પાંચ વર્ષના પૌત્રએ મહેમાનોની સામે દાદાને નામથી બોલાવ્યા, અને પછી જે સત્ય ખૂલ્યું એ...
"વિનોદ! મારો રમકડાનો ટ્રક તૂટી ગયો છે, જલ્દી સરખો કરી આપો ને!"
રવિવારની બપોર હતી. હોલમાં મહેમાનો ચા-નાસ્તો કરવા બેઠા હતા અને પાંચ વર્ષનો દેવ હાથમાં તૂટેલો ટ્રક લઈને દોડતો અંદર આવ્યો.
તેના મોઢેથી 'વિનોદ' નામ સાંભળતા જ આખા હોલમાં જાણે સન્નાટો છવાઈ ગયો.
સોફા પર બેઠેલા સડસઠ વર્ષના વિનોદભાઈના હાથમાં ચાનો કપ થંભી ગયો. સામે બેઠેલા પાડોશી કમલેશભાઈએ પણ નવાઈથી અમિત અને શ્વેતા સામે જોયું.
અમિત મહેમાનોની સામે શરમથી લાલચોળ થઈ ગયો. તેણે તરત જ દેવને પાસે બોલાવીને હળવો ઠપકો આપ્યો. "દેવ! આ શું બોલ્યો? એ તારા દાદા છે, દાદા કહેવાય! આવા ગંદા સંસ્કાર ક્યાંથી શીખ્યો?"
પાંચ વર્ષનો દેવ પિતાના અચાનક ગુસ્સાથી ડરી ગયો. તેણે ભોળપણથી આંખો પટપટાવતા સીધો માતાપિતા તરફ આંગળી ચીંધી.
"પણ મમ્મી ને પપ્પા તો રોજ એમને 'વિનોદ' જ કહે છે ને! કાલે રાત્રે મમ્મી કહેતી હતી કે વિનોદે પાછો બાથરૂમનો નળ ખુલ્લો રાખ્યો, ને પપ્પા કહેતા હતા કે વિનોદને હવે બહુ તકલીફ પડે છે!"
હોલની હવા જાણે થીજી ગઈ. શ્વેતાનો ચહેરો એકદમ ફિક્કો પડી ગયો. તેણે તરત જ ઊભા થઈને દેવનો હાથ પકડ્યો અને લગભગ ખેંચતા જ તેને બેડરૂમમાં લઈ ગઈ. "ચૂપ કર, ગમે તે બકવાસ કરે છે!"
કમલેશભાઈ પરિસ્થિતિની ગંભીરતા સમજી ગયા. તેમણે ઉતાવળે ચાનો કપ ખાલી કર્યો અને કોઈ બહાનું કાઢીને તરત જ ત્યાંથી નીકળી ગયા.
વિનોદભાઈએ એક શબ્દ પણ કહ્યો નહીં. તેમણે ધીમેથી પોતાનો અડધો ભરેલો ચાનો કપ ટેબલ પર મૂક્યો અને ચૂપચાપ પોતાના રૂમમાં ચાલ્યા ગયા.
બે વર્ષ પહેલાં જ તેમની પત્નીનું અવસાન થયું હતું. એકલતા ન લાગે એટલે અમિતના આગ્રહથી તે પોતાનું જૂનું ઘર બંધ કરીને દીકરા અને વહુ સાથે શહેરના ફ્લેટમાં રહેવા આવ્યા હતા. તેમને લાગ્યું હતું કે જીવનનો બાકીનો સમય દીકરા, વહુ અને પૌત્રના પ્રેમ વચ્ચે શાંતિથી પસાર થશે.
દસ મિનિટ પછી અમિત તેમના રૂમમાં આવ્યો. તે થોડો સંકોચાઈને પલંગની કિનારી પર બેઠો.
"પપ્પા, દેવ તો નાનું બાળક છે," અમિતે વાત વાળવાની કોશિશ કરી. "તમે એની વાત દિલ પર ન લેશો. એને તો કંઈ સમજણ ન હોય."
વિનોદભાઈએ ચશ્માં ઉતારીને દીકરાની આંખોમાં જોયું. એમના અવાજમાં ગુસ્સો નહીં, પણ એક ઊંડી વેદના હતી.
"અમિત, બાળક તો કાચી માટી જેવું હોય છે," વિનોદભાઈ ધીમેથી બોલ્યા. "એની સામે જે બોલાય, એ જ એ શીખે. મને દેવ પર જરાય ગુસ્સો નથી. દુખ તો એ વાતનું છે કે મારી પીઠ પાછળ, તમે બંનેએ મારું માન આટલું બધું ઓછું કરી નાખ્યું છે."
દરવાજા પાસે ઊભેલી શ્વેતાએ આ સાંભળ્યું અને તે થોડી અકળાઈ ગઈ.
"પપ્પા, અમે કંઈ જાણીજોઈને તમારું અપમાન કરવા નહોતા બોલતા," શ્વેતાએ બચાવ કરતા કહ્યું. "બસ પતિ-પત્ની વચ્ચે વાતવાતમાં ક્યારેક ઉતાવળમાં નામ નીકળી ગયું હશે. હવે એ વાતને આટલી મોટી કરવાની શું જરૂર છે?"
વિનોદભાઈએ શ્વેતાને કોઈ જવાબ ન આપ્યો. તે સમજી ગયા કે જ્યાં ભૂલનો સ્વીકાર જ ન હોય, ત્યાં દલીલ કરવાનો કોઈ અર્થ નથી.
તે રાત્રે વિનોદભાઈએ જમવાનું પણ અડધું જ ખાધું. આખી રાત તે પથારીમાં પડખાં ફરતા રહ્યા. એમના કાનમાં વારંવાર પાંચ વર્ષના પૌત્રનો એ નિર્દોષ અવાજ ગુંજતો હતો.
બીજા બે દિવસ ઘરમાં ઉપરછલ્લી શાંતિ રહી. અમિત અને શ્વેતાને લાગ્યું કે પપ્પા વાત ભૂલી ગયા છે અને બધું ફરી સામાન્ય થઈ ગયું છે.
બુધવારની સવાર હતી. શ્વેતા ઓફિસ જવા માટે તૈયાર થઈ રહી હતી અને દેવ નાસ્તો કરતો હતો. પર્સમાંથી ચાવી શોધતા શોધતા શ્વેતાએ રસોડામાંથી બૂમ પાડી, "અરે અમિત, હજી દૂધવાળો આવ્યો નથી, પેલા... વિનોદને કહો ને નીચે જોઈ આવે."
બોલ્યા પછી અડધી સેકન્ડે શ્વેતાને ભાન થયું કે તેણે શું કહી દીધું. તેણે મોઢા પર હાથ મૂકી દીધો.
પણ ત્યાં સુધીમાં બહુ મોડું થઈ ગયું હતું. હોલના દરવાજા પાસે વિનોદભાઈ હાથમાં પોતાની નાની બેગ લઈને ઊભા હતા. તેમણે બધું જ સાંભળી લીધું હતું.
"દૂધવાળો નીચે જ ઊભો છે વહુ, હું લેતો જઉં છું," વિનોદભાઈએ સાવ શાંત અવાજે કહ્યું. "અને પછી મારી સાડા દસની બસ છે."
અમિત ચોંકીને બહાર દોડી આવ્યો. "બસ? પપ્પા, બેગ લઈને ક્યાં જાઓ છો?"
"મારા પોતાના ઘરે, અમિત," વિનોદભાઈએ દરવાજો ખોલતા કહ્યું. "જ્યાં મને 'વિનોદ' કહીને નહીં, પણ મારા નામની સાથે માનથી બોલાવવામાં આવે છે. જ્યાં મારા જૂના મિત્રો છે, અને મારી પોતાની ઓળખ છે."
"પપ્પા, એ તો શ્વેતાના મોઢેથી ભૂલથી..."
"ના બેટા, એક વાર ભૂલ થાય, આ તો આદત છે," વિનોદભાઈએ અટકીને કહ્યું. "હું અહીં રહીને તમારા ઘરમાં ભાર બનવા નથી માંગતો, અને મારું આત્મસન્માન પણ ખોવા નથી માંગતો. મારું પેન્શન આવે છે, હું મારી વ્યવસ્થા કરી લઈશ."
એટલામાં દેવ દોડતો આવ્યો અને દાદાનો પગ પકડીને રડવા લાગ્યો. "દાદા, તમે ક્યાં જાઓ છો? હવે હું તમને દાદા જ કહીશ, પ્રોમિસ! તમે ન જાઓ ને."
દેવના આ શબ્દોએ અમિતના હૃદયને વીંધી નાખ્યું. શ્વેતા પણ રસોડાના દરવાજા પાસે નીચું જોઈને ઊભી રહી ગઈ. આજે તેને પોતાની નાનકડી આદતની બહુ મોટી કિંમત દેખાઈ રહી હતી.
વિનોદભાઈએ નીચા નમીને દેવના માથે વહાલથી હાથ ફેરવ્યો અને તેના ગાલ પર હાથ મૂક્યો.
"હું તારાથી નારાજ નથી, દીકરા," વિનોદભાઈએ કહ્યું. "અને અમિત, તારાથી પણ નહીં. પણ સંબંધો ત્યારે જ ટકે છે જ્યારે સાથે રહેવામાં એકબીજા માટે માન હોય. હું મારા ઘરે રહીશ. તમે લોકો રજાઓમાં આવજો, અને દેવને પણ લાવજો. ત્યારે હું એનો દાદા બનીને જ એને રમાડીશ."
અમિત પિતાને રોકી ન શક્યો. તે ચૂપચાપ પિતાની બેગ લઈને તેમને બસ સ્ટેન્ડ સુધી મૂકવા ગયો.
રસ્તામાં બંને વચ્ચે કોઈ મોટી વાત ન થઈ, પણ અમિતને એટલું જરૂર સમજાઈ ગયું કે વડીલોને માત્ર બે ટંકનું ભોજન અને રહેવાની જગ્યા પૂરતા નથી હોતા, એમને સૌથી વધુ જરૂર પોતાના ઘરમાં માન અને સન્માનની હોય છે.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.