બાળપણનું મકાન વેચી પૈસા માટે બાખડતા બે ભાઈઓ સામે લાદી તૂટી, પિતાનું ગુપ્ત લખાણ વાંચતાં જ મોટો ભાઈ ચોધાર આંસુએ રડતાં...

બપોરના સમયે ઘરના જૂના આંગણામાં ધૂળની સફેદ ડમરીઓ ઉડી રહી હતી અને હથોડાના જોરદાર ઘાથી દીવાલો ધ્રૂજી રહી હતી.

મોટો ભાઈ હરેશ પોતાના ચહેરા પર સુતરાઉ રૂમાલ બાંધીને હાથમાં બિલ્ડર સાથેના કાગળો પકડીને ઓસરીની બહાર ઊભો હતો.

સામે નાનો ભાઈ દિનેશ જૂના લાકડાના દરવાજાની ફ્રેમ પાસે ઊભો હતો અને બંને વચ્ચે તણાવ એટલો હતો કે હવામાં તણખા ઝરતા હતા.

પિતા કેશવલાલના અવસાન પછી બંને ભાઈઓએ પોતાના બાળપણનું આ પૈતૃક મકાન એક બિલ્ડરને કરોડો રૂપિયામાં વેચી દીધું હતું.

લગ્નો પછી બંને ભાઈઓ વચ્ચે એટલો અહંકાર અને મનદુઃખ વધી ગયું હતું કે તેઓ એક જ છત નીચે રહેવા તૈયાર નહોતા.

આજે સવારથી જ ઘરમાં વાસણો અને જૂના ફર્નિચરના ભાગલા પાડતી વખતે બંને ભાઈઓ વચ્ચે કડવાશ એટલી વધી ગઈ હતી કે પડોશીઓ પણ તમાશો જોવા ભેગા થયા હતા.

હરેશની પત્નીએ પિત્તળના મોટા તપેલાં અને પલંગ પોતાના ભાગે લઈ લીધા હતા, જ્યારે દિનેશની પત્નીએ ચાંદીના પૂજાના વાસણો માટે જીદ પકડી હતી.

પિતાના ગયા પછી આ ઘરમાં સ્નેહનું સ્થાન વહેમ અને લાલચે લઈ લીધું હતું, અને બંને ભાઈઓ એકબીજાને શત્રુની નજરે જોવા લાગ્યા હતા.

આજે ઘર ખાલી થઈ ચૂક્યું હતું અને બિલ્ડરના મજૂરો જૂનું ફ્લોરિંગ તોડીને નવું બાંધકામ શરૂ કરવા માટે પથ્થરો ઉખેડી રહ્યા હતા.

પરંતુ આ આખરી ક્ષણે પણ બંને ભાઈઓ મકાનના કાટમાળ અને ભંગારના પચાસ હજાર રૂપિયા માટે એકબીજા સામે બાખડી પડ્યા હતા.

'દિનેશ, આ ભંગારના પૈસા પર મારો હક્ક છે, કારણ કે આ સોદો પતાવવા માટે મેં વકીલો અને દલાલો પાછળ દોડાદોડ કરી છે.' હરેશે કડક અવાજે કહ્યું.

'તમે તો વેપારી છો મોટા ભાઈ, તમને તો બાપુજીની સ્મૃતિઓ વેચવામાં પણ શરમ ન આવી, હવે આ પચાસ હજારમાં પણ લાળ ટપકાવો છો!' દિનેશે તીખો આક્ષેપ કર્યો.

'મને સંસ્કાર ન શીખવાડ દિનેશ! તું આખી જિંદગી માત્ર ભાગ માંગવામાં જ આગળ રહ્યો છે, ક્યારેય પિતાની જવાબદારી ઉપાડી નથી.' હરેશનો અવાજ ઊંચો થઈ ગયો.

બંને ભાઈઓ એકબીજાના ગળે પડવાની તૈયારીમાં હતા, ત્યાં જ અંદરના મુખ્ય ઓરડામાંથી જૂનો કોન્ટ્રાક્ટર કાનજી હાંફળો-ફાંફળો બહાર દોડી આવ્યો.

કાનજી આ પરિવારને વર્ષોથી ઓળખતો હતો અને તેના હાથમાં લોખંડનો મોટો સળિયો ધ્રૂજી રહ્યો હતો.

'હરેશભાઈ, દિનેશભાઈ! ઝઘડવાનું બંધ કરો અને જરા અંદર આવો, જુઓ આ લાદી નીચેથી શું નીકળ્યું છે!' કાનજીએ ગભરાયેલા અવાજે બૂમ પાડી.

કાનજીએ પોતાના આંસુ લૂછતાં કહ્યું, 'હરેશભાઈ, તમારા બાપુજી જ્યારે આ ઘર ચણતા હતા ત્યારે બપોરે જમ્યા વિના માત્ર પાણી પીને કામ કરતા હતા.'

'તેઓ કહેતા હતા કે જો હું બપોરે દસ રૂપિયાનો નાસ્તો કરીશ, તો સાંજે મારા દીકરાઓ માટે દૂધના પૈસા ઓછા પડશે.'

'તેમણે આ ઘરની એક એક ઈંટ પોતાના લોહી-પરસેવાથી સીંચી છે, અને તમે બંને આજે આ માટી માટે બાખડી રહ્યા છો?'

બંને ભાઈઓએ એકબીજા સામે ગુસ્સાથી જોયું અને ભારે પગલે અંદરના મુખ્ય ઓરડા તરફ આગળ વધ્યા.

આ એ ઓરડો હતો જ્યાં તેમના સ્વર્ગસ્થ પિતા કેશવલાલનો જૂનો પલંગ આખી જિંદગી મુકાયેલો રહેતો હતો અને જ્યાં તેઓ પૂજા કરતા હતા.

ઓરડાની વચ્ચેથી મજૂરોએ સાગના પલંગ નીચેની લાદીઓ તોડવા માટે જેવો મોટો પથ્થર ઉખેડ્યો, કે નીચે ચૂના અને સિમેન્ટના જૂના પ્લાસ્ટર પર કશુંક કોતરેલું દેખાયું હતું.

કાનજીએ પોતાના હાથથી ધૂળ અને ચૂનાની રજકણો સાફ કરી અને બંને ભાઈઓને સામે બેસવા ઈશારો કર્યો.

સૂકા ચૂનાના પોપડા નીચે પિતા કેશવલાલના પોતાના હાથે છીણી અને હથોડીથી પથ્થર પર ઊંડા અક્ષરે કોતરેલું લખાણ સ્પષ્ટ વંચાઈ રહ્યું હતું.

તારીખ હતી પાંત્રીસ વર્ષ જૂની, એટલે કે જ્યારે આ મકાનનો પાયો નખાયો હતો તે સમયની.

હરેશ અને દિનેશે ધ્રૂજતા હાથે ધૂળ સાફ કરી અને એ અક્ષરો વાંચવા લાગ્યા.

પથ્થર પર લખ્યું હતું: 'આ ઘર મેં માત્ર ઈંટો, રેતી અને સિમેન્ટથી નથી બનાવ્યું, મારા બંને વહાલા દીકરાઓ હરેશ અને દિનેશના પવિત્ર સ્નેહના પાયા પર ઊભું કર્યું છે.'

'મારા ગયા પછી જો ક્યારેય આ ધરતી ખોદાય, તો મારા બંને દીકરાઓ યાદ રાખજો કે તમારી એકતા જ આ ઘરની સાચી છત છે.'

'જે દિવસે સંપત્તિ માટે તમારા બંને વચ્ચે દીવાલ ચણાશે, તે દિવસે આ આખો વંશ ધૂળમાં મળી જશે.'

આ શબ્દો વાંચતાં જ હરેશના હાથમાંથી કાગળો સરી પડ્યા અને દિનેશનો શ્વાસ ગળામાં અટકી ગયો.

લખાણની બરાબર નીચે ચૂનામાં એક જૂનો, કાટ લાગેલો પિત્તળનો નાનો ડબ્બો દાટેલો હતો.

કાનજીએ સળિયા વડે એ ડબ્બો બહાર કાઢ્યો અને બંને ભાઈઓની સામે મૂક્યો.

હરેશે ધ્રૂજતા હાથે એ ડબ્બાનું ઢાંકણું ખોલ્યું, તો અંદરથી કોઈ સોનાની લગડીઓ કે હીરા-મોતી ન નીકળ્યા.

અંદરથી માટીના બે નાના, તૂટેલા ગલ્લાના ટુકડા, કેટલાક તાંબાના જૂના સિક્કા અને પિતા કેશવલાલના હાથે લખાયેલી એક નાની ડાયરી બહાર આવી.

હરેશે કંપતા અવાજે એ ડાયરી ખોલી અને તેનું પહેલું પાનું વાંચવાનું શરૂ કર્યું.

ડાયરીમાં લખ્યું હતું: 'આજે આ મકાનનું છત ભરવાનું કામ ચાલતું હતું અને મારી પાસે મજૂરોને આપવાના પૈસા ખૂટી ગયા હતા.'

'હું હાર માનીને બેઠો હતો અને મકાનનું કામ અધૂરું મૂકીને જમીન વેચી દેવાનો વિચાર કરતો હતો.'

'તે સમયે મારો આઠ વર્ષનો મોટો દીકરો હરેશ દોડતો આવ્યો અને તેણે પોતાનો માટીનો ગલ્લો મારા પગમાં ફોડી નાખ્યો.'

'તેણે કહ્યું કે બાપુજી, આ મારા બચાવેલા બેતાલીસ રૂપિયા લઈ લો પણ આપણું ઘર અધૂરું ન રહેવું જોઈએ.'

'અને પાંચ વર્ષનો નાનો દિનેશ પોતાની નવી સાયકલ લેવાની જીદ છોડીને આખો દિવસ તડકામાં મજૂરો માટે પાણીના પવાલા ભરતો રહ્યો.'

'મારા બંને માસૂમ દીકરાઓના એ નિઃસ્વાર્થ પ્રેમે મને નવી તાકાત આપી અને મેં રાત-દિવસ મજૂરી કરીને આ મકાન પૂરું કર્યું.'

'હું આ માટી નીચે મારા દીકરાઓના બાળપણના એ સિક્કા દાટી રહ્યો છું, જેથી આ ઘર ક્યારેય સ્વાર્થનું પ્રતીક ન બને.'

ડાયરીમાં આગળ પિતાએ લખ્યું હતું: 'ગઈ દિવાળીએ જ્યારે હરેશે પોતાના ફટાકડા દિનેશને આપી દીધા હતા, ત્યારે મારી આંખો ભીંજાઈ ગઈ હતી.'

'અને દિનેશે પોતાની નવી પેન્સિલ મોટા ભાઈને આપીને કહ્યું હતું કે ભાઈ તું પરીક્ષામાં સારો નંબર લાવજે.'

'મારા દીકરાઓનું આવું પવિત્ર હેત જોઈને મને લાગ્યું હતું કે હું આ દુનિયાનો સૌથી ધનવાન પિતા છું.'

'હું ઈશ્વર પાસે માત્ર એટલું જ માંગુ છું કે ગમે તેટલા વાવાઝોડા આવે, પણ મારા આ બે ફૂલ ક્યારેય એકબીજાથી વિખૂટા ન પડે.'

ડાયરી વાંચતાં વાંચતાં હરેશનો અવાજ સાવ રૂંધાઈ ગયો અને તેની આંખોમાંથી અશ્રુધારા વહેવા લાગી.

તેના હાથમાંથી ડાયરી છૂટી ગઈ અને તેનું સમગ્ર શરીર પસ્તાવાની આગમાં ધ્રૂજવા લાગ્યું.

તેને યાદ આવી ગયું એ બાળપણ, જ્યારે દિનેશ બીમાર પડતો ત્યારે તે પોતે આખી રાત તેના માથા પર ભીના પોતા મૂકીને બેસી રહેતો હતો.

તેને યાદ આવ્યું કે જ્યારે દિનેશને શાળામાં ઈજા થઈ હતી, ત્યારે પોતે તેને પોતાના ખભા પર બેસાડીને ઘેર લાવ્યો હતો.

અને આજે એ જ ભાઈ સામે તે પચાસ હજાર રૂપિયા માટે ગળા કાપવા તૈયાર થઈ ગયો હતો.

દિનેશ પણ ઘૂંટણિયે બેસી પડ્યો અને પેલી પિત્તળની પેટી પોતાની છાતી સરસી ચાંપીને ચોધાર આંસુએ રડવા લાગ્યો.

'મોટા ભાઈ... આપણે આ શું કરી નાખ્યું!' દિનેશનું ડૂસકું આખા ખંડેરમાં ગૂંજી ઊઠ્યું.

'જે બાપુજીએ આપણા પ્રેમના પાયા પર આ ઘર બનાવ્યું હતું, એ બાપુજીના મંદિરમાં આપણે પૈસા માટે ઝેર ઘોળી દીધું!'

'મને આ મકાનનો એક પણ રૂપિયો નથી જોઈતો ભાઈ, મને મારો જૂનો મોટો ભાઈ પાછો આપી દો!' દિનેશ રડતાં રડતાં કરગરી ઊઠ્યો.

હરેશ આગળ વધ્યો અને તેણે જમીન પર બેઠેલા દિનેશને પોતાના બંને હાથે ઊંચો કર્યો.

હરેશે પોતાના નાના ભાઈને જોરથી પોતાની છાતી સરસો ચાંપી લીધો.

'દિનેશ... મને માફ કરી દે મારા નાના ભાઈ! મને માફ કરી દે!' હરેશનું ગળું ભરાઈ આવ્યું.

'હું મોટો ભાઈ થઈને આંધળો બની ગયો હતો, પૈસાના ઘમંડમાં મેં મારા બાપુજીના સંસ્કારોનું અપમાન કર્યું.'

'તેં સાચું કહ્યું હતું દિનેશ, હું સાવ પથ્થરદિલ વેપારી બની ગયો હતો જે પોતાના ભાઈના પ્રેમને પણ રૂપિયામાં તોળતો હતો.'

બંને ભાઈઓ ધૂળ અને કાટમાળ વચ્ચે એકબીજાના ગળે વળગીને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી રહ્યા હતા.

તેમના આંસુઓથી એ જૂની માટી અને પિતાના પવિત્ર લખાણ પર પડેલી ધૂળ ધોવાઈ રહી હતી.

ત્યાં ઊભેલા જૂના મજૂરો અને કાનજીની આંખો પણ આ દ્રશ્ય જોઈને ભીંજાઈ ગઈ.

હરેશે પોતાના ખિસ્સામાંથી બિલ્ડરના તમામ ચેક અને ભાગલાના કાગળો બહાર કાઢ્યા.

તેણે દિનેશનો હાથ પકડીને કહ્યું, 'દિનેશ, આ પૈસા હવે આપણને ક્યારેય અલગ નહીં કરી શકે.'

'આપણે ભલે નવું મકાન લઈએ, પણ આપણે બંને ભાઈઓ એક જ સોસાયટીમાં સામસામે રહીશું.'

'અને આપણા બાપુજીનો આ પિત્તળનો ડબ્બો અને બાળપણના સિક્કા આપણા નવા ઘરના મંદિરમાં હંમેશાં પૂજાશે.'

હરેશે પોતાના મોબાઈલ પરથી પોતાની પત્નીને ફોન જોડ્યો અને ભીંજાયેલા અવાજે બાપુજીના આ પવિત્ર લખાણની વાત કહી.

સામે છેડેથી પત્ની પણ સ્તબ્ધ થઈ ગઈ અને તેનો સ્વાર્થ એક જ ક્ષણમાં શરમમાં ફેરવાઈ ગયો.

દિનેશે પણ પોતાના ઘરે વાત કરી અને બંને પરિવારોએ નિર્ણય કર્યો કે હવે ક્યારેય કોઈ મિલકતના વિવાદમાં સંબંધોનો ભોગ નહીં અપાય.

બંને ભાઈઓએ સાથે મળીને ઘરના દરેક ખાલી ઓરડામાં છેલ્લી વાર પગ મૂક્યો.

ધાબા પર જઈને તેમણે ઉત્તરાયણના એ દિવસો યાદ કર્યા જ્યારે હરેશ પતંગ ચગાવતો અને દિનેશ ફિરકી પકડીને આખો દિવસ દોડતો રહેતો હતો.

રસોડાના ઉંબરે ઊભા રહીને તેમણે માતાના હાથની ગરમ રોટલીઓની મીઠી સુગંધને ફરી પોતાના હૃદયમાં અનુભવી.

તેમણે મનોમન સંકલ્પ લીધો કે પિતાના આ સંસ્કારોને હવે ક્યારેય કોઈ સંપત્તિ કે અહંકારનો કીડો નહીં લાગવા દે.

કાનજીએ પિતા કેશવલાલના હાથે કોતરેલા એ પથ્થરના ટુકડાને બહુ સાચવીને બહાર કાઢ્યો.

તેણે બંને ભાઈઓના હાથમાં એ પવિત્ર પથ્થર મૂક્યો, જેને બંને ભાઈઓએ વારાફરતી પોતાના કપાળ પર અડાડીને નમન કર્યા.

દિનેશે મોટા ભાઈના પગ સ્પર્શ કર્યા અને હરેશે તેને પ્રેમથી ગળે લગાવી લીધો.

ઘરની દીવાલો ભલે તૂટી રહી હતી, પણ બંને ભાઈઓના હૃદયમાં વર્ષોથી ચણાયેલી નફરત અને અહંકારની કાળી દીવાલ કાયમ માટે ધરાશાયી થઈ ચૂકી હતી.

તે દિવસે પૈતૃક મકાનની માટીએ બંને ભાઈઓને ફરી એકવાર પવિત્ર પ્રેમ અને એકતાના તાંતણે બાંધી દીધા.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.