બા છેલ્લા એક મહિનાથી રાત્રે અડધી રોટલી જ ખાતાં હતાં, દીકરાએ છૂપી રીતે પીછો કર્યો તો એવા દરવાજે પહોંચ્યો જ્યાં...
રસોડામાંથી વઘારની સુગંધ આખા ઘરમાં ફેલાઈ રહી હતી, પણ ડાઇનિંગ ટેબલ પર છવાયેલી શાંતિ કોઈને ગમતી નહોતી.
જયેશે થાળી સામે જોયું અને ચમચી હાથમાં પકડીને મૂકી દીધી.
સામે બેઠેલી સુમિતાએ રોટલી પીરસતાં ધીમા અવાજે કહ્યું, "શાક થોડું મોળું બન્યું છે, પણ જમી લો."
જયેશે રોટલીનો નાનો ટુકડો તોડ્યો, પણ તેના ચહેરા પરનો ભાર ઓછો ન થયો.
"મા ક્યાં છે? હજી સુધી જમવા કેમ નથી આવ્યા?" જયેશે પૂછ્યું.
સુમિતાએ નીચી નજરે કહ્યું, "બા કહેતાં હતાં કે એમને ભૂખ નથી. બપોરે થોડો નાસ્તો કર્યો હતો એટલે પેટ ભારે લાગે છે."
જયેશ ઊભો થયો અને સીધો બાના રૂમ તરફ ચાલ્યો ગયો.
રૂમનો દરવાજો અડધો ખુલ્લો હતો અને અંદર સાવ ઝાંખો દીવો બળતો હતો.
કાંતાબા પલંગ પર પડખું ફરીને સૂતાં હતાં અને હાથમાં માળા પકડી રાખી હતી.
"બા, ઊભા થાઓ. જમી લો પહેલાં, દવા લેવાનો સમય થઈ ગયો છે," જયેશે પાસે જઈને કહ્યું.
કાંતાબાએ ધીમેથી આંખો ખોલી અને માળા ટેબલ પર મૂકી દીધી.
"મને સાચે જ ભૂખ નથી બેટા, તું નિરાંતે જમી લે," બાનો અવાજ સાવ ધીમો અને થાકેલો લાગતો હતો.
જયેશે બાના પગ પાસે બેસીને એમના માથે હાથ મૂક્યો.
"છેલ્લા પંદર દિવસથી તમારું આજ ચાલે છે. કાં તો ભૂખ નથી હોતી, કાં તો પેટ ભારે લાગે છે. ડોક્ટર પાસે જવું છે?"
કાંતાબા હળવું હસ્યા અને બોલ્યા, "ઘડપણમાં આવું તો ચાલ્યા કરે. તું મારી ચિંતા ના કર."
જયેશ પાછો ડાઇનિંગ ટેબલ પર આવ્યો, પણ હવે એનું મન જમવામાં બિલકુલ નહોતું.
સુમિતા રસોડામાં વાસણ ગોઠવી રહી હતી ત્યારે જયેશે ત્યાં જઈને પૂછ્યું, "સુમિતા, તેં બાને કંઈ કહ્યું હતું?"
સુમિતાના હાથમાંથી થાળી છટકીને પ્લેટફોર્મ પર પડી ગઈ.
"તમે આવું કેમ પૂછો છો? મેં બાને શું કહ્યું હોય?" સુમિતાનો અવાજ થોડો ધ્રૂજતો હતો.
"તો પછી બા અચાનક આટલા કેમ બદલાઈ ગયા છે? ન તો કોઈ જોડે વાત કરે છે, ન સરખું જમે છે," જયેશે અકળાઈને કહ્યું.
સુમિતાએ આંખો લૂછી અને કંઈ પણ બોલ્યા વગર રસોડામાંથી બહાર નીકળી ગઈ.
જયેશને લાગ્યું કે ઘરમાં કંઈક એવું બની રહ્યું છે જે તેનાથી છૂપાવવામાં આવી રહ્યું છે.
બીજા દિવસે સવારે જયેશ ઑફિસ જવા તૈયાર થઈ રહ્યો હતો ત્યારે તેણે કબાટ ખોલ્યો.
તેણે જોયું કે તેના પિતાજીની જૂની ડાયરી જે હંમેશાં ઉપરના ખાનામાં રહેતી હતી, તે ત્યાં નહોતી.
જયેશે સુમિતાને બૂમ પાડી, "સુમિતા, પપ્પાની પેલી લાલ ડાયરી ક્યાં છે?"
સુમિતા રૂમમાં આવી અને બોલી, "મને નથી ખબર. બા કદાચ ગઈ કાલે એમના રૂમમાં લઈ ગયા હતા."
જયેશ બાના રૂમ તરફ ગયો ત્યારે બા પૂજાઘરમાં બેસીને દીવો કરી રહ્યાં હતાં.
"બા, પપ્પાની ડાયરી તમારી પાસે છે?" જયેશે પૂછ્યું.
કાંતાબાએ ચોંકીને જયેશ સામે જોયું અને હાથમાંથી દીવાસળી નીચે પડી ગઈ.
"હા... મારી પાસે છે. થોડા જૂના હિસાબ જોવા હતા એટલે લીધી હતી," બાએ નજર ફેરવીને જવાબ આપ્યો.
જયેશને આ વાત ગળે ન ઊતરી, કારણ કે પિતાજીને ગુજરી ગયાને પાંચ વર્ષ થઈ ગયા હતા. હવે કયા હિસાબ બાકી હતા?
"બા, તમે કંઈક છૂપાવો છો મારાથી? પપ્પાનું કોઈ દેવું બાકી હતું?" જયેશે ગંભીર થઈને પૂછ્યું.
"ના રે ના, એવું કંઈ નથી. તું ઑફિસ માટે મોડો થાય છે, નીકળ હવે," બાએ વાત ટાળી દીધી.
જયેશ આખો દિવસ ઑફિસમાં રહ્યો પણ તેનું ધ્યાન કામમાં નહોતું ચોંટતું.
સાંજે ઘરે પાછા આવતી વખતે તેણે નક્કી કર્યું કે આજે આ વાતનું મૂળ જાણીને જ રહેશે.
ઘરે પહોંચીને તેણે જોયું તો મુખ્ય દરવાજો અંદરથી બંધ હતો અને અંદરથી કોઈના રડવાનો અવાજ આવતો હતો.
જયેશે ઝડપથી ખિસ્સામાંથી ચાવી કાઢી અને દરવાજો ખોલ્યો.
હોલમાં સોફા પર સુમિતા બેઠી હતી અને તેની સામે એક અજાણ્યો કાગળ પડ્યો હતો.
"શું થયું સુમિતા? તું કેમ રડે છે?" જયેશે દોડીને પૂછ્યું.
સુમિતાએ કંઈ બોલ્યા વગર સોફા પર પડેલો કાગળ જયેશ તરફ લંબાવ્યો.
તે કાગળ બેંક તરફથી આવેલી એક નોટિસ હતી, જેમાં ઘર ગીરવે મૂકવાની વાત લખેલી હતી.
જયેશના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ, તેનું માથું ભમવા લાગ્યું.
"આ શું છે? આ ઘર તો પપ્પાએ પોતાના પૈસાથી ખરીદ્યું હતું. આના પર લોન ક્યાંથી આવી?" જયેશ જોરથી બોલી ઊઠ્યો.
અવાજ સાંભળીને કાંતાબા ધીમા પગલે રૂમમાંથી બહાર આવ્યા.
તેમના ચહેરા પર કોઈ ડર નહોતો, ફક્ત એક ઊંડો પસ્તાવો અને લાચારી દેખાતી હતી.
"જયેશ, શાંત થા બેટા. મારી વાત સાંભળ," બાએ શાંત અવાજે કહ્યું.
"હું શું શાંત થાઉં બા? તમે મને ક્યારેય આ વાત કેમ ન કહી? આપણે આટલા મોટા દેવામાં છીએ?" જયેશની આંખો લાલ થઈ ગઈ હતી.
સુમિતાએ વચ્ચે પડીને કહ્યું, "જયેશ, બા પર ગુસ્સો ના કરો. આ લોન તમારા માટે લેવાઈ હતી."
જયેશ સ્તબ્ધ થઈ ગયો અને સુમિતા સામે તાકી રહ્યો.
"મારા માટે? મેં ક્યારે પૈસા માંગ્યા હતા?" જયેશે અચરજથી પૂછ્યું.
સુમિતાએ ઊંડો શ્વાસ લીધો અને કહ્યું, "યાદ કરો, સાત વર્ષ પહેલાં જ્યારે તમારી પહેલી કંપની ડૂબી ગઈ હતી ત્યારે તમને નવી શરૂઆત માટે પચીસ લાખ રૂપિયા કોણે આપ્યા હતા?"
જયેશને એ દિવસ યાદ આવી ગયો જ્યારે તે સાવ ભાંગી પડ્યો હતો.
તે વખતે તેના પિતાજીએ આવીને તેના હાથમાં ચેક મૂક્યો હતો અને કહ્યું હતું કે આ તેમના પ્રોવિડન્ટ ફંડના પૈસા છે.
"પપ્પાએ તો કહ્યું હતું કે એમના રિટાયરમેન્ટના પૈસા છે!" જયેશનો અવાજ ગળગળો થઈ ગયો.
કાંતાબા સોફા પર બેસી ગયા અને તેમણે જયેશનો હાથ પોતાના હાથમાં લીધો.
"તારા પપ્પા પાસે એટલા પૈસા નહોતા બેટા. તને તૂટતો જોઈને એ સહન ન કરી શક્યા. એમણે આ ઘર પર ગુપ્ત રીતે લોન લીધી હતી," બાએ આંસુ લૂછતાં કહ્યું.
જયેશનું હૃદય ધબકારો ચૂકી ગયું, તેને પોતાની જાત પર અતિશય ધિક્કાર થવા લાગ્યો.
"તો પછી આટલા વર્ષો સુધી આ લોનનો હપ્તો કોણ ભરતું હતું?" જયેશે ધ્રૂજતા અવાજે પૂછ્યું.
કાંતાબાએ માથું નીચું કરી લીધું અને કંઈ બોલ્યા નહીં.
સુમિતા આગળ આવી અને તેણે કાંતાબાના હાથમાંથી સોનાની બંગડીઓ ગાયબ જોઈને જયેશ તરફ ઈશારો કર્યો.
"બા દર મહિને પોતાનું એક એક ઘરેણું વેચતાં હતાં. ગયા મહિને એમનું છેલ્લું મંગળસૂત્ર પણ વેચાઈ ગયું," સુમિતા રડતાં રડતાં બોલી.
જયેશ બાના પગમાં બેસી પડ્યો અને તેનું માથું બાના ખોળામાં ઢળી પડ્યું.
"બા, તમે મને કેમ ન કહ્યું? હું દર મહિને આટલા પૈસા કમાઉં છું, તમે મને એક વાર તો કહેવું જોઈતું હતું!" જયેશ નાના બાળકની જેમ રડવા લાગ્યો.
કાંતાબાએ જયેશના માથા પર હાથ ફેરવ્યો અને વહાલથી કહ્યું, "તું માંડ માંડ સ્થિર થયો હતો બેટા. તારા પપ્પાએ મને સોગંદ આપ્યા હતા કે જ્યાં સુધી જીવું ત્યાં સુધી તારા પર આ બોજ ન આવવા દઉં."
"અને તમે ભૂખ્યા રહીને, પોતાની દવાઓના પૈસા કાપીને આ હપ્તા ભરતાં હતાં?" જયેશે બાના કરચલીવાળા હાથ ચૂમતાં પૂછ્યું.
કાંતાબા હળવું હસ્યા અને બોલ્યા, "મા-બાપનું કામ સંતાનોના રસ્તાના કાંટા વીણવાનું હોય છે, એમને કાંટા બતાવવાનું નહીં."
સુમિતાએ પાણીનો ગ્લાસ લાવીને બાને આપ્યો અને પછી જયેશ પાસે આવી.
"જયેશ, હવે રડવાનો સમય નથી. આપણે કાલે જ બેંક જઈશું," સુમિતાએ મક્કમ અવાજે કહ્યું.
જયેશે આંસુ લૂછ્યા અને ઊભો થયો.
તેણે પોતાની તિજોરી ખોલી અને વર્ષોથી સાચવી રાખેલા પોતાના શેર અને રોકાણના કાગળો બહાર કાઢ્યા.
"બા, પપ્પાએ મને ઊભો કર્યો હતો, હવે આ ઘરને અને તમારી આબરૂને બચાવવાની જવાબદારી મારી છે," જયેશે દ્રઢ નિશ્ચય સાથે કહ્યું.
તે રાત્રે ઘરમાં કોઈ સૂઈ ન શક્યું, પણ ઘરમાંથી પેલો અજાણ્યો ભાર ગાયબ થઈ ગયો હતો.
બીજા દિવસે સવારે જયેશ અને સુમિતા બેંક પહોંચ્યા.
મેનેજર સાથે વાત કરીને જયેશે પોતાના તમામ રોકાણો વટાવીને એક જ ઝાટકે આખી લોન ચૂકતે કરી દીધી.
જ્યારે બેંક મેનેજરે ઘરના અસલ દસ્તાવેજો જયેશના હાથમાં સોંપ્યા, ત્યારે જયેશની આંખો ફરી ભરાઈ આવી.
તેણે બેંકમાંથી સીધા જ સોનીની દુકાને જવાનું નક્કી કર્યું.
બપોરે જ્યારે જયેશ અને સુમિતા ઘેર પાછા આવ્યા ત્યારે કાંતાબા મંદિરમાં બેસીને માળા ફેરવી રહ્યાં હતાં.
જયેશે ઘરના દસ્તાવેજો ભગવાનના ચરણોમાં મૂક્યા અને પછી બાની સામે એક નાની લાલ પેટી ધરી.
કાંતાબાએ આશ્ચર્યથી પેટી ખોલી તો અંદર એમનું વેચાયેલું મંગળસૂત્ર ચમકી રહ્યું હતું.
"આ શું છે જયેશ?" બાના અવાજમાં આંચકો હતો.
"તમારું સન્માન છે બા. જે સંતાન પોતાની માના દાગીના વેચીને મોટો માણસ બને, એ માણસ કહેવાને લાયક નથી," જયેશે હાથ જોડીને કહ્યું.
સુમિતાએ બાના ગળામાં મંગળસૂત્ર પહેરાવ્યું અને બાના પગે લાગી.
કાંતાબાની આંખોમાંથી વહેતાં આંસુ આજે દુઃખના નહોતા, પણ એક અસીમ સંતોષના હતા.
તેમણે બંને બાળકોને પોતાના હૃદય સરસા ચાંપી લીધા.
ઘરના આંગણામાં તુલસી ક્યારો પવન સાથે ડોલી રહ્યો હતો અને ઘરમાં ફરી એકવાર પ્રેમ અને ખુશીઓની સુગંધ મહેકી ઊઠી હતી.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.