આખો દિવસ ઘરનું વૈતરું કર્યા પછી બપોરે રૂમ બંધ કરીને સૂતેલી વહુ પર સાસુએ લગાવ્યો એવો આરોપ કે...

આખો દિવસ વલોવાયેલા ઘરની દોડધામ પછી ઘરમાં એક હળવી શાંતિ છવાઈ હતી. સવારે સાડા પાંચ વાગ્યાથી જાગેલી શ્રુતિએ આખા ઘરની સફાઈ, પૂજાની તૈયારી, સાસુ-સસરાનો નાસ્તો અને દવાઓ, પતિ તુષારનું ટિફિન અને બપોરનું ચાર વાનગીવાળું જમણવાર બધું જ પતાવી દીધું હતું. રસોડાનું પ્લેટફોર્મ લૂછી, વાસણો ગોઠવી અને કચરો બહાર મૂકીને જ્યારે તે પોતાના બેડરૂમમાં ગઈ, ત્યારે તેનો પગનો એક-એક સાંધો દુખતો હતો.

રૂમમાં આવીને શ્રુતિએ પંખો ચાલુ કર્યો, પડદા સરખા કર્યા અને દરવાજો અંદરથી હળવેકથી બંધ કરીને સાંકળ ચડાવી દીધી. આખો દિવસ દરેકની જરૂરિયાતો પૂરી કર્યા પછી, આ એક કલાક એવો હતો જ્યારે તેને કોઈનો અવાજ સાંભળવો નહોતો, કોઈ કામની ચિંતા નહોતી કરવી, માત્ર પોતાની જાત સાથે શાંતિથી શ્વાસ લેવો હતો.

લગભગ પોણા ચાર વાગ્યે દરવાજા પર અચાનક ધડ-ધડ અવાજ થયો. સાંકળ ખખડી અને બહારથી સાસુ મંગળાબેનનો અવાજ સંભળાયો, "શ્રુતિ! ઓ શ્રુતિ! દરવાજો ખોલ તો ખરી!"

શ્રુતિની ઊંઘ અડધી જ ઊડી ગઈ. તે સફાળી બેઠી થઈ, માથું હજી ભારે હતું. તેણે ઝડપથી દુપટ્ટો સરખો કર્યો અને સાંકળ ખોલી. સામે મંગળાબેન ઊભા હતા, તેમના ચહેરા પર ભારે અણગમો હતો. પાછળ સસરા હરિભાઈ પણ પાણીનો ગ્લાસ હાથમાં લઈને સોફા પર બેઠા બેઠા જોઈ રહ્યા હતા.

"શું થયું મમ્મીજી? કંઈ કામ હતું?" શ્રુતિએ આંખો ચોળતાં પૂછ્યું.

"કામ તો હોય જ ને! ઘર છે કે કોઈ ધર્મશાળા?" મંગળાબેને રૂમની અંદર નજર દોડાવી અને પછી સીધા શ્રુતિ સામે જોયું. "હું ક્યારની દરવાજો ખખડાવું છું. આ ધોયેલા કપડાં કબાટમાં મૂકવાના હતા. પણ મને એ નથી સમજાતું કે દિવસે-દહાડે ભરબપોરે દરવાજો બંધ કરીને સાંકળ ચડાવવાની શી જરૂર પડી? આ ઘરમાં એવું તો શું છૂપાવવાનું છે તારે?"

શ્રુતિ સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. "છૂપાવવાનું કંઈ નથી મમ્મીજી. હું બસ જરા આડી પડી હતી. ઊંઘમાં કોઈ અચાનક અંદર ન આવે અને શાંતિ રહે એટલે સાંકળ લગાવી હતી."

"શાંતિ રહે એટલે?" મંગળાબેનનો અવાજ વધુ તીખો થયો. "અમે શું તારી શાંતિમાં પલીતો ચાંપવા આવીએ છીએ? આ ઘરમાં અમે પણ બત્રીસ વરસ કાઢ્યા છે, પણ ક્યારેય ભરબપોરે બેડરૂમના દરવાજા બંધ નથી કર્યા. આ સંયુક્ત કુટુંબ કહેવાય. વહુ જો રૂમ બંધ કરીને બેસી જાય તો આખા ઘરમાં કેવો મેસેજ જાય? કાલે ઊઠીને કોઈ મહેમાન આવી ચડે અને વહુનો રૂમ બંધ જુએ તો શું વિચારે કે ઘરમાં કંઈક રંધાઈ રહ્યું છે?"

હરિભાઈએ પણ ત્યાંથી જ ટકોર કરી, "હા વહુ, મંગળા સાચું કહે છે. આપણા સંસ્કારી ઘરોમાં દિવસે રૂમ બંધ કરવાની પ્રથા નથી. દરવાજો ખુલ્લો રાખીએ તો આપણને ખબર પડે કે ઘરમાં કોણ આવે છે ને કોણ જાય છે."

શ્રુતિનું હૃદય ભરાઈ આવ્યું. તેણે સવારથી સાંજ સુધી કાળી મજૂરી કરી હતી. મંગળાબેનની ઘૂંટણની માલિશથી લઈને હરિભાઈનો ઉકાળો સમયસર પહોંચાડવા સુધી એક પણ ચૂક નહોતી રાખી. છતાં આખા ઘરમાં તેને પોતાની શાંતિનો એક ખૂણો પણ મેળવવાનો અધિકાર નહોતો.

સાંજે જ્યારે તુષાર ઑફિસેથી આવ્યો, ત્યારે મંગળાબેને ચાના કપ સાથે જ વાત છેડી. "જો તુષાર, તારી વહુને જરા સમજાવજે. હવે ઘરમાં નવા નવા નિયમો ચાલવા માંડ્યા છે. બપોરે કુંડી મારીને સુઈ જવાનું, અને અમે બહાર બોલાવીએ તોય સાંભળવાનું નહીં. સંયુક્ત પરિવારમાં રહેવું હોય તો ખુલ્લા મને રહેવું પડે, આમ બંધ બારણે નહીં."

તુષારે શ્રુતિ સામે જોયું. શ્રુતિ રસોડામાંથી ચાની રકાબી લઈને આવી રહી હતી, પણ તેની આંખો લાલ હતી અને ચહેરા પર ઊંડો આઘાત સ્પષ્ટ દેખાતો હતો.

રાતે જ્યારે બંને પોતાના રૂમમાં ગયા, ત્યારે તુષારે સહજતાથી કહ્યું, "શ્રુતિ, મમ્મી જે કહેતાં હતાં એમાં થોડું તથ્ય તો છે ને. તું આડો દરવાજો વાસી લે તો ચાલે, સાંકળ ચડાવવાની શું જરૂર? મમ્મીને એવું લાગે છે કે તું પરિવારથી અંતર બનાવી રહી છે."

શ્રુતિએ તુષાર સામે જોયું. તેનો અવાજ ધ્રૂજતો હતો પણ શબ્દોમાં વર્ષોનો ડૂમો હતો. "તુષાર, સવારે સાડા પાંચ વાગ્યાથી લઈને રાતના અગિયાર વાગ્યા સુધી આ ઘરનો દરેક દરવાજો, દરેક ખૂણો અને મારો દરેક શ્વાસ તમારા બધા માટે ખુલ્લો હોય છે. સવારે કચરા-પોતા, ચા-નાસ્તો, તમારી ઑફિસની બેગ, મમ્મીજીના કપડાં, પપ્પાજીની દવાઓ, બપોરની રસોઈ... આ બધું પૂરું કરતાં કરતાં હું થાકીને લોથપોથ થઈ જાઉં છું. શું આખા દિવસના ચોવીસ કલાકમાંથી મને મારા પોતાના માટે, કોઈની નજર વગર, કોઈના બોલાવ્યા વગર, માત્ર એક કલાક શાંતિથી આંખો મીંચવાનો હક નથી?"

તુષાર ચૂપ થઈ ગયો.

શ્રુતિએ આગળ કહ્યું, "જો હું સાંકળ ન લગાવું, તો દર દસ મિનિટે કોઈને કોઈ રૂમમાં આવે છે. ક્યારેક ધોયેલા કપડાં મૂકવા, ક્યારેક રિમોટ શોધવા, ક્યારેક કબાટમાંથી ચાદર કાઢવા કે ક્યારેક માત્ર એ જોવા કે હું શું કરું છું. મારી ઊંઘ અધૂરી રહે છે, મારો થાક ઉતરતો નથી. એ બંધ દરવાજો કોઈ રહસ્ય છૂપાવવા માટે નથી તુષાર, એ માત્ર એટલા માટે છે કે એક કલાક માટે હું ભૂલી શકું કે હું કોઈની વહુ, કોઈની પત્ની કે ઘરની કામવાળી છું. એ એક કલાકમાં હું માત્ર 'હું' હોઉં છું. જો દિવસભર આખા ઘરની જવાબદારી ઉપાડ્યા પછી પણ મારી એક કલાકની પ્રાઇવસીને શંકાની નજરે જોવામાં આવતી હોય, તો એ સંસ્કાર નથી, એ માનસિક બંધન છે."

શ્રુતિની વાત સાંભળીને તુષારના હૃદયમાં એક જોરદાર આંચકો લાગ્યો. તેણે ક્યારેય આ દ્રષ્ટિકોણથી વિચાર્યું જ નહોતું. તે પોતે ઑફિસમાં થાકી જાય ત્યારે પોતાની કેબિનનો દરવાજો બંધ કરીને અડધો કલાક શાંતિથી બેસતો હતો, પણ ઘરની વહુ માટે એ જ વસ્તુ ગુનો ગણાતી હતી.

બીજા દિવસે બપોરે જમ્યા પછી, શ્રુતિ ફરીથી પોતાના રૂમ તરફ ગઈ. તેના ચહેરા પર આજે સંકોચ હતો. તેણે દરવાજો ખુલ્લો જ રાખ્યો અને પલંગ પર બેસીને પગ દબાવવા લાગી.

એટલામાં તુષાર, જે આજે ઘરેથી કામ કરી રહ્યો હતો, તે રૂમ પાસે આવ્યો. તેણે જોયું કે શ્રુતિ અત્યંત થાકેલી હતી છતાં સૂવાની હિંમત નહોતી કરી રહી કારણ કે દરવાજો ખુલ્લો હતો અને બહારથી સતત અવાજો આવતા હતા.

તુષારે સીધા લિવિંગ રૂમમાં જઈને મંગળાબેન અને હરિભાઈ સામે જોયું. "મમ્મી, પપ્પા, મારે તમને એક વાત પૂછવી છે."

મંગળાબેને પૂછ્યું, "શું થયું બેટા?"

"મમ્મી, જ્યારે તમે મંદિરમાં પૂજા કરવા બેસો છો કે માળા ફેરવો છો, ત્યારે તમને કોઈ ડિસ્ટર્બ કરે તો તમને ગમે?" તુષારે પૂછ્યું.

"ના રે, ભગવાનના ધ્યાનમાં તો એકાગ્રતા જોઈએ, કોઈ બોલાવે તો ધ્યાન ભંગ થાય," મંગળાબેને સહજતાથી કહ્યું.

"બસ મમ્મી, તો આખો દિવસ ઘરના દરેક સભ્યની સેવા કરીને જે શરીર થાકી જાય છે, એ શરીરને આરામ આપવો એ પણ એક પ્રકારની સાધના જ છે. શ્રુતિ આખો દિવસ આપણી સેવા કરે છે, પણ બપોરે એક કલાક જો એ પોતાનો રૂમ બંધ કરીને શાંતિથી સૂઈ જાય, તો એમાં ઘરની મર્યાદા નથી તૂટતી. એ આપણી પર શંકા નથી કરતી, પણ પોતાના થાકેલા શરીરને ફરીથી સાંજનું કામ કરવા માટે તૈયાર કરે છે. જો આપણે એને દિવસમાં એક કલાકની શાંતિ પણ ન આપી શકીએ, તો આપણો સંયુક્ત પરિવાર હોવાનો કોઈ અર્થ નથી."

હરિભાઈએ તુષારની વાત સાંભળીને નીચું જોઈ લીધું. તેમને સમજાયું કે દીકરાની વાતમાં સો ટકા સત્ય હતું.

મંગળાબેનના ચહેરા પરનો રોષ ધીમે ધીમે ઓગળી ગયો. તેમને યાદ આવ્યું કે પોતે જ્યારે નાની વયે હતા ત્યારે આખો દિવસ કામ કરીને કેટલી વાર આંખોમાંથી આંસુ સારીને પણ કામ કરતા રહેવું પડતું, કારણ કે આરામ કરવો એ ગુનો ગણાતો હતો. પોતે જે પીડા વેઠી હતી, એ જ પીડા તેઓ આજે અજાણતા પોતાની વહુને આપી રહ્યા હતા.

મંગળાબેન ઊભા થયા. તેઓ શ્રુતિના રૂમ પાસે ગયા. શ્રુતિ હજી પલંગ પર બેઠી હતી.

મંગળાબેને અંદર આવીને તેના માથા પર હાથ મૂક્યો અને સ્નેહથી કહ્યું, "શ્રુતિ બેટા, તું સૂઈ જા. અને સાંભળ, દરવાજો અંદરથી સરખો બંધ કરી દેજે જેથી બહારના અવાજથી તારી ઊંઘ ન બગડે. સાંજે ચાનો સમય થશે ત્યારે હું જાતે જ ચા બનાવી લઈશ, તારે ઉતાવળ કરવાની કોઈ જરૂર નથી."

શ્રુતિએ આશ્ચર્ય અને કૃતજ્ઞતાથી સાસુ સામે જોયું. તેની આંખોમાંથી હર્ષના બે આંસુ સરી પડ્યા.

મંગળાબેને બહાર નીકળીને પોતે જ હળવેકથી દરવાજો વાસી દીધો. એ બંધ દરવાજો હવે કોઈ દીવાલ નહોતો, પણ એકબીજા પ્રત્યેના આદર અને સમજણની છત્રછાયા બની ગયો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.