ઓપરેશન પૂરું થયું એટલે ફીની સમસ્યા હતી, ડોક્ટરે જે કર્યું તો પછી જે થયું તે જાણીને તમે...
ડોક્ટર રમણલાલે પોતાના કરચલીવાળા હાથ પરથી સાબુનો ફીણ સાફ કર્યો. નળમાંથી પડતા ઠંડા પાણીનો અવાજ આખી હોસ્પિટલના શાંત વરંડામાં ગુંજતો હતો. તેમની આંગળીઓના ટેરવાં થોડા ધ્રૂજતા હતા. આખી રાત ઓપરેશન થિયેટરની તેજ લાઈટો નીચે ઉભા રહ્યા પછી તેમની પીઠમાં ભારે દુખાવો થતો હતો. તેમને ખબર હતી કે આ દુખાવો વર્ષોના અનુભવની નિશાની છે.
હોસ્પિટલની ગંધમાં ફિનાઈલ અને દવાનો મિશ્રિત કડવો સ્વાદ હતો. રમણલાલે ગળામાં લટકતું સ્ટેથોસ્કોપ ટેબલ પર મૂક્યું. તેના ધાતુના છેડા ટેબલ સાથે અથડાયા ત્યારે એક તીણો અવાજ આવ્યો. તેમણે પોતાની સફેદ ટોપી ઉતારી અને માથા પર હાથ ફેરવ્યો. બહારના રૂમમાં હજુ પણ અંધારું હતું. માત્ર એક નાનો બલ્બ ખૂણામાં સળગતો હતો.
બહાર નીકળતી વખતે તેમણે જોયું કે નર્સ બેન સુશીલા ટેબલ પર માથું મૂકીને બેઠા હતા. રમણલાલે ખૂબ જ હળવા પગલે તેમની પાસેથી પસાર થવાનું વિચાર્યું. તેમને કોઈની ઊંઘ બગાડવી ગમતી નહોતી. ભલે ગમે તેટલી ઉતાવળ હોય પણ તેઓ હંમેશા દરવાજો અવાજ વગર બંધ કરતા. તેમની ચાલમાં એક પ્રકારની નમ્રતા હતી જે વર્ષોની તપસ્યા પછી આવે છે.
વરંડામાં લોખંડની એક જૂની બેંચ પડી હતી. તેના પર ગણપત નામનો એક માણસ બેઠો હતો. ગણપતની ધોતી મેલી હતી અને તેના પગમાં પ્લાસ્ટિકના ચંપલ હતા. તેણે પોતાના બંને હાથ વડે મોઢું ઢાંકી દીધું હતું. તેના ખભા સતત ધ્રૂજી રહ્યા હતા. તેને જોઈને કોઈ પણ કહી શકે કે તે દુનિયાના સૌથી મોટા બોજ નીચે દબાયેલો છે.
રમણલાલ તેની નજીક ગયા અને ખૂબ જ ધીમેથી તેના ખભા પર હાથ મૂક્યો. ગણપત ચમકીને ઊભો થઈ ગયો. તેની આંખો લાલ હતી અને ચહેરા પર પરસેવો વળી ગયો હતો. તેની પાસે કહેવા માટે શબ્દો નહોતા. રમણલાલે માત્ર એટલું જ કહ્યું કે તમારો દીકરો હવે જોખમની બહાર છે. આ સાંભળતા જ ગણપતની આંખોમાંથી આંસુની ધાર વહેવા લાગી.
ગણપતની સ્થિતિ જોઈને રમણલાલને પોતાના જૂના દિવસો યાદ આવી ગયા. જ્યારે તેઓ પોતે ભણવા માટે સંઘર્ષ કરતા હતા. ગણપતે પોતાના ગજવામાંથી એક ફાટેલી નાની પોટલી કાઢી. તેમાં થોડા સિક્કા અને પાંચ પાંચની કેટલીક નોટો હતી. તેના હાથ ધ્રૂજતા હતા અને તે કઈ રીતે વાત શરૂ કરવી તે સમજતો નહોતો. તે જમીન પર બેસી ગયો અને ડોક્ટરના પગ પકડવા નીચે નમ્યો.
રમણલાલે તરત જ નમીને તેને ઉભો કર્યો. તેમને કોઈ વ્યક્તિનું પોતાના પગે પડવું ગમતું નહોતું. તેમણે ગણપતના બંને હાથ પોતાના હાથમાં લીધા. ગણપતના હાથ ખેતીકામના લીધે પથ્થર જેવા કઠણ હતા. રમણલાલના હાથ મુલાયમ હતા પણ તેમાં એક અજબની મક્કમતા હતી. ગણપતે ગદગદ અવાજે કહ્યું કે સાહેબ મારી પાસે તમારી ફીના પૈસા નથી.
તેણે કહ્યું કે તે એક સામાન્ય મજૂર છે અને આખી જિંદગી કમાય તો પણ આટલા પૈસા ભેગા ન કરી શકે. રમણલાલના ચહેરા પર એક મીઠું સ્મિત આવ્યું. તેમણે ગણપતના ખભા પર હાથ મૂકીને તેને સામેની દીવાલ તરફ જોવાનું કહ્યું. ત્યાં શ્રીકૃષ્ણની એક નાની છબી લટકતી હતી. તેના પર ચઢાવેલો હાર સુકાઈ ગયો હતો પણ તેની પવિત્રતા હજુ અકબંધ હતી.
રમણલાલે શાંતિથી સમજાવ્યું કે જ્યારે હું અંદર હોઉં છું ત્યારે હું માત્ર એક સાધન હોઉં છું. સાચું કામ તો એ ઉપરવાળો કરતો હોય છે જે બધાનો શ્વાસ ચલાવે છે. તમે ફીની ચિંતા બિલકુલ કરશો નહીં. મારે તમારી પાસેથી કોઈ પૈસા લેવા નથી. જો તમારે આભાર માનવો જ હોય તો એ કૃષ્ણનો માનો જેણે તમારા બાળક પર કૃપા કરી છે.
ગણપત આ વાત સાંભળીને આશ્ચર્યમાં પડી ગયો. તેને લાગતું હતું કે શહેરમાં બધા માણસો પૈસાના પાછળ દોડતા હોય છે. પણ ડોક્ટર રમણલાલની આંખોમાં તેને એક અલગ જ ચમક દેખાઈ. એ ચમક પૈસાની નહીં પણ બીજાના કામમાં આવવાના સંતોષની હતી. રમણલાલે તેને એક ગ્લાસ પાણી પીવડાવ્યું અને થોડી વાર આરામ કરવા કહ્યું.
હોસ્પિટલના ધાબા પરથી સૂરજની પેહલી કિરણો દેખાવા લાગી હતી. આખું આકાશ કેસરી રંગમાં રંગાઈ ગયું હતું. પક્ષીઓનો કલરવ ધીમે ધીમે શરૂ થયો હતો. રમણલાલ પોતાની ગાડી તરફ ચાલવા લાગ્યા. તેમના થાકેલા શરીરમાં હવે એક નવી તાજગી હતી. તેમને લાગ્યું કે આજનો દિવસ સફળ થયો છે.
તેમણે પોતાની ગાડીનો દરવાજો ખૂબ જ સંભાળીને ખોલ્યો. તે લોખંડના હેન્ડલનો સ્પર્શ ઠંડો હતો. ગણપત હજુ પણ ત્યાં જ ઉભો રહીને તેમને જતાં જોઈ રહ્યો હતો. રમણલાલે હાથ ઊંચો કરીને તેને અભિવાદન કર્યું. રસ્તા પર ગાયો અને કૂતરાઓ ધીમે ધીમે ફરતા હતા. શહેર હજુ પૂરેપૂરું જાગ્યું નહોતું પણ એક પિતાની દુનિયા ફરી વસી ગઈ હતી.
રસ્તામાં તેમને ફૂલની એક દુકાન દેખાઈ. તેમણે ગાડી ઊભી રાખી અને થોડા ફૂલો ખરીદ્યા. ઘરે જઈને તેઓ સૌથી પહેલા ભગવાનના ચિત્ર સામે દીવો કરવા માંગતા હતા. તેમને લાગ્યું કે ભગવાને તેમને ફરી એકવાર આશીર્વાદ આપ્યા છે. સેવાનું આ કાર્ય તેમને હંમેશા જીવંત રાખતું હતું. માનવતા હજુ પણ આ દુનિયામાં જીવિત છે તેની આ સાબિતી હતી.
રમણલાલના પગરખાંના અવાજ તેમના ઘરના વરંડામાં સંભળાયા. તેમની પત્નીએ દરવાજો ખોલ્યો અને તેમના ચહેરા પરની શાંતિ જોઈને બધું સમજી ગઈ. કોઈ પણ શબ્દ બોલ્યા વગર તેમણે પાણીનો લોટો આપ્યો. તે ઘરમાં એક અજબની શાંતિ હતી જે માત્ર પ્રમાણિકતાથી જ આવે છે. રાતની એ મહેનત હવે એક સુંદર સ્મૃતિ બની ગઈ હતી.
ગણપત ઘરે પાછો ગયો ત્યારે તેની પાસે પૈસા નહોતા પણ હૃદયમાં આશા હતી. તેણે પોતાના ગામના મંદિરે જઈને પગે લાગવાનું નક્કી કર્યું. તેને સમજાયું કે સારા માણસો હજુ પણ પૃથ્વી પર જીવે છે. ડોક્ટર રમણલાલના શબ્દો તેના કાનમાં હજુ પણ ગુંજતા હતા. તે રાત્રે હોસ્પિટલની એ દીવાલોએ એક ચમત્કાર જોયો હતો જે દવાઓથી નહીં પણ દયાથી થયો હતો.