દર વર્ષે ખાતામાં આવતા ૧ રૂપિયાની મજાક ઉડાવનાર દીકરાના હોશ ઊડી ગયા, બેંક મેનેજરે કાગળ બતાવતાં જ...

સવારના બરાબર આઠ વાગ્યે ડાઇનિંગ ટેબલ પર ગરમ ચાની સુગંધ પ્રસરેલી હતી.

રાકેશ પોતાના મોબાઇલમાં ઓફિસના જરૂરી ઇમેઇલ તપાસી રહ્યો હતો અને તેની પત્ની મીના નાસ્તાની પ્લેટો ગોઠવી રહી હતી.

તેમના ઘરના વડીલ દેવરામભાઈ હાથમાં માળા લઈને શાંતિથી સોફા પર બેઠા હતા.

અચાનક રાકેશના મોબાઇલ પર એક મેસેજની તીણી ઘંટડી વાગી.

સ્ક્રીન પર જોતાં જ રાકેશના ચહેરા પર અણગમો અને મૂંઝવણની કરચલીઓ ઉપસી આવી.

બેંક તરફથી મેસેજ આવ્યો હતો કે તમારા બચત ખાતામાં આજે તારીખ ૧૮ ઓક્ટોબરે એક રૂપિયો જમા કરવામાં આવ્યો છે.

'વળી પાછો એ જ એક રૂપિયો!' રાકેશે અકળાઈને મોબાઈલ ટેબલ પર મૂકતાં કહ્યું.

મીનાએ ચાનો કપ હાથમાં લેતાં પૂછ્યું, 'કેમ, શું થયું, આજે વળી શેનો મેસેજ આવ્યો છે?'

'દર વર્ષે આજની જ તારીખે આપણા ખાતામાં આ એક રૂપિયો કોણ જમા કરાવે છે એ જ મને સમજાતું નથી!' રાકેશનો અવાજ ઊંચો થઈ ગયો.

'છેલ્લા પંદર વર્ષથી આ સિલસિલો ચાલુ છે, દર વર્ષે ૧૮ ઓક્ટોબરે બરાબર આઠ વાગ્યે એક રૂપિયો જમા થાય છે.' રાકેશે માથું પકડ્યું.

મીનાએ કટાક્ષભર્યા અવાજે કહ્યું, 'મને તો લાગે છે કે કોઈ નવરો ભિખારી આપણી મજાક ઉડાવી રહ્યો છે.'

'આજના જમાનામાં એક રૂપિયાની કોઈ કિંમત નથી અને આ કોઈ ઓનલાઇન ફ્રોડ કરનારાઓની નવી ચાલ હોઈ શકે છે!' મીનાએ શંકા વ્યક્ત કરી.

'તમે આજે જ બેંકમાં જાઓ અને આ એક રૂપિયો મોકલનારનું ખાતું બ્લોક કરાવો, નહીંતર આપણા ખાતામાંથી બધી બચત સાફ થઈ જશે!' મીનાએ સલાહ આપી.

સોફા પર બેઠેલા સિત્તેર વર્ષના દેવરામભાઈ આ વાત સાંભળીને અચાનક ચોંકી ઊઠ્યા.

તેમના ધ્રૂજતા હાથમાંથી જપમાળા અટકી ગઈ અને તેમની આંખોના ખૂણા ભીના થઈ ગયા.

'બેટા રાકેશ, એ એક રૂપિયો નથી, એ તો કોઈના પવિત્ર આશીર્વાદ છે.' દેવરામભાઈએ અત્યંત ધીમા અને ગળગળા અવાજે કહ્યું.

'પિતાજી, તમે પણ ક્યાં જૂના જમાનાની અંધશ્રદ્ધા લઈને બેસી જાઓ છો!' રાકેશે ગુસ્સામાં હાથ હલાવીને કહ્યું.

'આજના સાયબર ક્રાઈમના જમાનામાં કોઈ અજાણ્યો માણસ વગર કારણે એક રૂપિયો મોકલે એ આશીર્વાદ ન કહેવાય, પણ મોટું જોખમ કહેવાય!' રાકેશે પિતાને ખખડાવ્યા.

'હું હમણાં જ બેંકમાં જાઉં છું અને આ ફાલતુ મજાક કરનારનું સરનામું શોધીને તેને સીધો સબક શીખવાડું છું!' રાકેશે ઓફિસની બેગ ઉપાડી લીધી.

દેવરામભાઈ કંઈક બોલવા ગયા, પણ રાકેશ તેમની વાત સાંભળ્યા વગર દરવાજો પછાડીને બહાર નીકળી ગયો.

શહેરની મુખ્ય બેંક શાખામાં સવારના સમયે ભારે ભીડ હતી.

રાકેશ સીધો જ બ્રાન્ચ મેનેજર વિજયભાઈની કેબિનમાં પ્રવેશ્યો.

'મેનેજર સાહેબ, મારે એક ખૂબ જ ગંભીર ફરિયાદ નોંધાવવી છે.' રાકેશે પોતાના ખાતાની પાસબુક અને મોબાઇલ સ્ક્રીન ટેબલ પર મૂકતાં કહ્યું.

વિજયભાઈએ ચશ્મા સરખા કરીને પૂછ્યું, 'બોલો ભાઈ, તમારા ખાતામાં કોઈ ખોટું ટ્રાન્ઝેક્શન થયું છે?'

'સાહેબ, કોઈ અજાણી વ્યક્તિ છેલ્લા પંદર વર્ષથી દર વર્ષે ૧૮ ઓક્ટોબરે મારા પિતાના જૂના ખાતામાં એક રૂપિયો ટ્રાન્સફર કરે છે!' રાકેશે રોષપૂર્વક જણાવ્યું.

'આ કોઈ સાયબર હેકર હોઈ શકે છે જે અમારું એકાઉન્ટ એક્ટિવ છે કે નહીં તે ચકાસી રહ્યો છે.' રાકેશે પોતાની દલીલ રજૂ કરી.

'મારે આ મોકલનારનું નામ, સરનામું અને સંપૂર્ણ વિગતો જોઈએ છે, જેથી હું પોલીસમાં ફરિયાદ કરી શકું!' રાકેશે કડક સ્વરે કહ્યું.

મેનેજર વિજયભાઈએ કમ્પ્યુટરમાં એકાઉન્ટ નંબર નાખીને જૂનો ડેટાબેઝ ખોલ્યો.

સ્ક્રીન પર જૂના વ્યવહારો જોતાં જ મેનેજરના ચહેરા પરના ભાવો અચાનક ગંભીર થઈ ગયા.

'રાકેશભાઈ, આ કોઈ ઓનલાઇન હેકિંગ કે યુપીઆઈ પેમેન્ટ નથી.' મેનેજરે સ્ક્રીન તરફ જોતાં કહ્યું.

'આ તો બેંકમાં ત્રીસ વર્ષ પહેલાં મુકાયેલો એક જૂનો સ્ટેન્ડિંગ ઇન્સ્ટ્રક્શન ઓર્ડર છે.' મેનેજરે વિગત આપી.

'ત્રીસ વર્ષ જૂનો ઓર્ડર, એનો અર્થ શું થાય?' રાકેશે અચરજથી પૂછ્યું.

'એનો અર્થ એ કે ત્રીસ વર્ષ પહેલાં કોઈ વ્યક્તિએ અમારી બેંકમાં અમુક રકમની ફિક્સ ડિપોઝિટ કરાવી હતી.' મેનેજરે ફાઇલ તપાસતાં કહ્યું.

'અને તે વ્યક્તિએ બેંકને લેખિત સૂચના આપી હતી કે દર વર્ષે ૧૮ ઓક્ટોબરે આ ખાતામાં વ્યાજમાંથી એક રૂપિયો જમા થવો જોઈએ.' મેનેજરે ખુલાસો કર્યો.

રાકેશ અવાક થઈ ગયો અને તેનું હૃદય કોઈ અજાણ્યા ભયથી ધડકવા લાગ્યું.

'સાહેબ, એ ફોર્મ ભરનાર એ વ્યક્તિ કોણ છે?' રાકેશે આતુરતાથી પૂછ્યું.

મેનેજરે બેંકના જૂના રેકોર્ડ રૂમમાંથી ધૂળ ભરેલી એક પીળી ફાઇલ મંગાવી.

તે ફાઇલમાંથી પીળો પડી ગયેલો ત્રીસ વર્ષ જૂનો કાગળ બહાર કાઢતાં જ મેનેજરની આંખો પણ ભીની થઈ ગઈ.

'રાકેશભાઈ, આ ફોર્મ ભરનાર વ્યક્તિનું નામ છે રુક્ષ્મણીબેન.' મેનેજરે કાગળ પરની સહી વાંચતાં કહ્યું.

આ નામ સાંભળતાં જ રાકેશના મગજમાં વીજળીનો જોરદાર કરંટ દોડી ગયો.

રુક્ષ્મણીબેન એટલે તેના પોતાના સગા ફઈબા, તેના પિતા દેવરામભાઈના મોટા બહેન!

જે ફઈબાને રાકેશે છેલ્લા પચીસ વર્ષથી ક્યારેય જોયા નહોતા અને જેમના વિશે ઘરમાં ક્યારેય કોઈ વાત પણ થતી નહોતી.

રાકેશના મનમાં સવાલોનું વંટોળ ઊભું થયું કે આખરે ફઈબા દર વર્ષે એક જ રૂપિયો કેમ મોકલતા હતા?

મેનેજરે તે પીળા કાગળની પાછળ લખેલી જૂની નોંધ વાંચીને રાકેશ સામે ધરી દીધી.

તે કાગળ પર ધ્રૂજતા હાથે ગુજરાતીમાં એક હૃદયદ્રાવક ચિઠ્ઠી લખેલી હતી.

'મારા વાહલા નાના ભાઈ દેવરામ માટે...' તે ચિઠ્ઠીના પહેલા જ શબ્દો વાંચતાં રાકેશના રૂંવાડાં ઊભાં થઈ ગયાં.

'ભાઈ દેવરામ, આજે ૧૮ ઓક્ટોબર એટલે તારી મોટી બહેનનો જન્મદિવસ અને આપણો ભાઈબીજનો પવિત્ર દિવસ છે.'

'જ્યારે તેં ધંધામાં બધું ગુમાવી દીધું હતું અને દેવાદારો તારા ઘર આગળ આવીને તને અપમાનિત કરતા હતા, ત્યારે તેં આપઘાત કરવાનો વિચાર કર્યો હતો.'

'તે દિવસે તારી મોટી બહેને પોતાના ગળાનું મંગળસૂત્ર, કાનની બુટ્ટીઓ અને પગના કડલાં વેચીને તારું આખું દેવું ચૂકવ્યું હતું.'

'મેં મારા પતિના વારસાનું મકાન પણ ગિરવે મૂકી દીધું હતું જેથી તારો નાનો દીકરો રાકેશ સારી શાળામાં ભણી શકે.'

'પરંતુ સમય જતાં મારી ગરીબી જોઈને તારા સાસરિયાઓએ મને ઘરમાંથી અપમાનિત કરીને કાઢી મૂકી હતી.'

'તે દિવસે મેં ભગવાન સામે પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી કે હું ક્યારેય મારા ભાઈના ઘરે હાથ ફેલાવવા પાછી નહીં જાઉં.'

'પરંતુ એક બહેનનું હૃદય પોતાના ભાઈને આશીર્વાદ આપવાનું ક્યારેય બંધ ન કરી શકે.'

'મારી પાસે પૈસા નહોતા, એટલે મેં મારી વૃદ્ધાવસ્થાની પેન્શનમાંથી બચાવીને એક હજાર રૂપિયા આ બેંકમાં જમા કરાવ્યા હતા.'

'મેં બેંકને આદેશ આપ્યો હતો કે જ્યાં સુધી મારા શરીરમાં પ્રાણ છે, ત્યાં સુધી દર વર્ષે ૧૮ ઓક્ટોબરે મારા ભાઈના ખાતામાં એક રૂપિયો આશીર્વાદરૂપે પહોંચવો જોઈએ.'

'આ એક રૂપિયો કોઈ ભીખ નથી ભાઈ, આ તો તારી મોટી બહેનની રક્ષા અને અખંડ આશીર્વાદનું પ્રતીક છે.'

'જે દિવસે આ એક રૂપિયો આવતો બંધ થાય, તે દિવસે સમજી લેજે કે તારી મોટી બહેન આ દુનિયા છોડીને ચાલી ગઈ છે.'

આ શબ્દો વાંચતાં જ રાકેશના હાથમાંથી કાગળ છૂટી પડ્યો.

તેના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ અને તેનું આખું શરીર ધ્રૂજી ઊઠ્યું.

જે એક રૂપિયાને તેની પત્ની કચરો અને ભીખ ગણતી હતી, જે એક રૂપિયાને તે પોતે હેકિંગ અને સાયબર ફ્રોડ સમજતો હતો, તે હકીકતમાં એક બલિદાની બહેનના અમૂલ્ય આશીર્વાદ હતા!

મેનેજરે ગંભીર અવાજે કહ્યું, 'રાકેશભાઈ, આ કાગળ સાથે એક નાનું કવર પણ લોકરમાં રાખેલું હતું જે આજે તમારે લઈ જવાનું છે.'

મેનેજરે લાલ દોરાથી બાંધેલું એક નાનું પરબીડિયું આપ્યું, જેની અંદર ત્રીસ વર્ષ જૂની સુકાઈ ગયેલી રેશમી રાખડી અને કંકુના સુકા છાંટા હતા.

રાકેશ બેંકની કેબિનમાં જ ચોધાર આંસુએ રડી પડ્યો.

તેણે મેનેજરને પૂછ્યું, 'સાહેબ, મારા ફઈબા અત્યારે ક્યાં છે અને તેમનું સરનામું શું છે?'

મેનેજરે સરનામું આપતાં કહ્યું, 'તેઓ શહેરના છેવાડે આવેલા એક અનાથ અને વૃદ્ધ મહિલા આશ્રમમાં રહે છે.'

રાકેશ એક સેકન્ડનો પણ વિલંબ કર્યા વિના કાર તરફ દોડ્યો અને સીધો પોતાના ઘરે પહોંચ્યો.

ઘરમાં પ્રવેશતાં જ તેણે જોયું કે મીના ડાઇનિંગ ટેબલ સાફ કરી રહી હતી અને પિતાજી હજુ પણ સોફા પર આંસુ લૂછતાં બેઠા હતા.

રાકેશે ધ્રૂજતા હાથે તે જૂનો કાગળ અને રાખડી પિતાજીના ખોળામાં મૂકી દીધા.

દેવરામભાઈએ જેવી પોતાની મોટી બહેનની રાખડી અને હસ્તાક્ષર જોયા, કે તરત જ તેઓ પોક મૂકીને રડવા લાગ્યા.

'મારી રુક્ષ્મણી, મારી મોટી બહેન હજુ જીવે છે!' દેવરામભાઈનું આખું શરીર ધ્રૂજી રહ્યું હતું.

મીનાએ પણ જ્યારે તે પત્ર વાંચ્યો, ત્યારે તેના હાથમાંથી વાસણ છૂટીને જમીન પર પડી ગયું.

મીનાનું માથું ભયાનક શરમ અને પશ્ચાતાપથી ઝૂકી ગયું.

'હે ભગવાન, મેં આટલા પવિત્ર આશીર્વાદને ભિખારીની મજાક કહીને કેટલી મોટી પાપલીલા કરી!' મીના પોતાના બંને હાથ મોં પર ઢાંકીને રડવા લાગી.

રાકેશે પિતાજીના બંને હાથ પકડી લીધા, 'બાપુજી, ચાલો આપણે અત્યારે જ ફઈબાને લેવા જવાનું છે!'

આખો પરિવાર તરત જ કારમાં બેસીને શહેરના છેવાડે આવેલા તે વૃદ્ધાશ્રમ તરફ રવાના થયો.

વૃદ્ધાશ્રમના શાંત અને સાદા આંગણામાં એક વડના ઝાડ નીચે એક અતિશય ઘરડી માજી બેઠા હતાં.

તેમની ઉંમર એંસી વર્ષથી વધુ હતી, સફેદ વાળ હતા અને આંખોમાં વર્ષોની રાહ છલકાતી હતી.

તેમના હાથમાં હજુ પણ એક નાનકડી જૂની પાસબુક પકડેલી હતી.

દેવરામભાઈ દોડીને સીધા પોતાની બહેનના ચરણોમાં ઢળી પડ્યા.

'મોટી બહેન, મને માફ કરી દે બહેન!' દેવરામભાઈ પિતા સમાન બહેનના પગ પકડીને પોક મૂકીને રડવા લાગ્યા.

રુક્ષ્મણીબાએ પોતાના ધ્રૂજતા હાથે ભાઈનું માથું ઊંચું કર્યું અને બંને ભાઈ-બહેન વર્ષો પછી એકબીજાને ભેટી પડ્યા.

આ દ્રશ્ય જોઈને વૃદ્ધાશ્રમના અન્ય વડીલોની આંખો પણ ભીની થઈ ગઈ.

રાકેશ અને મીના બંને રુક્ષ્મણીબાના ચરણોમાં સાષ્ટાંગ દંડવત પ્રણામ કરી પડ્યા.

'ફઈબા, અમને માફ કરી દો, અમે તમારા આ એક રૂપિયાના ત્યાગને ક્યારેય સમજી ન શક્યા!' રાકેશે આંસુઓથી ફઈબાના પગ ધોઈ નાખ્યા.

મીનાએ રડતાં રડતાં કહ્યું, 'ફઈબા, હું તમારી ગુનેગાર છું, મેં તમારા પવિત્ર પ્રેમને પારખવામાં ઘોર ભૂલ કરી છે.'

રુક્ષ્મણીબાએ વાત્સલ્યપૂર્વક પોતાના બંને ધ્રૂજતા હાથે રાકેશ અને મીનાને ઊભા કર્યા.

'ના મારા બાળકો, મા-બાપ કે વડીલો ક્યારેય પોતાના લોહીથી નારાજ ન થઈ શકે.' રુક્ષ્મણીબાના અવાજમાં અમૃત વહી રહ્યું હતું.

'આજે મારો ભાઈ મને લેવા આવ્યો, એ મારા જીવનનો સૌથી મોટો નફો છે.' રુક્ષ્મણીબાએ ભાઈના માથે હાથ મૂક્યો.

રાકેશે ફઈબાનો હાથ પોતાના હાથમાં લીધો અને કહ્યું, 'ફઈબા, હવે તમે આ આશ્રમમાં એક ક્ષણ પણ નહીં રહો.'

'તમારું સાચું સ્થાન અમારા ઘરના મંદિરમાં છે, જ્યાં અમે રોજ તમારા આશીર્વાદ લઈશું.' રાકેશે મક્કમતાથી કહ્યું.

મીનાએ ફઈબાની જૂની પોટલી પોતાના હાથેથી ઉપાડી લીધી અને તેમને આદરપૂર્વક કારમાં બેસાડ્યા.

ઘરે પહોંચીને મીનાએ ફઈબાની આરતી ઉતારી અને ઘરના સૌથી મોટા ઓરડામાં તેમને માનભેર સ્થાપિત કર્યા.

તે દિવસે રાકેશે તે એક રૂપિયાના સિક્કાને પોતાના તિજોરીના મંદિરમાં ફ્રેમ કરાવીને મૂકી દીધો.

તેણે સમજી લીધું કે સંબંધોની ખરી કિંમત બેંક બેલેન્સમાં નહીં, પણ વડીલોના અબોલ બલિદાનમાં હોય છે.

અને એ દિવસે એક રૂપિયાના નાના સિક્કાએ એક વિખૂટા પડેલા પરિવારને કાયમ માટે જોડી દીધો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.