સાસુએ ૧૦૨ ડિગ્રી તાવમાં પણ વહુ પાસે ચોથી વાર ચા મંગાવી ત્યારે દીકરાએ ગેસ ચાલુ કરીને...

ગેસ પર ઊકળતી ચાની તપેલીમાંથી વરાળ નીકળી રહી હતી અને દિયાના માથામાં હથોડા વાગી રહ્યા હતા. ૧૦૨ ડિગ્રી તાવમાં તેનું શરીર ધ્રૂજી રહ્યું હતું. આંખોમાંથી ગરમ પાણી નીકળતું હતું. છતાં પણ તે એક હાથે સ્લેબ પકડીને ઊભી હતી જેથી પડી ન જાય.

"દિયા, ચામાં જરા આદુ વધારે નાખજે, માસીને શરદી જેવું છે!"

ડ્રોઇંગ રૂમમાંથી સાસુ સુમિત્રાબેનનો મોટો અવાજ રસોડા સુધી પહોંચ્યો. સોફા પર બેઠેલા સંબંધીઓના ખડખડાટ હસવાનો અવાજ આખા ઘરમાં ગુંજી રહ્યો હતો. છેલ્લા ચાર કલાકમાં આ ત્રીજી વાર ચા બની રહી હતી.

સવારે દસ વાગે જ્યારે દિયા તાવમાં ધાબળો ઓઢીને સૂતી હતી, ત્યારે જેઠ-જેઠાણી અચાનક આવી ચડ્યા હતા. બાર વાગે માસી અને તેમના દીકરાનો પરિવાર આવ્યો. અને હવે બપોરે ત્રણ વાગે ફઈબા તેમની વહુ સાથે પધાર્યા હતા.

દિયા એક ખાનગી કંપનીમાં પ્રોજેક્ટ મેનેજર તરીકે વર્ક ફ્રોમ હોમ કરતી હતી. આજે તેનો એક અત્યંત મહત્વનો પ્રોજેક્ટ ક્લાયન્ટને સબમિટ કરવાનો હતો. લેપટોપ બેડરૂમના ટેબલ પર ખુલ્લું પડ્યું હતું, જેમાં ઓફિસની ચેટ પર સતત મેસેજ આવી રહ્યા હતા. પણ દિયા માટે બેડરૂમ સુધી પહોંચવું પણ મુશ્કેલ થઈ ગયું હતું.

"વહુ ક્યાં રહી ગઈ? હજુ ચા નથી આવી?" બહારથી ફઈબાનો અવાજ આવ્યો.

દિયાએ ધ્રૂજતા હાથે ટ્રેમાં પાંચ કપ ગોઠવ્યા. સાથે બિસ્કિટની પ્લેટ મૂકી. રસોડામાંથી બહાર નીકળતા જ તેના પગ લથડ્યા. તેણે દીવાલનો ટેકો લીધો, શ્વાસ સરખો કર્યો અને ચહેરા પર પરાણે એક હળવું સ્મિત લાવીને ડ્રોઇંગ રૂમમાં પ્રવેશી.

"લ્યો ફઈબા, ચા," દિયાએ ટ્રે નીચી નમાવી.

"અરે વાહ, વહુના હાથની ચા તો આખા કુટુંબમાં વખણાય છે," ફઈએ કપ ઉપાડતા કહ્યું. "પણ મોઢું કેમ આવું ઊતરી ગયું છે તારું? વહુવારુઓના ચહેરા પર તો હંમેશા તેજ હોવું જોઈએ."

સુમિત્રાબેને તરત વાત વાળી લીધી, "કંઈ નથી, એ તો આજકાલ કોમ્પ્યુટરમાં કામ વધારે રહે છે ને, એટલે જરા થાકી ગઈ હશે."

સુમિત્રાબેનને ખબર હતી કે દિયાને સવારથી તીવ્ર તાવ છે. સવારે દિયાએ રસોઈ બનાવતા પહેલાં કહ્યું પણ હતું કે, "મમ્મીજી, મને બહુ ધ્રુજારી ચડી છે, મારાથી ઊભા નથી રહેવાતું." ત્યારે સુમિત્રાબેને સાંત્વના આપવાને બદલે કહ્યું હતું, "બસ બે કલાકની વાત છે બેટા, મહેમાન આવે ત્યારે ઘરની વહુ આડા પડખે સૂતી હોય તો સારું ન લાગે. આપણા ખાનદાનની આબરૂનો સવાલ છે. તું ચા-નાસ્તો પતાવી લે, પછી આરામ કરજે."

પણ એ બે કલાક ક્યારેય પૂરા જ ન થયા. એક મહેમાન જાય તે પહેલાં બીજું મહેમાન હાજર હતું.

દિયા ચૂપચાપ ટ્રે લઈને પાછી રસોડામાં ગઈ. સિંકમાં પડેલા અગાઉના વીસ-પચીસ એંઠા વાસણો તેના તરફ જોઈને જાણે હસી રહ્યા હતા. તેનું માથું એટલું ભારે થઈ ગયું હતું કે આંખો સામે અંધારા આવવા લાગ્યા. તેણે પાણીનો એક ઘૂંટડો પીધો અને પોતાના રૂમ તરફ ડગલાં માંડ્યા.

લેપટોપ સ્ક્રીન પર બોસનો મેસેજ ઝબૂકી રહ્યો હતો: "દિયા, ફાઇનલ પ્રેઝન્ટેશન ક્યાં છે? ક્લાયન્ટ લાઇન પર છે. તારી પાસે માત્ર વીસ મિનિટ છે."

દિયાના ધબકારા વધી ગયા. તેણે ધ્રૂજતી આંગળીઓથી કીબોર્ડ પર ટાઇપ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેના હાથ ઠંડા બરફ જેવા થઈ ગયા હતા. તાવને કારણે સ્ક્રીન પરના અક્ષરો બેવડા દેખાતા હતા.

બરાબર એ જ વખતે ઘરનો મુખ્ય દરવાજો ખૂલ્યો અને ઘંટડી વાગી.

"ઓહો! આવો આવો કાંતિભાઈ! કેટલા દિવસે આંટો માર્યો!" બહારથી સસરા રમેશભાઈનો ઉત્સાહી અવાજ આવ્યો.

દિયાના હાથ કીબોર્ડ પર જ થંભી ગયા. તેના શરીરમાંથી જાણે બધો ત્રાસ એકસાથે બહાર આવી ગયો.

"દિયા!" સુમિત્રાબેન રૂમના દરવાજે આવીને ઊભા રહ્યા. "કાંતિભાઈ અને એમનો પરિવાર આવ્યો છે. જરા મસાલાવાળી ચા મૂકી દે ને. દૂધ પતી ગયું હોય તો નીચે ડેરીમાંથી લઈ આવજે."

દિયાએ લેપટોપ પરથી નજર હટાવી સાસુ સામે જોયું. તેની આંખો લાલચોળ હતી. "મમ્મીજી, મારી ક્લાયન્ટ મીટિંગ છે. મારાથી ઊભું પણ નથી રહેવાતું. તાવ ૧૦૨ છે."

સુમિત્રાબેનનો ચહેરો સહેજ કડક થયો. "જો બેટા, નોકરી પોતાની જગ્યાએ છે અને ઘરની મર્યાદા પોતાની જગ્યાએ. મહેમાન ભગવાન સમાન કહેવાય. એમને એમ જ થોડા બેસાડી રખાય? પાંચ મિનિટનું કામ છે, ચા મૂકીને તું તારું કામ કરજે."

એ જ ક્ષણે દિયાનો પતિ કુણાલ ઓફિસેથી વહેલો ઘેર આવ્યો. તે દરવાજેથી જ ઘરમાં ચાલી રહેલી મહેફિલ જોઈ ચૂક્યો હતો. તે સીધો બેડરૂમ તરફ આવ્યો. રૂમમાં પગ મૂકતાં જ તેણે જોયું કે દિયા ખુરશી પર બેઠી બેઠી ટેબલ પર માથું ઢાળીને ધ્રૂજી રહી હતી અને તેની માતા દરવાજે ઊભી હતી.

કુણાલ ઝડપથી આગળ વધ્યો. તેણે દિયાના કપાળ પર હાથ મૂક્યો. "દિયા! તારું શરીર તો ભઠ્ઠીની જેમ તપે છે!"

"કુણાલ, એને ક્યારની કહું છું કે આરામ કર," સુમિત્રાબેને તરત બચાવ કરતાં કહ્યું, "પણ બહાર કાંતિભાઈ આવ્યા છે, એટલે મેં ખાલી ચા બનાવવાનું કહ્યું."

કુણાલે ઊંડો શ્વાસ લીધો. તેણે ટેબલ પર પડેલું લેપટોપ જોયું, જેમાં બોસના ઉપરાછાપરી મેસેજ આવી રહ્યા હતા. પછી તેણે દિયાના સુકાઈ ગયેલા હોઠ અને તેની આંખોમાં છવાયેલી લાચારી જોઈ. કુણાલ કંઈ બોલ્યા વગર રૂમમાંથી બહાર નીકળી ગયો.

સુમિત્રાબેનને લાગ્યું કે દીકરો કાંતિભાઈ પાસે બેસવા ગયો. તેઓ પણ રસોડા તરફ જવા નીકળ્યા.

પણ કુણાલ ડ્રોઇંગ રૂમમાં નહોતો ગયો. તે સીધો રસોડામાં ગયો. તેણે ગેસ ચાલુ કર્યો, તપેલી મૂકી, દૂધ અને ચા-ખાંડ નાખ્યા. તેણે મોટા અવાજે રસોડામાં કામ શરૂ કર્યું. વાસણો ખખડવાનો અવાજ બહાર સુધી ગયો.

સુમિત્રાબેન દોડતા રસોડામાં આવ્યા. "આ શું કરે છે કુણાલ? તું ચા બનાવે છે? બહાર આટલા મહેમાન બેઠા છે, કોઈ જોઈ જશે તો શું કહેશે કે ઘરમાં વહુ હોવા છતાં દીકરો ચા બનાવે છે?"

કુણાલે ગેસ ધીમો કર્યો અને શાંતિથી પોતાની માતા સામે જોયું.

"મમ્મી, બહાર બેઠેલા લોકો શું કહેશે એની તમને ચિંતા છે, પણ અંદર તમારા ઘરની દીકરી જેવી વહુ તાવમાં સળગી રહી છે એની ચિંતા કેમ નથી?"

"મેં ક્યાં એને ના પાડી છે? પણ રીત-રિવાજ જેવું કંઈ હોય કે નહીં?" સુમિત્રાબેને ધીમા અવાજે પણ ગુસ્સાથી કહ્યું.

"કયો રીત-રિવાજ, મમ્મી?" કુણાલનો અવાજ સ્પષ્ટ હતો, જે બહાર ડ્રોઇંગ રૂમ સુધી પહોંચી રહ્યો હતો. "જ્યાં માણસની તબિયત કરતાં ચાનો કપ વધારે મહત્વનો બની જાય, એવો રીત-રિવાજ? સવારથી આ ઘરમાં ચોથી વાર ચા બને છે. દિયા બીમાર છે, તેની ઓફિસનું કામ છે, એ વાત કોઈને કેમ ન દેખાઈ? શું વહુ ફક્ત એટલે આવી છે કે ગમે તે સમયે, ગમે તેવી હાલતમાં એણે ગેસ સામે ઊભા રહીને ચા જ બનાવવાની?"

ડ્રોઇંગ રૂમમાં ચાલી રહેલી વાતો ધીમે ધીમે બંધ થઈ ગઈ. કાંતિભાઈ અને ફઈબા બધા એકબીજા સામે જોવા લાગ્યા. સસરા રમેશભાઈ પણ ચૂપ થઈ ગયા.

કુણાલ ટ્રેમાં ચાના કપ ભરીને બહાર આવ્યો. તેણે જાતે બધા મહેમાનો સામે ચા મૂકી. મહેમાનોના ચહેરા પડી ગયા હતા. કોઈથી કપ ઉપાડવાની હિંમત નહોતી થતી.

કુણાલે કાંતિભાઈ સામે હાથ જોડ્યા, "કાકા, ચા પીજો. દિયાની તબિયત બહુ ખરાબ છે, એટલે આજે એ તમારી સામે આવીને હાથ નથી જોડી શકી. અને હવેથી આ ઘરમાં એક નિયમ રહેશે. મહેમાનનું સ્વાગત દિલથી થશે, પણ કોઈની લાચારી કે બીમારીના ભોગે નહીં."

વાતાવરણ સાવ શાંત થઈ ગયું. ફઈબાએ ધીમેથી ચાનો કપ ટેબલ પર મૂકી દીધો. કાંતિભાઈ ઊભા થયા અને બોલ્યા, "કુણાલ સાચું કહે છે રમેશભાઈ. આપણે પણ સમજવું જોઈએ કે સમય બદલાયો છે અને વહુ પણ માણસ છે. અમારે પૂછીને આવવું જોઈતું હતું."

પંદર મિનિટમાં બધા મહેમાનો એક પછી એક વિદાય થઈ ગયા. ઘર આખું ખાલી થઈ ગયું.

સુમિત્રાબેન સોફા પર બેસી રહ્યા હતા. તેમનું માથું ઝૂકી ગયું હતું. તેમને લાગતું હતું કે દીકરાએ બધાની સામે તેમનું અપમાન કર્યું.

કુણાલ રસોડામાંથી ગરમ સૂપનો વાટકો લઈને બેડરૂમ તરફ જતો હતો. સુમિત્રાબેને તેને રોક્યો, "તેં આજે બધા સામે મારી આબરૂનો ધજાગરો કરી નાખ્યો, કુણાલ."

કુણાલ ઊભો રહ્યો. તેણે માતા પાસે જઈને નમ્રતાથી કહ્યું, "મમ્મી, મેં તમારી આબરૂ નથી પાડી. પણ જો આજે હું ન બોલ્યો હોત, તો કદાચ દિયા આ ઘરમાં ક્યારેય પોતાનું સ્થાન ન અનુભવી શકત. તમે જ્યારે આ ઘરમાં નવી વહુ બનીને આવ્યા હતા, ત્યારે બાપુજીના સંબંધીઓની સેવા કરતાં કરતાં તમે પણ ઘણી વાર બીમાર હાલતમાં રસોડામાં આંસુ સાર્યા છે. તમે પોતે મને આ વાત કહી હતી. તો પછી તમે જે દર્દ સહન કર્યું, એ જ દર્દ તમારી વહુને કેમ આપો છો?"

સુમિત્રાબેનની આંખો પહોળી થઈ ગઈ. વર્ષો જૂની સ્મૃતિઓ તેમની સામે આવીને ઊભી રહી ગઈ. સાચે જ, જ્યારે તેઓ તાવમાં તપતા હતા ત્યારે કોઈએ તેમના માથે હાથ નહોતો મૂક્યો, બસ ચા-નાસ્તાની ફરમાઈશો જ થઈ હતી. પોતે જે અન્યાય સામે આખી જિંદગી મનમાં કચવાટ રાખ્યો, એ જ અન્યાય તેઓ આજે અજાણતા પોતાની વહુ સાથે કરી રહ્યા હતા.

સુમિત્રાબેનના હાથમાંથી સાડીનો છેડો સરી પડ્યો. તેમના ગળામાં ડૂમો ભરાઈ ગયો.

તેમણે કુણાલના હાથમાંથી સૂપનો વાટકો લઈ લીધો.

"લાવ, આ મને આપી દે," સુમિત્રાબેને ભીની આંખે કહ્યું.

તેઓ ધીમા પગલે બેડરૂમમાં ગયા. દિયા બેડ પર સૂતી સૂતી હજુ પણ ધ્રૂજી રહી હતી. સુમિત્રાબેન તેની બાજુમાં બેઠા. તેમણે દિયાના કપાળ પર હાથ મૂક્યો અને વહાલથી તેના વાળ સરખા કર્યા.

દિયાએ ગભરાઈને આંખો ખોલી અને ઊભા થવાનો પ્રયત્ન કર્યો, "મમ્મીજી, હું હમણાં જ વાસણ ધોઈ નાખું છું..."

"સૂઈ જા, દિયા," સુમિત્રાબેનનો અવાજ એકદમ નરમ હતો. તેમની આંખમાંથી એક આંસુ દિયાના હાથ પર પડ્યું. "આજે મારી આંખ ખૂલી ગઈ છે. તું કોઈ નોકરાણી નથી, આ ઘરની દીકરી છે. હવે પછી જ્યાં સુધી તું સાજી ન થાય ત્યાં સુધી રસોડા તરફ જોવાની પણ જરૂર નથી."

દિયા સ્તબ્ધ થઈને પોતાની સાસુ સામે જોઈ રહી. વર્ષોથી ચાલી આવતી પરંપરાની એક વણલખાયેલી સાંકળ આજે એ ઘરમાં હંમેશા માટે તૂટી ચૂકી હતી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.