દીકરીના મામેરાને લઈને પત્નીને ચિંતા હતી કે તેનો ગરીબ ભાઈ આટલો ખર્ચ કેવી રીતે કરી શકશે, પરંતુ ભાઈએ એવું મામેરું કર્યું કે…

"જાનકી, તું લગ્નની બીજી ખરીદી પર ધ્યાન આપ. મામેરાની બાબત ભાઈ પર છોડી દે, એ એની રીતે જે કંઈ કરી શકે તે કરશે."

રણછોડે કબાટમાંથી કપડાં કાઢતાં કાઢતાં આટલું કહ્યું, પણ જાનકીના દિલ પરનો બોજ જરાય ઓછો ન થયો. તે પલંગ પર બેસીને હાથમાં રાખેલી લગ્નની કંકોતરીઓ સામે તાકી રહી હતી. દીકરી અંજલિના લગ્નને હવે માંડ પંદર દિવસ બાકી હતા. ઘરમાં ઢોલકના તાલે ગીતો ગવાતાં હતાં, પણ જાનકીનું ધ્યાન સતત પોતાના એકના એક નાના ભાઈ કેતન પર અટકાયેલું હતું.

કેતનનું નાનકડું લાકડાના ફર્નિચર બનાવવાનું કારખાનું હતું. છેલ્લા બે વર્ષથી કામકાજ સાવ મંદું પડી ગયું હતું. ઘરનું ભાડું અને બાળકોની સ્કૂલની ફી ભરવામાં પણ એ માંડ માંડ છેડો મેળવતો હતો. એક બહેન તરીકે જાનકીને સારી રીતે ખબર હતી કે કેતનની આર્થિક સ્થિતિ કેટલી નબળી છે. અંજલિ તેની એકની એક ભાણેજ હતી. કેતનને મામેરું ધામધૂમથી કરવાની ખૂબ હોંશ હતી, પણ પૈસા વગર હોંશ માત્ર આંસુ બનીને રહી જતી હોય છે.

જાનકીને સૌથી મોટો ડર એ વાતનો હતો કે સાસરી પક્ષના લોકો કેતનની નબળી પરિસ્થિતિ જોઈને કોઈ વક્ર વચન ન બોલે. તે નહોતી ઈચ્છતી કે તેના ભાઈનું માથું કોઈની પણ સામે ઝૂકે.

બે દિવસ પહેલાં જાનકીએ કેતનને ફોન કરીને પ્રેમથી કહ્યું પણ હતું, "કેતન, તું સાવ સાદું કવર કરી દઈશ તોય ચાલશે હોં ભાઈ! કોઈ દેખાડો કરવાની જરૂર નથી. તું આવીને અંજલિના માથે હાથ મૂકી દેશે એટલે મારે ગંગા નાહ્યા."

ત્યારે ફોન પર કેતને ફક્ત એટલું જ કહ્યું હતું, "બેન, તું ચિંતા ન કર. મારી વહાલી ભાણેજના લગ્ન છે. હું કોઈની સામે હાથ નહીં ફેલાવું, પણ મારી અંજલિનું મામેરું કોઈ વાતમાં ઊણું નહીં ઊતરે."

કેતનના એ શબ્દો યાદ આવતાં જ જાનકીનું હૈયું ભરાઈ આવ્યું. તેને ડર હતો કે ભાઈ પોતાની આબરૂ સાચવવા માટે ક્યાંક કોઈ વ્યાજખોર પાસેથી પૈસા ન લઈ લે.

જોતજોતામાં લગ્નના દિવસો આવી પહોંચ્યા. ગણેશ સ્થાપના અને માંડવા રોપાઈ ગયા. સંબંધીઓની ચહલપહલથી આખું ઘર ગુંજી રહ્યું હતું. સાસરી પક્ષના મહેમાનો પણ આવી પહોંચ્યા હતા. બધાની નજર હવે મામેરાના મુહૂર્ત પર હતી.

બપોરના બાર વાગ્યાનો સમય થયો. ઢોલ-શરણાઈના સૂર સાથે ઘરના આંગણે કેતન પોતાની પત્ની અને બાળકો સાથે આવી પહોંચ્યો. તેના હાથમાં મામેરાના મોટા મોટા થાળ હતા. જાનકી પોતાના ભાઈનું સ્વાગત કરવા દરવાજે ગઈ, પણ તેનું દિલ જોરજોરથી ધડકી રહ્યું હતું.

જ્યારે મામેરાની છાબ ખોલવામાં આવી, ત્યારે આખા હોલમાં સોપો પડી ગયો.

છાબમાં અંજલિ માટે હાથથી વણેલી પટોળા જેવી મોંઘી સાડી, સાસરી પક્ષના વડીલો માટે કિંમતી વસ્ત્રો, અને ઘરના દરેક સભ્ય માટે એકથી એક ચડિયાતી ભેટો ગોઠવેલી હતી. સૌથી ઉપર એક લાલ મખમલની નાની ડબ્બી પડી હતી. કેતને પોતાના હાથે એ ડબ્બી ખોલી અને અંજલિના હાથમાં મૂકી. અંદર શુદ્ધ સોનાની ઝુમખીવાળી સુંદર બુટ્ટી ચમકી રહી હતી.

આ દ્રશ્ય જોઈને સાસરી પક્ષના લોકો પણ દંગ રહી ગયા. વેવાઈએ આગળ આવીને કેતનના વખાણ કર્યા, "વાહ ભાઈ વાહ, મામાએ તો ભાણેજને રાણી બનાવી દીધી! મામેરું હોય તો આવું હોય!"

બધા ખુશ હતા, તાળીઓ પડી રહી હતી. પણ જાનકીના પગ ધ્રૂજી રહ્યા હતા. તેની આંખોમાંથી અવિરત આંસુ વહી રહ્યા હતા. આ આંસુ માત્ર ખુશીના નહોતા, પણ એક અજાણ્યા ભયના હતા. પોતાના ભાઈની હાલત જાણતી બહેન માટે આ બધું માનવું અશક્ય હતું.

મામેરાની વિધિ પતી અને મહેમાનો જમવા બેઠા એટલે જાનકીએ કેતનનો હાથ પકડ્યો અને તેને ઘરના એક ખૂણામાં લઈ ગઈ.

"કેતન, તું મને સાચું કહે!" જાનકીનો અવાજ ધ્રૂજતો હતો. "તારી પાસે તો ઘર ચલાવવાના પૈસા નહોતા. આટલો બધો ખર્ચો ક્યાંથી કર્યો? તેં કોઈની પાસેથી વ્યાજે પૈસા લીધા છે? બોલ ભાઈ, તું સાચું નહીં બોલે તો મને તારા સમ છે!"

કેતન હસી પડ્યો. તેણે બહેનના આંસુ લૂછતાં કહ્યું, "બેન, તું સાચે જ પાગલ છે. મેં તને કહ્યું હતું ને કે હું કોઈની પાસે હાથ નહીં ફેલાવું. આ બધું મારી મહેનતની કમાણીનું છે, કોઈના દેવાના રૂપિયા નથી."

"પણ તને આટલા બધા પૈસા અચાનક ક્યાંથી મળ્યા?" જાનકીએ અચરજથી પૂછ્યું.

કેતને રૂમના દરવાજા તરફ જોયું, જ્યાં રણછોડ ઊભા ઊભા બંને ભાઈ-બહેનને જોઈને મલકાઈ રહ્યા હતા.

"આ બધું તારા આ સાહેબની દેન છે, બેન," કેતને રણછોડ તરફ આંગળી ચીંધી.

જાનકી અવાક થઈને પોતાના પતિ સામે જોવા લાગી.

કેતને ગળગળા અવાજે કહ્યું, "ચાર મહિના પહેલાં જ્યારે તું ચિંતામાં સૂકઈ રહી હતી, ત્યારે બનેવી મારી દુકાને આવ્યા હતા. એમણે મને કોઈ રોકડા પૈસા આપીને લાચાર નહોતો કર્યો. એમની મોટી ઓળખાણ હતી એક બિલ્ડર સાથે. તેમણે એ બિલ્ડરની નવી સાઇટના આખા ફ્લેટોનું ઇન્ટીરિયર અને ફર્નિચરનું મોટું કામ મને અપાવ્યું. એટલું જ નહીં, બનેવીએ પોતે ગેરંટી આપીને મને કાચો માલ પણ સસ્તા ભાવે અપાવ્યો."

કેતનની આંખો ભીની થઈ ગઈ. "મેં દિવસ-રાત એક કરીને એ કામ પૂરું કર્યું. એ મોટા પ્રોજેક્ટમાંથી મને એટલો નફો થયો કે મારું જૂનું દેવું પણ પૂરું થઈ ગયું અને મારી વહાલી ભાણેજ માટે ગર્વભેર મામેરું લાવવાની મારી વર્ષોની ઈચ્છા પણ પૂરી થઈ ગઈ. બનેવીએ મને કસમ આપી હતી કે લગ્ન પહેલાં હું તને આ વાત ન કહું, નહીંતર તું ચિંતા મુક્ત થઈને લગ્નની તૈયારી ન કરત."

આ સાંભળીને જાનકી સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. તેના માટે આ વાત કોઈ ચમત્કારથી ઓછી નહોતી.

રણછોડ ધીમા પગલે આગળ આવ્યા અને જાનકીના ખભા પર હાથ મૂક્યો. "જાનકી, સાળો એ ફક્ત પત્નીનો ભાઈ નથી હોતો, એ પણ ઘરનો જ એક દીકરો હોય છે. હું જો કેતનને સીધા પૈસા આપત, તો એનું સ્વાભિમાન ઘવાત અને એ કદાચ પૈસા લેવાની ના પાડી દેત. મને ખબર હતી કે કેતનમાં હુનર છે, બસ એને એક તકની જરૂર હતી. પોતાની કમાણીથી કરેલા મામેરાનો જે આનંદ એના ચહેરા પર આજે છે, એ મારા આપેલા લાખો રૂપિયાથી પણ ન આવત."

જાનકી શબ્દહીન થઈ ગઈ. તે પોતાના પતિના વિશાળ હૃદય સામે જોઈ રહી. રણછોડ કોઈ પણ જાતનો દેખાડો કર્યા વગર, પોતાની કોઈ વાહવાહી કરાવ્યા વગર, પોતાના સાળાનું માન સાચવી ગયા હતા અને પોતાની પત્નીની ઊંઘ હરામ કરતી ચિંતાને કાયમ માટે દૂર કરી દીધી હતી.

જાનકીના હાથ આપોઆપ રણછોડના પગ તરફ વળ્યા, પણ રણછોડે તરત જ તેને રોકી લીધી અને હસીને કહ્યું, "અરે ગાંડી, આ તો મારું પણ ઘર છે. આજે દીકરીની વિદાય વખતે આપણે હસવાનું છે, રડવાનું નથી."

કેતને આગળ વધીને પોતાના બનેવીને મજબૂતીથી બાથમાં ભરી લીધા. બે પરિવારો વચ્ચેનો સંબંધ માત્ર લોહીનો નહીં, પણ આદર અને સાચી સમજણનો બની ચૂક્યો હતો.

બહાર શરણાઈના સૂર વધુ મીઠા લાગી રહ્યા હતા. અંજલિના લગ્નનો દરેક પ્રસંગ આનંદ અને ઉત્સાહ સાથે સંપન્ન થયો, અને મંડપમાં ઊભેલી જાનકી પોતાના પતિ તરફ જોતાં ગર્વથી છલકાઈ રહી હતી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.