વહુના ગુસ્સાથી કાંપતા સસરા પહેરતા કાચ વગરના તૂટેલા ચશ્મા! વહુને બીજા દિવસે ખબર પડી તો...

રોજ સવારે નિયમિતપણે વહેલા ઉઠીને ચાલવા જતા રમણીકભાઈ આજે સવારના આઠ વાગ્યા છતાં પથારીમાં જ હતા. તેમની વહુ, કવિતા, જે રસોડામાં સવારના કામમાં વ્યસ્ત હતી, તેને ચિંતા થઈ. 'બાપુજીની તબિયત તો બરાબર હશે ને?' એવો વિચાર તેના મનમાં આવ્યો.

થોડી વાર પછી, તે રમણીકભાઈના ઓરડાની સફાઈ કરવા ગઈ. સાફસફાઈ કરતાં અચાનક તેનો હાથ ટીપોઈને અડક્યો અને તેના પર મુકેલા રમણીકભાઈના ચશ્મા નીચે ફર્શ પર પડી ગયા. સદનસીબે ફ્રેમને કંઈ ન થયું. કવિતાએ ચશ્મા ઉઠાવીને પાછા ટીપોઈ પર મૂકવા ગઈ ત્યારે તેનું ધ્યાન ગયું કે ચશ્માની ફ્રેમમાં બંને કાચ ગાયબ હતા! તેને નવાઈ લાગી કારણ કે ગઈ રાત્રે જમતી વખતે તો બાપુજીએ બરાબર ચશ્મા પહેર્યા હતા.

એક નવા ખર્ચનો વિચાર આવતાં જ તેને સસરા પર ક્ષણિક ગુસ્સો આવ્યો, પણ તેણે તરત જ પોતાના મનને કાબૂમાં લીધું અને ગુસ્સો દબાવી દીધો. 'હશે, ઉંમર થઈ છે, ભૂલ થઈ જાય,' એમ વિચારી તે ફરી પોતાના કામમાં પરોવાઈ ગઈ.

પંચોતેર વર્ષના રમણીકભાઈના જીવનમાં દુઃખના વાદળો ઘેરાયેલા હતા. તેમનો યુવાન દીકરો, કવિતાનો પતિ, ભરજુવાનીમાં હૃદયરોગના હુમલાથી અચાનક મૃત્યુ પામ્યો હતો. તેના ગયાના એક વર્ષમાં જ કેન્સર સામે લડતાં લડતાં તેમના પત્ની પણ સ્વર્ગવાસી થયા. પત્નીની લાંબી સારવારમાં રમણીકભાઈની બધી જમાપૂંજી ખર્ચાઈ ગઈ હતી અને તેઓ આર્થિક રીતે સાવ લાચાર બની ગયા હતા. ઘરમાં હવે ફક્ત તેઓ અને તેમની યુવાન વિધવા વહુ, કવિતા, જ રહ્યા હતા. પતિના અકાળ મૃત્યુના આઘાત અને એકલતાએ કવિતાના સ્વભાવને થોડો ચીડિયો અને કડક બનાવી દીધો હતો. રમણીકભાઈ પોતે પણ ઉંમર અને નાની-મોટી બીમારીઓને કારણે કોઈ કામકાજ કરવા સક્ષમ ન હતા. સરકાર તરફથી મળતી નજીવી પેન્શન, જે માંડ ત્રણસો રૂપિયા જેટલી હતી, તે તેમની દવાઓ પાછળ જ ખર્ચાઈ જતી. ઘરની સંપૂર્ણ જવાબદારી કવિતા પર હતી, જે સિલાઈકામ કરીને જેમતેમ ઘરનું ગાડું ખેંચી રહી હતી.

વાત એમ હતી કે ગઈકાલે સવારે ચાલવા જઈને પાછા ફરતી વખતે રમણીકભાઈ રસ્તામાં લથડી પડ્યા હતા. પડવાના આંચકાથી તેમના ચશ્મા જોરથી ઉછળીને ત્યાં પડેલા એક પથ્થર સાથે અથડાયા હતા, જેના કારણે બંને કાચના ટુકડેટુકડા થઈ ગયા હતા. પોતાની કડક સ્વભાવની વહુનો ડર મનમાં બેસી ગયો હોવાથી તેમણે તૂટેલા કાચ ત્યાં જ રહેવા દઈ, ફક્ત ખાલી ફ્રેમ ઉઠાવીને પહેરી લીધી હતી. હજુ ચાર દિવસ પહેલાં જ કવિતાના હાથમાંથી પાણીનો કાચનો ગ્લાસ તૂટી ગયો હતો ત્યારે રમણીકભાઈએ તેને થોડો ઠપકો આપ્યો હતો, જે વાત કવિતાને ગમી ન હતી. રમણીકભાઈને ડર હતો કે જો ચશ્મા તૂટવાની વાત કવિતાને ખબર પડશે, તો તે ચોક્કસ ગુસ્સે થશે અને કદાચ બે શબ્દો સંભળાવી પણ દેશે. આ બીકને કારણે તેમણે ખાલી ફ્રેમ પહેરી રાખી હતી. તેમણે મનોમન નક્કી કર્યું હતું કે બે દિવસ પછી જ્યારે પેન્શનના પૈસા આવશે, ત્યારે તેમાંથી થોડા પૈસા બચાવી, પોતાની દવા ભલે ઓછી લેવાય, પણ ચશ્માના નવા કાચ નંખાવી લેશે, જેથી કવિતાને આ વાતની ગંધ સુદ્ધાં ન આવે.

સવારના નિત્યક્રમ પતાવીને રમણીકભાઈ તેમની આરામ ખુરશીમાં બેસીને કવિતા ચા લઈને આવે તેની રાહ જોઈ રહ્યા હતા, આંખો પર પેલી કાચ વગરની ફ્રેમ ચડાવીને.

કવિતા ચા લઈને આવી ત્યારે તેની નજર ફરી રમણીકભાઈના ચશ્મા પર પડી. તેણે જોયું કે તેઓ હજુ પણ કાચ વગરના ચશ્મા પહેરીને બેઠા છે.

કવિતાએ સહજતાથી પૂછ્યું, "બાપુજી, આ શું? તમે કાચ વગરના ખાલી ચશ્મા કેમ પહેરી રાખ્યા છે?"

આ અણધાર્યા સવાલથી રમણીકભાઈ એકદમ ગભરાઈ ગયા. શું જવાબ આપવો તે તેમને સૂઝ્યું નહીં. ગભરાટના માર્યા તેઓ બોલવામાં પણ થોથવાવા લાગ્યા. તેમની આ દશા જોઈને કવિતાનું હૃદય પીગળી ગયું. જે ગુસ્સો તેને સવારે આવ્યો હતો તે કરુણામાં બદલાઈ ગયો.

તેણે પોતાનો અવાજ એકદમ નરમ અને પ્રેમાળ કરતાં કહ્યું, "બાપુજી, ગભરાશો નહીં. હું તમારી દીકરી જેવી છું, દુશ્મન નથી. મને શાંતિથી કહો, તમારા ચશ્મા ક્યારે અને કેવી રીતે તૂટ્યા?"

રમણીકભાઈનો ડર થોડો ઓછો થયો. તેઓ ધીમેથી બોલ્યા, "બેટા, કાલે સવારે ચાલવાથી પાછા ફરતી વખતે પગ લપસી જતાં હું પડી ગયો હતો. મારા પડવાથી ચશ્મા દૂર જઈને પથ્થર સાથે અથડાયા અને બંને કાચ તૂટી ગયા."

કવિતાએ ફરી પૂછ્યું, "તો પછી આ ખાલી ફ્રેમ આખો દિવસ પહેરી રાખવાનું કારણ શું?"

રમણીકભાઈ ખૂબ જ સંકોચ સાથે, નીચું જોઈને બોલ્યા, "બેટા, તારા ગુસ્સાથી બચવા માટે. મને બીક હતી કે ચશ્મા તૂટ્યાની ખબર પડશે તો તું મને વઢીશ."

કવિતાએ ફરી પૂછ્યું, "પણ બાપુજી, આ વાત તમે ક્યાં સુધી છુપાવી શકવાના હતા? ક્યારેક તો મને ખબર પડવાની જ હતી ને?"

તેઓ લાચારીભર્યા અવાજે બોલ્યા, "હું વિચારતો હતો કે બે દિવસ પછી પેન્શન આવે એટલે તેમાંથી થોડા પૈસા બચાવી, મારી દવા થોડી ઓછી ખરીદીને, ચશ્માના કાચ નંખાવી લઈશ. એટલે તને ખબર જ ન પડે."

રમણીકભાઈની આ ભોળી અને માસૂમ વાત સાંભળી કવિતા ભાવુક થઈ ગઈ. તેની આંખો ભરાઈ આવી. તે રમણીકભાઈ પાસે ગઈ અને તેમને વળગી પડી. રડતાં રડતાં તે બોલી, "ઓહ બાપુજી, તમે મારાથી આટલું બધું ડરો છો? હું તો તમારી દીકરી સમાન છું. મારા પિતાજી તો આ દુનિયામાં નથી રહ્યા. હવે તમે જ મારા પિતાના સ્થાને છો. આ ઘરમાં આપણે બે જ તો છીએ. જો આપણે એકબીજાના સુખ-દુઃખમાં સાથ નહીં આપીએ, એકબીજાને સમજીશું નહીં, તો આપણું જીવન કેવી રીતે પસાર થશે?"

કવિતાનું આ પ્રેમાળ અને દયાળુ સ્વરૂપ જોઈને રમણીકભાઈ પણ ગળગળા થઈ ગયા. તેમણે કવિતાના માથે હાથ ફેરવતાં કહ્યું, "બેટા, જો તું મને તારા પિતા જેવો માને છે, તો હું પણ તને મારી દીકરી જ ગણું છું. અને પિતા હંમેશા પોતાની દીકરીના ભવિષ્યનો વિચાર કરે છે. દીકરી, મારા જીવનની તો હવે સંધ્યાકાળ ચાલી રહી છે. હું બીમાર પણ રહું છું. ગમે ત્યારે મારું મોત આવી શકે છે. તારા માનસપિતા તરીકે હું તને સલાહ આપું છું કે તારે તારા ભવિષ્યનો વિચાર કરીને બીજું ઘર વસાવી લેવું જોઈએ."

કવિતા પ્રેમભર્યા ગુસ્સાથી બોલી, "બાપુજી, હું એટલી સ્વાર્થી નથી કે મારા પોતાના સુખ ખાતર તમને આ હાલતમાં એકલા છોડીને જતી રહું."

રમણીકભાઈ બોલ્યા, "બેટા, એનો મતલબ એ થયો કે જો લગ્ન પછી તારે મને છોડવા ન પડે, તો તને બીજું લગ્ન કરવામાં વાંધો નથી, ખરું ને?"

તેમણે થોડું અચકાતાં ઉમેર્યું, "આપણા પાડોશમાં રહેતો વિનોદ... બિચારો કેટલાય દિવસથી મને કહેતો હતો કે તારા લગ્નની વાત હું તારી સાથે કરું, પણ તારા ગુસ્સાના ડરથી મારી હિંમત જ નહોતી થતી. બિચારાના માતા-પિતા અને પત્ની ગયા વર્ષે તીર્થયાત્રાથી પાછા ફરતાં એક માર્ગ અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામ્યા. તે અને તેનો દૂધ પીતો નાનકડો દીકરો, રુદ્ર, માંડ બચી ગયા. જો તું વિનોદ સાથે લગ્ન કરી લે, તો પેલા મા વિનાના માસૂમ બાળકને માની મમતા મળી જાય અને તને તથા વિનોદને એકબીજાનો સહારો મળી જાય. વિનોદ મને પણ પોતાની સાથે રાખવા તૈયાર છે."

કવિતા થોડીવાર વિચારમાં પડી ગઈ. પછી બોલી, "બાપુજી, હવે જ્યારે તમે મારા પિતા બની ચૂક્યા છો, તો તમારી આજ્ઞાનું ઉલ્લંઘન હું કેવી રીતે કરી શકું? પણ..." તેણે રમણીકભાઈના ચશ્મા તરફ ઈશારો કરતાં કહ્યું, "પહેલાં તમારા આ તૂટેલા ચશ્મામાં નવા કાચ તો નંખાવો."

એમ કહીને કવિતાએ પોતાના પાકિટમાંથી સો રૂપિયા કાઢીને રમણીકભાઈના હાથમાં મૂક્યા.

રમણીકભાઈના ચહેરા પર રોનક આવી ગઈ. તેઓ ઉત્સાહમાં બોલ્યા, "હું હમણાં જ જઈને કાચ નંખાવી લાવું છું અને વિનોદને આ ખુશખબર પણ આપી દઉં છું. અને હા, આવતી વખતે શાસ્ત્રીજીને પણ કહેતો આવું છું કે આજે સાંજે જ લગ્નવિધિ કરી નાખે. શુભ કામમાં વિલંબ શા માટે?"

રમણીકભાઈએ તરત જ કવિતાના પિયર ફોન કરીને પોતાની વેવાણ, શાંતાબેનને પણ બધી વાત કરી તાત્કાલિક આવી જવા કહ્યું. સાંજ સુધીમાં વિનોદ પોતાના નાના દીકરા રુદ્ર સાથે આવી પહોંચ્યો. શાંતાબેન અને શાસ્ત્રીજી પણ આવી ગયા. કોઈ જ જાતના દેખાડા કે ધામધૂમ વગર, સાદાઈથી એક કલાકમાં જ લગ્નવિધિ સંપન્ન થઈ ગઈ. શાસ્ત્રીજીએ શુકન તરીકે ફક્ત અગિયાર રૂપિયા જ દક્ષિણા લીધી અને કહ્યું, "આવી આદર્શ વિધિ કરાવીને મેં પણ થોડું પુણ્ય કમાઈ લીધું."

જ્યારે શાસ્ત્રીજી જવા લાગ્યા, ત્યારે કવિતાએ તેમને રોકતાં કહ્યું, "શાસ્ત્રીજી, ઉભા રહો. હજુ એક લગ્નવિધિ બાકી છે."

શાસ્ત્રીજીએ અને બીજા બધાએ આશ્ચર્યથી પૂછ્યું, "કોની?"

કવિતાએ પોતાની માતા શાંતાબેન અને પોતાના સસરા રમણીકભાઈ તરફ ઈશારો કરતાં કહ્યું, "મારી વિધવા મા અને મારા વિધુર માનસપિતાની."

કવિતાની વાત સાંભળીને રમણીકભાઈ તો સ્તબ્ધ જ થઈ ગયા. તેઓ આશ્ચર્યચકિત થઈને પોતાની આ 'દીકરી' સામે જોઈ રહ્યા.

તેઓ માંડ બોલી શક્યા, "બેટા કવિતા, તેં આટલો મોટો નિર્ણય મને પૂછ્યા વગર કેવી રીતે લઈ લીધો?"

કવિતા હસીને બોલી, "બાપુજી, જ્યારે હું તમારું કહ્યું માનીને બીજું લગ્ન કરી શકું છું, તો તમે મારી વાત કેવી રીતે ટાળી શકો? તમે મારા માનસપિતા તો બની જ ચૂક્યા છો. હવે હું તમને મારી મા ના જીવનસાથી બનાવીને પિતા-પુત્રીના આ નવા સંબંધને વધુ પાકો કરવા માંગુ છું."

રમણીકભાઈ થોડા સ્વસ્થ થતાં બોલ્યા, "પણ તેં તારી મા ને તો પૂછી જોયું હોત કે તેને આ લગ્ન મંજૂર છે કે નહીં?"

કવિતા બોલી, "એ હું તમારી સામે જ હમણાં પૂછી લઉં છું."

તે પોતાની માતા તરફ ફરી અને બોલી, "મા, મારા સગા પિતા તો હવે મને પાછા નથી મળી શકવાના. શું તું આ લગ્ન કરીને મને નવા પિતાના પ્રેમથી વંચિત રાખવા માંગે છે?"

શાંતાબેન ભાવુક થઈ ગયા. તેમની આંખો છલકાઈ આવી. તેમણે પોતાની દીકરીને ગળે લગાડતાં કહ્યું, "દીકરી કવિતા, તારી ખુશીમાં જ મારી ખુશી છે. મને ખબર હતી કે તને મારી એકલતા હંમેશા ખૂંચતી હતી, પણ તું મજબૂર હતી. આજે તને મારી એકલતા દૂર કરવાનો મોકો મળ્યો છે. તું કદાચ દુનિયાની પહેલી દીકરી હોઈશ જે પોતાની મા ના લગ્ન કરાવી રહી છે. તારું નામ ભલે કવિતા હોય, પણ તું ખરેખર બીજાના જીવનમાં ખુશીઓ વહેંચે છે."

માતાની સંમતિ મળતાં જ કવિતા આનંદથી ઉછળી પડી. તેણે તરત જ પોતાની માતાનો હાથ પકડીને રમણીકભાઈના હાથમાં આપ્યો અને બંનેને લગ્નવિધિ માટે બેસાડી દીધા. બીજા એક કલાકમાં એ બીજી લગ્નવિધિ પણ સંપન્ન થઈ ગઈ.

જ્યારે શાસ્ત્રીજી બીજીવાર પણ દક્ષિણા લીધા વગર જવા લાગ્યા, ત્યારે કવિતાએ તેમને ફરી રોક્યા, "શાસ્ત્રીજી, દક્ષિણા તો લેતા જાઓ."

શાસ્ત્રીજી હસીને બોલ્યા, "એક લગ્ન પર બીજા મફત!" અને તેમની આ વાત પર ત્યાં હાજર બંને નવદંપતીઓ ખડખડાટ હસી પડ્યા. કેટલાય સમય પછી તેમના જીવનમાં આ નિર્દોષ હાસ્ય આવ્યું હતું.

આ બે લગ્નોથી ચાર એકલવાયેલા જીવનને નવો સાથી મળ્યો, અને નાના રુદ્રને નવી મા મળી.રુદ્ર પોતાની નવી મા, કવિતાના ખોળામાં બેસીને પોતાની મીઠી કાલીઘેલી ભાષામાં વાતો કરીને સૌને ખુશ કરી રહ્યો હતો.

એક તૂટેલા ચશ્માની નાનકડી ઘટનાએ એક કડક સ્વભાવની વહુને પ્રેમાળ દીકરીમાં પરિવર્તિત કરી દીધી હતી. દ્રષ્ટિ બદલાઈ તો દ્રશ્યો પણ બદલાઈ ગયા. હવે એ ઘરમાં રમણીકભાઈ, શાંતાબેન, કવિતા, વિનોદ અને નાનકડો રુદ્ર, એમ પાંચ સભ્યોનો સુખી પરિવાર વસતો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક સાથે શેર કરી કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે આ સ્ટોરીને રેટિંગ પણ આપજો...