જેઠાણીના દીકરા સાથે પોતાના બાળકની સરખામણી થતા વહુએ સાસુને એવું કહ્યું કે...

"જોયું ને નિધિ, તારી જેઠાણી કવિતાના દીકરા આર્યનને આઠમા ધોરણમાં ૯૫ ટકા આવ્યા છે, અને એક તારો દેવ છે, જે માંડ ૭૨ ટકા લાવ્યો છે. તું આખો દિવસ ઘરમાં જ હોય છે, તોય છોકરાના ભણતર પર જરાય ધ્યાન નથી આપતી."

સાસુ સરલાબેનના આ શબ્દો સાંભળીને નિધિના હાથમાં રહેલો ચાનો કપ ધ્રૂજી ગયો.

સાંજનો સમય હતો. ઘરના હોલમાં સરલાબેન, નિધિના પતિ અમિત, જેઠ સંજયભાઈ અને જેઠાણી કવિતાબેન બેઠા હતા. આર્યન અને દેવ બંને એક જ સ્કૂલમાં અને એક જ ધોરણમાં ભણતા હતા. આજે બંનેનું વાર્ષિક પરિણામ આવ્યું હતું.

આર્યનના ૯૫ ટકા આવ્યા હોવાથી આખા ઘરમાં ખુશીનો માહોલ હતો. સરલાબેને આર્યનને આશીર્વાદ આપીને પાંચસો રૂપિયાનું ઈનામ આપ્યું હતું, અને બાજુમાં ઊભેલા દેવ સામે નજર સુદ્ધાં નહોતી નાખી.

"મમ્મી, દેવે પણ બહુ મહેનત કરી છે," નિધિએ પોતાનો અવાજ સંભાળતા ધીમેથી કહ્યું. "ગયા વર્ષે એને ૬૫ ટકા હતા, આ વર્ષે ૭૨ આવ્યા છે. એની પ્રગતિ થઈ જ છે."

"અરે રહેવા દે નિધિ, ૭૨ ટકાને તે કંઈ પ્રગતિ કહેવાય?" સરલાબેને મોઢું બગાડતા કહ્યું. "આજના જમાનામાં ૯૦ ટકાથી નીચે તો કોઈ પૂછતું પણ નથી. કવિતાને જો, નોકરી કરવા છતાં દીકરાને કેવો હોશિયાર બનાવ્યો છે! તારે તો બસ દેવને લાડ લડાવવા છે અને ચિત્રો દોરાવવા છે."

બાજુમાં ઊભેલા બાર વર્ષના દેવનું માથું શરમથી ઝૂકી ગયું. તેણે પોતાના હાથમાં રહેલું રિપોર્ટ કાર્ડ પાછળ સંતાડી દીધું અને ચૂપચાપ પોતાના રૂમમાં જતો રહ્યો.

નિધિની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા. તેણે પતિ અમિત સામે જોયું, પણ અમિતે નીચું જોઈને મોબાઈલ હાથમાં લઈ લીધો. જેઠાણી કવિતાબેનના ચહેરા પર હળવું સ્મિત હતું.

નિધિ કોઈને કંઈ કહ્યા વગર પોતાના રૂમમાં ગઈ. તેણે જોયું કે દેવ બેડ પર ઊંધો સૂઈને રડી રહ્યો હતો.

"મમ્મી, હું સાવ ડફોળ છું ને?" દેવે રડમસ અવાજે પૂછ્યું. "દાદી સાચું જ કહે છે, હું ક્યારેય આર્યન જેવો હોશિયાર નહીં બની શકું."

નિધિનું કાળજું કપાઈ ગયું. તેણે દીકરાને છાતી સરસો ચાંપ્યો. "ના બેટા, તું જરાય ડફોળ નથી. દરેક બાળકની આવડત અલગ હોય છે. તું તારી રીતે ખૂબ સરસ મહેનત કરે છે."

તે રાત્રે નિધિને ઊંઘ ન આવી. સરલાબેન દ્વારા થતી આ સરખામણી પહેલીવાર નહોતી. નાનપણથી જ દરેક બાબતમાં આર્યન અને દેવની તુલના થતી હતી. નિધિએ નક્કી કરી લીધું કે હવે તે પોતાના દીકરાનો આત્મવિશ્વાસ તૂટવા નહીં દે.

બીજા દિવસે સવારે નાસ્તાના ટેબલ પર ફરી એ જ વાત નીકળી. સરલાબેને કવિતાબેનને કહ્યું, "કવિતા, આર્યન માટે તો અત્યારથી જ સારા ટ્યુશન ક્લાસ શોધી લેજો, એ તો મોટો થઈને ડોક્ટર જ બનશે. દેવનું તો ઠીક છે, એ કોઈ સામાન્ય કોલેજમાં જશે તોય ચાલશે."

આ સાંભળીને નિધિના સબરનો બાંધ તૂટી ગયો. તેણે ચાનો કપ ટેબલ પર મૂક્યો અને શાંત પણ મક્કમ અવાજે બોલી, "મમ્મી, આજ પછી તમે દેવની સરખામણી આર્યન સાથે ક્યારેય ન કરતા."

આખા ટેબલ પર સન્નાટો છવાઈ ગયો. સરલાબેન ચોંકી ગયા. "હેં? તું મને શીખવાડીશ નિધિ? હું ઘરની વડીલ છું, સાચું હોય એ જ કહું છું."

"મમ્મી, સાચું કહેવું અને બાળકનું મન તોડવું એ બંનેમાં બહુ ફરક છે," નિધિની આંખોમાં આંસુ હતા, પણ અવાજમાં મક્કમતા હતી. "આર્યન ભણવામાં હોશિયાર છે એનો અમને બધાને ગર્વ છે. પણ દેવ પણ કંઈ કમ નથી. ગયા મહિને રાજ્ય કક્ષાની ચિત્ર સ્પર્ધામાં દેવનો પહેલો નંબર આવ્યો હતો, ત્યારે તમે એક શબ્દ પણ વખાણ નહોતા કર્યા. કારણ કે તમારી નજરમાં ફક્ત ટકાવારી જ બધું છે."

"નિધિ, મમ્મી સાથે આ રીતે વાત ન કરાય," અમિતે વચ્ચે પડતા કહ્યું.

"અમિત, આજે મને બોલવા દો," નિધિએ પતિ સામે જોઈને કહ્યું. "જો આજે હું નહીં બોલું, તો આપણો દીકરો હંમેશા પોતાની જાતને નબળો જ સમજશે. મમ્મી, જે રીતે હાથની પાંચેય આંગળીઓ સરખી નથી હોતી, એમ ઘરના બધા બાળકોની ક્ષમતા એકસરખી નથી હોતી. એકને ઊંચો બતાવવા માટે બીજાને નીચો પાડવો એ યોગ્ય નથી."

આટલું કહીને નિધિ દેવનો હાથ પકડીને ત્યાંથી ઊભી થઈ ગઈ. સરલાબેન સ્તબ્ધ થઈને જોઈ રહ્યા.

બે મહિના વીતી ગયા. ઘરમાં શાંતિ હતી, પણ સરલાબેન નિધિથી થોડા નારાજ રહેતા હતા. નિધિએ દેવને ભણતરની સાથે-સાથે તેની ચિત્રકલા અને ક્રિએટિવિટી પર ધ્યાન આપવા પ્રોત્સાહિત કર્યો.

એક રવિવારે, શહેરની એક મોટી સંસ્થા દ્વારા બાળકો માટે 'ભવિષ્યનું ભારત' વિષય પર એક મોટો કાર્યક્રમ રાખવામાં આવ્યો હતો. તેમાં ચિત્રકલા અને મોડેલ મેકિંગની સ્પર્ધા હતી. નિધિએ દેવનું નામ તેમાં લખાવ્યું હતું.

સાંજે જ્યારે કાર્યક્રમનું પરિણામ આવ્યું, ત્યારે આખા હોલમાં તાળીઓના ગડગડાટ વચ્ચે દેવનું નામ પ્રથમ વિજેતા તરીકે જાહેર થયું. મુખ્ય મહેમાનના હાથે દેવને ટ્રોફી અને દસ હજાર રૂપિયાનું રોકડ ઈનામ મળ્યું. એટલું જ નહીં, બીજા દિવસે સવારના અખબારમાં દેવનો ફોટો અને તેના ચિત્રના વખાણ પણ છપાયા.

સવારે જ્યારે અખબાર ઘરે આવ્યું, ત્યારે સંજયભાઈએ ઉત્સાહથી બધાને સમાચાર બતાવ્યા. "મમ્મી, જુઓ! આપણા દેવનો ફોટો છાપામાં આવ્યો છે. આખા શહેરમાં એનું નામ રોશન થયું છે."

સરલાબેને ચશ્મા પહેરીને અખબાર હાથમાં લીધું. ફોટામાં દેવ હાથમાં ટ્રોફી લઈને આત્મવિશ્વાસથી હસી રહ્યો હતો.

સરલાબેનની આંખો ભીની થઈ ગઈ. તેમને બે મહિના પહેલાના પોતાના શબ્દો યાદ આવ્યા. તેમને અહેસાસ થયો કે તેઓ ફક્ત પુસ્તકિયા જ્ઞાનને જ સફળતા માની બેઠા હતા, અને પોતાના જ પૌત્રની અંદર છુપાયેલા હુનરને ઓળખી શક્યા નહોતા.

થોડી વારમાં નિધિ ચા લઈને આવી. સરલાબેને અખબાર બાજુ પર મૂક્યું અને નિધિનો હાથ પકડ્યો.

"નિધિ, બેટા, તું સાચી હતી," સરલાબેનનો અવાજ ગળગળો થઈ ગયો. "મેં હંમેશા દેવની સરખામણી કરીને એનું દિલ દુભાવ્યું છે. આજે મને સમજાયું કે દરેક બાળકમાં પોતાની એક ખાસ ચમક હોય છે. દેવને ક્યાંય છે?"

નિધિએ સ્મિત સાથે રૂમ તરફ ઈશારો કર્યો. સરલાબેન ઊભા થયા અને દેવના રૂમમાં ગયા. તેમણે દેવને ગળે લગાવી લીધો અને માથે હાથ ફેરવીને કહ્યું, "માફ કરજે બેટા, તારી દાદી તારી આવડતને સમજી ન શકી. આજે તેં અમારું માથું ગર્વથી ઊંચું કરી દીધું છે."

દેવના ચહેરા પર એવી ખુશી હતી જે ૯૫ ટકા આવ્યા હોત તો પણ કદાચ ન મળી હોત. નિધિને સંતોષ થયો કે તેણે સમયસર પોતાના દીકરા માટે અવાજ ઉઠાવ્યો, જેનાથી આજે આખા પરિવારની વિચારસરણી બદલાઈ ગઈ હતી.


જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.