ઘરડા પિતાને લગ્નમાં લઈ જવા બાબતે બે સગા ભાઈઓ વચ્ચે કેમ થયો ભયાનક ઝઘડો...

"જો રસ્તામાં બાપાને કંઈ પણ થયું, તો જવાબદારી તારી રહેશે?"

ચેતનના આ સવાલે દીવાનખંડમાં પથરાયેલી શાંતિને એક ઝાટકે તોડી નાખી. સામે ઊભેલા તેના નાના ભાઈ નીલેશના હાથમાં કન્ફર્મ થયેલી ચાર ટ્રેનની ટિકિટો હતી. સોફા પર બેઠેલી ચેતનની પત્ની ગીતા ચૂપચાપ નીચું જોઈને શાક સુધારી રહી હતી, જ્યારે નીલેશની પત્ની શીતલ પોતાના મોબાઈલમાં કંઈક જોવાનો ઢોંગ કરી રહી હતી.

બાજુના અર્ધખુલ્લા ઓરડામાં પલંગ પર સૂતેલા બોંતેર વર્ષના રમેશભાઈના કાનમાં આ અવાજ સ્પષ્ટ પહોંચતો હતો. તેમણે ધીમેથી પોતાની ધ્રૂજતી આંગળીઓ ચાદર પર સંકોચી લીધી. શરીર લાચાર હતું, પણ કાન હજુ એટલા જ સતર્ક હતા.

"મોટાભાઈ, તમે વાતનું વતેસર બનાવી રહ્યા છો," નીલેશે અવાજ ધીમો રાખવાનો નિષ્ફળ પ્રયાસ કર્યો. "આખા ખાનદાનમાં કાકાના દીકરાના લગ્ન છે. બાપા કુટુંબમાં સૌથી મોટા છે. જો એ જ માંડવે નહીં પહોંચે, તો આખો સમાજ શું કહેશે? લોકો કહેશે કે દીકરાઓ એટલા નઘરોળ નીકળ્યા કે બાપને એક પ્રસંગમાં પણ ન લઈ જઈ શક્યા."

"સમાજ દવાખાનાનું બિલ ભરવા નથી આવતો, નીલેશ," ચેતનનો અવાજ વધુ આકરો બન્યો. "ગયા મહિને જ્યારે રાત્રે બે વાગ્યે બાપાનું બીપી એકાએક ઘટી ગયું હતું અને હું એમને ઊંચકીને સીડીઓ ઉતરતો હતો, ત્યારે આ સમાજનો કોઈ માણસ અહીં નહોતો. ડૉક્ટરે ચોખ્ખી ના પાડી છે કે આ ઉંમરે અને આ હાલતમાં સાતસો કિલોમીટરની મુસાફરી જીવનું જોખમ છે. તને માત્ર શોભાની પડી છે, બાપાના શરીરની નહીં."

નીલેશનો ચહેરો ગુસ્સાથી લાલ થઈ ગયો. તે વર્ષમાં બે કે ત્રણ વાર જ બીજા શહેરમાંથી અહીં આવતો હતો. તે પૈસા મોકલવામાં ક્યારેય પાછો પડતો નહોતો, પણ રોજિંદી સેવાની કડવી વાસ્તવિકતાથી તે અજાણ હતો. તેને લાગતું હતું કે ચેતન ફક્ત આળસ કરી રહ્યો છે, અથવા તો વૃદ્ધ પિતાને ઘરમાં પૂરી રાખીને પોતાની જવાબદારીમાંથી છૂટવા માગે છે.

"હું કોઈ શોભા માટે નથી કહી રહ્યો," નીલેશે દલીલ આગળ વધારી. "મેં સેકન્ડ એસીની કૂપે બુક કરાવી છે. આપણે સ્ટેશન પર વ્હીલચેર મંગાવી લઈશું. ત્યાં પહોંચીને પણ એમને અલગ શાંત રૂમમાં જ રાખીશું. પણ બાપાના મનનો વિચાર તો કરો! છેલ્લા બે મહિનાથી એ આ લગ્નની રાહ જોઈને બેઠા છે. એમનું દિલ તોડવાનો આપણને શું હક છે?"

ગીતાએ આખરે શાક મૂકીને વચ્ચે બોલવું પડ્યું, "નીલેશભાઈ, ટ્રેનની કૂપેમાં ચડવું અને ઉતરવું જેટલું કાગળ પર સહેલું લાગે છે એટલું વાસ્તવમાં નથી હોતું. બાપાથી હવે પકડ વિના બે ડગલાં પણ ભરાતાં નથી. ટ્રેનના ચાલુ સંડાસમાં એમને લઈ જવા, ઝટકા વાગે ત્યારે સાચવવા, આ બધું વિચાર્યું છે તમે? જો રસ્તામાં કમર લચકાઈ ગઈ કે પેશાબ રોકાઈ ગયો તો વચ્ચે કયા ડૉક્ટર પાસે દોડીશું?"

શીતલે તરત જ પોતાના પતિનો પક્ષ લીધો, "ભાભી, પણ પ્રયત્ન તો કરી શકાય ને? જો આપણે પહેલેથી જ હિંમત હારી જઈશું તો બાપાને લાગશે કે હવે એ ઘરમાં સાવ નકામા થઈ ગયા છે. માણસ ઉંમરથી નહીં, આવા એકલવાયાપણાથી વહેલો મરી જાય છે."

આ શબ્દો સાંભળીને અંદરના રૂમમાં પડેલા રમેશભાઈની આંખોમાંથી એક આંસુ સરીને કાનની બૂટ પાસે સુકાઈ ગયું. શીતલનો ઈરાદો કદાચ ખરાબ નહોતો, પણ 'નકામા થઈ ગયા છે' એ વાક્ય સીધું તેમના હૈયામાં વાગ્યું હતું.

છેલ્લા એક વર્ષમાં લકવાની હળવી અસર પછી રમેશભાઈનું અડધું શરીર ઢીલું પડી ગયું હતું. જે માણસ આખી જિંદગી પોતાના દમ પર ચાલ્યો, જેણે આખા કુટુંબના મોભી તરીકે સેંકડો નિર્ણયો લીધા, તે આજે પોતાના જ ભાઈના દીકરાના લગ્નમાં જઈ શકશે કે નહીં, તેનો ફેંસલો બે દીકરાઓની દલીલો વચ્ચે અટવાયેલો હતો.

સાંજે ચા પીતી વખતે પણ ઘરમાં તણાવ ઓછો ન થયો. બંને ભાઈઓ એકબીજા સામે જોવાનું પણ ટાળતા હતા. ચેતનને લાગતું હતું કે નીલેશ ભાવુકતાના નામે જવાબદારીહીન વર્તન કરી રહ્યો છે. જ્યારે નીલેશને લાગતું હતું કે ચેતન સંવેદનહીન અને પથ્થર દિલનો થઈ ગયો છે.

રાત્રે નીલેશ પોતાના પિતાના રૂમમાં ગયો. રમેશભાઈ આંખો મીંચીને પડ્યા હતા, પણ ઊંઘતા નહોતા.

"બાપા," નીલેશે ધીમેથી તેમના પગ પાસે બેસીને કહ્યું, "તમે ચિંતા ન કરતા. હું બધી વ્યવસ્થા કરી રહ્યો છું. આપણે ગાડી બાંધી લઈશું જો ટ્રેન ન ફાવે તો. પણ તમારે લગ્નમાં આવવાનું જ છે. નાના કાકા પણ વારંવાર પૂછે છે."

રમેશભાઈએ આંખો ખોલી. દીકરાના ઉત્સાહી ચહેરા સામે જોયું. એ ચહેરામાં પ્રેમ હતો, પણ એ પ્રેમમાં વાસ્તવિકતા સ્વીકારવાની અણઆવડત પણ હતી. તેમણે કંપતા અવાજે પૂછ્યું, "તારા મોટાભાઈ શું કહે છે?"

"મોટાભાઈ તો બસ ડરે છે," નીલેશે મોં મચકોડ્યું. "એમને લાગે છે કે બધું મુશ્કેલ છે. તમે કહો, તમારે આવવું છે ને?"

રમેશભાઈ ક્ષણભર માટે મૌન રહ્યા. પછી ધીમા સાદે બોલ્યા, "કાલે સવારે મને તારી ગાડીમાં બેસાડીને નજીકના બજારે લઈ જા. મારે એક નાનું કામ છે. પછી હું તને જવાબ આપીશ."

નીલેશ ખુશ થઈ ગયો. તેને લાગ્યું કે પિતાનો ઝુકાવ પોતાની તરફ છે.

બીજા દિવસે સવારે નીલેશે ઉત્સાહભેર પિતાને તૈયાર કર્યા. ચેતને દરવાજે ઊભા રહીને જોયું, પણ કંઈ બોલ્યો નહીં. નીલેશે રમેશભાઈને પકડીને સોફા પરથી ઊભા કર્યા. માત્ર દસ પગથિયાં ઉતરીને પાર્કિંગ સુધી પહોંચવામાં રમેશભાઈનો શ્વાસ ફૂલાઈ ગયો. તેમના પગ ધ્રૂજતા હતા અને આખું શરીર નીલેશના ખભા પર ઢળી પડ્યું હતું.

નીલેશના કપાળે પણ પરસેવો વળી ગયો. કારની અંદર પિતાને બેસાડવા, તેમના પગ વાળીને અંદર ગોઠવવા અને સીટબેલ્ટ બાંધવામાં જ પૂરી પંદર મિનિટ નીકળી ગઈ.

ગાડી સોસાયટીના દરવાજા બહાર નીકળી અને મુખ્ય રસ્તા પર આવી. રસ્તાના સામાન્ય ખાડાઓમાં પણ જ્યારે ગાડી સહેજ ઉછળતી, ત્યારે રમેશભાઈના મોઢામાંથી ધીમી ચીસ નીકળી જતી. તેમની કમરનો દુખાવો ચહેરા પર સ્પષ્ટ દેખાતો હતો.

હજુ તો બજાર પહોંચ્યા નહોતા ત્યાં રમેશભાઈએ નીલેશનો હાથ પકડ્યો. તેમનો હાથ એકદમ ઠંડો પડી ગયો હતો.

"નીલેશ... ગાડી પાછી વાળ..." રમેશભાઈ માંડ બોલી શક્યા. તેમનો અવાજ ગળામાં જ ઘૂંટાતો હતો. "મને... મને ચક્કર આવે છે... અને પેશાબ રોકાતો નથી..."

નીલેશના હોશ ઊડી ગયા. કારમાં એસી ચાલુ હતું છતાં તેને પરસેવો છૂટી ગયો. આગળ ટ્રાફિક હતો. રમેશભાઈની હાલત પળવારમાં બગડવા લાગી. તેમનું માથું એક તરફ ઢળી રહ્યું હતું. નીલેશને સમજાયું નહીં કે તે ગાડી ચલાવે કે બાજુમાં બેસીને પિતાને સંભાળે. આ માત્ર પંદર મિનિટની મુસાફરી હતી, અને રમેશભાઈનું શરીર જવાબ આપી રહ્યું હતું.

જેમ તેમ કરીને નીલેશે ગાડી પાછી ઘેર વાળી. નીચે હોર્ન સાંભળીને ચેતન દોડીને આવ્યો.

ચેતને નીલેશ સામે એક પણ કડવો શબ્દ ન કહ્યો. તેણે પરિસ્થિતિ જોઈને તરત જ પિતાને એક તરફથી મજબૂત ટેકો આપ્યો, નીલેશે બીજી તરફથી પકડ્યા, અને બંને ભાઈઓ મળીને પિતાને ઉપર રૂમમાં લાવ્યા. ગીતા દોડીને દવા અને ગરમ પાણી લઈ આવી.

રમેશભાઈને પલંગ પર સુવડાવ્યા પછી અડધો કલાક સુધી ઘરમાં કોઈ કશું બોલ્યું નહીં. ડૉક્ટરને બોલાવ્યા, તેમણે ઈન્જેક્શન આપ્યું અને બીપી માપ્યું.

"સારું થયું તમે સમયસર પાછા આવી ગયા," ડૉક્ટરે ગંભીરતાથી કહ્યું. "આ સ્થિતિમાં લાંબી મુસાફરી એટલે પેરાલિસિસનો બીજો એટેક નોતરવો. પેશન્ટનું શરીર હવે ઝટકા કે તાણ સહન કરી શકે તેમ નથી."

ડૉક્ટર ગયા પછી નીલેશ બહાર બાલ્કનીમાં જઈને ઊભો રહ્યો. તેના હાથ હજુ પણ ધ્રૂજતા હતા. તેણે હમણાં જ જોયું હતું કે મોત કેટલું નજીકથી પસાર થઈ શકે છે. જે બાબતને તે માત્ર 'સામાન્ય થાક' સમજતો હતો, તે હકીકતમાં એક વૃદ્ધ શરીરની લાચારી હતી.

થોડી વારે ચેતન બાલ્કનીમાં આવ્યો. તેણે નીલેશના ખભા પર હાથ મૂક્યો.

"નીલેશ, મને તારા પર ગુસ્સો નથી," ચેતને શાંતિથી કહ્યું. "તું બાપાને પ્રેમ કરે છે, એટલે તને એમ થતું હતું કે એ બધાની વચ્ચે ખુશ થાય. પણ ભાઈ, પ્રેમ માત્ર સાથે લઈ જવામાં નથી હોતો. ક્યારેક એમની તકલીફ સમજીને પોતાના અરમાનો રોકી લેવામાં પણ સાચો પ્રેમ હોય છે."

નીલેશની આંખો ભરાઈ આવી. તેણે મોટાભાઈ સામે હાથ જોડ્યા, "મને માફ કરી દો, મોટાભાઈ. હું બહાર રહીને મોટી મોટી વાતો કરતો હતો. મને નહોતી ખબર કે તમે રોજ કઈ સ્થિતિનો સામનો કરો છો. આજે જો રસ્તામાં કંઈક થઈ ગયું હોત, તો હું મારી જાતને ક્યારેય માફ ન કરી શકત."

સાંજે બંને ભાઈઓ પિતાના પલંગ પાસે બેઠા. રમેશભાઈ હવે થોડા સ્વસ્થ દેખાતા હતા. તેમણે તકિયા નીચેથી એક નાનું મખમલનું બોક્સ કાઢ્યું.

"નીલેશ," રમેશભાઈએ બોક્સ તેના હાથમાં મૂક્યું. "આમાં તારા કાકાના દીકરાની વહુ માટે સોનાની ચેઈન છે. મેં મારી પેન્શનમાંથી બચાવીને કરાવી હતી. મને લગ્નમાં જવાનો મોહ નહોતો, મને બસ આ આશીર્વાદ રૂબરૂ આપવાની ઈચ્છા હતી. પણ આજે મને સમજાઈ ગયું કે મારું શરીર હવે આ ઉંબરો ઓળંગવા તૈયાર નથી."

ચેતને પિતાનો હાથ પકડી લીધો.

"બાપા, તમે ત્યાં શરીરથી નહીં હોવ તો શું થયું? તમારા આશીર્વાદ તો ત્યાં જ હશે," ચેતને નમ્રતાથી કહ્યું. "અને અમે એક રસ્તો વિચાર્યો છે. નીલેશ અને શીતલ ત્યાં લગ્નમાં જશે. આખી વિધિ વખતે નીલેશ ત્યાંથી વિડિયો કૉલ ચાલુ રાખશે. અમે અહીં મોટો ટીવી સ્ક્રીન લગાવી દઈશું. તમે અહીં બેઠા બેઠા આખો પ્રસંગ જોશો, અને કન્યાદાન વખતે વર-વધૂ સ્ક્રીન સામે તમારા ચરણ સ્પર્શ કરીને આશીર્વાદ લેશે."

રમેશભાઈના કરચલીવાળા ચહેરા પર એક ઊંડી, રાહતભરી સ્મિત આવી ગઈ. તેમણે બંને દીકરાઓના માથે હાથ મૂક્યો.

નીલેશે પોતાના ફોનમાંથી પેલી ટ્રેનની ટિકિટો કેન્સલ કરી દીધી. ઘરમાંથી અહંકાર અને હઠનો અવાજ ગાયબ થઈ ગયો હતો, અને તેની જગ્યાએ પિતાની સાચી કાળજી લેવાનો એક અબોલ સંતોષ છવાઈ ગયો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.