ચારેય પૌત્રોને સરખા પૈસા આપવા દાદીએ પાસબુક મૂકી, તો મોટા દીકરાએ એવું કહ્યું કે...
"મમ્મી, આ હિસાબ તો સાવ ખોટો છે. મારા ઘરે ત્રણ બાળકો છે અને દિપકને ફક્ત એક જ દીકરો છે. તો પછી તમે ચારેય પૌત્ર-પૌત્રીઓના નામે સરખી રકમની ફિક્સ ડિપોઝિટ કેવી રીતે કરી શકો?"
રવિવારની બપોરે, ડાઇનિંગ ટેબલ પર ચા પીતા-પીતા મોટા દીકરા પ્રકાશે જ્યારે આ સવાલ ઉઠાવ્યો, ત્યારે આખા હોલમાં સન્નાટો છવાઈ ગયો.
પ્રકાશના હાથમાં બેંકની ચાર પાસબુક હતી, જે હમણાં જ તેના માતા કમળાબેને બધાની સામે ટેબલ પર મૂકી હતી.
કમળાબેનના પતિનું પાંચ વર્ષ પહેલા અવસાન થયું હતું. ત્યારથી કમળાબેન પોતાના પેન્શન અને જૂની બચતમાંથી થોડા-થોડા પૈસા ભેગા કરતા હતા. આજે જ્યારે તેમની બચત બાર લાખ રૂપિયા સુધી પહોંચી, ત્યારે તેમણે પોતાના ચારેય પૌત્ર-પૌત્રીઓ, એટલે કે પ્રકાશના ત્રણ બાળકો અને નાના દીકરા દિપકના એક દીકરાના નામે ત્રણ-ત્રણ લાખ રૂપિયાની ફિક્સ ડિપોઝિટ કરાવી હતી, જે તેમના અઢાર વર્ષ પૂરા થાય ત્યારે કામ લાગે.
"પ્રકાશ, મેં તો ચારેય બાળકોને મારા પૌત્ર-પૌત્રી સમજીને બરાબરનો હિસ્સો આપ્યો છે," કમળાબેને શાંતિથી ચશ્મા સરખા કરતા કહ્યું. "મારી નજરમાં ચારેય બાળકો એકસરખા છે. કોઈને ઓછા કે કોઈને વધારે કેમ આપું?"
"મમ્મી, તમે વાત સમજતા નથી," પ્રકાશની પત્ની સોનલે પણ તરત જ પતિના સૂરમાં સૂર પુરાવ્યો. "તમે બાર લાખ રૂપિયાની બચત કરી છે, તો એના બે સરખા ભાગ થવા જોઈએ ને! છ લાખ અમારા પરિવારના અને છ લાખ દિપકના પરિવારના. અમારે ત્રણ બાળકોનો ઉછેર અને ભણતરનો ખર્ચો ઉપાડવાનો છે, જ્યારે દિપકને તો ફક્ત એક જ દીકરો છે. એને તો આમ પણ ઓછો ખર્ચો છે."
બાજુમાં બેઠેલા નાના દીકરા દિપક અને તેની પત્ની પૂનમે એકબીજા સામે જોયું. પૂનમ કંઈક બોલવા જતી હતી, પણ દિપકે ઈશારાથી તેને રોકી લીધી.
"મમ્મી, આ તમારી મહેનતની અને પપ્પાની મૂડી છે," દિપકે શાંતિથી કહ્યું. "તમે જે પણ નિર્ણય લો એ અમને મંજૂર છે. અમારે કોઈ ભાગ પાડવા નથી."
"તને તો વાંધો ન જ હોય ને દિપક, કારણ કે તારા એક દીકરાને ત્રણ લાખ મળે છે, જ્યારે મારા ત્રણ બાળકોને ત્રણ-ત્રણ લાખ જ મળે છે, એટલે અમારે તો બધું વહેંચાઈ જશે!" પ્રકાશે જરા કડવા અવાજે કહ્યું. "મમ્મી, જો તમે ન્યાય કરવા માંગતા હો, તો બાર લાખના બે સરખા ભાગ કરો. છ લાખ દિપકના દીકરાને આપો અને છ લાખ મારા ત્રણ બાળકો વચ્ચે વહેંચી દો."
કમળાબેન સ્તબ્ધ થઈને પોતાના મોટા દીકરા સામે જોઈ રહ્યા. જે દીકરાને તેમણે આટલા સંસ્કાર આપ્યા હતા, તે આજે પોતાની જ માતાની સામે પૈસાની ગણતરીઓ માંડી રહ્યો હતો.
"પ્રકાશ, તું આ શું બોલે છે?" કમળાબેનનો અવાજ થોડો ભારે થઈ ગયો. "જો હું છ લાખના ત્રણ ભાગ કરું, તો તારા બાળકોના ભાગે ફક્ત બે-બે લાખ આવશે, અને દિપકના દીકરાને છ લાખ મળશે. એમાં તો તારા જ બાળકોને નુકસાન છે ને! મેં તો એવું વિચાર્યું હતું કે દરેક બાળકને સરખું ભવિષ્ય મળે એટલે ચારેયને ત્રણ-ત્રણ લાખ આપ્યા."
પ્રકાશ સહેજ અચકાયો, પણ સોનલે તરત જ વાત સંભાળી લીધી. "હા મમ્મી, પણ અમારો કહેવાનો અર્થ એ છે કે તમે અમારા પરિવારને વધારે પૈસા આપો. દિપક તો સારી નોકરી કરે છે, એને પૈસાની ક્યાં ખેંચ છે? અમારે ત્રણ બાળકોના લગ્ન અને ભણતરના મોટા ખર્ચા છે, એટલે અમને આઠ લાખ મળવા જોઈએ અને દિપકને ચાર લાખ."
કમળાબેનને જાણે જોરદાર આંચકો લાગ્યો. તેમને સમજાઈ ગયું કે પ્રકાશ અને સોનલ બાળકોના ભવિષ્યની નહીં, પણ પોતાના સ્વાર્થની વાત કરી રહ્યા હતા.
હોલમાં બેઠેલા ચારેય બાળકો બહાર આંગણામાં રમી રહ્યા હતા. કમળાબેને બારીમાંથી બહાર જોયું. દિપકનો દીકરો આરવ પોતાની નવી સાયકલ પ્રકાશના નાના દીકરાને ચલાવવા આપી રહ્યો હતો, અને પ્રકાશની મોટી દીકરી બધાને ચોકલેટ વહેંચી રહી હતી. બાળકોના મનમાં કોઈ ભેદભાવ નહોતો, પણ મોટાઓના મનમાં પૈસાની દીવાલ ઊભી થઈ રહી હતી.
કમળાબેને ઊંડો શ્વાસ લીધો અને ટેબલ પર પડેલી ચારેય પાસબુક પોતાના હાથમાં લઈ લીધી.
"ઠીક છે પ્રકાશ, તારી વાત મેં સાંભળી લીધી," કમળાબેને મક્કમ અવાજે કહ્યું. "તને લાગે છે કે આમાં તારા બાળકો સાથે અન્યાય થઈ રહ્યો છે. તો એક કામ કરીએ, આ ચારેય ફિક્સ ડિપોઝિટ હું કાલે જ બેંકમાં જઈને રદ કરાવી દઉં છું."
પ્રકાશ અને સોનલ ચોંકી ગયા. "હેં? રદ કરાવી દેશો? કેમ મમ્મી?"
"હા," કમળાબેન ઊભા થયા. "મેં આ પૈસા મારા પૌત્ર-પૌત્રીઓના પ્રેમ ખાતર ભેગા કર્યા હતા, ઘરમાં કલેશ કરાવવા માટે નહીં. જો મારી બચતથી મારા બંને દીકરાઓ વચ્ચે તિરાડ પડતી હોય, તો મારે આ પૈસા કોઈને નથી આપવા. હું આ બાર લાખ રૂપિયા એક અનાથાશ્રમમાં દાન કરી દઈશ, જ્યાં એવા બાળકો રહે છે જેમના માથે મા-બાપનો હાથ પણ નથી, અને છતાં તેઓ એકબીજા સાથે પ્રેમથી રહે છે."
પ્રકાશના ચહેરાનો રંગ ઉડી ગયો. સોનલ પણ ચૂપ થઈ ગઈ. તેમણે સપનામાં પણ વિચાર્યું નહોતું કે શાંત સ્વભાવના કમળાબેન આટલો કડક નિર્ણય લેશે.
"મમ્મી, તમે તો ગુસ્સે થઈ ગયા," પ્રકાશે તરત જ સૂર બદલતા કહ્યું. "અમે તો ખાલી અમારો વિચાર રજૂ કર્યો હતો. તમે વડીલ છો, તમારો નિર્ણય અમને શિરોમાન્ય છે."
"ના પ્રકાશ, આ ગુસ્સો નથી, આ મારી વ્યથા છે," કમળાબેનની આંખોમાં આંસુ હતા. "જ્યારે તમે બંને નાના હતા, ત્યારે મેં અને તારા પપ્પાએ ક્યારેય તમારી જરૂરિયાતોમાં ભેદભાવ નહોતો કર્યો. આજે તું તારા જ ભાઈના દીકરાના ભાગના પૈસા પર નજર બગાડે છે, એ જોઈને મને બહુ દુઃખ થયું. આ પૈસા કોઈની મિલકત નથી, મારો આશીર્વાદ છે. અને આશીર્વાદ હંમેશા બધાને સરખો જ અપાય, કોઈની સંખ્યા ગણીને નહીં."
દિપકે આગળ આવીને કમળાબેનનો હાથ પકડ્યો. "મમ્મી, તમે શાંત થઈ જાઓ. પ્રકાશભાઈનો ઈરાદો ખરાબ નહોતો, બસ એમણે ભવિષ્યના ખર્ચાની ચિંતામાં આવું કહી દીધું. તમે આ પાસબુક અમારી પાસે નહીં, પણ તમારી પાસે જ રાખો. જ્યારે બાળકો મોટા થશે ત્યારે તમે તમારા હાથે જ એમને આપજો."
પ્રકાશનું માથું શરમથી ઝૂકી ગયું. તેને પોતાની ભૂલનો અહેસાસ થયો. તેણે આગળ વધીને માતાના ચરણ સ્પર્શ કર્યા. "મમ્મી, મને માફ કરી દો. હું ખરેખર સ્વાર્થી બની ગયો હતો. તમે ચારેય બાળકો માટે જે કર્યું છે એ જ સૌથી શ્રેષ્ઠ છે. મને બીજું કંઈ નથી જોઈતું."
સોનલે પણ નીચું જોઈને માફી માંગી. કમળાબેને ઊંડો શ્વાસ લીધો અને બંને દીકરાઓના માથે હાથ ફેરવ્યો.
"યાદ રાખજો દીકરાઓ," કમળાબેને ધીમા અવાજે કહ્યું. "પૈસા તો મહેનતથી ફરી કમાઈ લેવાશે, પણ જો એકવાર પરિવારનો પ્રેમ અને વિશ્વાસ તૂટી ગયો, તો એ કોઈ બેંકમાં જમા નહીં થાય."
તે દિવસે પ્રકાશને સમજાયું કે માતા-પિતાનો પ્રેમ ગણિતના હિસાબોથી નહીં, પણ લાગણીના ત્રાજવે તોલાય છે.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.