લાઈટબિલ પર અજાણી સ્ત્રીનું નામ જોઈ પિતા પર તાડૂકનાર દીકરાના હોશ ઊડી ગયા, સરકારી ઓફિસમાં ફાઇલ ખૂલતાં જ...

રવિવારની આળસુ બપોરે ઘરના જૂના દીવાનખંડમાં ધૂળ ભરેલા કાગળોનો ઢગલો પડેલો હતો.

પરેશ પોતાના વડીલોપાર્જિત મકાનનું નવીનીકરણ કરાવવા માટે જૂના કાગળો અલગ કરી રહ્યો હતો.

તેની પત્ની વર્ષા લોખંડના જૂના પટારામાંથી પાસબુક અને બિલની ફાઈલો તપાસી રહી હતી.

અચાનક વર્ષાના હાથમાં એક જાડી, દોરીથી બાંધેલી પ્લાસ્ટિકની થેલી આવી.

તેણે થેલી ખોલીને જોયું તો અંદર છેલ્લા ત્રીસ વર્ષના જૂના વીજળીના બિલનો મોટો થપ્પો હતો.

પરંતુ સૌથી પહેલા બિલ પર નજર પડતાં જ વર્ષાની આંખો પહોળી થઈ ગઈ અને તેના ભવાં ખેંચાઈ ગયા.

તે બિલ પર તેમના ઘરનું સરનામું સાચું હતું, પણ ગ્રાહક તરીકે કોઈ અજાણી સ્ત્રીનું નામ છપાયેલું હતું.

બિલ પર મોટા અક્ષરે લખેલું હતું: 'મંગળાબેન ગોપાલદાસ'.

વર્ષાએ એક પછી એક બીજા દસ બિલ ફટાફટ તપાસ્યા, બધા જ બિલ પર એ જ નામ હતું.

'પરેશ, આ બાજુ આવો અને આ જુઓ!' વર્ષાએ તીખા અવાજે પરેશને બોલાવ્યો.

પરેશે હાથમાં રહેલી ફાઈલ નીચે મૂકી અને પૂછ્યું, 'શું થયું, કેમ આટલી બધી અકળાઈ ગઈ છે?'

'તમારા પિતાજી કહેતા હતા કે આ ઘર તેમણે પોતાની કમાણીથી બનાવ્યું છે, તો પછી છેલ્લા ત્રીસ વર્ષથી લાઈટબિલ પર આ મંગળાબેનનું નામ કેમ બોલે છે?' વર્ષાએ સવાલ કર્યો.

'કોણ છે આ મંગળાબેન, શું તમારા પિતાજીએ આપણાથી છુપાવીને કોઈ બીજું કુટુંબ વસાવ્યું હતું?' વર્ષાએ શંકા વ્યક્ત કરી.

'કાલ સવારે આ સ્ત્રીના વારસદારો આવીને આપણા ઘર પર દાવો કરશે તો આપણે ક્યાં જઈશું?' વર્ષાનો અવાજ ઊંચો થઈ ગયો.

પરેશે તે જૂના બિલ હાથમાં લીધા અને ૧૯૯૫થી લઈને આજ સુધીના તમામ બિલ પર મંગળાબેનનું નામ જોઈને તેનો પણ પિત્તો ગયો.

તેના મનમાં પણ પિતા પ્રત્યે કડવાશ અને અવિશ્વાસનું ઝેર ફેલાવા લાગ્યું.

તે સમયે તેમના બોંતેર વર્ષના ઘરડા પિતા જયંતિભાઈ હાથમાં લાકડી લઈને ધીમા પગલે રૂમમાં પ્રવેશ્યા.

'બેટા પરેશ, શું વાત છે, તમે બંને કેમ આટલા મોટા અવાજે બોલો છો?' જયંતિભાઈએ શાંતિથી પૂછ્યું.

પરેશે ગુસ્સામાં તે તમામ બિલ પિતાના મોં સામે હવામાં લહેરાવ્યા.

'બાપુજી, તમે આખી જિંદગી અમને પ્રામાણિકતા અને ધર્મના પાઠ ભણાવ્યા, પણ તમારા પોતાના ઘરમાં જ આટલું મોટું પાપ છુપાયેલું છે!' પરેશે તાડૂકીને કહ્યું.

'આ મંગળાબેન કોણ છે અને ત્રીસ વર્ષથી આપણા ઘરના મીટર પર તેમનું નામ કેમ ચાલે છે?' પરેશે કડકાઈથી પૂછ્યું.

'શું તમે અમને અંધારામાં રાખીને કોઈ પારકી સ્ત્રી સાથે સંબંધ રાખતા હતા?' પરેશે મર્યાદા ભૂલીને ગંભીર આક્ષેપ કર્યો.

આ અપમાનજનક શબ્દો સાંભળીને જયંતિભાઈના પગ ધ્રૂજી ઊઠ્યા અને તેમનું માથું ચકરાઈ ગયું.

તેમની વૃદ્ધ આંખોમાંથી અશ્રુઓની અવિરત ધાર વહી નીકળી.

'બેટા પરેશ, મંગળાબેન કોઈ પારકી સ્ત્રી નહોતાં, પણ એ તો તારા જીવનની રક્ષક દેવી હતાં.' જયંતિભાઈએ ગળગળા અવાજે કહ્યું.

'બસ કરો બાપુજી, હવે જૂની વાર્તાઓ બનાવીને અમને છેતરવાનું બંધ કરો!' પરેશે પિતાની વાત કાપી નાખી.

'હું સોમવારે સવારે પહેલું કામ એ કરીશ કે વીજળી બોર્ડની કચેરીએ જઈને આ મીટર મારા નામે કરાવીશ અને આ કલંક હંમેશા માટે ભૂંસી નાખીશ!' પરેશે દરવાજો પછાડ્યો.

જયંતિભાઈ ધ્રૂજતા હાથે સોફા પર બેસી પડ્યા અને આખો દિવસ અન્ન-જળ લીધા વગર પ્રભુ સામે હાથ જોડીને બેસી રહ્યા.

સોમવારે સવારે દસ વાગ્યે પરેશ ક્રોધમાં ને ક્રોધમાં વીજળી બોર્ડની મુખ્ય કચેરીએ પહોંચ્યો.

તેણે અરજી ફોર્મ ભર્યું અને ડેપ્યુટી એન્જિનિયર વિનોદભાઈની કેબિનમાં પ્રવેશ્યો.

'સાહેબ, મારે મારા ઘરનું વીજળી કનેક્શન મારા નામે ટ્રાન્સફર કરાવવું છે.' પરેશે બિલ અને ઘરના દસ્તાવેજો ટેબલ પર મૂકતાં કહ્યું.

'હાલમાં આ મીટર પર કોઈ મંગળાબેનનું ખોટું નામ ચાલે છે, જેને તાત્કાલિક રદ કરો.' પરેશે આદેશાત્મક સ્વરે કહ્યું.

વિનોદભાઈએ જૂનો કન્ઝ્યુમર નંબર કમ્પ્યુટરમાં નાખ્યો અને પછી રેકોર્ડ રૂમમાંથી ૧૯૯૪ની એક જૂની, ધૂળ ભરેલી ફાઈલ મંગાવી.

તે ફાઈલનાં પાનાં ફેરવતાં જ વિનોદભાઈની આંખો પહોળી થઈ ગઈ અને તેમના ચહેરા પર આદરના ભાવો ઉપસી આવ્યા.

'પરેશભાઈ, તમે આ નામ હટાવવાની વાત કરો છો, પણ શું તમે જાણો છો કે આ કનેક્શન કેવી રીતે મળ્યું હતું?' વિનોદભાઈએ ગંભીર અવાજે પૂછ્યું.

'ના સાહેબ, મને કોઈ વાર્તામાં રસ નથી, મારે માત્ર મારું નામ ચડાવવું છે.' પરેશે અકળાઈને કહ્યું.

વિનોદભાઈએ ફાઈલમાંથી એક પીળો પડી ગયેલો સરકારી કાગળ અને એક જૂનું સોગંદનામું બહાર કાઢીને પરેશ સામે મૂક્યા.

'પરેશભાઈ, આ કાગળ ધ્યાનથી વાંચો, આ તમારા પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો ઉપકાર છે.' અધિકારીએ કહ્યું.

પરેશે ધ્રૂજતા હાથે તે કાગળ વાંચવાનું શરૂ કર્યું અને જેમ જેમ તે આગળ વાંચતો ગયો, તેમ તેમ તેના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ.

ત્રીસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે પરેશ માત્ર છ મહિનાનો નાનો દૂધપીતો બાળક હતો, ત્યારે તેને ફેફસાંનો ગંભીર ન્યુમોનિયા અને શ્વાસની અસાધ્ય બીમારી થઈ હતી.

ડૉક્ટરોએ સ્પષ્ટ કહી દીધું હતું કે બાળકને બચાવવા માટે ઘરે ચોવીસ કલાક વીજળીથી ચાલતું નેબ્યુલાઇઝર અને ઓક્સિજન મશીન ચાલુ રાખવું પડશે.

પરંતુ તે સમયે તેમના વિસ્તારમાં વીજળીના થાંભલા નહોતા અને આજુબાજુ કોઈના ઘરમાં પાવર કનેક્શન નહોતું.

સરકારી નિયમ મુજબ નવી લાઇન ખેંચવા અને સ્પેશિયલ ટ્રાન્સફોર્મર મૂકવા માટે પંદર હજાર રૂપિયાનો ડિપોઝિટ ભરવો પડે તેમ હતો.

તે જમાનામાં પરેશના પિતા જયંતિભાઈ એક સામાન્ય મિલમાં મહિનાના માત્ર ત્રણસો રૂપિયામાં નોકરી કરતા હતા.

તેમની પાસે પંદર હજાર રૂપિયા લાવવાનો કોઈ રસ્તો નહોતો અને બાળક પરેશ શ્વાસ વગર તરફડીને વાદળી પડી રહ્યો હતો.

તે સમયે તેમના ઘરની બાજુમાં એક કાચી ઝૂંપડીમાં મંગળાબેન નામના એક નિરાધાર અને વિધવા માજી એકલાં રહેતાં હતાં.

તેમનું આ દુનિયામાં કોઈ નહોતું અને તેઓ મંદિરે દર્શન કરીને કે લોકોના ઘરે સેવા કરીને પોતાનું ગુજરાન ચલાવતાં હતાં.

જ્યારે મંગળાબેને જોયું કે નાનો પરેશ શ્વાસ ન મળવાને કારણે મોતની અણી પર છે અને જયંતિભાઈ રસ્તા પર માથું પટકીને રડી રહ્યા છે, ત્યારે તેમણે એક અકલ્પનીય નિર્ણય લીધો.

મંગળાબેને પોતાના સ્વર્ગસ્થ પતિની છેલ્લી નિશાની સમાન પોતાના ગળાનું સોનાનું મંગળસૂત્ર અને પિયરની ચાંદીની કડીઓ વેચી નાખી.

તેમણે પોતાની જિંદગીની તમામ બચત ભેગી કરીને પૂરા પંદર હજાર રૂપિયા સરકારી વીજળી કચેરીમાં રોકડા જમા કરાવ્યા!

નિયમ મુજબ અરજી કરનારનું નામ મીટર પર રાખવું ફરજિયાત હતું, એટલે તે કનેક્શન મંગળાબેનના નામે મંજૂર થયું હતું.

તે જ રાત્રે મશીન શરૂ થયું અને છ મહિનાના પરેશને નવજીવન મળ્યું હતું!

આ કનેક્શન મળ્યાના એક જ વર્ષ પછી મંગળાબેન ગંભીર બીમારીમાં સપડાયાં અને આ દુનિયા છોડીને ચાલી ગયાં.

તેમની ચિતા સમક્ષ જયંતિભાઈએ પવિત્ર ગંગાજળ હાથમાં લઈને પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી.

'જે દેવીએ પોતાના સુહાગની છેલ્લી નિશાની વેચીને મારા બાળકના શ્વાસ ખરીદ્યા છે, તે દેવીનું નામ આ ઘરમાંથી ક્યારેય નહીં ભૂંસાય.'

'જ્યાં સુધી આ ઘરમાં વીજળીનો એક પણ બલ્બ સળગશે, ત્યાં સુધી આ મીટર પર મંગળાબેનનું નામ અખંડ જ્યોત બનીને ચમકશે!'

અને છેલ્લા ત્રીસ વર્ષથી જયંતિભાઈ દર મહિને પોતાના હાથે લાઈન પર ઊભા રહીને આ બિલ ભરતા હતા અને તે રસીદને મંદિરમાં મૂકીને પૂજા કરતા હતા.

આ શબ્દો વાંચતાં જ પરેશના હાથમાંથી ફાઈલ છૂટીને ટેબલ પર પડી ગઈ.

તેનું આખું શરીર ધ્રૂજી ઊઠ્યું અને તેની આંખોમાંથી અશ્રુઓની ધાર વહી નીકળી.

જે નામને તે કલંક અને પાપ સમજતો હતો, એ નામ તો તેના પોતાના અસ્તિત્વ અને શ્વાસનું ઋણ હતું!

વિનોદભાઈએ ખુરશી પરથી ઊભા થઈને પરેશના ખભા પર હાથ મૂક્યો.

'પરેશભાઈ, તમારા પિતા કોઈ સામાન્ય માણસ નથી પણ દેવતા છે, જેમણે ત્રીસ વર્ષ સુધી એક અજાણી વિધવાના ત્યાગને જીવંત રાખ્યો છે.'

પરેશ એક ક્ષણનો પણ વિલંબ કર્યા વગર પોતાની અરજી ફાડીને કચરાપેટીમાં ફેંકી દીધી અને ઓફિસની બહાર દોડ્યો.

તે ગાડી ચલાવીને સીધો પોતાના ઘરે પહોંચ્યો.

ઘરમાં પ્રવેશતાં જ તેણે જોયું કે પિતાજી હજુ પણ પૂજાના ઓરડામાં માથું નીચું રાખીને હાથ જોડીને બેઠા હતા.

વર્ષા રસોડામાં ચૂપચાપ રોટલી બનાવી રહી હતી.

પરેશ દોડીને સીધો પૂજાના ઓરડામાં ગયો અને પોતાના પિતાના બંને ધૂળવાળા ચરણ પકડીને સાષ્ટાંગ ઢળી પડ્યો.

'બાપુજી, મને માફ કરી દો બાપુજી, હું તમારો નરાધમ અને પાપી દીકરો છું!' પરેશ પિતાના પગ આંસુઓથી ભીંજવવા લાગ્યો.

'જે દેવીએ પોતાના દાગીના વેચીને મને આ જિંદગી આપી, એ જ દેવીના નામને હું કલંક સમજીને ભૂંસવા નીકળ્યો હતો!' પરેશનો અવાજ રડીને રૂંધાઈ ગયો.

વર્ષા પણ અવાજ સાંભળીને બહાર દોડી આવી.

પરેશે રડતાં રડતાં વર્ષાને તે સરકારી કાગળ અને મંગળાબેનના ત્યાગની આખી સત્ય હકીકત જણાવી.

સત્ય સાંભળતાં જ વર્ષાના હાથમાંથી વાસણ છૂટીને જમીન પર પડી ગયું.

વર્ષાનું માથું પણ અતિશય શરમ, અપરાધભાવ અને પશ્ચાતાપથી ઝૂકી ગયું.

તે પણ દોડીને સસરાના ચરણોમાં પડી ગઈ અને ચોધાર આંસુએ રડવા લાગી.

'પિતાજી, મને માફ કરી દો, મેં શંકાના વહેમમાં આવીને તમારા પવિત્ર ચરિત્ર પર કાદવ ઉછાળ્યો!' વર્ષા કરગરી પડી.

'તમે સાક્ષાત ભગવાન છો અને અમે તમારી ધૂળ બનવાને પણ લાયક નથી!' વર્ષાએ સસરાના પગ માથે મૂક્યા.

જયંતિભાઈને યાદ આવ્યું કે જ્યારે પરેશ બીમારીમાંથી સાજો થઈ રહ્યો હતો, ત્યારે મંગળાબેન રોજ સવારે તેને પોતાની ઝૂંપડીમાંથી તાજું બકરીનું દૂધ લાવીને પીવડાવતાં હતાં.

તેઓ વહાલથી પરેશના માથા પર હાથ ફેરવીને કહેતાં કે આ દીકરો માત્ર તારો નથી પણ આખા ફળિયાનું અજવાળું છે.

પોતાની પાસે ખાવા માટે અનાજ નહોતું છતાં તે માજીએ પોતાના તમામ દાગીના એક અજાણ્યા બાળકના જીવ માટે હસીને કુરબાન કરી દીધા હતા.

વર્ષાએ તે દિવસથી રોજ સવારે અને સાંજે તે ફ્રેમ કરેલા બિલની સામે ઘીનો દીવો પ્રગટાવવાનો નિયમ લીધો.

આખા મહોલ્લાના લોકો જયંતિભાઈના આ અખંડ ઉપકારના સંસ્કાર જોઈને હાથ જોડીને નમન કરવા લાગ્યા.

જયંતિભાઈએ વાત્સલ્યપૂર્વક પોતાના બંને ધ્રૂજતા હાથે દીકરા અને પુત્રવધૂને ઊભા કર્યા.

તેમણે બંનેને પોતાની છાતી સરસા ચાંપી લીધા અને તેમના માથા પર વહાલથી હાથ ફેરવ્યો.

'ના મારા બાળકો, એક બાપ ક્યારેય પોતાના સંતાનો પર ક્રોધ ન કરી શકે.' જયંતિભાઈના અવાજમાં અમૃત વહી રહ્યું હતું.

'આજે તમે મંગળાબેનના ત્યાગને ઓળખી લીધો, એ જ મારા જીવનનો સૌથી મોટો સંતોષ છે.' જયંતિભાઈએ આંસુ લૂછતાં કહ્યું.

પરેશે તે જ ક્ષણે તે જૂના પહેલા લાઈટબિલને સોનાની સુંદર ફ્રેમમાં મઢાવીને ઘરના પૂજાના મંદિરમાં સ્થાપિત કરી દીધું.

તેણે વચન આપ્યું કે આ ઘરમાં જ્યાં સુધી આપણા વંશજો રહેશે, ત્યાં સુધી આ મીટર પર મંગળાબેનનું નામ કાયમ માટે રહેશે.

સાચો ધર્મ મંદિરમાં પૂજા કરવામાં નથી હોતો, પણ કોઈના કરેલા ઉપકારને આખી જિંદગી યાદ રાખીને નતમસ્તક રહેવામાં હોય છે.

અને એ દિવસે એક જૂના લાઈટબિલ પર છપાયેલા નામે આખા પરિવારને સંસ્કાર અને કૃતજ્ઞતાનો સૌથી મોટો પાઠ શીખવી દીધો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.