કરોડપતિ દીકરાએ માં ને મંદિરમાં તરછોડી, પછી જે થયું તે જાણીને તમારા રૂંવાડા ઉભા થઈ જશે!
માધવના હાથમાં રહેલી ચામડાની બેગનું વજન તેના ખભાને દુખાવી રહ્યું હતું. આ બેગમાં કપડાં હતાં, થોડી દવાઓ હતી અને એક જૂની લોખંડની પેટી હતી જેમાં તેની માતાએ આખી જિંદગીની બચત સાચવી રાખી હતી. મંદિરના પગથિયાં પથ્થરના હતા અને બપોરના તડકામાં તે ખૂબ ગરમ થઈ ગયા હતા. માધવે તેનો શ્વાસ રોક્યો અને નીચે જોયું. તેની માતા, પાર્વતીબા, શાંતિથી એક થાંભલા પાસે બેઠા હતા. તેમના હાથમાં માળા હતી જે વર્ષોના ઉપયોગથી ઘસાઈ ગઈ હતી.
માધવના મનમાં વિચારોનું વાવાઝોડું હતું. તેને લાગતું હતું કે આ બધું જરૂરી છે. તેના શહેરમાં રહેતા મિત્રો કહેતા હતા કે વૃદ્ધ લોકો સાથે રહેવાથી પ્રગતિ અટકી જાય છે. તે એક સફળ વ્યવસાયી હતો. તેના ઘરની શોભામાં કોઈ વૃદ્ધ સ્ત્રીનો અવાજ કે ખાંસીનો અવાજ તેને ખલેલ પહોંચાડતો હતો. તેણે નક્કી કર્યું હતું કે મંદિરના આશ્રમમાં તેને મૂકી દેવી. ત્યાં તેને જમવાનું મળી રહેશે અને પ્રાર્થના કરવાનું પણ મળશે.
તેણે પાર્વતીબાનો હાથ પકડ્યો અને તેમને ઉપર લઈ ગયો. મંદિરના પ્રાંગણમાં ચંદન અને જૂના દીવાઓની સુગંધ હતી. માધવે એક અધિકારીને મળવા માટે તૈયારી કરી હતી. તેણે નક્કી કર્યું હતું કે તે આજે જ પરત ફરી જશે. જેવી તે વાતચીત પૂરી કરવા માટે ઓફિસ તરફ વળ્યો, તેને લાગ્યું કે કોઈએ તેનો હાથ પકડ્યો છે. તે તેની માતાનો હાથ હતો. તે કાંપતો હતો પણ પકડ મજબૂત હતી.
"બેટા, તું મને અહીં કેમ લાવ્યો છે?" તેમણે પૂછ્યું. તેમનો અવાજ એકદમ શાંત હતો. તેમાં કોઈ ફરિયાદ નહોતી, બસ એક જિજ્ઞાસા હતી.
માધવે ખોટું બોલવાનું નક્કી કર્યું. "મા, તારે અહીં થોડા દિવસ આરામ કરવાની જરૂર છે. હું કામ માટે બહાર જઈ રહ્યો છું. તને અહીં શાંતિ મળશે."
પાર્વતીબાએ કંઈ ન કહ્યું. તેમણે બસ માધવના ચહેરા તરફ જોયું. તે આંખોમાં એટલી કરુણા હતી કે માધવને એક ક્ષણ માટે પોતાની જાત પર શરમ આવી ગઈ. પણ તેણે પોતાનો અહંકાર છોડ્યો નહીં. તેણે તેમને ત્યાં બેસાડ્યા અને ઓફિસ તરફ જવા માટે ડગલાં ભર્યા. ત્યારે જ, મંદિરના દરવાજે એક વૃદ્ધ માણસ આવ્યો. તે માણસ થાકેલો હતો, તેના કપડાં ધૂળથી ખરડાયેલા હતા. તે માણસની પાછળ એક નાનો છોકરો દોડતો આવ્યો. તે છોકરો પેલા વૃદ્ધ માણસનો હાથ પકડીને તેને ટેકો આપતો હતો.
માધવ ઊભો રહી ગયો. તે છોકરો ભાગ્યે જ દસ વર્ષનો હશે. તેણે પેલા વૃદ્ધને મંદિરના પગથિયાં પર બેસાડ્યા અને પોતાનો ગણવેશ ઉતારીને તેમના પગ પર ઓઢાડ્યો. માધવના હૃદયમાં એક ધ્રાસકો પડ્યો. કંઈક તૂટવા જેવું થયું. આ દ્રશ્યમાં એક એવી વાત હતી જે માધવને અંદરથી હચમચાવી રહી હતી. તે છોકરાએ પેલા વૃદ્ધને પાણી પીવડાવ્યું. વૃદ્ધ માણસના ચહેરા પર એક સ્મિત આવ્યું જે માધવે ઘણા સમયથી જોયું નહોતું.
માધવ પાછો ફર્યો. તે પોતાની માતા પાસે ગયો. તે હજી પણ ત્યાં જ બેઠા હતા. તેમણે માધવને જોઈને હળવું સ્મિત કર્યું. માધવ તેમના પગ પાસે બેસી ગયો. તેને અચાનક સમજાયું કે તે જે વજન ઉઠાવી રહ્યો હતો તે ચામડાની બેગનું નહોતું, પણ તેના પોતાના અહંકારનું હતું. તે અહંકાર જે તેને કહી રહ્યો હતો કે પ્રેમ અને જવાબદારી કરતાં પૈસા વધારે મહત્વના છે.
"મા," માધવનો અવાજ ભીનો થઈ ગયો. "મેં બહુ મોટી ભૂલ કરી છે. મને માફ કરી દે."
પાર્વતીબાએ તેમના હાથ માધવના માથા પર મૂક્યા. તે હાથની ચામડી કરચલીવાળી હતી પણ તે અત્યંત ઠંડી અને શાંત હતી. "બેટા, જે માણસ પોતાની જડ ભૂલી જાય છે તે ઝાડની જેમ સુકાઈ જાય છે," તેમણે ધીમેથી કહ્યું.
માધવે ઉભા થઈને પોતાની બેગ ઉપાડી. તેણે તે બેગ ફેંકી દીધી નહીં, પણ તેણે નક્કી કર્યું કે તે ક્યારેય તેને પોતાની માતાથી અલગ નહીં કરે. તે દિવસે તે મંદિરના પગથિયાં ઉતરતા હતા ત્યારે માધવને લાગ્યું કે રસ્તો હવે કપરો નથી. તેણે પોતાની માતાનો હાથ પકડ્યો. આ વખતે તે પકડ વધુ મજબૂત હતી. તેમણે મંદિરના દરવાજા પાછળ છોડી દીધા, પણ તે ત્યાંથી કોઈ વસ્તુ લઈને બહાર આવ્યા હતા. તે હતી સમજણ.
ઘરે પાછા ફરતી વખતે માધવે વિચાર્યું કે માણસ જ્યારે ધનવાન બને છે ત્યારે તે ઘણી બધી વસ્તુઓ ખરીદી શકે છે. તે ગાડીઓ ખરીદી શકે છે, બંગલા બનાવી શકે છે, પણ તે પોતાની જિંદગીના પાયાને ખરીદી શકતો નથી. તે પાયો તો સંસ્કાર અને પ્રેમ હોય છે. માધવે રસ્તામાં એક નાની દુકાન પર ગાડી ઊભી રાખી. તેણે પોતાની માતા માટે ગરમાગરમ ચા અને ભજીયા લીધા. જ્યારે તે બંને ગાડીમાં બેઠા હતા, ત્યારે માધવે અનુભવ્યું કે તેની માતાના ચહેરા પરની શાંતિ હવે તેના પોતાના ચહેરા પર પણ છે.
તેણે રસ્તામાં ગાડી ધીમી ચલાવી. તે ઉતાવળમાં નહોતો. તેને સમજાયું કે જીવન એટલે દોડધામ નથી. જીવન એટલે એ ક્ષણો જે તમે તમારા પ્રિયજનો સાથે જીવો છો. જ્યારે તે ઘરે પહોંચ્યા, ત્યારે ઘરનો દરવાજો ખોલતા જ તેને અનુભવ થયો કે ઘર હવે ખાલી નથી લાગતું. તે ભરેલું છે. તેમાં માતાની હાજરી છે, જે એક દીવા જેવી છે.
માધવે તે રાત્રે કામ કરવાનું બંધ કરી દીધું. તે નીચે બેઠો અને પોતાની માતાની વાતો સાંભળવા લાગ્યો. માતાએ જૂની વાતો કરી, તેના બાળપણની વાતો કરી. માધવને નવાઈ લાગી કે તે આટલા વર્ષો સુધી આ બધું કેમ ભૂલી ગયો હતો. તેણે શીખ્યું કે સફળતા ત્યારે જ અર્થપૂર્ણ બને છે જ્યારે તમારી સાથે એવા લોકો હોય જેમને તમે પ્રેમ કરો છો.
બીજા દિવસે સવારે, માધવ વહેલો ઉઠ્યો. તેણે માતા માટે નાસ્તો બનાવ્યો. તે હવે ઓફિસ જવા માટે ઉતાવળમાં નહોતો. તેણે નક્કી કર્યું કે તે હવે કામના કલાકો ઘટાડી દેશે. તે માને મંદિરે નહીં લઈ જાય, પણ તેમને બગીચામાં ફરવા લઈ જશે. તે તેમને એ બધી જગ્યાએ લઈ જશે જ્યાં તેમને જવું ગમે છે.
માધવના જીવનમાં હવે કોઈ મોટું પરિવર્તન આવ્યું નહોતું, પણ એક આંતરિક શાંતિ આવી હતી. તેણે જે શીખ્યું તે કોઈ પુસ્તકમાં નહોતું લખ્યું. તે તો જીવનના સાદા પાઠ હતા. જે માણસ પોતાની માતાને મંદિરના દરવાજે છોડવા ગયો હતો, તે માણસ હવે રહ્યો નહોતો. તેની જગ્યાએ એક નવો માણસ હતો જે જાણે છે કે માનવતા શું છે.
પાર્વતીબાએ જ્યારે તેને જોયો ત્યારે તેમણે ફરીથી તેના માથા પર હાથ મૂક્યો. તે સ્પર્શમાં એક આશીર્વાદ હતા. માધવે અનુભવ્યું કે આખી દુનિયાની સંપત્તિ એક બાજુ હોય અને માતાનો પ્રેમ એક બાજુ હોય, તો પણ માતાનો પ્રેમ જ જીતશે. તેણે તે દિવસથી નક્કી કર્યું કે તે ક્યારેય કોઈને છોડશે નહીં. તે સૌની સાથે રહેશે અને સૌને પ્રેમ કરશે.
દિવસો વીતતા ગયા. માધવનો વ્યવસાય પણ સારો ચાલવા લાગ્યો, કારણ કે હવે તે શાંત ચિત્તે કામ કરતો હતો. તે હવે કોઈના પર બૂમો પાડતો નહોતો. તે સૌની સાથે વિનમ્રતાથી વાત કરતો હતો. લોકો હવે તેને જોઈને એક અલગ જ પ્રકારની આદરની ભાવના અનુભવતા હતા. જે માધવ પહેલાં ઘમંડી હતો, તે હવે વિવેકી બની ગયો હતો.
અને ક્યારેક, જ્યારે તે સાંજે કામ પરથી ઘરે આવતો, ત્યારે પાર્વતીબા ઘરના ઉંબરે બેઠા હોય અને તેને જોતા જ સ્મિત કરે. તે સ્મિત માધવ માટે દુનિયાની સૌથી મોટી કમાણી હતી. તેને સમજાયું કે સફળતા એટલે શું. સફળતા એટલે તમારા ઘરમાં રહેલી શાંતિ અને તમારા પરિવાર સાથે રહેલો પ્રેમ. તેણે જે તે દિવસે મંદિરના પગથિયાં પર શીખ્યું હતું, તે તેને આખી જિંદગી યાદ રહ્યું.
તેણે સમજ્યું કે જીવન નાનું છે. આપણે તેને ઉતાવળમાં જીવીએ છીએ અને જે ખરેખર મહત્વનું છે તેને ભૂલી જઈએ છીએ. પણ હવે તે ભૂલવાનો નહોતો. તેણે પોતાની જિંદગીની દિશા બદલી નાખી હતી. અને તે દિશા સાચી હતી. તેણે હવે કોઈને ક્યારેય એકલા નહીં છોડવાનો સંકલ્પ કર્યો હતો. જે માધવ એક સમયે પૈસાની પાછળ દોડતો હતો, તે હવે લાગણીઓની કદર કરતો હતો. આ જ તો જીવનનો સૌથી મોટો પાઠ હતો જે તેને પોતાની માતાની કરુણા અને પેલા અજાણ્યા છોકરાના પ્રેમે શીખવ્યો હતો.
હવે માધવના જીવનમાં કોઈ શૂન્યાવકાશ નહોતો. તેનું જીવન એક શાંત નદી જેવું હતું જે વહી રહ્યું હતું અને જેમાં કિનારા પર બેઠેલા લોકો માટે પણ જગ્યા હતી. તે હવે ખુશ હતો, ખરેખર ખુશ. અને તે ખુશી કોઈ પણ પ્રકારના ધન કરતાં અનેક ગણી મોટી હતી. તે જાણતો હતો કે તે હવે ક્યારેય ખોવાઈ જશે નહીં, કારણ કે તેની પાસે તેની માતાનો હાથ હતો અને તે હાથ હવે તે ક્યારેય નહીં છોડે.