જૂનું ઘર વેચવા દલાલને લઈ આવેલા નાના ભાઈને મોટા ભાઈએ બહારથી જ કહ્યું કે...

રવિવારની સવારે જગદીશ પોતાના પૈતૃક ઘરે પહોંચ્યો, ત્યારે આંગણાનું દ્રશ્ય જોઈને એના પગ ત્યાં જ થંભી ગયા.

બે અજાણ્યા માણસો મેઝરિંગ ટેપ લઈને ઘરની દીવાલો માપી રહ્યા હતા, અને એનો નાનો ભાઈ કમલેશ બાજુમાં ઊભો રહીને ઓસરી અને લીમડાના ઝાડ તરફ ઈશારો કરીને કંઈક સમજાવી રહ્યો હતો.

"કમલેશ, આ શું ચાલે છે? આ લોકો કોણ છે?" જગદીશે ઝડપથી અંદર આવીને પૂછ્યું.

કમલેશ એક ક્ષણ માટે અટવાયો, પછી તરત જ સ્વસ્થ થઈને બોલ્યો, "મોટાભાઈ, આ ભરત છે, પ્રોપર્ટીના દલાલ, અને એમની સાથે ખરીદનાર પાર્ટી છે. મેં જ બોલાવ્યા હતા. અત્યારે જમીન અને મકાનનો સારો ભાવ આવે છે, તો આ જૂનું ઘર વેચી દઈએ!"

જગદીશનો ચહેરો ગંભીર થઈ ગયો. એણે પેલા બંને અજાણ્યા લોકો સામે હાથ જોડીને ખૂબ જ વિનમ્રતાથી કહ્યું, "માફ કરજો ભાઈ, કોઈ ગેરસમજ થઈ છે. આ મકાન વેચવાનું નથી. તમે અત્યારે જઈ શકો છો."

દલાલ અને ખરીદનાર બંને એકબીજા સામે જોઈને ચૂપચાપ બહાર નીકળી ગયા.

એમના જતાં જ કમલેશનો ગુસ્સો ફાટી નીકળ્યો. "મોટાભાઈ, આ તમે શું કર્યું? સારી પાર્ટી હાથમાંથી નીકળી ગઈ! આ જૂના મકાનમાં હવે રહે છે કોણ?"

જગદીશ ઓસરીના જૂના લાકડાના હિંચકા પર બેઠો. એણે હાથથી હિંચકાના કોતરણીવાળા થાંભલા પર હાથ ફેરવ્યો. "કમલેશ, બાને ગયાને હજુ દોઢ જ વર્ષ થયું છે. તું આટલી જલ્દી એમની ઈચ્છા ભૂલી ગયો?"

"કેવી ઈચ્છા?" કમલેશ ચીડાઈને બોલ્યો, "દર મહિને આ ઘરની સફાઈ, લાઇટ બિલ અને ટેક્સના પૈસા જાય છે. અને લાખો રૂપિયા આમ જ પડી રહ્યા છે. મારે શહેરમાં મોટો ફ્લેટ લેવો છે, જેના માટે મને વીસ-પચીસ લાખની જરૂર છે. વેચીને આપણે અડધા અડધા કરી લઈએ!"

જગદીશે શાંતિથી પણ મક્કમ અવાજે કહ્યું, "બાએ જીવતા સુધી એક જ સપનું જોયું હતું કે આ ઘર ક્યારેય વેચાવું ન જોઈએ. એમણે મને છેલ્લા શ્વાસે કહ્યું હતું કે 'જગદીશ, ગમે તેવી ભીડ પડે, પણ મારા આ આંગણાનો દીવો બુઝાવા ન દેતો. તહેવાર-પ્રસંગે બધા અહીં ભેગા થાય એ જ મારી ઈચ્છા છે.'"

કમલેશે હસીને મોઢું ફેરવી લીધું. "મોટાભાઈ, આ જૂના જમાનાની લાગણીઓથી આજના હપ્તા નથી ભરાતા! તમારે આ ઘર રાખવું હોય તો રાખો, પણ મારા ભાગના પચીસ લાખ રૂપિયા મને આપી દો!"

કમલેશ આટલું કહીને પગ પછાડતો ત્યાંથી નીકળી ગયો.

જગદીશ ઘણી વાર સુધી એ ખાલી આંગણામાં બેસી રહ્યો. એની પત્ની ગીતા પણ એની બાજુમાં આવીને બેઠી. જગદીશ કોઈ મોટો વેપારી નહોતો; એ એક સામાન્ય નોકરી કરતો હતો, અને હજુ ગયા વર્ષે જ એણે પોતાની દીકરીના લગ્ન કર્યા હતા. એકસાથે પચીસ લાખ રૂપિયાની વ્યવસ્થા કરવી એના માટે સહેજ પણ સરળ નહોતી.

બીજા દિવસે કમલેશની પત્ની સુમને ગીતાને ફોન કરીને સંભળાવ્યું પણ ખરું, "ભાભી, તમારા લોકોને તો કોઈ તકલીફ નથી, પણ અમારે નવો થ્રી-બીએચકે ફ્લેટ બુક કરાવવો છે. મોટાભાઈ ખોટી જીદ પકડીને બેઠા છે."

જગદીશે બધું સાંભળ્યું. એને સમજાયું કે જો એ કમલેશને એનો ભાગ નહીં આપે, તો બંને ભાઈઓ વચ્ચે કાયમી કડવાશ આવી જશે, અને કમલેશ કદાચ કોર્ટ કે દલાલ મારફતે ઘર વેચવા પર ઉતરી આવશે.

આખરે જગદીશે એક કઠોર નિર્ણય લીધો. એણે નક્કી કર્યું કે એ માતાનું સપનું પણ તૂટવા નહીં દે અને નાના ભાઈનો હક પણ નહીં રાખે.

આવતા દસ દિવસમાં જગદીશે પોતાની નિવૃત્તિ માટે બચાવેલા પીએફના પૈસા ઉપાડ્યા, પોતાની બધી જ ફિક્સ ડિપોઝિટ તોડાવી, અને બાકીના સાત લાખ રૂપિયા માટે બેંકમાંથી પર્સનલ લોન મંજૂર કરાવી. ઉંમરના અડતાળીસમા વર્ષે એણે પોતાના માથે નવું દેવું લઈ લીધું, જેથી બાનું ઘર બચી જાય.

બે અઠવાડિયા પછી રવિવારે જગદીશે કમલેશને પૈતૃક ઘરે બોલાવ્યો. કમલેશ પોતાની પત્ની સુમન અને દસ વર્ષના દીકરા આર્યનને લઈને આવ્યો, જેથી પૈસાનો વહીવટ પતાવીને નીકળી શકાય.

ઓસરીમાં ટેબલ પર જગદીશે પચીસ લાખ રૂપિયાનો ચેક અને ભાગલાનો કાયદેસરનો દસ્તાવેજ મૂક્યો.

"લે કમલેશ, આ તારા ભાગના પચીસ લાખનો ચેક. સહી કરી દે એટલે આ ઘરના કાગળો મારા નામે થઈ જાય."

કમલેશ ખુશ થઈ ગયો. એણે ચેક હાથમાં લીધો, પણ ત્યાં જ એની નજર બાજુમાં પડેલી જગદીશની બેગમાંથી ડોકિયાં કરતા બેંકના કાગળો પર પડી. એણે કુતૂહલથી પૂછ્યું, "મોટાભાઈ, હજુ ગયા વર્ષે તો તમે દીકરીના લગ્ન કર્યા હતા, આટલા બધા પૈસા તમે ક્યાંથી કાઢ્યા?"

ગીતા રસોડામાંથી ચા લઈને આવી રહી હતી, એના હાથ થોડા અટક્યા. જગદીશે સામાન્ય રીતે કહ્યું, "એ તો મેં મારા પીએફની બચત ઉપાડી અને સાત લાખની લોન લીધી છે. તું ચિંતા ન કર, તારા પૈસા પૂરા છે."

કમલેશના હાથમાંથી પેન અટકી ગઈ. "લોન? મોટાભાઈ, તમે અડતાળીસ વર્ષની ઉંમરે મારા માટે સાત લાખની લોન લીધી?"

"તારા માટે નહીં, બાના સપના માટે." જગદીશે હળવું સ્મિત કરીને કહ્યું, "તું સહી કરી દે."

બરાબર એ જ વખતે કમલેશનો દીકરો આર્યન આંગણામાં દોડતો દોડતો આવ્યો અને હિંચકા પર ચડીને બોલ્યો, "પપ્પા, દાદીના આ ઘરે આવવાની બહુ મજા આવે છે! અહીં કેવું મોટું આંગણું અને લીમડાનું ઝાડ છે, આપણા ફ્લેટમાં તો રમવાની જગ્યા જ નથી! આપણે દર રવિવારે અહીં જ આવીશું ને?"

માસૂમ બાળકના એ શબ્દો અને સામે બેઠેલા મોટા ભાઈનો ચહેરો જોઈને કમલેશની અંદર કંઈક હલી ગયું.

એણે જોયું કે જગદીશના ચપ્પલ ઘસાયેલા હતા, એનું પોતાનું જીવન સાવ સાદું હતું, છતાં એણે પોતાના ઘડપણની બચત દાવ પર લગાવી દીધી, જેથી આ ઘર પરિવારની યાદ બનીને ઊભું રહે! અને પોતે? પોતે માત્ર એક મોટા ફ્લેટના મોહમાં આવીને માતાની છેલ્લી ઈચ્છા વેચવા નીકળ્યો હતો!

કમલેશની આંખો ભરાઈ આવી. સુમન પણ ચૂપચાપ નીચું જોઈ ગઈ.

કમલેશે ધીમેથી પેલો પચીસ લાખનો ચેક ટેબલ પર પાછો મૂક્યો અને દસ્તાવેજનો કાગળ બાજુ પર ખસેડી દીધો.

"મોટાભાઈ, કાલે સવારે જઈને તમારી લોન અને પીએફના કાગળો કેન્સલ કરાવી દેજો."

જગદીશ ચોંકી ગયો. "કેમ? તારે તો ફ્લેટ બુક કરાવવો હતો ને?"

કમલેશ હિંચકા પાસે જઈને બેઠો. એનો અવાજ ભારે થઈ ગયો હતો. "ફ્લેટ થોડા વર્ષ મોડો લેવાશે તો ચાલશે, મોટાભાઈ. હું મારી મહેનતે હપ્તા ભરી લઈશ. પણ બાનું આ ઘર વેચીને કે તમારા ઘડપણની બચત છીનવીને મારે કોઈ મોટો ફ્લેટ નથી જોઈતો."

જગદીશ અવાચક થઈને નાના ભાઈ સામે જોઈ રહ્યો.

"આજે આંગણામાં આવીને અને તમને આટલો મોટો ત્યાગ કરતા જોઈને મને સમજાયું કે અમુક વસ્તુઓની કિંમત રૂપિયામાં નથી થતી," કમલેશે આગળ કહ્યું, "મને માફ કરી દેજો, મોટાભાઈ. મારી બુદ્ધિ પર પૈસાનો પડદો પડી ગયો હતો. આ ઘર આપણા બંનેનું જ રહેશે, અને હવેથી આ ઘરના મેન્ટેનન્સનો અડધો ખર્ચો પણ દર મહિને હું જ આપીશ."

જગદીશની આંખમાં ખુશીના આંસુ આવી ગયા. એણે ઊભા થઈને કમલેશના ખભા પર હાથ મૂક્યો.

એ દિવસે કોઈ દસ્તાવેજ પર સહી ન થઈ, પણ આંગણામાં લીમડાની છાંય નીચે આખો પરિવાર સાથે બેસીને ચા પી રહ્યો હતો, જાણે બાના આશીર્વાદ હજુ પણ એ જ ઘરમાં ગુંજી રહ્યા હોય.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.