પત્નીની વર્ષોની બચતથી ખરીદેલી કિંમતી વસ્તુ પતિએ મહેમાનોને કેમ મફતમાં આપી દીધી...

"તેં પેલા કાચના કબાટમાં મૂકેલો નવો ડીનર સેટ જોયો છે? આજે મારે સાંજની રસોઈ માટે એમાંથી બાઉલ જોઈતા હતા, પણ આખો સેટ ગાયબ છે!"

સુમનના અવાજમાં આશ્ચર્ય ઓછું અને એક અજાણ્યો ડર વધારે હતો. રસોડામાંથી હાથ લૂછતાં લૂછતાં તે દીવાનખંડમાં આવી, જ્યાં તેનો પતિ દીપક આરામથી અખબાર વાંચી રહ્યો હતો.

દીપકે અખબાર સહેજ નીચું કર્યું અને જાણે કોઈ સામાન્ય વાત હોય તેમ હળવાશથી બોલ્યો, "હા, એ સેટ મેં આપી દીધો. કાલે સાંજે મારા મામાના દીકરા સંજય અને તેની પત્ની આવ્યા હતા ને? સંજયની પત્નીને એ સેટ બહુ ગમી ગયો. એ લોકો નવા ઘરમાં શિફ્ટ થયા છે એટલે મેં ખુશીથી કહી દીધું કે આ સેટ તમે લેતા જાવ. આપણે શું છે, બે જણા જ છીએ, આપણે ક્યાં રોજ રોજ એવા વાસણોની જરૂર પડે છે?"

સુમનના પગ નીચેથી જાણે જમીન સરકી ગઈ. તેનો શ્વાસ એક ક્ષણ માટે થંભી ગયો. તે સ્તબ્ધ થઈને દીપકના ચહેરા સામે તાકી રહી.

"તમે... તમે મને પૂછ્યા વગર એ સેટ આપી દીધો?" સુમનનો અવાજ ધ્રૂજી રહ્યો હતો. "દીપક, એ કોઈ સાદો ડીનર સેટ નહોતો! ગયા વર્ષે મારી બહેનના લગ્ન વખતે મેં ઘરખર્ચમાંથી એક એક રૂપિયો બચાવીને, મારા પોતાના શોખ મારીને એ સેટ ખરીદ્યો હતો. આવતા અઠવાડિયે મારા પિયરથી મહેમાનો આવવાના હતા એટલે મેં એને સાચવીને રાખ્યો હતો. તમે એક શબ્દ પણ મને પૂછવાની તસ્દી ન લીધી?"

દીપકે અખબાર ટેબલ પર પટક્યું. તેના ચહેરા પર સુમનની આ પ્રતિક્રિયા જોઈને અણગમો સ્પષ્ટ દેખાતો હતો.

"સુમન, તું પણ નાની નાની વાતોમાં રાયનો પહાડ બનાવી દે છે," દીપકે અવાજ ઊંચો કર્યો. "ઘરમાં કોઈ સગાંવહાલાં આવે અને એમને કોઈ વસ્તુ ગમે, તો શું મારે તારી પરવાનગી લેવા અંદર રસોડામાં આવવું પડે? સંજય મારો સગો ભાઈ જેવો છે. તું આટલી સંકુચિત વિચારસરણી કેમ રાખે છે? એ તો માત્ર થોડા કાચના વાસણ હતા. તારે જોઈતા હોય તો આવતા મહિને હું બજારમાંથી એના કરતાં પણ મોંઘો સેટ લાવી આપીશ. ચીજવસ્તુઓ કરતાં સંબંધો મોટા હોય છે."

"સંબંધો મોટા હોય છે કે તમારી આ ખોટી દાતારી?" સુમનની આંખોમાં ગુસ્સો અને લાચારી બંને એકસાથે છલકાઈ આવ્યા. "આ પહેલી વાર નથી બન્યું, દીપક. ગયા મહિને મારી બાએ મને પ્રેમથી આપેલી પિત્તળની જૂની આરતીની થાળી તમે તમારા મિત્રને એન્ટિક પીસ તરીકે ભેટ આપી દીધી. ગયા શિયાળે મેં બે અઠવાડિયા તડકામાં સૂકવીને, ડામરની ગોળીઓ મૂકીને સાચવેલા બે નવા ધાબળા તમે તમારા ઑફિસના પટાવાળાને આપી દીધા. તમને દાનવીર બનવાનો બહુ શોખ છે, પણ એ શોખ તમે હંમેશાં મારી મહેનત અને મારી લાગણીઓની બલિ ચડાવીને કેમ પૂરો કરો છો?"

"તું વાતને ક્યાંથી ક્યાં ખેંચી રહી છે!" દીપકે ઊભા થઈને કહ્યું. "આ ઘરમાં જે કંઈ પણ આવે છે તે મારા પૈસાથી આવે છે. હું કમાઉં છું. જો હું કોઈને ખુશી આપવા માટે ઘરની કોઈ સામાન્ય વસ્તુ આપી દઉં, તો એમાં આટલો મોટો ગુનો શું થઈ ગયો?"

આ એક વાક્યે સુમનના હૃદયના ટુકડે-ટુકડા કરી નાખ્યા.

'આ ઘરમાં જે કંઈ આવે છે તે મારા પૈસાથી આવે છે.'

સુમન હવે એક શબ્દ પણ ન બોલી. તેણે ચૂપચાપ દીપક સામે જોયું. એ નજરમાં કોઈ ફરિયાદ નહોતી, માત્ર એક ઊંડો, બર્ફીલો ખાલીપો હતો. તે પાછી વળી અને રસોડામાં જતી રહી.

દીપકને લાગ્યું કે રોજના ઝઘડાની જેમ આ મામલો પણ સાંજ સુધીમાં થાળે પડી જશે. તેને લાગ્યું કે સ્ત્રીઓની આ આદત હોય છે, વાસણ અને કપડાં પાછળ જીવ બાળવાની.

પણ બીજા દિવસની સવાર રોજ જેવી નહોતી.

દીપક સવારે સાત વાગ્યે જાગ્યો ત્યારે ડાઈનિંગ ટેબલ પર હંમેશ મુજબ ગરમ ચાનો કપ નહોતો. રસોડામાં કૂકરની સીટીનો અવાજ નહોતો. ઘર સાવ સૂમસામ હતું.

તે બહાર આવ્યો તો જોયું કે સુમન સોફા પર બેસીને શાંતિથી પોતાની ડાયરીમાં કંઈક નોંધી રહી હતી.

"સુમન, ચા નથી બની હજુ? મારે ઑફિસ જવાનું મોડું થાય છે," દીપકે ઘડિયાળ સામે જોતાં કહ્યું.

સુમને શાંત ચહેરે માથું ઊંચું કર્યું, "ગેસ પર ચાની તપેલી, દૂધ અને ખાંડ પડેલાં છે. તમે બનાવી લો."

"શું મતલબ? તું શું કરી રહી છે?"

"હું આ ઘરના સંચાલનમાંથી રાજીનામું આપી રહી છું," સુમને અતિશય ધીમા પણ મક્કમ અવાજે કહ્યું. "તમે સાચું કહ્યું હતું દીપક, આ ઘરમાં બધું તમારા પૈસાથી આવે છે. એટલે હવેથી આ ઘર ચલાવવાની, કઈ વસ્તુ ક્યાં રાખવી, કોને આપવી, ક્યારે નવી લાવવી અને રાંધવું શું, એ બધી જવાબદારી તમારી. હું માત્ર આ ઘરમાં રહીશ, મારું પોતાનું કામ જાતે કરીશ. તમારા પૈસાથી ચાલતા આ રાજ્યમાં મારો કોઈ અધિકાર નથી, તો મારી કોઈ ફરજ પણ નથી."

દીપક પહેલાં તો હસી પડ્યો. તેને લાગ્યું કે આ માત્ર થોડા કલાકોનો ગુસ્સો છે. તેણે જાતે ચા બનાવી, અડધી ઢોળી, નાસ્તા વગર જ બિસ્કિટ ખાઈને ઑફિસે નીકળી ગયો. તેને પૂરી ખાતરી હતી કે સાંજે પાછા ફરશે ત્યાં સુધીમાં સુમનનો આ નખરો પૂરો થઈ ગયો હશે.

પરંતુ સાંજ પડી ત્યારે પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર હતી.

ઘરમાં અંધારું હતું. સુમને પોતાના માટે એક રોટલી અને દાળ બનાવીને જમી લીધું હતું. દીપક માટે ટેબલ પર કંઈ જ નહોતું. ફ્રિજમાં શાકભાજી સુકાઈ રહ્યા હતા.

"સુમન, આ બધું બહુ થઈ ગયું હવે!" દીપક ચિડાયો. "એક સામાન્ય ડીનર સેટ માટે તું આખા ઘરનું વાતાવરણ ઝેર જેવું બનાવી રહી છે? ભૂલ મારી હતી કે મેં તને ન પૂછ્યું, બસ? હવે આ નાટક બંધ કર."

સુમને તેની સામે જોયું, "દીપક, તમને હજુ પણ સમજાતું નથી. વાત એ ડીનર સેટની છે જ નહીં. વાત એ માન-સન્માનની છે જે તમે આ ઘરમાં મને ક્યારેય આપ્યું નથી. તમે પૈસા આપો છો, પણ એ પૈસાનું ઘર બનાવવામાં મારો આખો દિવસ, મારો જીવ અને મારો પરસેવો ખર્ચાય છે. કઈ દાળ કયા ડબ્બામાં છે, કયા કપડાને કયા તડકામાં સૂકવવાના છે, કઈ ચીજ ક્યારે સાચવીને વાપરવાની છે જેથી મહિને બજેટ ન ખોરવાય, આ બધું હું સંભાળું છું. અને તમે બહારની વ્યક્તિ સામે ઉદાર દેખાવા માટે એક પળમાં મારી મહેનતની બોલી લગાવી દો છો? જો હું આ ઘરની માલિક નથી, તો હું માત્ર એક વગર પગારની નોકરાણી છું. અને નોકરાણી કોઈ વસ્તુ પર હક ન જતાવી શકે."

દીપક પાસે આ વાતનો કોઈ જવાબ નહોતો. તે ગુસ્સામાં બહારથી ખાવાનું મંગાવીને જમી લીધું અને સૂઈ ગયો.

બીજા બે દિવસ આ જ રીતે વીત્યા. ઘરમાં વાસણોના ઢગલા થવા લાગ્યા. ધોયેલા કપડાં ઈસ્ત્રી વગર રઝળતા હતા. કરિયાણું ખૂટી ગયું હતું અને દૂધવાળો પૈસા માગવા આવ્યો ત્યારે દીપકને ખબર જ નહોતી કે પાછલા મહિનાનો હિસાબ ક્યાં લખેલો છે.

ઓફિસથી થાકીને આવ્યા પછી જ્યારે ઘરમાં પગ મૂકતો, ત્યારે તેને ઘર નહીં પણ કોઈ ધર્મશાળા જેવો અહેસાસ થતો હતો. તેને પહેલીવાર સમજાયું કે માત્ર કમાઈને પૈસા લાવી આપવાથી ઘર નથી ચાલતું. ઘર તો પેલી અદ્રશ્ય મહેનતથી ચાલે છે જે સુમન સવારથી સાંજ સુધી વિનામૂલ્યે કરતી હતી.

ત્રીજા દિવસે સાંજે દીપકના એક જૂના મિત્ર વિનયનો ફોન આવ્યો.

"દીપક, યાર પેલી તારી બ્રાન્ડેડ કાંડા ઘડિયાળ મને બહુ ગમી ગઈ હતી. તારા ટેબલ પર પડી હતી ને ગયા અઠવાડિયે? મેં ભાભીને કહ્યું કે મને આપો, પણ ભાભીએ ના પાડી દીધી. તું તો દિલદાર માણસ છે, મને આપી દે ને! તારી પાસે તો બીજી ત્રણ છે."

દીપકના કાન લાલ થઈ ગયા. એ ઘડિયાળ તેના સ્વર્ગસ્થ પિતાએ તેને પહેલી નોકરી મળી ત્યારે ભેટ આપી હતી.

"ના વિનય, એ ઘડિયાળ હું કોઈને ન આપી શકું," દીપકના મોઢામાંથી તરત જ શબ્દો નીકળી ગયા.

"કેમ ભાઈ? ચીજવસ્તુઓ કરતાં આપણી દોસ્તી મોટી નથી? તું તો કહેતો હતો ને કે જે ચીજ પડી રહેતી હોય એ બીજાને આપી દેવી જોઈએ!" સામેથી વિનયે સહજભાવે કહ્યું.

દીપકે ફોન કાપી નાખ્યો. તેનું હૃદય જોરજોરથી ધબકતું હતું. જે ક્ષણે તેની પોતાની સૌથી વહાલી લાગણી સાથે જોડાયેલી ચીજ પર કોઈએ હક જતાવ્યો, તે જ ક્ષણે તેને સમજાયું કે સુમન પર તે દિવસે શું વીતી હશે.

તે ડીનર સેટ સુમન માટે માત્ર કાચના વાસણો નહોતા, પણ તેની બચત, તેનું સપનું અને તેની ખુશી હતા. અને પોતે એક ક્ષણમાં પોતાની ઉદારતાનો ઢંઢેરો પીટવા માટે તેની એ ખુશી છીનવી લીધી હતી.

દીપક ધીમા પગલે રસોડામાં ગયો. સુમન ત્યાં ઊભી ઊભી પોતાના માટે ગરમ પાણી કરી રહી હતી.

દીપક તેની પાછળ જઈને ઊભો રહ્યો. તેણે સુમનના ખભા પર ધીમેથી હાથ મૂક્યો. સુમન સહેજ ખસી ગઈ, પણ દીપકે તેનો હાથ પકડી લીધો.

"સુમન," દીપકનો અવાજ ભરેલો હતો. "આજે મને પહેલીવાર સમજાયું કે હું કેટલો મોટો મૂર્ખ હતો. હું બહારના લોકોને ખુશ કરવામાં, મારી ખોટી વાહવાહી મેળવવામાં એ ભૂલી ગયો કે મારા પોતાના ઘરની લક્ષ્મીનું અપમાન થઈ રહ્યું હતું."

સુમને આશ્ચર્યથી તેની સામે જોયું. દીપકની આંખોમાં સાચો પસ્તાવો દેખાતો હતો.

"તારી મહેનત, તારો સમય અને આ ઘર પ્રત્યેનો તારો અધિકાર મારા પૈસા કરતાં હજાર ગણો મોટો છે," દીપકે નમ્રતાથી કહ્યું. "આ ઘર તારું છે, સુમન. કમાવું એ માત્ર એક ભાગ છે, પણ આ ચાર દીવાલોને સાચવીને ઘર બનાવવું એ તારી તપસ્યા છે. હું વચન આપું છું, આજ પછી આ ઘરમાંથી એક નાની સોય પણ તારી મંજૂરી વગર બહાર નહીં જાય."

દીપકે પોતાના ખિસ્સામાંથી એક કવર કાઢીને સુમનના હાથમાં મૂક્યું.

"આ શું છે?" સુમને પૂછ્યું.

"સંજય પાસેથી તો હું સેટ પાછો ન માંગી શકું, એ સંબંધની મર્યાદા છે. પણ આ એ પૈસા છે જે મેં મારા અંગત ખર્ચમાંથી બચાવ્યા છે. કાલે આપણે બંને બજારે જઈશું. તને જે ગમે, જે તારી પસંદ હોય, એવો જ નવો સેટ તું તારા હાથે પસંદ કરજે."

સુમને કવર ટેબલ પર મૂકી દીધું. તેની આંખો ભીની થઈ ગઈ હતી, પણ આ વખતે એ આંસુ અપમાનના નહીં, પણ પોતાના હકની સ્વીકૃતિના હતા.

"મારે નવો સેટ નથી જોઈતો, દીપક," સુમને ધીમેથી હસીને કહ્યું. "મને બસ એ જોઈતું હતું કે તમે સમજો કે હું આ ઘરમાં ફક્ત વસ્તુઓ વાપરવા માટે નથી, આ ઘરને મારું માનવા માટે છું."

સુમને ચાની તપેલી ગેસ પર મૂકી અને બે કપ કાઢ્યા. રસોડામાં ફરીથી આદુ અને એલચીની સુગંધ પ્રસરી ગઈ, અને બે દિવસથી અટકી પડેલું ઘર ફરીથી જીવંત થઈ ઊઠ્યું.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.