ડાયાબિટીસના દર્દી પિતા માટે દીકરીએ કરેલી આ એક તૈયારીએ સૌના દિલ જીતી લીધા
હર્ષદરાય બેડ પર બેઠા હતા. તેમના પગમાં આજે સવારથી જ ભારેપણું લાગતું હતું. તેમણે બાજુમાં પડેલી લાકડી પકડવાનો પ્રયત્ન કર્યો પણ આંગળીઓમાં તેટલી શક્તિ જણાતી નહોતી. ઓરડામાં જૂના પંખાનો અવાજ ગુંજતો હતો. પંખાના ત્રણ પાંખિયા પર જમા થયેલી ધૂળ તેમને સ્પષ્ટ દેખાતી હતી. તેમણે ઊંડો શ્વાસ લીધો અને બારીની બહાર જોયું.
ત્યાં તુલસીનો ક્યારો હતો. તેના પાંદડા સૂર્યના તાપમાં થોડા નમી ગયા હતા. તેમની દીકરી મીરા હજુ હમણાં જ રસોડામાં ગઈ હતી. થોડી વારમાં તે રૂમમાં આવી. તેના હાથમાં ગરમ પાણીનો પ્યાલો હતો. તેણે પિતાની સામે જોઈને એક શાંત અને મધુર સ્મિત આપ્યું.
તેણીએ ધીમેથી હર્ષદરાયના પગ પાસે બેસીને તેમની માલિશ શરૂ કરી. તેના હાથમાં રહેલું તેલ પિતાની ચામડીમાં ઉતરી રહ્યું હતું. હર્ષદરાયને થોડી રાહત થઈ. મીરાએ પૂછ્યું કે પિતાજી હવે કેવું લાગે છે. હર્ષદરાયે માત્ર માથું હલાવીને હા કહી. તેઓ જાણતા હતા કે મીરાની સગાઈ પછી આ ઘર ખાલી થઈ જશે.
તેમણે મીરા માટે વિઠ્ઠલભાઈનો પરિવાર શોધ્યો હતો. વિઠ્ઠલભાઈ નવસારીમાં રહેતા હતા અને તેમનો સ્વભાવ ખૂબ જ નમ્ર હતો. તેમના પુત્ર વિપુલ સાથે મીરાનું સગપણ નક્કી થયું હતું. વિઠ્ઠલભાઈના ઘરેથી આગ્રહભર્યું આમંત્રણ આવ્યું હતું. હર્ષદરાયની તબિયત નરમ ગરમ રહેતી હતી.
ગયા અઠવાડિયે જ વિઠ્ઠલભાઈનો ફોન આવ્યો હતો. તેમણે હર્ષદરાયને આગ્રહપૂર્વક નવસારી બોલાવ્યા હતા. હર્ષદરાયને ડાયાબિટીસની જૂની બીમારી હતી. તેમના પગના સોજા અને બ્લડ સુગરના કારણે તેઓ મુસાફરી કરવા ઈચ્છતા નહોતા. પરંતુ વેવાઈનો આદર અને મીરાની ઈચ્છાને તેઓ ટાળી શક્યા નહીં.
તેઓ સવારે વહેલા તૈયાર થઈ ગયા. નવસારી પહોંચતા સુધીમાં બપોર થઈ ગઈ હતી. રસ્તામાં ધૂળ અને ગરમીએ તેમને થકવી દીધા હતા. વિપુલ તેમને લેવા માટે સ્ટેશન પર આવ્યો હતો. વિપુલે ગાડીનો દરવાજો ખોલ્યો અને હર્ષદરાયનો હાથ પકડીને તેમને અંદર બેસાડ્યા.
તેના વર્તનમાં એક પ્રકારની શિસ્ત અને આદર હતો. ગાડીની અંદર અગરબત્તીની હળવી સુગંધ આવતી હતી. થોડી વારમાં તેઓ વિઠ્ઠલભાઈના ઘરે પહોંચ્યા. ઘરની બહાર જૂના જમાનાના લાકડાના દરવાજા હતા. દરવાજા પર સુંદર કોતરણી કરેલી હતી.
વિઠ્ઠલભાઈ અને તેમના પત્ની સુમિત્રાબેન ઉંબરે જ ઉભા હતા. તેમણે હર્ષદરાયને જોતા જ હાથ જોડ્યા. સુમિત્રાબેને હર્ષદરાયના ખબર અંતર પૂછ્યા. ઘરની અંદરનું વાતાવરણ ઠંડુ અને શાંત હતું. ભોંયતળિયે સફેદ પથ્થર હતા જે ખૂબ જ ચોખ્ખા હતા.
હર્ષદરાયને બેસવા માટે એક આરામદાયક સોફા આપવામાં આવ્યો. સુમિત્રાબેને એક તાંબાના લોટામાં પાણી આપ્યું. તે પાણીમાં વરિયાળી અને સાકરના નાના ટુકડા હતા. હર્ષદરાયને આશ્ચર્ય થયું કારણ કે તેઓ ઘરે પણ આ જ પાણી પીતા હતા. તેમને લાગ્યું કે કદાચ મહેમાનગતિમાં આ સામાન્ય હશે.
થોડી વાર પછી ચાનો સમય થયો. સુમિત્રાબેન ચા લઈને આવ્યા. ચાનો કપ પકડીને હર્ષદરાયે થોડો સંકોચ અનુભવ્યો. તેમને ડાયાબિટીસ હોવાથી તેઓ મોળી ચા પીતા હતા. પણ મહેમાન તરીકે ના પાડવી તેમને યોગ્ય ન લાગી.
તેમણે ચાનો એક ઘૂંટડો ભર્યો. ચામાં જરાય ખાંડ નહોતી અને તેમાં આદુનો સ્વાદ બહુ સરસ આવતો હતો. હર્ષદરાય આ જોઈને સ્તબ્ધ થઈ ગયા. બપોરે જમવાનો સમય થયો ત્યારે ડાઇનિંગ ટેબલ પર વિવિધ વાનગીઓ હતી.
ભીંડાનું શાક, મગની દાળ અને બાજરીનો રોટલો હતો. બધી જ રસોઈમાં તેલ અને મસાલા ખૂબ જ ઓછા હતા. હર્ષદરાયને લાગ્યું કે આ પરિવાર પોતાની તબિયતનું બહુ ધ્યાન રાખે છે. પણ જ્યારે તેમણે દાળનો સ્વાદ ચાખ્યો ત્યારે તેમને સમજાયું કે આ તો બિલકુલ તેમના ઘર જેવી જ છે.
તેમણે વિઠ્ઠલભાઈ સામે જોયું. વિઠ્ઠલભાઈ હસીને બોલ્યા કે ભાઈ તમે જમી લો પછી વાત કરીએ. જમ્યા પછી હર્ષદરાયથી રહેવાયું નહીં. તેમણે પૂછ્યું કે વિઠ્ઠલભાઈ તમને કેવી રીતે ખબર પડી કે મારે કેવો ખોરાક લેવો જોઈએ. તમને મારી વરિયાળીવાળા પાણીની આદત વિશે કોણે કહ્યું.
આ ચા પણ બિલકુલ મોળી હતી. સુમિત્રાબેન રસોડામાંથી બહાર આવ્યા. તેમના ચહેરા પર એક મમતાભર્યું સ્મિત હતું. તેમણે જણાવ્યું કે ગઈકાલે રાત્રે મીરાનો ફોન આવ્યો હતો. તેણે અમને ફોન કરીને બધી જ વિગતો આપી દીધી હતી.
તેણે કહ્યું હતું કે પપ્પાને પગમાં સોજા છે એટલે તેમને ગરમ પાણી આપજો. તેમને ભોજનમાં જરાય ખાંડ કે વધુ પડતું મીઠું ન આપતા. મીરાએ એ પણ જણાવ્યું હતું કે તમે વરિયાળીનું પાણી પીધા વગર સૂતા નથી. તેણે અમને વિનંતી કરી હતી કે પપ્પાની તબિયત સાચવજો.
સુમિત્રાબેનની વાત સાંભળીને હર્ષદરાયની આંખો ભરાઈ આવી. તેમને પોતાની દીકરીનો આટલો ઊંડો પ્રેમ અને દરકાર જોઈને ગર્વ થયો. દીકરી હજી સાસરે આવી નથી પણ તેણે અત્યારથી જ પોતાના પિતાની સુવિધા કરી દીધી હતી. હર્ષદરાયને થયું કે તેઓ અત્યાર સુધી જે ચિંતા કરતા હતા તે વ્યર્થ હતી.
મીરાને જે ઘર મળ્યું છે તે ખરેખર સંસ્કારી છે. સાંજ પડતા તેઓ પાછા ઘરે જવા નીકળ્યા. ટ્રેનમાં આખી મુસાફરી દરમિયાન તેઓ મીરાના શબ્દો વિશે જ વિચારતા રહ્યા. ઘરે પહોંચ્યા ત્યારે રાતના નવ વાગી ગયા હતા. મીરા ઘરના આંગણે તેમની જ રાહ જોઈ રહી હતી.
તેણે પિતાને જોતા જ તેમની લાકડી પકડી લીધી. તેણે પૂછ્યું કે મુસાફરીમાં બહુ થાક તો નથી લાગ્યો ને. હર્ષદરાયે તેની સામે જોયું અને તેને વહાલથી માથે હાથ મૂક્યો. તેઓ સીધા અંદરના ઓરડામાં ગયા. ત્યાં દીવાલ પર તેમની સ્વર્ગસ્થ પત્ની શારદાનો ફોટો હતો.
ફોટા પર ફૂલોનો હાર ચડાવેલો હતો. હર્ષદરાયે ધીમેથી પત્નીના ફોટા પરથી હાર ઉતારી લીધો. મીરા પાછળ જ ઉભી હતી અને તે નવાઈ પામી. તેણે પૂછ્યું કે પિતાજી તમે આ શું કરો છો. હર્ષદરાયે મીરાના ખભા પર હાથ મૂક્યો.
તેમની આંખોમાં ખુશીના આંસુ હતા. તેમણે પત્નીના ફોટા સામે જોઈને કહ્યું કે હવે આ હારની જરૂર નથી. મારી સંભાળ રાખનારી અને મારી ચિંતા કરનારી શારદા ક્યાંય ગઈ નથી. તે દીકરીના રૂપમાં મારી સાથે જ આ ઘરમાં હાજર છે.
મીરા પિતાને વળગી પડી. આખું ઘર એક અનોખા શાંત સંતોષથી ભરાઈ ગયું. હર્ષદરાયને લાગ્યું કે જીવનમાં સાચી મૂડી પૈસા નથી પણ સંતાનોનો આવો નિસ્વાર્થ પ્રેમ છે. તેમણે રાત્રે સૂતી વખતે ફરીથી વરિયાળીનું પાણી પીધું. તે રાત્રે તેમને વર્ષો પછી ખૂબ જ ગાઢ અને શાંતિભરી ઊંઘ આવી.
નવસારીનું તે ઘર હવે હર્ષદરાય માટે અજાણ્યું નહોતું. ત્યાંના ફર્નિચરથી લઈને વાસણો સુધી બધું જ તેમને પોતાના જેવું લાગતું હતું. વિઠ્ઠલભાઈની ઉધારતા અને સુમિત્રાબેનની નમ્રતાએ તેમના હૃદયમાં એક ખાસ જગ્યા બનાવી લીધી હતી. હર્ષદરાયે જ્યારે મીરાને પૂછ્યું કે તેં કેમ આટલી બધી મહેનત કરી.
ત્યારે મીરાએ માત્ર એટલું જ કહ્યું કે પપ્પા તમે મારા માટે આખું જીવન ઘસાઈ ગયા છો. મારી નાની અમથી ફરજ છે કે હું તમારી આદતોનું ધ્યાન રાખું. તેમણે જોયું કે મીરાની આંખોમાં પણ એ જ ચમક હતી જે શારદાની આંખોમાં રહેતી. શારદા પણ હંમેશા હર્ષદરાયના જમવા બાબતે આવી જ કડક રહેતી હતી.
ઘણીવાર હર્ષદરાય છુપાઈને ગળ્યું ખાવાનો પ્રયત્ન કરતા ત્યારે શારદા તેમને પકડી લેતી. આજે મીરાએ તે જ ભૂમિકા ભજવી હતી. સાસરીના લોકોએ પણ મીરાની આ વાતને માન આપીને મહેમાનની સેવા કરી હતી. વિપુલ જેવા સુશિક્ષિત યુવાને પણ પોતાના થનારા સસરાની આટલી સેવા કરી તે જોઈને હર્ષદરાયને સંતોષ થયો.
તેમને લાગ્યું કે તેમનો નિર્ણય સાચો હતો. સંબંધો માત્ર લોહીના નથી હોતા પણ લાગણીના તારથી જોડાયેલા હોય છે. હર્ષદરાયે મનોમન ઈશ્વરનો આભાર માન્યો. તેમણે વિચાર્યું કે દીકરી તો પારકી થાપણ કહેવાય પણ હકીકતમાં તે તો ઘરનો મુખ્ય આધાર હોય છે.
તેમણે તે રાત્રે ડાયરીમાં લખ્યું કે દીકરી એ પિતાના હૃદયનો ધબકાર છે. તે જ્યાં પણ જશે ત્યાં પ્રેમ અને સંસ્કારની સુગંધ ફેલાવશે. નવસારીની તે મુલાકાત તેમના જીવનની સૌથી યાદગાર મુલાકાત બની રહી. તે મુલાકાતે તેમને એક નવો પરિવાર અને અખૂટ આદર આપ્યો હતો.
હર્ષદરાય હવે એકલા નહોતા. તેમની પાસે મીરાના રૂપમાં તેમની પત્નીનો સાચો વારસો હતો. અને મીરા પાસે તેના પિતાનો અતૂટ વિશ્વાસ હતો. આ વિશ્વાસ જ તેમના જીવનનો સૌથી મોટો આધાર હતો. રાત્રિની શાંતિમાં હર્ષદરાયે પરમ સુખનો અનુભવ કર્યો.