પત્નીએ સાસુને વૃદ્ધાશ્રમમાં મોકલ્યા ત્યારે સાસુને ત્યાં જઈને વિચાર આવ્યો કે, વર્ષો પહેલા તેને તેની સાસુ સાથે પણ આ જ રીતે...

વૃદ્ધાશ્રમના શાંત વાતાવરણમાં 85 વર્ષના માલાજી બારી પાસે બેઠા હતા, પોતાના ભૂતકાળની યાદોમાં ખોવાયેલા હતા. તે દિવસો તેની આંખો સામે જીવંત થયા જ્યારે તેણીએ તેના પતિ સાથે નવું જીવન શરૂ કર્યું. તે સમયનો પ્રેમાળ બંધન અને તેમની દુનિયા, બધું જ સુંદર હતું. તેના લગ્નની મીઠી યાદો વિશે વિચારતા તેના હોઠ પર સ્મિત આવી ગયું.

માલાજીને યાદ આવ્યું કે કેવી રીતે તેમના સાસરિયાઓએ તેમને દીકરી તરીકે જ ગણ્યા હતા. તેના સાસુ તેને ઘરના દરેક નાના-મોટા કામ શીખવતા અને તેના સસરા હંમેશા પિતાની જેમ જ તેનું ખાસ ધ્યાન રાખતા. આ સ્નેહ અને નિકટતાને યાદ કરીને માલાજીએ રાહત અનુભવી, પરંતુ આ સુખદ સંસ્મરણો સાથે કેટલીક દર્દનાક યાદો પણ ઉભરાવા લાગી.

તે ક્ષણો પણ તેના મગજમાં ચમકી જ્યારે તેણે સ્વાર્થથી ભૂલ કરી હતી. સસરાના અવસાન પછી માલાજીએ મિલકતનો હક્ક પોતાના નામે કરી લીધો અને મિલ્કત પોતાના નામે થઈ ગયા પછી તે પોતાની સાસુને ગામ મોકલવા મક્કમ હતી. પતિની વારંવારની વિનંતી હોવા છતાં પત્નીએ કહે જ રાખ્યું ઘણી આજીજી કરી કે માતાને ગામડે નહીં ફાવે તેને અહીં રહેવા દો, પણ અંતે સાસુએ શહેર છોડવું પડ્યું. ગામમાં થોડા મહિના એકલવાયું જીવન જીવ્યા પછી તેની સાસુનું અવસાન થયું.

સમયની સાથે માલાજીએ રાહિલને મોટો થતો જોયો અને તેના જીવનમાં વહુનો પ્રવેશ થયો. પરંતુ જ્યારે રાહિલની પત્નીએ ઈતિહાસનું પુનરાવર્તન કરતા માલાજીને વૃદ્ધાશ્રમનો રસ્તો બતાવ્યો ત્યારે તેના પુત્રએ પણ કોઈ વિરોધ ન કર્યો. તે તેના બાળપણની ઘટનાઓનો સાક્ષી હતો, જ્યારે તેની માતાએ તેની સાસુને આવી જ પરિસ્થિતિમાં મૂક્યા હતા.

હવે વૃદ્ધાશ્રમમાં એકલા બેસીને માલાજીના મનના આંગણામાં પસ્તાવાના વાદળો ઘેરાઈ ગયા હતા. તેણીને તેની ભૂલનો અહેસાસ થઈ ગયો હતો અને તે સમજી ગઈ હતી કે આજે તેણી તેના કર્મોનું પરિણામ ભોગવી રહી છે. આંખોમાંથી વહેતા આંસુ અને હ્રદયમાં વધતી પીડાએ તેને સત્યથી વાકેફ કરાવ્યું કે જીવનમાં કરેલ દરેક કાર્ય એક દિવસ અવશ્ય ફળ આપે છે.

માલાજીને તેમના અનુભવ પરથી ખબર પડી કે સારા કાર્યોથી શાંતિ અને સંતોષ મળે છે, જ્યારે ખરાબ કાર્યોથી દુ:ખ થાય છે. સમય સાથે તેને સમજાયું કે સંબંધોમાં પ્રેમ અને સમજ કેટલી જરૂરી છે.

વાર્તાઓની આ યાદો તેના મગજનો ભાગ બની ગઈ હતી અને હવે તે દરરોજ તે યાદોને જીવી રહી હતી. તેણીએ મનમાં સંકલ્પ કર્યો કે જો તેણીને બીજી તક મળી હોત, તો તેણીએ સાચા પ્રેમ અને સમર્પણ સાથે જીવન જીવ્યું હોત અને તેના પરિવારને વિખરવા ન દીધો હોત.

આ વાર્તાના અંતે, માલાજીએ તેમની ભૂલોમાંથી શીખેલા પાઠને આત્મસાત કર્યો છે. તેણીની ઉંમર ગમે તે હોય, તેના મનના તે ખૂણામાં હજી પણ એક નવી શરૂઆતની ઇચ્છા હતી, જ્યાં તેણી તેના કાર્યોને સુધારવા માંગતી હતી અને તેના જીવનને ફરીથી પ્રેમ અને દાનથી ભરવા માંગતી હતી. પરંતુ હવે સમય પણ ન હતો અને તેની પાસે તેના જ સંતાનો પણ ન હતા એટલે અફસોસ સિવાય કંઈ થઈ શકે તેમ નહોતું.

વાર્તાનો સંદેશ સ્પષ્ટ હતો - તમે જે વાવો છો તે જ લણશો. સાચા હૃદયથી કરેલા સારા કાર્યો અને પ્રેમની લણણી હંમેશા મીઠી હોય છે. એક માતા તરીકે, માલાજી સમજતા હતા કે પેઢીઓને પાઠ ભણાવીને વધુ સારી દુનિયાનો પાયો નાંખી શકાય છે.