પણ એ પછી જે કર્યું, એ ભાઈઓએ ક્યારેય કલ્પના પણ નહોતી કરી. હીરાબા પોતાના પટારા પાસે ગયા. પટારામાં એક જૂની, ફાટેલી ચોપડી પડી હતી. એ એમની જ હાથપોથી હતી, જેમાં એમણે રામજી અને વેલજીના જન્મથી માંડીને, તેમના બાળપણની, એમણે રમેલી રમતોની, પહેલીવાર બોલેલા શબ્દોની, પડેલા અને ઊભેલા પગલાંની, બીમાર પડ્યા ત્યારે રાતોની ઊંઘ ગુમાવી એમની સેવા કરી હતી એની, બધી યાદો ટપકાવી હતી. દરેક પાના પર, ‘મારો રામુ’, ‘મારો વેલો’ એવા પ્રેમભર્યા શબ્દો લખેલા હતા. એ ચોપડી એમના જીવનનો સાર હતો, એમની માતૃત્વનો જીવતો જાગતો પુરાવો હતી.
હીરાબાએ એ ચોપડી લીધી. એના બે સરખા ભાગ કર્યા, વચમાંથી ફાડી નાખી. ચોપડી ફાટી, એમ જ એમનું હૃદય પણ ફાટી ગયું. એક ભાગ એમણે રામજીના ઓશિકા પાસે મૂક્યો, અને બીજો ભાગ વેલજીના ઓશિકા પાસે. અને પછી પોતે, વચ્ચેના ભાગમાં, જ્યાં ચોકનો લીટો તાણવામાં આવ્યો હતો, ત્યાં એક જૂના ધાબળામાં સંતાઈને સૂઈ ગયા. આખી રાત એમની આંખોમાંથી આંસુ સુકાયા નહીં.
સવારે જ્યારે ભાઈઓ જાગ્યા, ત્યારે તેમને આશ્ચર્ય થયું. ચોકનો લીટો ગાયબ હતો. પણ તેમની પથારીમાં, ફાટેલી ચોપડીના ટુકડા પડ્યા હતા. તેમણે એ લીધા, અને ધીમે ધીમે વાંચવા માંડ્યા. ‘મારો રામુ’, ‘મારો વેલો’ ના શબ્દો વાંચતાની સાથે જ તેમની આંખો ભીની થઈ ગઈ. તેમને તેમનું બાળપણ યાદ આવ્યું, માતાનો અફાટ પ્રેમ યાદ આવ્યો, એમની દરેક વાત યાદ આવી.
હીરાબા ઊભા થયા. તેમની આંખો સૂઝેલી હતી, પણ અવાજમાં અદમ્ય પીડા હતી. “લીટો મેં ભૂંસ્યો છે, દીકરાઓ. કાગળનો લીટો ફાટે, તેમ માનું હૃદય ફાટે. તમારે ઘર વહેંચવું હોય તો ભલે વહેંચો, પણ મારી યાદોના ટુકડા તો કરી જ નાખ્યા છે. આ માતૃત્વનું જે આખું પુસ્તક હતું, એના તમે બે ભાગ કરી નાખ્યા. હવે કહો, હું ક્યાં રહું? મારો ભાગ ક્યાં?”
હીરાબાના આ શબ્દો રામજી અને વેલજીના હૃદયમાં તીરની જેમ વાગ્યા. તેમને સમજાયું કે તેમણે કઈ અમૂલ્ય વસ્તુ ગુમાવી દીધી હતી. લીટો તો ભૂંસાયો હતો, પણ માતાના શબ્દોએ એમના હૃદયમાં કાયમી લીટો તાણી દીધો હતો. એ લીટો કોઈ ચોકનો નહોતો, એ પસ્તાવાનો લીટો હતો, વેદનાનો લીટો હતો, જે ક્યારેય ભૂંસાઈ શકે તેમ નહોતો.
ભાઈઓ અલગ થયા. ઘરના બે ભાગ થયા. ખેતરના બે ભાગ થયા. પણ એ ચોપડીના ટુકડા અને માતાના શબ્દો તેમને આખી જીંદગી ડંખતા રહ્યા. માતા ગુજરી ગયા ત્યાં સુધી તેમણે એમની આંખોમાં એ જ પસ્તાવો જોયો. તેમને સપનામાં પણ એ ચોકનો લીટો અને ફાટેલી ચોપડી દેખાતી. તેમને પૈસા મળ્યા, મિલકત વધી, પણ ક્યારેય શાંતિ ન મળી. ભાઈચારાની ઉષ્મા ન મળી. તેમને સમજાઈ ગયું કે એક દાળનો ટીપું કેટલો મોંઘો પડ્યો હતો, અને માતાએ ચોકનો લીટો ભૂંસીને જે કર્યું હતું, એની કિંમત આખી જીંદગી ચૂકવવી પડી હતી.
સંબંધોને ભાંગવા માટે ક્યારેક એક નાનકડું ટીપું પણ પૂરતું હોય છે, અને એ ભાંગેલા સંબંધોને ફરી જોડવા માટે કોઈ લીટો નથી હોતો, ફક્ત પસ્તાવો જ હોય છે, જે આખી જીંદગી સળગતો રહે છે. આ સ્ટોરી તમે https://justgujjuthings.xyz પર વાંચી રહ્યા છો.
આ વાર્તા તમને કેવી લાગી? 1 થી 10 માં રેટિંગ આપો!