પત્નીના પગારથી ઘરનું બિલ ભરતા પતિએ રસોડામાં જઈને ડાઇનિંગ ટેબલ પર...

સવારે સાડા સાત વાગ્યે કૂકરની ત્રીજી સીટી વાગી ત્યારે પૂજાના એક હાથમાં તાવિથો હતો અને બીજા હાથમાં ઓફિસનો ફોન. ગેસના ચૂલા પર દાળ ઉકળી રહી હતી, બાજુના પ્લેટફોર્મ પર રોટલીનો લોટ પડેલો હતો અને બેડરૂમમાંથી સાત વર્ષનો દીકરો આરવ દફતર શોધવા માટે બૂમો પાડી રહ્યો હતો.

બરાબર એ જ વખતે નિમેષ હાથમાં ચાનો ખાલી કપ લઈને રસોડાના દરવાજે આવીને ઊભો રહ્યો. એના ચહેરા પર અણગમો ચોખ્ખો દેખાતો હતો.

"પૂજા, ચા સાવ ઠંડી હતી. કેટલી વાર કહ્યું છે કે ચા ગરમ જ પીવાની ટેવ છે મને? અને હજી મારું ટિફિન કેમ તૈયાર નથી થયું? મારે નવ વાગ્યે ક્લાયન્ટ સાથે મીટિંગ છે, તને સમયનું કોઈ ભાન રહે છે કે નહીં?"

પૂજાએ ફોન કાન પરથી હટાવ્યા વગર જ નિમેષ સામે જોયું. એની આંખોમાં થાક હતો, પણ અવાજમાં સંયમ રાખીને એ બોલી, "નિમેષ, મારી પણ આજે સાડાનવ વાગ્યે મહત્વની પ્રેઝન્ટેશન છે. આરવનું હોમવર્ક પૂરું કરાવતાં રાત્રે બાર વાગી ગયા હતા. સવારે પાંચ વાગ્યાની ઊઠીને કચરા-પોતા કર્યા, કપડાં મશીનમાં નાખ્યા અને નાસ્તો બનાવ્યો. જો તું આરવનું દફતર ભરી દે અને તારા કપડાં જાતે ઇસ્ત્રી કરી લે, તો મારું ટિફિન પણ સમયસર બની જશે."

નિમેષના કપાળ પર કરચલીઓ પડી ગઈ. એણે અવાજ ઊંચો કરીને કહ્યું, "એ મારું કામ નથી. તું નોકરી કરે છે એનો મતલબ એવો નથી કે ઘરના કામ રઝળી પડે. ઘરમાં વહુ તરીકેની જવાબદારી તારી જ રહેવાની."

આટલું બોલીને નિમેષ સોફા પર જઈને બેસી ગયો અને મોબાઇલમાં સમાચાર જોવા લાગ્યો.

રસોડામાં ઊભેલી પૂજાના હાથ એક ક્ષણ માટે થંભી ગયા. એને એ દિવસ યાદ આવી ગયો જ્યારે આ જ ઘરમાં નોકરી શરૂ કરવા માટે નિમેષે કેટલી મીઠી વાતો કરી હતી.

લગ્નના સાત વર્ષ સુધી પૂજાએ ઘર અને પરિવારને જ પોતાનું સર્વસ્વ માન્યું હતું. કોલેજમાં ગોલ્ડ મેડલ મેળવનારી પૂજાએ લગ્ન પછી સ્વેચ્છાએ નોકરી છોડી દીધી હતી જેથી ઘર વ્યવસ્થિત ચાલે. પણ ગયા વર્ષે જ્યારે નિમેષે નવો ફ્લેટ લીધો અને હોમ લોનનો મોટો હપ્તો માથે આવ્યો, ત્યારે નિમેષનું વલણ બદલાયું હતું.

એક સાંજે નિમેષે પ્રેમથી પૂજાનો હાથ પકડીને કહ્યું હતું, "પૂજા, મોંઘવારી બહુ વધી ગઈ છે. મારા એકલાના પગારથી ઘરખર્ચ, ગાડીનો હપ્તો અને નવા ફ્લેટની લોન સંભાળવી અશક્ય થઈ રહી છે. તું તો એમ.કોમ. થયેલી છે. તારી જૂની કંપનીમાં વાત કરને. તું જો મહિને ચાલીસ-પચાસ હજાર કમાઈશ, તો આપણને ઘણી રાહત થઈ જશે. તારી કમાણીથી આપણું ભવિષ્ય સુરક્ષિત થશે."

તે દિવસે પૂજાએ પૂછ્યું હતું, "હું નોકરી તો શરૂ કરું નિમેષ, પણ ઘરકામ, રસોઈ, સાસુમાની દેખભાળ અને આરવની શાળા... આ બધું કોણ સંભાળશે? હું એકલી આટલો બધો બોજ કેમ ઉપાડીશ?"

ત્યારે નિમેષે હસીને ખાતરી આપી હતી, "અરે ગાંડી, આપણે બંને સાથે મળીને ઘર ચલાવીશું. હું તને દરેક કામમાં મદદ કરીશ. તું બિલકુલ ચિંતા ના કર."

નિમેષના આ ભરોસા પર પૂજાએ પાંચ વર્ષના વિરામ પછી ફરીથી કોર્પોરેટ જગતમાં પગ મૂક્યો. પોતાની જૂની ઓળખાણો અને મહેનતના દમ પર એને એક ફાઇનાન્સ કંપનીમાં સારી પોસ્ટ મળી ગઈ. પગાર પણ સારો હતો.

પરંતુ નોકરી શરૂ થયાના પહેલા જ અઠવાડિયે બધી મીઠી વાતો હવામાં ઓગળી ગઈ.

નિમેષે વચન આપ્યું હતું કે એ ઘરકામમાં સાથ આપશે, પણ હકીકતમાં એણે ક્યારેય ચાની તપેલી પણ સિંકમાં મૂકવાની તસ્દી ન લીધી. પૂજા રોજ સવારે પાંચ વાગ્યે ઊઠતી. આખા ઘરની સફાઈ, સાસુમાનો ઉકાળો, નિમેષ અને આરવનો નાસ્તો, બંનેના બપોરના ટિફિન અને સાંજની રસોઈની તૈયારી પતાવીને એ દોડતી દોડતી લોકલ ટ્રેન પકડતી.

ઓફિસમાં આઠ કલાક લેપટોપ સામે સતત કામ કર્યા પછી, સાંજે સાત વાગ્યે જ્યારે એ થાકીને લોથપોથ થઈને ઘેર પાછી ફરતી, ત્યારે ઘરના દરવાજે એનું સ્વાગત આરામથી નહીં પણ ફરિયાદોથી થતું.

નિમેષ છ વાગ્યે ઓફિસેથી આવી જતો. પણ એ સોફા પર પગ લંબાવીને ટીવી જોતો રહેતો. રસોડામાં સવારના એંઠા વાસણો એમ જ પડ્યા રહેતા. પૂજા પગ મૂકે એટલે સાસુમા કહેતા, "પૂજા, જરા આદુવાળી ચા બનાવી દે ને, માથું દુખે છે." અને નિમેષ હુકમ કરતો, "આજે જમવામાં કંઈક ગરમાગરમ બનાવજે, હોટલનું ખાવાનું મન નથી."

પૂજા પર્સ બાજુ પર મૂકીને સીધી રસોડામાં પહોંચી જતી. રાત્રે દસ વાગ્યે જ્યારે આખું ઘર ઊંઘી જતું, ત્યારે પૂજા સિંકમાં પડેલા વાસણો ઘસતી અને બીજા દિવસના શાકભાજી સમારતી.

સૌથી મોટી તકલીફ તો એ હતી કે પૈસાની બાબતમાં નિમેષ પૂજાને બરાબરીની ભાગીદાર ગણતો, પણ ઘરની અંદર એને માત્ર મફતની નોકરાણી સમજતો હતો.

પહેલી તારીખે પગાર જમા થતાં જ નિમેષ હિસાબ માંડીને બેસી જતો. "પૂજા, તારા પગારમાંથી પચીસ હજાર લોનના ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરી દેજે. બાકીના પૈસામાંથી કરિયાણું, દૂધનું બિલ અને આરવની સ્કૂલ ફી ભરી દેજે. મારો પગાર મેં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને સેવિંગ્સમાં રોકી દીધો છે."

પૂજા પોતાના મહેનતના પૈસામાંથી એક રૂપિયો પણ પોતાના શોખ કે જરૂરિયાત માટે વાપરી શકતી નહોતી. એ આખો મહિનો ગધેડાની જેમ વૈતરું કરતી અને મહિનાના અંતે એનું એકાઉન્ટ ખાલી થઈ જતું. જો ક્યારેક કામના બોજથી કંટાળીને એ કામવાળી રાખવાની વાત કરતી, તો નિમેષ તરત મોં મચકોડતો, "કામવાળીઓ કામ ચોરે છે અને પૈસા વધારે લે છે. તું પોતે થોડું વહેલું ઊઠીને પતાવી લે તો મહિનાના પાંચ હજાર બચી જાય ને!"

પૂજા ચૂપચાપ બધું સહન કરતી રહી. પણ ધીરજની પણ એક હદ હોય છે.

આજે સવારે જ્યારે નિમેષે ચાનો કપ પછાડ્યો અને અપમાનજનક શબ્દો કહ્યા, ત્યારે પૂજાની અંદર કંઈક કાયમ માટે તૂટી ગયું. એણે ચૂપચાપ ટિફિન પેક કર્યું, આરવને તૈયાર કરીને સ્કૂલ બસમાં બેસાડ્યો અને પોતે ઓફિસ જવા નીકળી ગઈ.

આખો દિવસ ઓફિસમાં કામ કરતાં કરતાં પૂજાનું મગજ એક જ વાત પર વિચારતું હતું. એણે વિચાર્યું કે સ્ત્રી જ્યારે ઘરની બહાર નીકળીને પુરુષ જેટલી જ કમાણી કરે છે, ત્યારે પણ પુરુષ પોતાના અહમ અને આળસમાંથી બહાર કેમ નથી આવી શકતો? જો આર્થિક જવાબદારી બંનેની સરખી છે, તો ઘરની જવાબદારી માત્ર સ્ત્રીના માથે જ કેમ?

સાંજે પૂજા રોજ કરતાં એક કલાક વહેલી ઘેર આવી. એણે કોઈ રસોઈ ન બનાવી. કોઈ વાસણ ન માંજ્યા. એણે માત્ર પોતાની ડાયરી કાઢી, કેલ્ક્યુલેટર લીધું અને શાંતિથી બેસીને કેટલાક કાગળો તૈયાર કર્યા.

સાંજે સાડા સાત વાગ્યે નિમેષ ઘરમાં દાખલ થયો. ઘરમાં અંધારું હતું અને રસોડામાંથી કોઈ સુગંધ નહોતી આવી રહી.

નિમેષે હોલની લાઈટ ચાલુ કરી. પૂજા ડાઇનિંગ ટેબલ પર શાંતિથી બેઠી હતી. એના ચહેરા પર રોજનો ગભરાટ કે દોડધામ નહોતી, પણ એક અજીબ સ્થિરતા હતી.

"આ શું છે પૂજા? ઘરમાં અંધારું કેમ છે? અને રસોઈ કેમ નથી બની હજી? મને બહુ ભૂખ લાગી છે," નિમેષે અકળાઈને પોતાનું બેગ સોફા પર ફેંક્યું.

પૂજા ઊભી ન થઈ. એણે ટેબલ પર પડેલા બે કાગળો નિમેષ તરફ સરકાવ્યા.

"આ શું છે?" નિમેષે ભવાં ચડાવીને પૂછ્યું.

"આ હિસાબ છે નિમેષ. આપણી આઠ મહિનાની ભાગીદારીનો હિસાબ," પૂજાએ શાંત પણ મક્કમ અવાજે કહ્યું.

નિમેષે કાગળ હાથમાં લીધો. એમાં બે ભાગ પાડેલા હતા.

પહેલા કાગળમાં ઘરના તમામ આર્થિક ખર્ચાઓની વિગત હતી: ઘરનું ભાડું, લોનનો હપ્તો, કરિયાણું, લાઈટ બિલ, બાળકની ફી. કુલ રકમમાંથી અડધોઅડધ ભાગ પૂજાના પગારમાંથી ચૂકવાયો હતો.

બીજા કાગળ પર ઘરકામની યાદી હતી: સવારની ચા, નાસ્તો, કપડાં ધોવા, કચરા-પોતા, વાસણ, બપોરનું ટિફિન, સાંજની રસોઈ, બાળકની સંભાળ અને વડીલોની સેવા. એ યાદીની સામે લખ્યું હતું: પૂજા સો ટકા, નિમેષ શૂન્ય ટકા.

"તું આ બધું શું નાટક માંડીને બેઠી છે?" નિમેષે ગુસ્સાથી કાગળ ટેબલ પર પછાડ્યો. "હું બહાર જઈને મહેનત કરું છું, પૈસા કમાઉં છું. ઘરનું કામ સંભાળવું એ સ્ત્રીની ફરજ છે. એમાં હિસાબ કરવાનો ન હોય."

પૂજા સહેજ પણ ડગ્યા વગર ઊભી થઈ. એણે નિમેષની આંખોમાં સીધું જોયું.

"બહાર જઈને હવે હું પણ આઠ કલાક મહેનત કરું છું નિમેષ. હું પણ તારા જેટલા જ કલાકો કામ કરું છું અને ઘરના અડધા ખર્ચા ઉપાડું છું. જો પૈસા કમાવામાં હું તારી બરાબરીની ભાગીદાર છું, તો ઘરના કામમાં મારી એકલીની ફરજ કેવી રીતે હોઈ શકે?"

"મેં તને ક્યારેય નોકરી કરવા માટે દબાણ નથી કર્યું," નિમેષે બચાવ કરતાં કહ્યું.

"તેં જ કહ્યું હતું કે ઘર ચલાવવા માટે મારા પગારની જરૂર છે," પૂજાનો અવાજ વધુ ધારદાર બન્યો. "અને મેં તારા ખભે ખભા મિલાવીને ઊભા રહેવાનું નક્કી કર્યું હતું. પણ તેં શું કર્યું? તેં ઓફિસમાં કામ કરતી આધુનિક પત્નીની કમાણી સ્વીકારી લીધી, પણ ઘરમાં તને હજી પણ જૂના જમાનાની પગચંપી કરતી દાસી જ જોઈતી હતી. તને પાર્ટનર જોઈતી હતી પણ માત્ર બેંક એકાઉન્ટમાં, રસોડામાં નહીં."

નિમેષ સ્તબ્ધ થઈ ગયો. એની પાસે બોલવા માટે કોઈ શબ્દો નહોતા.

પૂજાએ ટેબલ પરથી એક કવર ઉપાડ્યું અને નિમેષ સામે મૂક્યું. "આ મારું રાજીનામું છે. આવતીકાલે હું મારી કંપનીમાં આ આપી દઈશ."

નિમેષ ચોંકી ગયો. "રાજીનામું? તું ગાંડી થઈ ગઈ છે? લોનનો હપ્તો ક્યાંથી ભરાશે? ઘર કેમ ચાલશે?"

"એ હવે તારે વિચારવાનું છે," પૂજાએ ખૂબ શાંતિથી કહ્યું. "જો હું આ ઘરમાં ચોવીસ કલાકની મફત કામવાળી બનીને જ રહેવાની હોઉં, તો હું બહાર જઈને મારા શરીરનું લોહી-પાણી નહીં કરું. કાલથી હું ઘરમાં રહીશ, તારા ગરમ રોટલા બનાવીશ, તારું ટિફિન ભરીશ અને ઘર ચમકાવીશ. પણ ઘરનો એકેએક રૂપિયો, લોનનો હપ્તો અને દરેક બિલ ભરવાની જવાબદારી તારી એકલાની રહેશે. હું કમાવા નહીં જાઉં."

પૂજાએ એક ક્ષણનો વિરામ લીધો અને આગળ બોલી, "અથવા બીજો રસ્તો એ છે કે હું નોકરી ચાલુ રાખું, પણ કાલથી રસોડામાં અને ઘરના દરેક કામમાં તારે અડધી જવાબદારી ઉપાડવી પડશે. સવારનો નાસ્તો અને આરવની સ્કૂલ તારે સંભાળવાની, સાંજની રસોઈ હું કરીશ. વાસણ અને કપડાં માટે આપણે કામવાળી રાખીશું જેનો ખર્ચ આપણે બંને અડધો-અડધો વહેંચીશું. હવે તું નક્કી કર કે તારે શું જોઈએ છે. પૂર્ણ સમયની કમાતી જીવનસાથી, કે માત્ર ઘર સાચવતી પત્ની? બંનેનો બોજ હવે મારા એકલાથી નહીં ઉપડે."

આટલું કહીને પૂજા પોતાના રૂમમાં જતી રહી અને દરવાજો બંધ કરી દીધો.

ડાઇનિંગ ટેબલ પર નિમેષ એકલો ઊભો રહ્યો. એના હાથમાં પેલો હિસાબનો કાગળ ધ્રૂજી રહ્યો હતો.

પહેલીવાર નિમેષને સમજાયું કે ઘર ચલાવવું એટલે માત્ર ઓફિસે જઈને પૈસા કમાઈ લાવવા એટલું જ નથી હોતું. સવારથી સાંજ સુધી પૂજા જે અદ્રશ્ય મહેનત કરતી હતી, એની કોઈ કિંમત એણે ક્યારેય આંકી જ નહોતી. જો પૂજા નોકરી છોડી દેશે, તો લોનના હપ્તાના બોજ નીચે એ પોતે દબાઈ જશે. અને જો પૂજા નોકરી કરશે, તો એનો સાથ આપવો એ કોઈ ઉપકાર નહીં પણ એની ફરજ હતી.

તે રાત્રે ઘરમાં ચૂલા પર કંઈ ન બન્યું. નિમેષે બહારથી ખાવાનું મંગાવ્યું, પણ કોઈના ગળા નીચે કોળિયો ઊતર્યો નહીં.

બીજે દિવસે સવારે છ વાગ્યે જ્યારે પૂજા રૂમમાંથી બહાર આવી, ત્યારે એણે રસોડામાંથી વાસણોનો અવાજ સાંભળ્યો.

પૂજા રસોડાના દરવાજે જઈને ઊભી રહી ગઈ.

નિમેષ ગેસ સામે ઊભો હતો. એણે ચા મૂકી હતી અને સાથે તવામાં બ્રેડ શેકી રહ્યો હતો. એના કપાળ પર પરસેવો હતો, પણ ચહેરા પર ગઈકાલનો અહંકાર નહોતો.

પૂજાને જોઈને નિમેષ થોડો ક્ષોભ અનુભવતો હોય એમ બોલ્યો, "પૂજા, મને ચામાં ખાંડ કેટલી નાખવી એ બરાબર ખબર નથી પડતી. જરા જોઈ લે ને? અને હા, મેં આરવનું દફતર ભરી દીધું છે અને એના કપડાં પણ કાઢી રાખ્યા છે."

પૂજા કશું બોલી નહીં, માત્ર એની સામે જોતી રહી.

નિમેષે ગેસ ધીમો કર્યો અને પૂજાની નજીક આવ્યો. એણે રાજીનામાનું કવર પૂજાના હાથમાં પાછું આપ્યું.

"પૂજા, મને માફ કરી દે. હું ભૂલી ગયો હતો કે લગ્ન એ બે સરખા માણસોની ભાગીદારી છે, માલિક અને નોકરનો સંબંધ નથી. તેં ઘરના ખર્ચમાં સાથ આપ્યો પણ મેં તારા થાકને ક્યારેય ન જોયો. આ રાજીનામું તું ફાડી નાખ. આજે સાંજે જ આપણે ઘરકામ માટે બાઈ રાખી લઈશું. અને બાકીનું જે કામ રહેશે, એ આપણે બંને મળીને જ કરીશું. આ ઘર જેટલું તારું છે, એટલું મારું પણ છે."

પૂજાની આંખોમાં રહેલો થાક ક્ષણભરમાં ઓગળી ગયો. એણે રાજીનામાનું કવર હાથમાંથી ફાડી નાખ્યું અને કચરાપેટીમાં નાખી દીધું.

તે દિવસે સવારે રસોડામાં બે કપ ચા બની હતી, પણ આ વખતે એ ચા બંનેએ સાથે બેસીને પીધી હતી. સંબંધોમાં સમાનતા આવી ગઈ હતી, અને ઘર સાચા અર્થમાં હવે બંનેનું બન્યું હતું.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.