ઘરની અંદરથી ખેંચાયેલો ફોટો કવરમાંથી નીકળતાં જ વહુના હોશ ઊડી ગયા, પાછળ લખેલી તારીખ વાંચતાં જ...

બપોરના બે વાગ્યે ઘરના મુખ્ય દરવાજા પર કુરિયરવાળાએ બે વાર ઘંટડી વગાડી.

ભાવનાએ રસોડામાંથી હાથ લૂછતાં બહાર આવીને દરવાજો ખોલ્યો અને એક મોટો ખાખી રંગનો કવર સ્વીકાર્યો.

કવર પર તેનું જ નામ અને ઘરનું પૂરું સરનામું સ્પષ્ટ અક્ષરોમાં લખેલું હતું.

ડાઇનિંગ ટેબલ પર બેસીને ભાવનાએ ઉત્સુકતાથી તે કવરની સીલ તોડી અને અંદરથી કાગળો બહાર કાઢ્યા.

પરંતુ કાગળોની વચ્ચેથી એક ચમકતી રંગીન તસવીર નીચે સરકીને લાદી પર પડી ગઈ.

ભાવનાએ તે તસવીર હાથમાં લીધી અને જોતાં જ તેના ચહેરા પરથી લોહી ઊડી ગયું.

તે તસવીર કોઈ બહારના સ્થળની નહોતી, પણ તેના પોતાના જ ઘરના ડ્રોઇંગરૂમ અને પૂજાઘરની અંદરથી ખેંચાયેલી હતી!

તસવીરમાં ઘરનો લાકડાનો હિંડોળો, દીવાલ પરનું ઘડિયાળ, પિત્તળનો દીવો અને મંદિરની મૂર્તિઓ સાફ દેખાતી હતી.

ભાવનાનું આખું શરીર ભયના કારણે થથરી ઊઠ્યું અને તેના હાથમાંથી તસવીર ધ્રૂજી ગઈ.

'હે ભગવાન, આપણા બંધ ઘરમાં અંદર ઘૂસીને આ ફોટો કોણે પાડ્યો હશે?' ભાવનાના ગળામાંથી ચીસ નીકળી ગઈ.

તેણે તરત જ પોતાના પતિ તુષારને ફોન લગાવીને તાત્કાલિક ઘરે બોલાવી લીધો.

અડધા કલાકમાં તુષાર હાંફળો-ફાંફળો થઈને ઓફિસેથી દોડતો ઘરે પહોંચ્યો.

ભાવનાએ ધ્રૂજતા હાથે તે કવર અને અંદરનો ફોટો તુષારની સામે ટેબલ પર મૂકી દીધા.

'તુષાર, જુઓ આ ફોટો, કોઈ આપણા ઘરમાં અંદર સુધી આવી ગયું છે અને આપણને ખબર પણ નથી!' ભાવનાએ ગભરાઈને કહ્યું.

તુષારે તે ફોટો ધ્યાનથી જોયો અને તેના કપાળ પર પરસેવાના ટીપાં વળી ગયા.

'આ તો બિલકુલ આપણા જ હોલનો ફોટો છે અને તે પણ અંદરના સોફા પાસે ઊભા રહીને પાડવામાં આવ્યો છે!' તુષારનો અવાજ ક્રોધ અને ચિંતાથી ભારે થઈ ગયો.

તુષારે દોડીને ઘરની તમામ બારીઓ અને પાછળની બાલ્કનીના દરવાજા તપાસ્યા.

તેણે જોયું કે મુખ્ય દરવાજાના તાળાં અને સેફ્ટી ગ્રીલ સાવ અકબંધ હતાં.

'જો તાળાં તૂટ્યા નથી તો પછી કોઈ અંદર કેવી રીતે ઘૂસી શકે?' તુષારના મનમાં ભયાનક શંકાઓ જન્મવા લાગી.

તેણે સોસાયટીના મુખ્ય સુરક્ષા ગાર્ડ બળવંતને બોલાવીને આકરા શબ્દોમાં ખખડાવી નાખ્યો.

બળવંતે હાથ જોડીને કહ્યું કે સાહેબ, ચોવીસ કલાકમાં કોઈ અજાણ્યો માણસ આ બિલ્ડિંગમાં દાખલ થયો નથી.

આ સાંભળીને તુષારનો ક્રોધ બેકાબૂ બન્યો અને તેણે વિચાર્યું કે આ ઘરમાં કોઈ અંદરની વ્યક્તિની જ મિલીભગત છે.

તે સમયે તેમના ઘરડાં વિધવા સાસુ શાંતાબેન પૂજાના ઓરડામાંથી માળા જપીને ધીમા પગલે બહાર આવ્યાં.

શાંતાબેન સિત્તેર વર્ષના હતાં, સફેદ સાડી પહેરતાં અને આખો દિવસ શાંતિથી પોતાના ઓરડામાં ભક્તિ કરતાં હતાં.

'બેટા તુષાર, શું થયું છે, તમે બંને આટલા બધા ગભરાયેલા કેમ છો?' શાંતાબેને પ્રેમથી પૂછ્યું.

ભાવનાનો ગુસ્સો અચાનક શાંતાબેન તરફ વળ્યો અને તેણે તીખા અવાજે કહ્યું.

'મમ્મીજી, તમે આખો દિવસ ઘરમાં એકલા રહો છો, તમે કોઈ અજાણ્યા માણસને ઘરમાં ઘૂસવા દીધો હતો?' ભાવનાએ આક્ષેપ કર્યો.

'જુઓ આ ફોટો, કોઈએ આપણા ડ્રોઇંગરૂમની અંદર આવીને આ તસવીર ખેંચી છે!' ભાવનાએ ફોટો સાસુ સામે ધર્યો.

'તમે દરવાજો ખુલ્લો રાખીને ઊંઘી જાઓ છો અને કોઈ બદમાશ ઘરમાં આવીને બધું જોઈ જાય છે!' ભાવનાએ કડકાઈથી કહ્યું.

શાંતાબેને ચશ્મા સરખા કરીને જેવો તે ફોટો જોયો, કે તરત જ તેમના ચહેરા પરનો રંગ બદલાઈ ગયો.

તેમના ધ્રૂજતા હાથમાંથી લાકડી છૂટી ગઈ અને તેમની આંખોમાં વર્ષો જૂની વેદના છલકાઈ આવી.

શાંતાબેન કંઈ બોલવા ગયા, પણ તેમના હોઠ થથરીને અટકી ગયા.

તુષારે ક્રોધથી તે કવર હાથમાં લીધું અને અંદર રહેલા બાકીના દસ્તાવેજો બહાર ખેંચ્યા.

'હું હમણાં જ પોલીસ કમિશનરને ફોન કરીને આખા ઘરની તપાસ કરાવું છું!' તુષારે મોબાઈલ સ્ક્રીન પર નંબર ડાયલ કરવા માંડ્યો.

પરંતુ તે જ ક્ષણે તુષારની નજર તે ફોટાની પાછળ લખેલી વાદળી શાહીની જૂની નોંધ પર પડી.

તસવીરની પાછળ તારીખ લખેલી હતી: ૧૨ ઓગસ્ટ ૨૦૦૧, સરકારી રજિસ્ટ્રાર અને બેંક સર્વેયર વિભાગ.

તુષાર અટકી ગયો અને તેણે કવરમાં રહેલો મોટો કાનૂની દસ્તાવેજ ખોલ્યો.

તે દસ્તાવેજના મથાળે મોટા અક્ષરે લખેલું હતું: 'ગૃહ લોન સંપૂર્ણ ચુકવણી અને ગીરો મુક્તિ પત્ર'.

તુષારના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ હોય તેવો કારમો આંચકો લાગ્યો.

આ કોઈ ચોર કે બદમાશે પાડેલો તાજો ફોટો નહોતો, પણ પચ્ચીસ વર્ષ જૂની સરકારી લોન ફાઇલનો પુરાવો હતો!

તે દસ્તાવેજની સાથે બેંક મેનેજરનો એક વ્યક્તિગત હસ્તલિખિત પત્ર પણ જોડાયેલો હતો.

તુષારે કંપતા અવાજે તે પત્ર મોટેથી વાંચવાનું શરૂ કર્યું.

'માનનીય શાંતાબેન, મારી ૩૫ વર્ષની બેંકિંગ કારકિર્દીમાં મેં તમારા જેવી વીરાંગના સ્ત્રી ક્યારેય જોઈ નથી.'

'પચ્ચીસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે તમારા પતિને ગંભીર બ્રેઈન સ્ટ્રોક આવ્યો હતો, ત્યારે તેમને બચાવવા માટે તમે આ ઘર બેંકમાં ગીરો મૂક્યું હતું.'

'તમારા પતિના અવસાન પછી તમે એકલા હાથે આઠ લાખ રૂપિયાનું તોતિંગ દેવું ચૂકવવાનો સંકલ્પ કર્યો હતો.'

'તમે સિલાઈ કામ કરીને, રાત-દિવસ પાપડ વણીને અને લોકોના કપડાં સીવીને દર મહિને એક પણ દિવસ ચૂક્યા વગર નિયમિત હપ્તો ભર્યો છે.'

'આજે તમારી લોન સંપૂર્ણપણે ભરપાઈ થઈ ગઈ છે અને આ ઘર હવે તમામ કરજમાંથી કાયદેસર મુક્ત થાય છે.'

'આ ફોટો તે દિવસે સરકારી સર્વેયરે લોન મંજૂર કરવા માટે લીધો હતો, જે આજે અમે આદરપૂર્વક તમને પરત સોંપીએ છીએ.'

આ શબ્દો વાંચતાં જ તુષારના હાથમાંથી કાગળો છૂટીને ટેબલ પર પડી ગયા.

તુષારના મગજમાં વીજળીના કડાકા જેવો મોટો ચમકારો થયો.

તેને પોતાનું બાળપણ યાદ આવી ગયું જ્યારે તે દસમા ધોરણની બોર્ડની પરીક્ષાની તૈયારી કરતો હતો.

શિયાળાની કડકડતી રાત્રે જ્યારે આખું શહેર સૂઈ જતું, ત્યારે તેની મા ફાનસના ઝાંખા અજવાળે સિલાઈ મશીન ચલાવતી હતી.

તેના હાથની આંગળીઓમાં સોય વાગી જતી અને લોહી નીકળતું, છતાં તે ચૂપચાપ પાટો બાંધીને કામ ચાલુ રાખતી હતી.

જ્યારે પણ તુષાર પૂછતો કે બા તું કેમ આટલી બધી મહેનત કરે છે, ત્યારે શાંતાબેન હસીને કહેતાં કે મારે તારા માટે નવું દફતર લાવવું છે.

તે ક્યારેય પોતાના દીકરાને જણાવવા નહોતી માંગતી કે માથા પર આખા ઘરની હરાજીની તલવાર લટકી રહી છે!

તુષારને યાદ આવ્યું કે જ્યારે તેના લગ્ન થયા ત્યારે તેણે આ ઘરનું રીનોવેશન કરાવ્યું હતું.

તે સમયે ભાવનાએ આ જૂના લાકડાના હિંડોળાને કચરામાં ફેંકી દેવાની વાત કરી હતી.

પરંતુ શાંતાબેને હાથ જોડીને રડતાં રડતાં તે હિંડોળો સાચવી રાખવા માટે વિનંતી કરી હતી.

કારણ કે તે હિંડોળા પર બેસીને તેમના સ્વર્ગસ્થ પતિએ આ ઘરના સપનાં જોયાં હતાં!

ભાવનાનું આખું અસ્તિત્વ શરમ અને પશ્ચાતાપથી ધ્રૂજી ઊઠ્યું.

જે સાસુને તે બોજારૂપ અને જૂના જમાનાની અણસમજુ સ્ત્રી ગણતી હતી, તે સાસુએ પોતાના લોહીનું પાણી કરીને આ ઘરની છત બચાવી હતી!

તે સમયે કુટુંબના તમામ સગા-સંબંધીઓએ પોતાના દરવાજા બંધ કરી દીધા હતા.

એક સગા કાકાએ તો ત્યાં સુધી કહી દીધું હતું કે આ ઘર વેચીને ઝૂંપડપટ્ટીમાં રહેવા ચાલ્યા જાઓ.

પરંતુ શાંતાબેને કોઈની સામે હાથ ફેલાવવાને બદલે પોતાના ગળાનું સોનાનું મંગળસૂત્ર અને પિયરથી મળેલી ચાંદીની ઝાંઝરીઓ પણ વેચી નાખી હતી.

તેમણે પોતાના લગ્નના તમામ દાગીના એક પછી એક ગીરવે મૂકીને હોસ્પિટલના બિલ ચૂકવ્યા હતા.

તુષારે પોતાની માતાના બંને હાથ પોતાના હાથમાં લીધા અને ધ્રૂજતા હોઠે તેને ચૂમી લીધા.

માતાના હાથ પર સિલાઈ મશીનની સોય વાગવાના અસંખ્ય જૂના ડાઘ અને ચામડી પર પડેલા કાળા કાપા સ્પષ્ટ દેખાતા હતા.

આ હાથ કોઈ સામાન્ય સ્ત્રીના નહોતા, પણ પોતાના સંતાન માટે સર્વસ્વ લૂંટાવી દેનારી એક દેવીના હાથ હતા.

તુષારે તે જ સમયે સોસાયટીના તમામ લોકોને બોલાવીને આખી વાત જણાવી અને માતાના ચરણ સ્પર્શ કર્યા.

સોસાયટીના ચેરમેન અને પાડોશીઓએ પણ ઊભા થઈને શાંતાબેનના આ મહાન ત્યાગને નમન કર્યા.

તુષાર પોતાની જાતને સંભાળી ન શક્યો અને આખા ઘરમાં પોક મૂકીને રડી પડ્યો.

તેણે સીધા પોતાની માતાના બંને ધૂળવાળા ચરણ પકડી લીધા અને જમીન પર સાષ્ટાંગ ઢળી પડ્યો.

'બા, મને માફ કરી દે બા, હું તારો નગુણો અને પાપી દીકરો છું!' તુષાર માતાના પગ આંસુઓથી ભીંજવવા લાગ્યો.

'જે ઘરમાં હું આજે આટલા વટથી રહું છું, એ ઘરની એક-એક ઈંટ તારા પરસેવા અને બલિદાનથી સચવાયેલી છે બા!' તુષારનો અવાજ રડીને રૂંધાઈ ગયો.

'મેં તારી આટલી મોટી તપસ્યાની ક્યારેય કદર ન કરી અને આજે તારા પર જ શંકા કરવાનો ઘોર અપરાધ કર્યો!' તુષાર ધ્રૂજતો રહ્યો.

ભાવના પણ પોતાના બંને હાથ જોડીને જમીન પર સાસુના ચરણોમાં બેસી પડી.

તેની આંખોમાંથી પશ્ચાતાપના અશ્રુઓની અવિરત ધાર વહી રહી હતી.

'મમ્મીજી, મને માફ કરી દો, હું અહંકાર અને શંકામાં સાવ આંધળી થઈ ગઈ હતી!' ભાવના રડતાં રડતાં કરગરી પડી.

'મેં તમારા પવિત્ર ત્યાગને સમજ્યા વગર તમારા પર ચોરીનો આક્ષેપ મૂક્યો, હું તમારી માફીને પણ લાયક નથી!' ભાવનાએ સાસુના પગ માથે મૂક્યા.

ભાવનાએ પોતાના હાથમાંથી સોનાની ચાર બંગડીઓ ઉતારીને સાસુના ચરણોમાં સમર્પિત કરી દીધી.

'મમ્મીજી, આ ઘરમાં મારું કશું જ નથી, આ ઘર અને આ ઘરની તમામ ખુશીઓ ફક્ત તમારા ચરણોની ધૂળ સમાન છે!' ભાવના પોક મૂકીને રડી.

શાંતાબેને વાત્સલ્યપૂર્વક પોતાના બંને ધ્રૂજતા હાથે દીકરા અને પુત્રવધૂને ઊભા કર્યા.

તેમણે બંનેને પોતાની છાતી સરસા ચાંપી લીધા અને તેમના માથા પર વહાલથી હાથ ફેરવ્યો.

'ના મારા બાળકો, એક મા ક્યારેય પોતાના સંતાનોથી નારાજ ન થઈ શકે.' શાંતાબેનના અવાજમાં અસીમ સ્નેહ છલકાતો હતો.

'આજે મારા માથા પરથી આ દેવાનો છેલ્લો ભાર ઉતરી ગયો, એ જ મારા જીવનનો સૌથી મોટો સંતોષ છે.' શાંતાબેને આંસુ લૂછતાં કહ્યું.

'હવે હું શાંતિથી ભગવાનના ધામમાં જઈ શકીશ કે મારા દીકરા અને વહુ પાસે પોતાનું પાકું ઘર છે.' શાંતાબેને હળવું સ્મિત કર્યું.

તુષારે તે જ ક્ષણે તે જૂના ફોટાને સોનાની સુંદર ફ્રેમમાં મઢાવીને ઘરના પૂજાઘરમાં ભગવાનની મૂર્તિની બાજુમાં સ્થાપિત કર્યો.

ભાવનાએ પોતાના હાથે સાસુજી માટે ગરમ ભોજન બનાવ્યું અને તેમને પોતાના હાથે પ્રેમથી જમાડ્યાં.

તેણે નક્કી કર્યું કે હવેથી આ ઘરમાં સાસુજીની પૂજા સાક્ષાત અન્નપૂર્ણા માતાની જેમ કરવામાં આવશે.

સાચી સમૃદ્ધિ મોંઘા ફર્નિચર કે આરસપહાણની લાદીઓમાં નથી હોતી, પણ વડીલોના અબોલ ત્યાગ અને સંસ્કારોમાં હોય છે.

અને એ દિવસે કવરમાંથી નીકળેલી એક જૂની તસવીરે આખા પરિવારને પ્રેમ અને આદરના પવિત્ર બંધનમાં જોડી દીધો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.