર હતો.
કૌશલ્યાબેન ધીરેથી ઊભા થયા. તેમના ચહેરા પરથી દરેક ભાવ ગાયબ થઈ ગયા હતા. તેમણે રાધા તરફ એક ડગલું ભર્યું. રાધાના પગ ધ્રૂજી રહ્યા હતા. તેને લાગતું હતું કે હવે કૌશલ્યાબેન તેને બધાની સામે અપમાનિત કરશે, તેને ઘરની બહાર કાઢી મુકશે.
“રાધા,” કૌશલ્યાબેનનો અવાજ શાંત હતો, પણ તેમાં એક અજબ ગંભીરતા હતી. “તું મારા નજીક આવીને બેસ.”
આ સાંભળીને સૌને આશ્ચર્ય થયું. ગુસ્સાને બદલે આ શાંતિ? રાધા ધીમા પગલે તેમની પાસે ગઈ અને જમીન પર બેસી પડી. તેની આંખોમાંથી આંસુ રોકાતા નહોતા. તેણે માથું ઝુકાવી દીધું. તે જાણતી હતી કે તેણે મોટો ગુનો કર્યો છે.