મલ્ટીનેશનલ કંપનીમાં નોકરી મળતાં જ દીકરો મમ્મીને પ્લેનની બિઝનેસ ક્લાસમાં દુબઈ લઈ ગયો, પણ પ્લેનમાં બેઠા પછી માતાએ જે કહ્યું તે...
મનસુખે સીટબેલ્ટના લોખંડી બકલને જોરથી ખેંચ્યું. સુમિત્રાના હાથ તેની સાડીના છેડાને મજબૂતીથી પકડી રાખતા હતા. પ્લેનની અંદરની ઠંડી હવા તેના ગળાને સ્પર્શી રહી હતી. આ સીટ ખૂબ નરમ હતી પણ તેના પગ નીચેની જમીન ધ્રૂજતી હોય તેવું તેને લાગતું હતું.
મનસુખે તેની માતાના હાથ પર પોતાનો હાથ મૂક્યો. સુમિત્રાના હાથ વર્ષો સુધી ખેતરમાં કામ કરવાને કારણે ખરબચડા થઈ ગયા હતા. તેની ચામડી પર પડેલી કરચલીઓ તેના સંઘર્ષની કથા કહેતી હતી. મનસુખે હળવેથી તેની માતાની આંગળીઓને દબાવી અને હિંમત આપી.
થોડી વાર પહેલા એરપોર્ટ પર સ્ટીલની બનેલી ચાલતી સીડીઓ જોઈને સુમિત્રા થંભી ગઈ હતી. તેણે ક્યારેય જોયું નહોતું કે લોખંડ જાતે કેવી રીતે ચાલી શકે. તેના જૂના ચપ્પલ એ લપસણી પટ્ટી પર ટકશે કે નહીં તેની તેને ચિંતા હતી. મનસુખે તેને પાછળથી પકડી રાખી હતી જેથી તે પડી ન જાય.
સિંગાપોરની આ મુસાફરી મનસુખ માટે ગર્વનો વિષય હતી. તેણે રાત દિવસ એક કરીને એક મોટી વિદેશી કંપનીમાં ઉચ્ચ હોદ્દો મેળવ્યો હતો. પગારના પહેલા મોટા હિસ્સામાંથી તેણે આ મોંઘી ટિકિટો ખરીદી હતી. તે પોતાની માતાને એ દુનિયા બતાવવા માંગતો હતો જે તેણે માત્ર ફિલ્મોમાં જોઈ હતી.
વિમાન જ્યારે હવામાં ઊડવા લાગ્યું ત્યારે સુમિત્રાએ પોતાની આંખો મીંચી દીધી. પ્લેનના એન્જિનનો અવાજ તેના કાનમાં ગુંજતો હતો. તેણે મનસુખનો હાથ એટલો જોરથી પકડ્યો કે તેના નખ મનસુખની ચામડીમાં ખૂંપવા લાગ્યા. મનસુખે તેને શાંત પાડવા માટે પાણીનો ગ્લાસ આપ્યો.
કેબિનમાં પીરસવામાં આવેલું ખાવાનું ખૂબ જ સુંદર રીતે સજાવેલું હતું. ચાંદીની ચમચીઓ અને કાચના ગ્લાસ ટેબલ પર ગોઠવાયેલા હતા. સુમિત્રાએ તે ચમચીઓને સ્પર્શ પણ ન કર્યો. તેને પોતાના ગામની કાંસાની થાળી અને લાકડાના પાટલા યાદ આવી રહ્યા હતા.
પ્લેનની બારી બહાર વાદળોનો જથ્થો દેખાઈ રહ્યો હતો. મનસુખે બારીનો પડદો ખોલ્યો અને માતાને બહાર જોવા કહ્યું. સુમિત્રાએ ડરતા ડરતા બહાર જોયું પણ તરત જ મોઢું ફેરવી લીધું. તેને આ ઊંચાઈથી ડર લાગતો હતો કારણ કે તે હંમેશા જમીન સાથે જોડાયેલી રહી હતી.
મનસુખને લાગ્યું કે કદાચ તેની માતા આ સુખ સાહ્યબીથી અંજાઈ ગઈ હશે. તેણે પૂછ્યું કે માં તને આ મોટું વિમાન અને આટલી સગવડ જોઈને આનંદ થાય છે ને? તે જાણવા માંગતો હતો કે તેની મહેનત સફળ થઈ છે કે નહીં. સુમિત્રાના ચહેરા પર એક મીઠું સ્મિત આવી ગયું.
સુમિત્રાએ મનસુખના ગાલ પર હાથ ફેરવ્યો અને તેના માથા પર આશીર્વાદ આપ્યા. તેની આંખોમાં વહાલ છલકાઈ રહ્યું હતું જે કોઈ પણ સંપત્તિ કરતા કિંમતી હતું. તેણે મનસુખની આંખોમાં સીધું જોયું અને વહાલથી બોલી. તેના અવાજમાં ગામડાની માટીની મીઠાશ અને અનુભવની ગંભીરતા હતી.
બેટા તારી આ પ્રગતિ જોઈને મને ગૌરવ થાય છે તેવું તેણે કહ્યું. દરેક માં ઈચ્છે છે કે તેનો દીકરો આસમાનની ઊંચાઈઓને સ્પર્શે. તે આટલી મોટી કંપનીમાં કામ કરે છે તે જાણીને મારું હૃદય ભરાઈ આવે છે. પણ મને આ મોંઘી ગાદીઓ પર બેસવામાં એવું સુખ નથી મળતું જે તારી સાથે રહેવામાં મળે છે.
તેણે યાદ અપાવ્યું કે જ્યારે મનસુખ નાનો હતો ત્યારે તેમની પાસે છત્રુ પણ નહોતું. વરસાદ પડે ત્યારે તે મનસુખને પોતાની સાડીના પાલવમાં છુપાવી દેતી હતી. તે દિવસોમાં મનસુખ તેનો હાથ પકડીને આખા ગામમાં ફરતો હતો. તે સમયે તેને દુનિયાની સૌથી શક્તિશાળી અને સુરક્ષિત માં હોવાનો ગર્વ થતો હતો.
મનસુખને એ દિવસો યાદ આવ્યા જ્યારે તે તેની માતાના પાછળ પાછળ દોડતો હતો. ધૂળવાળા રસ્તાઓ અને ખુલ્લા પગે કરેલી એ મસ્તી તેને યાદ આવી. આ બિઝનેસ ક્લાસની શાંતિ કરતા તે ગલીઓનો અવાજ વધુ જીવંત લાગવા માંડ્યો. તેને સમજાયું કે સુખ સાધનોમાં નહીં પણ સંબંધોની હૂંફમાં હોય છે.
સુમિત્રાએ કહ્યું કે આ વિમાન તને કદાચ ગમે તેટલી ઝડપે લઈ જાય પણ તારા મૂળ તો જમીનમાં જ રહેવા જોઈએ. તેને આ પ્લેનની ઝડપ કરતા મનસુખના બાળપણની ધીમી ચાલ વધુ વહાલી હતી. દીકરાનો હાથ પકડીને રસ્તો ઓળંગવો એ તેના માટે સૌથી મોટી સિદ્ધિ હતી. તેની વાતો સાંભળીને મનસુખની આંખો ભીની થઈ ગઈ.
તેણે પ્લેનના એટેન્ડન્ટને બોલાવીને વધારાનું ધાબળું મંગાવ્યું. તેણે પોતે ઊભા થઈને તેની માતાના પગ પર એ ધાબળું ઓઢાડ્યું. સુમિત્રાએ તેની સેવા જોઈને સંતોષનો શ્વાસ લીધો. એર કન્ડીશનરની ઠંડી હવે તેને એટલી હેરાન કરતી નહોતી. મનસુખે નક્કી કર્યું કે તે ભલે ગમે તેટલો મોટો બને પણ માં માટે હંમેશા નાનો દીકરો જ રહેશે.
થોડા સમય પછી સુમિત્રાને ઊંઘ આવી ગઈ અને તેનું માથું મનસુખના ખભા પર ઢળી પડ્યું. પ્લેન હજુ પણ હજારો ફૂટની ઊંચાઈ પર ઉડી રહ્યું હતું. મનસુખે બારીની બહાર જોયું અને તેને સમજાયું કે સાચી સફળતા પૈસા કમાવવામાં નથી. સાચી સફળતા તો એ છે કે તમારી સફળતાના સમયે પણ તમારી માં તમારી પાસે હોય.
તેણે માતાનો હાથ હળવેથી પકડી રાખ્યો અને પોતે પણ આંખો મીંચી દીધી. હવે તેને પણ એ અહેસાસ થઈ રહ્યો હતો જે તેની માં સમજાવવા માંગતી હતી. જીવનની આ સફર ખૂબ લાંબી છે પણ અંતે તો આપણે એવા જ માણસો પાસે પાછા જવું હોય છે જે આપણને પ્રેમ કરે છે. આ મુસાફરી હવે માત્ર રજાઓ ગાળવા માટે નહોતી પણ પ્રેમની પુનઃશોધ માટે હતી.