મહેમાનો સામે વહુએ પોતાનો કબાટ ખોલવાની ચોખ્ખી ના પાડી દેતાં સાસુએ કેમ કર્યો હંગામો...

"આ કબાટ મારો અંગત છે, અને હું આમાંથી મારો સામાન નહીં હટાવું."

પ્રીતિના આ શાંત પણ લોખંડ જેવા અડગ અવાજે આખા બેડરૂમમાં સોપો પાડી દીધો. તેના હાથમાં કબાટની ચાવી હતી અને તે કબાટના દરવાજા આગળ દીવાલ બનીને ઊભી હતી.

સામે ઊભેલી તેની સાસુ કુમુદનો ચહેરો ક્રોધથી લાલચોળ થઈ ગયો હતો. દરવાજા પાસે કુમુદના દૂરના કાકી સવિતા અને તેમની દીકરી ત્રણ મોટી સૂટકેસો સાથે ઊભાં હતાં. સવિતાકાકીના ચહેરા પર એક ઉપહાસભર્યું સ્મિત હતું, જાણે તેમને ઘરમાં થતો આ તમાશો જોવાની મજા આવી રહી હોય.

"પ્રીતિ! તારું મગજ ઠેકાણે છે કે નહીં?" કુમુદનો અવાજ આખા ઘરમાં ગુંજી ઊઠ્યો. "ઘરમાં મહેમાન આવ્યા છે, સાત દિવસ રોકાવાના છે. એ પોતાના કપડાં અને કિંમતી સામાન ક્યાં રાખશે? તારા કબાટના માત્ર બે ખાના ખાલી કરવા કહ્યું છે, કોઈ તારી જાગીર નથી માંગી લીધી! આ ઘરમાં તારું 'અંગત' શું વળી? આ ઘર મારા વરની કમાણીનું છે!"

સવિતાકાકીએ તરત જ ઘી હોમ્યું, "રહેવા દો ને કુમુદભાભી! નવી પેઢીની વહુઓ આગળ આપણી શું હેસિયત? અમે તો ગરીબ મહેમાન કહેવાઈએ. અમારો સામાન જમીન પર કે પલંગના ખૂણે રઝળશે તો ચાલશે. આજના જમાનામાં મહેમાનોને સાચવવા માટે મોટું દિલ જોઈએ, જે હવે લોકો પાસે રહ્યું નથી."

આ મહેણું સાંભળીને કુમુદનો પારો સાતમા આસમાને પહોંચી ગયો. તે આગળ વધીને પ્રીતિના હાથમાંથી ચાવી ઝૂંટવવાનો પ્રયાસ કરવા લાગી, "ચાવી આપ મને! હું જોઉં છું કે તું આ કબાટ કેવી રીતે ખાલી નથી કરતી!"

"મમ્મીજી, હાથ પાછળ રાખો," પ્રીતિ એક ડગલું પણ પાછળ ન હટી. તેનો અવાજ સહેજ પણ ઊંચો નહોતો, પણ એમાં એવી મક્કમતા હતી કે કુમુદના પગ આપોઆપ થંભી ગયા. "મેં મહેમાનો માટે ગેસ્ટ રૂમ સાફ કરી આપ્યો છે. ત્યાં વધારાની ગાદીઓ, ચાદરો અને સામાન મૂકવાની રેક ખાલી કરી આપી છે. પણ આ મારો બેડરૂમ છે અને આ કબાટમાં મારી અંગત વસ્તુઓ છે. હું કોઈ બહારની વ્યક્તિને આ કબાટ વાપરવા નહીં દઉં."

બહારથી અવાજ સાંભળીને પ્રીતિનો પતિ અંકિત દોડતો આવ્યો. ઘરમાં ઊભેલી પરિસ્થિતિ જોઈને તેનો શ્વાસ અધ્ધર થઈ ગયો.

"આ શું નાટક ચાલી રહ્યું છે અહીં?" અંકિતે અકળાઈને પૂછ્યું.

"તું તારી વહુના લક્ષણ જો અંકિત!" કુમુદ રડમસ અવાજે બોલી. "કાકી અને એમની દીકરી આવ્યા છે અને આ મહારાણી કબાટને તાળું મારીને ઊભી છે. આખા કુટુંબ સામે મારી આબરૂના ધજાગરા ઉડાવી રહી છે. જો આટલી નાની વાતમાં આવું વર્તન હોય તો મારે આ ઘરમાં રહેવું જ નથી!"

અંકિતે પ્રીતિ તરફ જોયું. તેની આંખોમાં નારાજગી હતી. તેણે પ્રીતિનો હાથ પકડીને સહેજ બાજુ પર ખેંચી.

"પ્રીતિ, તારું શું ગયું છે?" અંકિતે ધીમા પણ કડક અવાજે કહ્યું. "કાકી પહેલીવાર આપણા નવા ઘરે આવ્યા છે. માત્ર બે ખાલી ખાના આપવાના છે. ચાર જોડી કપડાં મૂકશે અને ચાર દિવસ પછી જતા રહેશે. તું આટલી નાની વાતમાં આખા ખાનદાન સામે બાનું અપમાન કેમ કરી રહી છે? તું આટલી હઠીલી અને સ્વાર્થી ક્યારથી થઈ ગઈ?"

પ્રીતિએ અંકિત સામે જોયું. તેની આંખોમાં ગુસ્સો નહોતો, પણ એક ઊંડી નિરાશા હતી. જે પતિએ તેની પડખે ઊભા રહેવું જોઈતું હતું, તે પણ પરિસ્થિતિનું મૂળ સમજ્યા વગર માત્ર 'સમાજ શું કહેશે'ના ડરમાં અંધ થઈ ગયો હતો.

"અંકિત, હું સ્વાર્થી છું?" પ્રીતિનો અવાજ ધ્રૂજી ઊઠ્યો. "તને યાદ છે ગયા વર્ષે શું થયું હતું?"

અંકિત અટકી ગયો, "ગયા વર્ષે એટલે?"

"ગયા વર્ષે જ્યારે તારા મામાનો પરિવાર આવ્યો હતો, ત્યારે પણ મમ્મીજીએ મારી મરજી વિરુદ્ધ મારો આ જ કબાટ એમને વાપરવા આપ્યો હતો," પ્રીતિના શબ્દોમાં જૂનું દર્દ છલકાઈ આવ્યું. "તેં જોયું હતું કે એમણે મારા કબાટની શું હાલત કરી હતી? મારી ઑફિસની અગત્યની ફાઈલો રઝળતી કરી દીધી હતી. મારી સૌથી વહાલી રેશમી સાડી પર તેલ ઢોળીને ખરાબ કરી નાખી હતી. અને સૌથી ખરાબ વાત શું હતી ખબર છે?"

પ્રીતિએ કુમુદ સામે જોયું, કુમુદની નજર સહેજ ઢીલી પડી.

"મારા કબાટના લોકરમાં મારી મેડિકલ ફાઈલ પડી હતી," પ્રીતિએ આખા રૂમમાં સંભળાય તેમ કહ્યું. "આપણે બંને જે ડૉક્ટર પાસે પ્રજનન સારવાર લઈ રહ્યા હતા, એના તમામ અંગત રિપોર્ટ્સ એ કબાટમાં હતા. એ મહેમાનોએ માત્ર કપડાં નહોતા મૂક્યા, એમણે મારા ખાનગી દસ્તાવેજો ફંફોસ્યા હતા. અને બીજા જ અઠવાડિયે આખા કુટુંબમાં વાત ફેલાઈ ગઈ હતી કે 'વહુમાં ખામી છે એટલે દવાઓ ચાલે છે!' અંકિત, તેં એ દિવસે મારી આંખોના આંસુ જોયા હતા? તેં અનુભવ્યું હતું કે કોઈ તમારી સૌથી અંગત ક્ષણોને ચાર રસ્તે ચર્ચાનો વિષય બનાવી દે ત્યારે કેવું લાગે?"

અંકિત સ્તબ્ધ થઈ ગયો. તે દિવસે પ્રીતિ અઠવાડિયા સુધી રૂમમાં પુરાઈને રડી હતી, એ વાત તેને યાદ આવી ગઈ.

"તે દિવસે મમ્મીજીએ શું કહ્યું હતું ખબર છે?" પ્રીતિએ આગળ કહ્યું. "'અરે એ તો પોતાના માણસો છે, ભૂલથી કાગળ હાથમાં આવી ગયો એમાં આટલું મોટું મન દુઃખ ન કરાય!' પોતાના માણસોના નામે મારી પ્રાઈવસીની હત્યા કરવામાં આવી હતી. અને આજે ફરીથી એ જ ઇતિહાસનું પુનરાવર્તન કરવા માગો છો તમે?"

કુમુદે વાત વાળી લેવાનો પ્રયત્ન કર્યો, "એ તો જૂની વાત થઈ ગઈ પ્રીતિ! કાકી એવા નથી. એ કોઈના કાગળિયાં નથી જોવાના."

"મમ્મીજી, મારે કોઈની પરીક્ષા નથી લેવી," પ્રીતિ મક્કમ રહી. "અને જો તમને મહેમાનોની એટલી જ ચિંતા હોય, તો તમારા રૂમમાં ત્રણ મોટા કબાટ છે. એમાંથી એક આખો કબાટ માત્ર તમારા જૂના શાલ અને ધાબળાથી ભરેલો છે જે વર્ષમાં એકવાર પણ નથી ખૂલતો. તમે તમારો કબાટ કેમ ખાલી નથી કરી આપતા?"

કુમુદનો ચહેરો ફિક્કો પડી ગયો. "મારો કબાટ? હું મારો કબાટ કોઈને કેમ આપું? એમાં તો મારા પૂજાના વાસણો અને ઘરના દાગીના છે. હું વડીલ છું, મારા રૂમમાં કોઈની અવરજવર મને ન ફાવે!"

"બસ!" પ્રીતિએ ઊંચા અવાજે કહ્યું. "આ જ તમારો બેવડો માપદંડ છે! તમને તમારા રૂમમાં શાંતિ અને પ્રાઈવસી જોઈએ છે, તમારા સામાનની સુરક્ષા જોઈએ છે, પણ વહુનો રૂમ અને વહુનો કબાટ એટલે ધર્મશાળા? જ્યારે ત્યાગ કરવાનો આવે ત્યારે વહુએ આગળ આવવાનું, અને જ્યારે અધિકારની વાત આવે ત્યારે વહુ પારકી?"

દીવાનખંડમાં એક સોય પડે તોય સંભળાય એટલી શાંતિ છવાઈ ગઈ. સવિતાકાકી જે હમણાં સુધી વહુને સંસ્કાર શીખવવાની વાતો કરતાં હતાં, તેઓ પણ ચૂપ થઈ ગયાં.

અંકિતનું માથું શરમથી ઝૂકી ગયું. તેને સમજાયું કે પ્રીતિ કોઈ જીદ નહોતી કરી રહી, તે માત્ર પોતાના આત્મસન્માન અને માનસિક શાંતિનું રક્ષણ કરી રહી હતી. જેને તે 'નાની વાત' સમજતો હતો, તે હકીકતમાં એક સ્ત્રીના અસ્તિત્વ અને સુરક્ષા સાથે જોડાયેલી મોટી સીમારેખા હતી.

અંકિત આગળ આવ્યો. તેણે સવિતાકાકીની સૂટકેસના હાથા પકડ્યા.

"કાકી, ચાલો હું તમને ગેસ્ટ રૂમ બતાવી દઉં," અંકિતનો અવાજ શાંત પણ અટલ હતો. "ત્યાં અમે નવો કબાટ અને કપડાં લટકાવવાનું સ્ટેન્ડ મૂકાવ્યું છે. ત્યાં તમને કોઈ ખલેલ નહીં પહોંચે અને તમે આરામથી રહી શકશો."

સવિતાકાકીએ ક્ષોભ અનુભવતાં માથું હલાવ્યું, "હા ભાઈ, અમારે તો રહેવાથી મતલબ છે. ક્યાંય પણ ચાલશે."

કુમુદ અવાક બનીને દીકરા સામે જોઈ રહી.

અંકિતે મહેમાનોને ગેસ્ટ રૂમમાં ગોઠવ્યા પછી તે પોતાની માતા પાસે આવ્યો.

"બા," અંકિતે કુમુદના ખભા પર હાથ મૂક્યો. "પ્રીતિ આ ઘરની વહુ છે, પણ એનો અર્થ એ નથી કે એની કોઈ અંગત જિંદગી નથી. જો આપણે આપણા ઘરમાં એની સીમાઓનો આદર નહીં કરીએ, તો બહારના લોકો એની ક્યારેય ઈજ્જત નહીં કરે. મહેમાનોનું સ્વાગત જરૂર થવું જોઈએ, પણ ઘરના સભ્યોનું અપમાન કરીને નહીં."

કુમુદ પાસે કહેવા માટે કોઈ શબ્દ નહોતો. તેને પહેલીવાર સમજાયું કે વહુના રૂમનો કબાટ માત્ર લાકડાનું ફર્નિચર નહોતું, પણ એક વ્યક્તિની અંગત મર્યાદા હતી જેને માન આપવું એ સાચો સંસ્કાર હતો.

પ્રીતિએ કબાટ બંધ કરીને ચાવી પોતાની સાડીના છેડે બાંધી લીધી. ઘરમાં તણાવ હજુ પૂરો ઓગળ્યો નહોતો, પણ એક વાત સ્પષ્ટ થઈ ગઈ હતી કે સંબંધો ત્યારે જ લાંબા ટકે છે જ્યારે તેમાં એકબીજાની અંગત જગ્યાનું સન્માન જળવાય.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.