ભાઈ-ભાઈ વચ્ચે આગ લગાવતા કાકાઓ સામે નાનો ભાઈ અડગ ઊભો રહી ગયો, મોટા ભાઈના પગ પકડીને ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું કે...

સાંજનો સમય હતો અને ઘરના મોટા દીવાનખંડમાં ટીપોઈ પર મૂકેલા ચાના કપ સાવ ઠંડા થઈ ગયા હતા.

નાનો ભાઈ સંજય રૂમના ખૂણામાં રાખેલી લાકડાની ખુરશી પર બેસીને હાથમાં જૂની પ્લાસ્ટિકની ફાઈલ પકડીને ચૂપચાપ જોઈ રહ્યો હતો.

ઓરડાની વચ્ચે સોફા પર તેમના બે મોટા કાકા નરેન્દ્ર અને ધીરજ વકીલ સાથે ગંભીર ચહેરા કરીને બેઠા હતા.

સામે એક સાદા લાકડાના સ્ટૂલ પર મોટો ભાઈ મુકેશ માથું નીચું રાખીને હાથ જોડીને બેઠા હતા.

તેમના સ્વર્ગસ્થ પિતા રમણલાલનું અવસાન થયા પછી પૈતૃક મકાનની વહેંચણી અને પરિવારના હિસાબ-કિતાબ માટે આ બેઠક બોલાવવામાં આવી હતી.

નાનપણથી જ સંજયના મનમાં મોટા ભાઈ મુકેશ પ્રત્યે એક ઊંડો અને કડવો અણગમો ભરેલો હતો.

સંજય હંમેશા માનતો હતો કે મુકેશ સાવ કંજૂસ, અહંકારી અને લાગણીહીન માણસ છે જેણે ક્યારેય નાના ભાઈને પ્રેમ નથી કર્યો.

જ્યારે સંજય કોલેજમાં ભણતો હતો ત્યારે મુકેશે તેને પોકેટ મની આપવાની સ્પષ્ટ ના પાડી દીધી હતી અને જૂની સાયકલ પર જવાનું કહ્યું હતું.

ત્રણ વર્ષ પહેલાં જ્યારે સંજયની નાની દુકાનમાં નુકસાન થયું ત્યારે પણ મુકેશે તેની સામે કોઈ સહાનુભૂતિ નહોતી દાખવી અને કડક શબ્દો સંભળાવ્યા હતા.

આ જ કારણથી સંજય આખી જિંદગી મુકેશને ધિક્કારતો રહ્યો હતો અને તેનાથી હંમેશા અંતર જાળવી રાખતો હતો.

કાકા નરેન્દ્રએ ટેબલ પર હાથ પછાડ્યો અને મુકેશ સામે આંગળી ચીંધીને ઊંચા અવાજે બોલવા લાગ્યા.

'જો મુકેશ, તેં આખા પરિવારનું નાક કાપી નાખ્યું છે!' નરેન્દ્ર કાકાના અવાજમાં તીખી કડવાશ હતી.

'રમણલાલ આટલી મોટી પ્રતિષ્ઠા મૂકીને ગયા હતા, અને તેં પિતાના ગયા પછી તમામ પૈતૃક બચત વેડફી નાખી!' કાકાએ આકરા આક્ષેપો શરૂ કર્યા.

'બજારમાં લોકો કહે છે કે તારા કારણે પરિવાર પર લાખો રૂપિયાનું દેવું થઈ ગયું છે અને તું બધી મિલકત ઓળવી જવા માંગે છે.' બીજા કાકા ધીરજે પણ સૂર પુરાવ્યો.

'તેથી અમે નક્કી કર્યું છે કે આ પૈતૃક મકાનમાંથી તારો તમામ હક્ક રદ કરવામાં આવે છે.' નરેન્દ્ર કાકાએ સ્ટેમ્પ પેપર આગળ ધરી દીધા.

'આ કાગળ પર ચૂપચાપ સહી કરી દે અને આ ઘરમાંથી તારો સામાન લઈને નીકળી જા, સંજય હવે આ ઘરનો એકમાત્ર વારસદાર રહેશે.' કાકાએ હુકમ કર્યો.

મુકેશ કશું જ ન બોલ્યો, તેની આંખો જમીન તરફ જ ઢળેલી રહી અને તેના હોઠ સીવાયેલા રહ્યા.

તેણે હંમેશાની જેમ કોઈ બચાવ ન કર્યો, કોઈ દલીલ ન કરી અને શાંતિથી પોતાના અપમાનના ઘૂંટડા પીતો રહ્યો.

કાકા નરેન્દ્રએ સંજય તરફ જોઈને હસીને કહ્યું, 'સંજય બેટા, તું તો રાજી છે ને? અમે તારા આ સ્વાર્થી ભાઈને ઘરની બહાર કાઢીને તને તારો પૂરો હક્ક અપાવી રહ્યા છીએ.'

બધાને પૂરી ખાતરી હતી કે સંજય તરત જ ખુશ થઈને કાકાઓની વાતને ટેકો આપશે, કારણ કે સંજય વર્ષોથી મુકેશને ધિક્કારતો હતો.

પરંતુ સંજયના હાથમાં રહેલી એ જૂની ફાઈલ ધ્રૂજી રહી હતી.

આ બેઠક શરૂ થાય તે પહેલાં, સંજય પિતાના જૂના કબાટમાંથી મિલકતના કાગળો શોધવા ગયો હતો જેથી મુકેશ સામે પુરાવા ભેગા કરી શકાય.

પરંતુ કબાટના ગુપ્ત ખાનામાંથી સંજયના હાથમાં આ લાલ રંગની ફાઈલ આવી ગઈ હતી, જેણે સંજયની આખી દુનિયા પલટાવી નાખી હતી.

કાકા નરેન્દ્રએ મુકેશના હાથમાં પેન પકડાવી અને તેના ખભા પર દબાણ કર્યું, 'ચાલ, વધારે નાટક કર્યા વગર અહીં સહી કરી દે!'

મુકેશ ધ્રૂજતા હાથે પેન કાગળ તરફ લઈ જવા લાગ્યો, ત્યાં જ ઓરડામાં એક જોરદાર ગર્જના થઈ.

'ખબરદાર જો મારા મોટા ભાઈના હાથમાંથી સહી કરાવી છે તો!'

સંજય પોતાની ખુરશી પરથી વીજળીની ઝડપે ઊભો થયો અને સોફા પાસે દોડી આવ્યો.

તેણે એક જ ઝાટકે સ્ટેમ્પ પેપરો ટેબલ પરથી ઉલાળીને દૂર ફરસ પર ફેંકી દીધા.

કાકા નરેન્દ્ર અને ધીરજ બંને આશ્ચર્યથી સ્તબ્ધ થઈ ગયા, વકીલના હાથમાંથી ચશ્મા સરી પડ્યા.

'સંજય! તારું મગજ તો ઠેકાણે છે ને? અમે તારા ભલા માટે આ કંજૂસ મુકેશને કાઢી રહ્યા છીએ!' નરેન્દ્ર કાકા તાડૂક્યા.

સંજય પોતાના બંને હાથ ફેલાવીને મુકેશની આગળ ઢાલ બનીને ઊભો રહી ગયો.

સંજયની આંખો લાલચોળ હતી અને તેના ચહેરા પર ક્રોધની સાથે અસહ્ય પશ્ચાતાપના આંસુ વહી રહ્યા હતા.

'તમે મારા ભલાની વાત કરો છો કાકા? તમે જેને કંજૂસ અને સ્વાર્થી કહો છો, એ મારો મોટો ભાઈ સાક્ષાત દેવ છે!' સંજયનો અવાજ આખા ઘરમાં ગુંજી ઊઠ્યો.

મુકેશે આશ્ચર્યથી માથું ઊંચું કર્યું અને પોતાના નાના ભાઈ સામે જોયું, જે બાળપણ પછી પહેલીવાર તેના પક્ષમાં ઊભો હતો.

સંજયે પોતાના હાથમાં રહેલી લાલ ફાઈલ ટેબલ પર જોરથી પછાડી.

'આ જુઓ! આ ફાઈલ ખોલીને જુઓ કે કોણે કોના માટે શું ગુમાવ્યું છે!' સંજયે ફાઈલમાંથી જૂના દસ્તાવેજો બહાર કાઢ્યા.

તેણે પહેલો કાગળ નરેન્દ્ર કાકાના મોં સામે ધર્યો, જે વીસ વર્ષ જૂનો એક સરકારી એન્જિનિયરિંગ કોલેજનો એડમિશન લેટર હતો.

'તમને યાદ છે કાકા? વીસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે બાપુજી અચાનક ગુજરી ગયા, ત્યારે મારા મોટા ભાઈને આખા રાજ્યની સૌથી મોટી સરકારી કોલેજમાં મેરિટ પર એડમિશન મળ્યું હતું!'

'તેમનું સપનું મોટો એન્જિનિયર બનવાનું હતું, પણ બાપુજીના માથે બાર લાખ રૂપિયાનું મોટું દેવું હતું!' સંજયનો અવાજ ધ્રૂજવા લાગ્યો.

'મારા આ મોટા ભાઈએ પોતાના ભવિષ્યની ચિતા સળગાવી દીધી હતી! તેમણે એડમિશન કેન્સલ કરાવીને ફેક્ટરીમાં મજૂરી કરવાનું શરૂ કર્યું હતું!'

નરેન્દ્ર કાકા અને ધીરજ કાકા બંનેના મોં ખુલ્લાં રહી ગયાં, ઓરડામાં સોપો પડી ગયો.

સંજયે બીજો કાગળ બહાર કાઢ્યો, જે સંજયની પોતાની પ્રાઈવેટ કોલેજની ચાર વર્ષની સંપૂર્ણ ફીની રસીદો હતી.

'હું જ્યારે જીદ કરતો હતો કે મારે મોટી કોલેજમાં જ ભણવું છે, ત્યારે આ મોટા ભાઈએ પોતાના લોહી-પાણી એક કર્યા હતા!' સંજયે રડતાં રડતાં કહ્યું.

'તેઓ આખી રાત ઓવરટાઇમ કરતા હતા, તેમણે વર્ષો સુધી એક જ જૂનો કુરતો પહેરીને દિવસો કાઢ્યા હતા જેથી મારી ફી સમયસર ભરાય!'

'તેમણે મને જૂની સાયકલ આપી હતી કારણ કે તેઓ મને પરિશ્રમની કિંમત સમજાવવા માંગતા હતા, કંજૂસાઈ માટે નહીં!'

સંજયે ત્રીજો કાગળ કાઢ્યો, જે એક બેંકની લોન ક્લોઝર પહોંચ હતી.

'અને કાકા, તમે જે દેવાની વાત કરો છો ને? એ દેવું મોટા ભાઈએ પોતાના મોજશોખ માટે નહોતું કર્યું!' સંજયની આંખોમાંથી આંસુનો ધોધ વહી નીકળ્યો.

'ત્રણ વર્ષ પહેલાં મારી કરિયાણાની દુકાનમાં મારા અણઆવડતના કારણે પૂરા આઠ લાખ રૂપિયાનું નુકસાન થયું હતું.'

'લેણદારો મને જેલમાં મોકલવાની ધમકી આપતા હતા અને હું આપઘાત કરવાના વિચારો કરતો હતો.'

'તે સમયે મારા આ મોટા ભાઈએ કોઈને પણ કહ્યા વગર પોતાની પત્નીના તમામ દાગીના વેચી દીધા હતા અને પોતાના પ્રોવિડન્ટ ફંડના પૈસા ઉપાડીને મારું તમામ દેવું ચૂકતે કર્યું હતું!'

'તેમણે મને એટલા માટે કડવા વેણ કહ્યા હતા જેથી હું જિંદગીમાં ફરી ક્યારેય બેદરકાર ન બનું!'

'તેમણે આખી જિંદગી મારા પાપોનો બોજ પોતાના ખભા પર ઉપાડ્યો, આખા પરિવારનું દેવું ચૂકવ્યું, અને પોતાની જાતને બદનામ થવા દીધી જેથી મારી આબરૂ સચવાયેલી રહે!' સંજય પોક મૂકીને રડી પડ્યો.

મુકેશની આંખોમાંથી પણ અવિરત આંસુ વહી રહ્યા હતા, તેણે ધીમેથી સંજયનો હાથ પકડવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

'સંજય... રહેવા દે બેટા, એ બધી જૂની વાતો છે...' મુકેશનો અવાજ ગળામાં જ રૂંધાઈ ગયો.

સંજયે કાકાઓ તરફ ફરીને આંખો લાલ કરીને કહ્યું, 'અને તમે બંને કાકાઓ! જ્યારે બાપુજી ગુજરી ગયા ત્યારે તમે અમને એક રૂપિયો પણ નહોતો આપ્યો!'

'તમે અમને રઝળતા મૂકીને જતા રહ્યા હતા, અને આજે જ્યારે આ મકાનની કિંમત વધી ગઈ ત્યારે મારા મોટા ભાઈને ચોર સાબિત કરીને ઘર પડાવવા આવી ગયા?'

'આ ઘર મારા મોટા ભાઈના ત્યાગ અને પરસેવાથી ઊભું છે! જો આ ઘરમાંથી કોઈ બહાર જશે, તો એ હું જઈશ, પણ મારા મોટા ભાઈ આ ઘરમાં રાજાની જેમ રહેશે!'

સંજયના આ રૌદ્ર અને સ્વાભિમાની રૂપ સામે બંને કાકાઓની બોલતી સાવ બંધ થઈ ગઈ.

વકીલે ચૂપચાપ પોતાની બેગ ભરી અને શરમજનક સ્થિતિમાંથી બચવા માટે તરત જ ઘરની બહાર નીકળી ગયો.

નરેન્દ્ર અને ધીરજ કાકા પણ નીચી નજર કરીને, એક પણ શબ્દ બોલ્યા વિના દરવાજા બહાર સરકી ગયા.

દીવાનખંડમાં હવે માત્ર બંને સગા ભાઈઓ જ ઊભા હતા.

સંજય ધીમા પગલે મુકેશ તરફ આગળ વધ્યો.

તેના પગ ધ્રૂજી રહ્યા હતા અને તેનું આખું શરીર અપરાધભાવથી કાંપી રહ્યું હતું.

સંજય અચાનક મુકેશના ચરણોમાં ઢળી પડ્યો અને પોતાના બંને હાથથી મોટા ભાઈના પગ પકડી લીધા.

તેણે મુકેશના જૂના ચંપલવાળા પગ પર પોતાનું માથું મૂકી દીધું અને નાના બાળકની જેમ ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા લાગ્યો.

'મોટા ભાઈ... મને માફ કરી દો! મને માફ કરી દો!' સંજયનો અવાજ ડૂસકાંમાં ફેરવાઈ ગયો હતો.

'હું કેટલો મોટો નાલાયક અને આંધળો ભાઈ હતો કે જેણે આખી જિંદગી તમને ધિક્કાર્યા!'

'તમે મારા માટે તમારું આખું જીવન હોમી દીધું, તમારું સપનું વેચી નાખ્યું, અને હું તમને મારો દુશ્મન સમજતો રહ્યો!' સંજય પોતાના માથા પર હાથ પછાડવા લાગ્યો.

મુકેશ નીચે નમ્યો અને તેણે પોતાના બંને હાથથી સંજયને ઊભો કર્યો.

મુકેશે સંજયના ચહેરા પરથી આંસુ લૂછ્યા અને તેને પોતાની છાતી સરસો જોરથી ચાંપી લીધો.

મુકેશની આંખોમાંથી પણ આંસુના મોટા મોટા ટીપાં સરી પડ્યા અને સંજયના ખભા પર પડ્યા.

'ગાંડા, ભાઈ પોતાના ભાઈથી ક્યારેય નારાજ ન થાય,' મુકેશે અત્યંત સ્નેહાળ અવાજે કહ્યું.

'તું મારો નાનો ભાઈ છે, બાપુજી જતા રહ્યા પછી તું જ તો મારો સંસાર હતો.'

'હું તારાથી મોટો હતો એટલે મારે કડક થવું પડતું હતું, જેથી તું ખોટા રસ્તે ન ચડી જાય.'

'પણ મારા દિલમાં તારા માટે ક્યારેય કોઈ મેલ નહોતો સંજય.' મુકેશે નાના ભાઈના માથા પર હાથ ફેરવ્યો.

સંજયે મુકેશના બંને હાથ પોતાના માથા પર મૂક્યા અને હાથ જોડીને કહ્યું, 'મોટા ભાઈ, આજ પછી આ સંજય તમારા પડછાયાની જેમ તમારી સાથે રહેશે.'

'હવે કોઈ પણ મુસીબત આવશે તો પહેલાં મારો સામનો કરવો પડશે, હું તમને ક્યારેય એકલા નહીં પડવા દઉં.'

બંને ભાઈઓ એકબીજાને વળગીને કલાકો સુધી રડતા રહ્યા.

દીવાલ પર લટકતી પિતા રમણલાલની તસવીરમાં પિતાનો ચહેરો જાણે પરમ સંતોષથી ચમકી રહ્યો હતો.

બાળપણથી જામેલો વેરઝેર અને અણગમાનો કાળો પડદો હંમેશ માટે ફાટીને વિખેરાઈ ગયો હતો.

અને એ ઘરમાં ફરીથી બે સગા ભાઈઓના પવિત્ર સ્નેહ અને એકતાનો અખંડ દીવો પ્રગટી ઊઠ્યો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.