મોટા બંગલાનો ચેક ફાડવા ગયેલા પિતાએ રસ્તા વચ્ચે ગાડી રોકીને નિર્ણય કેમ બદલ્યો...

"આ પાંચ લાખનો ચેક આજે જ બિલ્ડરના હાથમાં જશે, રશ્મિ. મેં ટોકન આપવાનું વચન આપી દીધું છે."

સમીરે ડાઇનિંગ ટેબલ પર ચેકબુક પછાડી ત્યારે પેનની અણી ટેબલના કાચ પર અથડાઈને અટકી ગઈ.

રશ્મિએ રસોડાના દરવાજેથી જ પોતાના પતિના ચહેરા પર છવાયેલી જીદ જોઈ. તે શાંત પગલે ચાલીને ટેબલ પાસે આવી. તેણે કોઈ દલીલ કર્યા વગર એ ચેકબુક ઉપાડી અને પોતાની સાડીના છેડા પાછળ છુપાવી દીધી.

"તમે ચેક નહીં લખો, સમીર. આ આપણી આખી જિંદગીની જમાપૂંજી છે. બાવીસ લાખ રૂપિયા ભેગા કરતા આપણને પંદર વર્ષ લાગ્યા છે." રશ્મિનો અવાજ ધીમો હતો, પણ તેમાં એક પણ કંપન નહોતું.

"અને એ બાવીસ લાખ બેંકમાં પડ્યા પડ્યા સડી રહ્યા છે!" સમીર ખુરશી પરથી ઊભો થઈ ગયો. તેની આંખોમાં એક અલગ જ ઝનૂન હતું. "આપણો આ ટુ-બીએચકે ફ્લેટ જોયો છે? સોસાયટીમાં મારા બધા જ મિત્રો હવે મોટા ફોર-બીએચકે બંગલામાં શિફ્ટ થઈ ગયા છે. ગયા અઠવાડિયે મારા બોસ ઘેર આવ્યા ત્યારે બેસવાની જગ્યા નહોતી. મને શરમ આવી ગઈ હતી. હવે જો આપણે આ નવો ફ્લેટ બુક નહીં કરાવીએ, તો આ સ્કીમ હાથમાંથી જતી રહેશે. પચાસ લાખની લોન તરત પાસ થઈ જશે. આપણી જમાપૂંજી ડાઉન પેમેન્ટમાં જશે."

"અને પછી?" રશ્મિએ તેની આંખોમાં આંખ પરોવી. "દર મહિને સિત્તેર હજારનો હપ્તો ક્યાંથી ભરશો? તમારી પ્રાઇવેટ નોકરીમાં કોઈ ગેરંટી છે? અને સૌથી મોટી વાત, આપણા બંને બાળકોનું શું?"

"બાળકોને શું થવાનું છે? એ પણ એ મોટા ઘરમાં પોતાની અલગ રૂમમાં રહેશે. ખુશ થશે!" સમીરે હાથ હવામાં વીંઝ્યો.

"મોટો રૂમ એમને ભણતર નહીં આપે, સમીર." રશ્મિએ ટેબલ પર પડેલી એક ફાઇલ ખોલી. "આ જુઓ. આયુષ આવતા વર્ષે બારમા ધોરણમાં આવશે. એણે એન્જિનિયરિંગ કરવું છે. એના કોચિંગ ક્લાસ અને કૉલેજની ફીનો અંદાજ કાઢ્યો છે ક્યારેય? ઓછામાં ઓછા પંદરથી અઢાર લાખ રૂપિયા જોઈશે. અને એના બે વર્ષ પછી દીકરી મેડિકલના એન્ટ્રન્સ માટે બેસશે. જો આપણે અત્યારે બધી બચત સિમેન્ટ અને ઈંટોની દીવાલોમાં ચણી દઈશું, તો કાલે સવારે જ્યારે દીકરો ફીની રસીદ લઈને ઊભો રહેશે ત્યારે એને શું કહીશું? કે બેટા, તું ભણી નથી શકતો પણ જો આપણો ડ્રોઇંગ રૂમ કેટલો મોટો છે?"

"તું હંમેશા દરેક વાતમાં નેગેટિવ જ વિચારે છે, રશ્મિ!" સમીરનો પિત્તો ગયો. "બધા ભણે જ છે ને? આખી દુનિયા એજ્યુકેશન લોન લે છે. આયુષ પણ લોન લઈ લેશે. જ્યારે પોતે કમાશે ત્યારે લોન ભરશે. દરેક મા-બાપ કંઈ બધું તૈયાર નથી કરી આપતા. પણ આ ઘર... આ સોસાયટીમાં મારું એક સ્ટેટસ બનશે. લોકો જોશે કે સમીરે પોતાના દમ પર આટલું મોટું ઘર બનાવ્યું છે."

"સ્ટેટસ?" રશ્મિના હોઠ પર એક કડવું હાસ્ય આવી ગયું. "તમારે સમાજને દેખાડવું છે કે તમારી પાસે કેટલા ચોરસ ફૂટની જમીન છે, પણ મારે મારા બાળકોને એવી પાંખો આપવી છે કે તેઓ આખી દુનિયામાં ગમે ત્યાં ઊડી શકે. હું જીવતી હોઈશ ત્યાં સુધી મારા બાળકોના માથે ભણવાની ઉંમરે દેવાનો બોજ નહીં આવવા દઉં."

વાત વણસી ગઈ. એ રાત્રે ઘરમાં ચૂલો ન સળગ્યો.

સમીર લિવિંગ રૂમના સોફા પર બેસીને ટીવીના અવાજ વગરના પડદા સામે તાકી રહ્યો હતો. તેના મનમાં ક્રોધ અને અહંકારનું વાવાઝોડું ચાલતું હતું. તેને લાગતું હતું કે રશ્મિ તેની સફળતાની આડે આવી રહી છે. તેણે વિચાર્યું કે રશ્મિ સ્ત્રી છે, તેને દુનિયાની ખબર નથી પડતી. પ્રોપર્ટીના ભાવ ક્યાં પહોંચી રહ્યા છે તેનું ભાન નથી.

બીજા દિવસે સવારે સમીર કોઈની સાથે બોલ્યા વગર ઑફિસે નીકળી ગયો. રશ્મિએ તેને ટિફિન આપવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પણ તેણે હાથથી નકારી દીધું.

બપોરે સમીરે બિલ્ડરને ફોન કર્યો. "ભાઈ, આજે સાંજે હું ચેક લઈને આવું છું. ફ્લેટ કોઈ બીજાને ન આપતા."

સમીરે નક્કી કરી લીધું હતું. તે બપોરે લંચ ટાઈમે બેંક જઈને નવી ચેકબુક ઇશ્યૂ કરાવી લેશે અને ફ્લેટ બુક કરી દેશે. એકવાર ટોકન અપાઈ જશે પછી રશ્મિ કંઈ નહીં કરી શકે, એણે પણ સ્વીકારવું જ પડશે.

લંચ બ્રેકમાં સમીર પોતાની કાર લઈને બેંક તરફ નીકળ્યો. રસ્તામાં ભારે ટ્રાફિક હતો. સિગ્નલ પર ગાડી ઊભી રહી ત્યારે તેની નજર બાજુમાં આવેલા એક ઝેરોક્ષ અને બુક સ્ટોર પર પડી.

ત્યાં એક યુવાન ઊભો હતો, કદાચ આયુષ જેવડી જ તેની ઉંમર હશે. તેના ખભા પર જૂનું દફતર હતું અને હાથમાં જાડા પુસ્તકો હતા. તે દુકાનદાર સાથે કરગરતો હતો. સમીરે ગાડીનો કાચ સહેજ નીચે કર્યો.

"ભાઈ, આ જૂની એડિશન છે એટલે થોડા ઓછા પૈસા રાખો ને? મારી પાસે ફી ભર્યા પછી આટલા જ રૂપિયા વધ્યા છે. જો પુસ્તક નહીં મળે તો હું સોમવારની ટેસ્ટ નહીં આપી શકું." પેલો છોકરો આજીજી કરતો હતો.

દુકાનદારે ચોખ્ખી ના પાડી દીધી. પેલો યુવાન નીચું માથું કરીને ભીની આંખે ત્યાંથી નીકળી ગયો. તેના ચહેરા પર લાચારી અને અપમાન સ્પષ્ટ દેખાતા હતા.

સમીરની છાતીમાં અચાનક એક અજાણ્યો ધ્રાસકો પડ્યો. તેણે એ છોકરાની પીઠ તરફ જોયું. તેને ક્ષણભર માટે એ છોકરામાં પોતાનો દીકરો આયુષ દેખાયો.

શું એ દિવસે આયુષની હાલત પણ આવી જ થશે? જ્યારે એના મિત્રો મોટી કૉલેજોમાં એડમિશન લેતા હશે અને આયુષ બેંકની લોન મંજૂર થવાની રાહ જોતો લાઈનમાં ઊભો હશે? શું ત્યારે એ પોતાના પિતાના મોટા બંગલા તરફ જોઈને ગર્વ અનુભવશે કે પછી મનોમન ધિક્કારશે?

સિગ્નલ ગ્રીન થઈ ગયું. પાછળથી ગાડીઓના હોર્ન વાગવા લાગ્યા. સમીરે સ્ટીયરિંગ વાળ્યું, પણ બેંક તરફ નહીં, પોતાના ઘર તરફ.

બપોરે અઢી વાગ્યે સમીર ઘેર પહોંચ્યો ત્યારે ઘર સાવ શાંત હતું.

તેણે જોયું કે આયુષના રૂમનો દરવાજો સહેજ ખુલ્લો હતો. અંદર ટેબલ પર આયુષ ઊંઘી ગયો હતો. તેનું માથું ફિઝિક્સના જાડા ચોપડા પર ઢળેલું હતું. ટેબલ લેમ્પ હજુ ચાલુ હતો. રશ્મિ ધીમેથી અંદર આવી. તેણે આયુષના માથા પર હાથ ફેરવ્યો, તેના ચશ્મા ઉતારીને બાજુ પર મૂક્યા અને હળવેથી તેના પર ચાદર ઓઢાડી.

ત્યારબાદ રશ્મિ દીકરાના ટેબલ પર પડેલી એક ડાયરી જોવા લાગી. એ ડાયરીમાં આયુષે પોતાની મહેનતનો હિસાબ લખ્યો હતો. કઈ કૉલેજમાં કેટલો કટ-ઓફ છે, કઈ પરીક્ષા પાસ કરવાથી ક્યાં એડમિશન મળશે. છેલ્લા પાને મોટા અક્ષરે લખ્યું હતું: "મારે પપ્પાનું નામ રોશન કરવું છે. ગમે તેટલી મહેનત કરવી પડે, મારે દેશની ટોપ કૉલેજમાં જવું છે."

રશ્મિની આંખમાંથી એક આંસુ ટપકીને એ ડાયરીના પાના પર પડ્યું. તેણે આંસુ લૂછ્યું અને ડાયરી બંધ કરીને બહાર આવી.

બહાર નીકળતાં જ તેણે જોયું કે સમીર દરવાજે ઊભો હતો.

બંને વચ્ચે થોડી ક્ષણો સુધી કોઈ શબ્દ ન બોલાયો. સમીરનો ચહેરો સાવ બદલાઈ ગયો હતો. સવારનો અહંકાર અને ગુસ્સો ક્યાંય ગાયબ થઈ ગયા હતા.

"સમીર, તમે આ સમયે?" રશ્મિએ આશ્ચર્યથી પૂછ્યું.

સમીર ધીમા પગલે લિવિંગ રૂમમાં આવ્યો. તે સોફા પર બેસી પડ્યો. તેણે પોતાના બંને હાથથી માથું પકડી લીધું.

"હું બહુ મોટી ભૂલ કરવા જઈ રહ્યો હતો, રશ્મિ." સમીરનો અવાજ ભારે થઈ ગયો હતો. "હું સમાજને એ બતાવવા માંગતો હતો કે હું કેટલો મોટો માણસ બની ગયો છું. પણ હું એ ભૂલી ગયો હતો કે એક પિતાની ખરી ઓળખ એના મકાનની સાઈઝથી નહીં, એના સંતાનોના ભવિષ્યથી બને છે."

રશ્મિ તેની સામે જોઈ રહી. તેની આંખોમાં આશ્ચર્ય હતું.

"હું રસ્તામાં એક છોકરાને પુસ્તક માટે કરગરતો જોઈ આવ્યો," સમીરે ભીની આંખે પત્ની સામે જોયું. "મને સમજાયું કે જો કાલે મારા દીકરા કે દીકરીને પૈસાના અભાવે પોતાના સપનાઓ સાથે સમાધાન કરવું પડે, તો એ મારા માટે આખી જિંદગીનું સૌથી મોટું કલંક હશે. એ મોટા ઘરમાં હું ક્યારેય ચેનથી સૂઈ નહીં શકું જો મારા બાળકોનું ભવિષ્ય અંધકારમાં હોય."

સમીરે પોતાના ખિસ્સામાંથી ચેકબુક કાઢી. તેણે ટેબલ પર મૂકી અને રશ્મિ તરફ સરકાવી.

"આ પૈસા તારા છે. કાલ સવારે જ આપણે આયુષ અને દીકરીના નામે ફિક્સ ડિપોઝિટ અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં મૂકી દઈશું. જ્યાં સુધી એ બંને પોતાના પગ પર ઊભા ન રહે, ત્યાં સુધી આ પૈસામાંથી એક રૂપિયો પણ કોઈ બીજી જગ્યાએ નહીં વપરાય."

રશ્મિની આંખો છલકાઈ ગઈ. તે સમીરની બાજુમાં બેસી ગઈ. તેણે સમીરના હાથ પર પોતાનો હાથ મૂક્યો.

"આ ઘર નાનું નથી, સમીર," રશ્મિએ લાગણીસભર અવાજે આખા ઘર તરફ નજર ફેરવી. "આ ઘરમાં આપણો પ્રેમ છે, આપણા બાળકોનું બાળપણ છે અને આપણી મહેનત છે. જ્યારે આપણા બાળકો ભણી-ગણીને મોટા માણસ બનશે ને, ત્યારે તેઓ પોતાના દમ પર મહેલ જેવું ઘર બનાવી લેશે. અને એ દિવસે આપણને આ નાના ઘરમાં પણ દુનિયાનો સૌથી મોટો સંતોષ મળશે."

બરાબર એ જ વખતે આયુષ આંખો ચોળતો રૂમમાંથી બહાર આવ્યો. "પપ્પા, તમે આટલા વહેલા આવી ગયા? આજે ઑફિસે રજા છે?"

સમીર ઊભો થયો. તેણે દીકરાને છાતી સરસો ચાંપી લીધો. તેણે આયુષની પીઠ થાબડી.

"ના બેટા, આજે રજા નથી," સમીરે ગર્વથી હસીને કહ્યું. "પણ આજે હું મારા જીવનનો સૌથી મોટો પ્રોજેક્ટ સાઇન કરીને આવ્યો છું."

આયુષ સમજી ન શક્યો અને હસી પડ્યો. પણ રશ્મિ સમજી ગઈ હતી.

ચાર દીવાલો મોટી કરવા કરતાં ચાર જીવનને મોટું બનાવવાનો નિર્ણય એ નાનકડા ઘરમાં એક નવી રોશની પાથરી ગયો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.