જીવતી માતાના હાથમાં રહેલા સોનાના ઘરેણાં માટે બંને દીકરાઓ લડી પડ્યા, ત્યારે માતાએ...

"બા હવે ઉંમરલાયક થયા છે, મિતેશ! એમની આ સોનાની બંગડીઓ અને ચેન ઘરમાં પહેરીને ફરવા સલામત નથી. મારા ઘરની પાસે જ બેંક છે, એટલે હું મારા લોકરમાં મૂકી દઉં!"

પ્રકાશે મોટા અવાજે કહ્યું.

નાનો ભાઈ મિતેશ તરત જ સામે બોલ્યો, "તમારા લોકરમાં કેમ, મોટાભાઈ? બા અત્યારે મારા ઘરે રહેવા આવ્યા છે, અને એમના ઘરેણાં પર આપણા બંનેનો સરખો હક છે! તમે લોકરમાં મૂકી દેશો તો પછી કોને ખબર ક્યારે શું થાય? એના કરતાં અત્યારે જ અડધા અડધા વહેંચીને સાચવી લઈએ!"

હોલના ખૂણામાં આરામખુરશી પર બેઠેલા સિત્તેર વર્ષના શાંતાબેન ચૂપચાપ પોતાના બંને દીકરાઓની આ દલીલો સાંભળી રહ્યા હતા.

એમની નજર પોતાના હાથમાં પહેરેલી સોનાની બંગડીઓ પર ગઈ. પિતાજીના ગયા પછી એ જ બંગડીઓ એમની જિંદગીભરની યાદગીરી હતી. પણ આજે એ જીવતાજાગતા સામે બેઠા હતા, અને એમના જ બંને દીકરાઓ 'સલામતી'ના નામે એમના અંગ પરના ઘરેણાંના ભાગલા પાડી રહ્યા હતા!

પ્રકાશની પત્ની હેમાએ પણ સૂર પુરાવ્યો, "હા બા, આજકાલ બહાર ચોરી અને લૂંટફાટ બહુ વધી ગઈ છે. તમારા હાથમાં આટલું ભારે સોનું સારું ન લાગે. અમારા લોકરમાં સુરક્ષિત રહેશે."

મિતેશની પત્ની રેશમા તરત બોલી, "અમારા ઘરે પણ લોકર છે જ ને, ભાભી! બા અહીં રહે છે તો એમની વસ્તુ અહીં જ રહેવી જોઈએ."

શાંતાબેનના દિલમાં ઊંડો ઘા લાગ્યો. એમણે ધીમેથી પણ મક્કમ અવાજે કહ્યું, "હું હજુ જીવું છું, દીકરાઓ. આ ઘરેણાં મારા જીવતા સુધી મારી પાસે જ રહેશે, અને મારી સુરક્ષાની ચિંતા મારે જાતે કરવાની છે. તમે બંને શાંત થાઓ."

પ્રકાશ થોડો સંકોચાયો, છતાં બોલ્યો, "બા, અમે તો તમારી ભલાઈ માટે જ કહેતા હતા."

તે દિવસે તો વાત ત્યાં જ અટકી ગઈ, પણ શાંતાબેન સમજી ગયા કે બંને દીકરાઓને એમની સુરક્ષાની નહીં, પણ એકબીજાથી પહેલાં સોનું પડાવી લેવાની ચિંતા હતી.

એ રાત્રે શાંતાબેનને ઊંઘ ન આવી. એમણે વિચાર્યું કે જે દીકરાઓને મેં અને એમના બાપુજીએ લોહી-પાણી એક કરીને ભણાવ્યા, મોટા કર્યા, એ જ દીકરાઓ આજે મારા જીવતેજીવ મારા ઘરેણાં માટે આમ ઝઘડે છે?

બીજા દિવસે સવારે શાંતાબેન વહેલા તૈયાર થયા. એમણે પોતાના હાથની ચારેય સોનાની બંગડીઓ અને ગળાનો ભારે ચેન ઉતારીને પર્સમાં મૂક્યા, અને હાથમાં સાદી કાચની બંગડીઓ પહેરી લીધી.

"મિતેશ, મારે થોડું બેંકનું કામ છે. હું રિક્ષા કરીને જઈ આવું છું." શાંતાબેને કહ્યું.

મિતેશ ચા પીતો હતો. એણે ઘડિયાળમાં જોયું, "બા, અત્યારે ઓફિસનો ટાઇમ છે, તમે જાતે જઈ આવજો ને, સાંજે હું લઈ આવીશ."

શાંતાબેન હળવું હસીને ઘરની બહાર નીકળી ગયા.

બપોરે લગભગ ત્રણ વાગ્યે શાંતાબેન ઘરે પાછા આવ્યા. એમના ચહેરા પર એક અજબની શાંતિ હતી. એમણે થોડો આરામ કર્યો.

સાંજે સાત વાગ્યે પ્રકાશ અને હેમા પણ મિતેશના ઘરે આવ્યા, કારણ કે પ્રકાશને લાગતું હતું કે ક્યાંક શાંતાબેને મિતેશને ઘરેણાં આપી ન દીધા હોય! બધા હોલમાં બેઠા હતા.

જ્યારે શાંતાબેન ચા લઈને બહાર આવ્યા, ત્યારે ચારેયની નજર એકસાથે એમના હાથ અને ગળા પર પડી.

ભારે સોનાની બંગડીઓ અને ચેન ગાયબ હતા!

પ્રકાશ તરત જ ગભરાઈને ઊભો થઈ ગયો. "બા! તમારા હાથમાં સોનાની બંગડીઓ ને ગળામાં ચેન ક્યાં ગયા? ક્યાંક રસ્તામાં પડી તો નથી ગયા ને?"

મિતેશની નજર શંકાથી પ્રકાશ અને હેમા પર ગઈ. "મોટાભાઈ, તમે બપોરે બાને મળ્યા હતા? તમે લોકરમાં મૂકી દીધા?"

પ્રકાશનો અવાજ ઊંચો થઈ ગયો. "હું ક્યાં મળ્યો હતો? હું તો ઓફિસમાં હતો! બા, સાચું બોલો, તમે ઘરેણાં મિતેશને આપી દીધા ને?"

રેશમા વચ્ચે બોલી, "અમને કશું નથી મળ્યું, ભાઈ! બા તો બપોરે એકલા બેંકમાં ગયા હતા."

બંને ભાઈઓ ફરીથી એકબીજા પર આક્ષેપો કરવા લાગ્યા. ઘરમાં જાણે કોઈ મોટી ચોરી થઈ હોય એવો માહોલ બની ગયો.

ત્યારે જ શાંતાબેને ચાની ટ્રે ટેબલ પર મૂકી અને જોરથી કહ્યું, "ચૂપ થાઓ બંને!"

એમના અવાજમાં એવી ગંભીરતા હતી કે આખો હોલ એકદમ શાંત થઈ ગયો.

શાંતાબેને પોતાની સાડીના પાલવમાંથી એક નાનું બેંકનું કવર કાઢ્યું અને ટેબલ પર મૂક્યું. "તમારામાંથી કોઈએ મારા ઘરેણાં નથી લીધા. મેં જ આજે બપોરે એ બધું વેચી દીધું છે."

ચારેય જણા સ્તબ્ધ થઈને શાંતાબેન સામે જોઈ રહ્યા.

"વેચી દીધા?!" હેમાના મોઢેથી નીકળી ગયું, "બા, આ શું કર્યું? લાખો રૂપિયાનું સોનું હતું!"

"હા, નવ લાખ રૂપિયા આવ્યા છે," શાંતાબેને શાંતિથી કહ્યું, "અને એ નવેય લાખ રૂપિયાની મેં મારા પોતાના નામે બેંકમાં ફિક્સ ડિપોઝિટ કરાવી દીધી છે. આ એની પાવતી છે."

પ્રકાશ અવાચક થઈ ગયો. "પણ બા... અમને એક વાર પૂછ્યું તો હોત!"

શાંતાબેને બંને દીકરાઓની આંખમાં આંખ નાખીને જોયું. "કાલે જ્યારે તમે બંને મારી સામે બેસીને મારા જીવતેજીવ મારા ઘરેણાંના ભાગલા પાડતા હતા, ત્યારે તમે મને પૂછ્યું હતું?"

બંને ભાઈઓ નીચું જોઈ ગયા.

"મને સમજાઈ ગયું કે તમને મારી નહીં, પણ મારા સોનાની ચિંતા છે," શાંતાબેનનો અવાજ ભારે થઈ ગયો, "એટલે મેં એ સોનાને મારી પોતાની સુરક્ષામાં ફેરવી દીધું. હવે દર મહિને આ પૈસાના વ્યાજમાંથી મને છ હજાર રૂપિયા મળશે. મારી દવા, મારા ચશ્મા અને મારી નાની-મોટી જરૂરિયાતો માટે મારે તમારામાંથી કોઈની સામે હાથ નહીં લંબાવવો પડે."

મિતેશ ધીમેથી બોલ્યો, "બા, અમે તમને ક્યારે ના પાડી છે? અમે તો તમારી સેવા..."

"સેવા પ્રેમથી થાય, દીકરા, પૈસાની અપેક્ષાએ નહીં," શાંતાબેને એને અટકાવ્યો, "મેં બેંકમાં વસિયત પણ લખાવી દીધી છે. મારા ગયા પછી જો તમે બંને ભાઈઓ પ્રેમથી અને સંપીને રહેશો તો આ પૈસા તમારા બંનેના છે, અને જો ફરીથી આ જ રીતે ઝઘડશો તો એ બધા જ પૈસા ગરીબોની હોસ્પિટલમાં દાન થઈ જશે."

હોલમાં સંપૂર્ણ સન્નાટો છવાઈ ગયો. પ્રકાશ અને મિતેશને પહેલીવાર પોતાની સ્વાર્થી વૃત્તિ પર પારાવાર શરમ આવી. એમણે ક્યારેય વિચાર્યું નહોતું કે એમના નાના ઝઘડાથી માતાનું દિલ આટલું તૂટી જશે.

થોડી વાર પછી મિતેશ શાંતાબેનના પગ પાસે આવીને બેઠો. "બા, અમારી બહુ મોટી ભૂલ થઈ ગઈ. પૈસાના મોહમાં અમે એ પણ ભૂલી ગયા કે તમે અમારી સામે જ બેઠા હતા. અમને માફ કરી દો."

પ્રકાશે પણ નીચું જોઈને કહ્યું, "સોરી બા. તમે જે નિર્ણય લીધો એ બિલકુલ યોગ્ય છે. આજથી અમે ક્યારેય આ વિષય પર વાત નહીં કરીએ."

શાંતાબેને બંને દીકરાઓના માથે હાથ ફેરવ્યો. એમના ચહેરા પર કોઈ કડવાશ નહોતી. "મારો તમારા પર ગુસ્સો નથી, દીકરાઓ. બસ, એટલું જ યાદ રાખજો કે જીવતા માણસની કિંમત એની પાસે રહેલી વસ્તુઓથી નહીં, એના પ્રેમ અને સંબંધોથી કરજો."

તે સાંજે બધાએ સાથે બેસીને ચા પીધી. ઘરેણાં ભલે હાથમાં નહોતા, પણ શાંતાબેનના હાથમાં હવે પોતાનું આત્મસન્માન અને દીકરાઓના મનમાં એક મોટો બોધપાઠ જરૂર હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.