સાસુ અચાનક બેડરૂમમાં આવી જતાં વહુ શરમથી પાણી પાણી થઈ ગઈ, પછી જે બન્યું...

દરવાજો ખખડાવ્યા વગર જ અચાનક આખો ખુલી ગયો અને પલંગ પર બેઠેલી શ્રદ્ધાના હાથમાંથી કાન પર લાગેલો ફોન લગભગ છટકી ગયો.

સામે સાસુમા સરલાબેન ઊભા હતા. હાથમાં ગડી કરેલા સુકા કપડાંનો ઢગલો હતો. એમણે ન તો દરવાજો ખટખટાવવાની તસ્દી લીધી હતી, ન તો રૂમમાં કોઈ છે કે નહીં તે જોવાની રાહ જોઈ હતી. એ સીધા અંદર આવ્યા અને કબાટ પાસે જઈને કપડાં ગોઠવવા લાગ્યા.

"શ્રદ્ધા, આ તારા સસરાના કુર્તા છે, મૂકી દેજે. અને સાંજે વહેલી રસોઈ બનાવજે, મારે સત્સંગમાં જવાનું છે." એટલું બોલીને સરલાબેન જે ઝડપે આવ્યા હતા એ જ ઝડપે બહાર નીકળી ગયા. દરવાજો પણ અધખુલ્લો જ છોડી દીધો.

શ્રદ્ધા પલંગની ધાર પર બેસી રહી. એના ધબકારા વધી ગયા હતા. ફોન પર એની નાની બહેન રડી રહી હતી અને પોતાના સાસરિયાની કોઈ અંગત વાત કરી રહી હતી. સરલાબેન અચાનક અંદર આવ્યા ત્યારે શ્રદ્ધા એટલી ગભરાઈ ગઈ હતી કે એણે વાત અધૂરી કાપી નાખવી પડી. આ પહેલી વાર નહોતું બન્યું. છેલ્લા આઠ મહિનાથી, એટલે કે લગ્ન થયા ત્યારથી આ રોજનો ક્રમ બની ગયો હતો.

લગ્ન પછી જ્યારે શ્રદ્ધા આ ઘરમાં આવી ત્યારે એને લાગ્યું હતું કે એને બહુ પ્રેમાળ પરિવાર મળ્યો છે. સસરા શાંત હતા, પતિ કેતન સમજુ હતો અને સાસુમા સરલાબેન પણ સ્વભાવે કડક નહોતા. પણ એક વાત શ્રદ્ધાને અંદરથી કોરી ખાતી હતી. એના પોતાના બેડરૂમની કોઈ અંગતતા જ નહોતી રહી.

ક્યારેક એ ઓફિસેથી થાકીને આવીને પલંગ પર આડી પડી હોય, ક્યારેક એ પોતાના કપડાં બદલતી હોય, કે પછી ક્યારેક કેતન સાથે બેસીને કોઈ ગંભીર વાત ચાલતી હોય, સરલાબેન ગમે તે ક્ષણે દરવાજો ધકેલીને અંદર આવી પહોંચતા. ક્યારેક હાથમાં શાકની ટોપલી હોય તો ક્યારેક મંદિરમાં ચડાવવાના ફૂલ. એમનો હેતુ ક્યારેય ખરાબ નહોતો હોતો, પણ એમના આ અણધાર્યા પ્રવેશથી શ્રદ્ધાના મનમાં સતત એક અજંપો રહેતો. પોતાના જ રૂમમાં એ ક્યારેય હળવાશથી શ્વાસ નહોતી લઈ શકતી. એના કાન હંમેશાં દરવાજાના હેન્ડલ તરફ જ મંડાયેલા રહેતા.

તે રાત્રે જ્યારે કેતન રૂમમાં આવ્યો, ત્યારે શ્રદ્ધાથી રહેવાયું નહીં. એણે વાત છેડી.

"કેતન, મારે તમારી સાથે એક જરૂરી વાત કરવી છે."

કેતને લેપટોપ બંધ કર્યું અને શ્રદ્ધા સામે જોયું. "હા બોલ, શું થયું? ચહેરો કેમ ઉતરી ગયેલો છે?"

"કેતન, મમ્મીજી જ્યારે પણ આપણા રૂમમાં આવે છે, ત્યારે દરવાજો ખખડાવતા જ નથી. સીધા જ અંદર આવી જાય છે. આજે બપોરે હું મારી બહેન સાથે અંગત વાત કરતી હતી અને એ અચાનક અંદર આવી ગયા. ઘણીવાર હું કપડાં બદલતી હોઉં છું ત્યારે પણ ડર લાગે છે કે હમણાં કોઈ આવી જશે. શું એ અંદર આવતા પહેલા એક નાનકડી ટકોર ન કરી શકે?"

કેતન હસી પડ્યો. એણે શ્રદ્ધાનો હાથ પકડીને કહ્યું, "બસ, આટલી જ વાત? અરે શ્રદ્ધા, મમ્મી આખી જિંદગી ગામડાના મોટા સંયુક્ત પરિવારમાં રહ્યા છે. ત્યાં કોઈ દિવસ રૂમના દરવાજા બંધ જ નહોતા થતા. એમના માટે ઘરના બધા રૂમ એકસરખા છે. એ કોઈ ચોરીછૂપીથી નથી આવતા, એ તો સહજ ભાવે આવે છે. તું ખોટો ભાર લે છે."

"કેતન, હું એમના ઇરાદા પર સવાલ નથી ઉઠાવતી," શ્રદ્ધાએ ધીમા પણ મક્કમ અવાજે કહ્યું. "પણ દરેક માણસને પોતાના રૂમમાં થોડી પ્રાઇવસી જોઈતી હોય છે. આ આપણો બેડરૂમ છે. અહીં અમે બંને અમારા અંગત પળોમાં હોઈએ, થાકેલા હોઈએ, કે ગમે તે સ્થિતિમાં હોઈએ. દરવાજો ખખડાવવો એ કોઈ પારકા હોવાનો પુરાવો નથી, પણ એકબીજાના સન્માનની વાત છે."

કેતને બગાસું ખાતાં કહ્યું, "સારું, હું મમ્મીને હળવેકથી કહીશ. પણ તું નાની નાની વાતમાં મન ભારે ન કર."

કેતને વાત તો ટાળી દીધી, પણ શ્રદ્ધાના મનનો ભાર ઓછો ન થયો. કેતને બીજા દિવસે માતાને કંઈ કહ્યું નહીં, કદાચ એને લાગ્યું કે આ વાત એટલી મોટી નથી કે મમ્મીનું દિલ દુભાય.

બે દિવસ પછી રવિવાર હતો.

બપોરે ગરમી ખૂબ હતી. શ્રદ્ધા નાહીને બહાર આવી હતી અને રૂમમાં નાઇટગાઉન પહેરીને વાળ ઓળતી હતી. એણે રૂમનો દરવાજો અંદરથી બંધ નહોતો કર્યો, પણ પૂરો ભીડેલો હતો. અચાનક ધબ દઈને દરવાજો ખુલ્યો. સરલાબેન સીધા અંદર દાખલ થયા. એમની સાથે પાડોશમાં રહેતા એક કાકી પણ હતા.

"જો શ્રદ્ધા, આ માસી આવ્યા છે, એમને પેલી નવી સાડી જોવી હતી જે તું સુરતથી લાવી હતી," સરલાબેન બોલતા બોલતા અંદર આવી ગયા.

શ્રદ્ધા તે વખતે અડધા સુકાયેલા વાળ સાથે, સાવ અસ્તવ્યસ્ત હાલતમાં ઊભી હતી. પાડોશના કાકીની નજર એના પર પડી અને એ ક્ષણે શ્રદ્ધા શરમ અને સંકોચથી થીજી ગઈ. એણે ઉતાવળે ઓઢણી સરખી કરી અને કબાટની પાછળ સંતાવા જેવી થઈ ગઈ.

પાડોશી કાકી થોડા સંકોચાયા, "અરે સરલા, વહુ આરામ કરતી લાગે છે, આપણે પછી જોઈશું."

"એમાં શું વળી, આપણું જ ઘર છે ને!" સરલાબેને સહજતાથી કહ્યું, પણ શ્રદ્ધાના ચહેરા પરનું લોહી ઉડી ગયું હતું.

તે દિવસે પહેલીવાર શ્રદ્ધાને અપાર ગુસ્સો આવ્યો. એ અપમાનિત મહેસૂસ કરી રહી હતી. મહેમાન ગયા પછી એણે પોતાના રૂમનો દરવાજો અંદરથી જોરથી બંધ કર્યો અને સ્ટોપર ચડાવી દીધી.

સાંજે પાંચ વાગ્યે સરલાબેન ચા લઈને આવ્યા. એમણે હેન્ડલ નીચે દબાવ્યું, પણ દરવાજો ન ખુલ્યો. એમણે ફરી જોરથી ખખડાવ્યું.

"શ્રદ્ધા, દરવાજો કેમ બંધ છે? ખોલ તો!"

શ્રદ્ધાએ અંદરથી ઊંડો શ્વાસ લીધો અને દરવાજો ખોલ્યો. એના ચહેરા પર સ્મિત નહોતું.

સરલાબેને કપાળ પર કરચલીઓ પાડીને પૂછ્યું, "દિવસે દિવસે રૂમ બંધ કરવાની શું જરૂર પડી? આ ઘરમાં કોઈ ચોર રહે છે કે કડી મારવી પડે છે?"

શ્રદ્ધાએ શાંત રહીને કહ્યું, "મમ્મીજી, હું અંદર આરામ કરતી હતી. અને બપોરે તમે જ્યારે માસીને લઈને આવ્યા ત્યારે હું તૈયાર નહોતી. મને બહુ અજુગતું લાગ્યું. એટલે મેં દરવાજો બંધ કર્યો હતો."

સરલાબેનનો અહમ ઘવાયો. એમનો અવાજ થોડો ઊંચો થયો, "અરે વાહ! હવે મારે મારા જ દીકરાના રૂમમાં આવતા પહેલા પરવાનગી લેવી પડશે? અમે આખી જિંદગી કાઢી નાખી, ક્યારેય સાસુ સામે દરવાજા બંધ નથી કર્યા. તને આ ઘરમાં અમારાથી પડદો રાખવાની જરૂર ક્યારથી પડી ગઈ? આ નવા જમાનાની છોકરીઓને બસ પોતાની મનમાની જ કરવી હોય છે."

સરલાબેન ચાનો કપ ટેબલ પર મૂકીને ગુસ્સામાં પગ પછાડતા હોલમાં ચાલ્યા ગયા.

સાંજે જ્યારે કેતન ઘેર આવ્યો ત્યારે ઘરમાં સ્મશાન જેવી શાંતિ હતી. સરલાબેન સોફા પર મોં ફુલાવીને બેઠા હતા અને ટીવી જોવાનો ઢોંગ કરી રહ્યા હતા. કેતને પૂછ્યું ત્યારે સરલાબેને આંખમાં આંસુ લાવીને આખી વાત વધારી-ચઢાવીને કહી દીધી.

"જો કેતન, તારી વહુને હવે હું નડું છું. મારા મોં પર રૂમના દરવાજા બંધ થાય છે. અમે તો જૂના જમાનાના અભણ રહ્યા, અમને ક્યાં આ મોટા ઘરના નિયમોની ખબર પડે! કાલ સવારે કહેશે કે ઘરમાં પગ જ ન મૂકો."

કેતન સીધો બેડરૂમમાં ગયો. એના ચહેરા પર ગુસ્સો હતો.

"શ્રદ્ધા, આ બધું શું છે? મેં તને કહ્યું હતું ને કે મમ્મી સીધા સાદા માણસ છે. તારે દરવાજો બંધ કરીને એમને અપમાનિત કરવાની શું જરૂર હતી? તું આટલી અસંવેદનશીલ ક્યારથી થઈ ગઈ?"

શ્રદ્ધા જે આખો દિવસ પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની રાહ જોતી હતી, તે કેતનના શબ્દો સાંભળીને ભાંગી પડી. એની આંખોમાંથી આંસુ સરી પડ્યા.

"કેતન, હું અસંવેદનશીલ છું? આજે બપોરે પારકા માણસ સામે હું અડધા કપડાંમાં ઊભી રહી ગઈ હતી, એ વખતે મારી સંવેદનાનું શું? શું આ ઘરમાં મારી કોઈ લાજ-શરમ નથી? શું એક સ્ત્રી તરીકે મને મારા રૂમમાં સુરક્ષિત અને નિશ્ચિંત રહેવાનો પણ અધિકાર નથી? તમે બધા એને અહમ સમજો છો, પણ એ મારી આત્મસન્માનની જરૂરિયાત છે."

કેતન પાસે આ વાતનો કોઈ જવાબ નહોતો. એ રૂમમાંથી બહાર નીકળી ગયો.

તે રાત્રે ઘરમાં કોઈ સરખું જમ્યું નહીં. ત્રણ દિવસ સુધી ઘરમાં બોલાચાલી બંધ રહી. સરલાબેન શ્રદ્ધા સાથે માત્ર કામ પૂરતી વાત કરતા. શ્રદ્ધા રસોઈ બનાવીને ચૂપચાપ રૂમમાં જતી રહેતી. પણ હવે એણે એક નિયમ બનાવી લીધો હતો કે રૂમમાં હોય ત્યારે દરવાજો હંમેશાં બંધ જ રાખતી. આ બંધ દરવાજો સરલાબેનને કાંટાની જેમ ખૂંચતો હતો. એમને લાગતું હતું કે વહુએ ઘરમાં એક દીવાલ ચણી દીધી છે.

પરંતુ આ મડાગાંઠ ઉકેલાવવાની શરૂઆત એક અણધારી બપોરે થઈ.

કેતન ઓફિસે હતો અને સસરા બહાર ગયા હતા. ઘરમાં માત્ર સરલાબેન અને શ્રદ્ધા જ હતા. શ્રદ્ધા રસોડામાં વાસણ ગોઠવી રહી હતી ત્યારે એને સરલાબેનના રૂમમાંથી કંઈક પડવાનો મોટો અવાજ સંભળાયો. સાથે એક મંદ ચીસ સંભળાઈ.

શ્રદ્ધા ગભરાઈને દોડી. એ સરલાબેનના રૂમના દરવાજા પાસે પહોંચી. દરવાજો થોડો ખુલ્લો હતો.

શ્રદ્ધાનો પહેલો વિચાર એ આવ્યો કે સીધી અંદર દોડી જાય. પણ દરવાજાના હેન્ડલને સ્પર્શતા જ એ અટકી ગઈ. એણે એક ક્ષણનો વિચાર કર્યો. ભલે ગમે તેવી કટોકટી હોય, પણ સામેવાળાના રૂમમાં પગ મૂકતા પહેલા એની મર્યાદા જાળવવી જોઈએ.

શ્રદ્ધાએ દરવાજાના લાકડા પર બે વાર જોરથી ટકોરા માર્યા, "મમ્મીજી! હું અંદર આવું? શું થયું?"

અંદરથી કોઈ અવાજ ન આવ્યો, માત્ર કણસવાનો અવાજ આવ્યો. શ્રદ્ધાએ ફરીથી કહ્યું, "મમ્મીજી, હું દરવાજો ખોલું છું." અને પછી જ એણે દરવાજો પૂરો ખોલ્યો.

અંદરનું દ્રશ્ય જોઈને શ્રદ્ધાના હોશ ઉડી ગયા. સરલાબેન કબાટમાંથી કોઈ મોટો ડબ્બો ઉતારવા જતાં નીચે લપસી પડ્યા હતા. એમનો પગ વળી ગયો હતો અને પીડાથી એમનો ચહેરો ફિક્કો પડી ગયો હતો. સૌથી મોટી વાત એ હતી કે સરલાબેનની સાડીનો પાલવ ખસી ગયો હતો અને એ અત્યંત અસહાય સ્થિતિમાં જમીન પર પડ્યા હતા.

શ્રદ્ધાએ તરત જ આગળ વધીને પહેલા એમની સાડી સરખી કરી, એમને ઓઢાડ્યું અને પછી હળવેથી ટેકો આપીને પલંગ પર બેસાડ્યા.

"મમ્મીજી, ક્યાં વાગ્યું છે? બહુ દુખે છે?" શ્રદ્ધાના અવાજમાં સાચી ચિંતા હતી.

સરલાબેન પીડામાં પણ શ્રદ્ધા સામે તાકી રહ્યા હતા. એમની આંખોમાં દર્દ તો હતું જ, પણ સાથે એક ઊંડો આશ્ચર્યનો ભાવ હતો. એમણે જોયું કે વહુએ અંદર આવતા પહેલા દરવાજો ખખડાવ્યો હતો, એમની પરવાનગી માંગી હતી, અને અંદર આવ્યા પછી સૌથી પહેલા એમની લાજ ઢાંકી હતી. જો કોઈ પુરુષ કે બહારનો માણસ આ રીતે અંદર આવી ગયો હોત તો એમની શું હાલત થાત!

શ્રદ્ધાએ ફટાફટ આયોડેક્સ ઘસ્યું, ગરમ પાણીનો શેક કર્યો અને ડૉક્ટરને ફોન કરીને બોલાવી લીધા. ડૉક્ટરે તપાસીને કહ્યું કે માત્ર મચકોડ છે, હાડકું બચી ગયું છે, બે દિવસ આરામ કરવો પડશે.

સાંજે કેતન આવ્યો ત્યારે સરલાબેન પલંગ પર સૂતા હતા અને શ્રદ્ધા એમની પાસે બેસીને પગ દબાવી રહી હતી. કેતનને ચિંતા થઈ, પણ ઘરમાં છવાયેલી શાંતિ જોઈને એને નવાઈ પણ લાગી.

રાત્રે શ્રદ્ધા જ્યારે રસોડામાં દૂધ ગરમ કરવા ગઈ, ત્યારે કેતન પોતાની માતા પાસે બેઠો.

"મમ્મી, પગમાં હવે કેવું છે? શ્રદ્ધા કહેતી હતી કે તમને બહુ વાગ્યું હતું."

સરલાબેને કેતનનો હાથ પકડ્યો. એમની આંખો ભીની હતી.

"કેતન, આજે જો શ્રદ્ધા ન હોત તો મારી શું હાલત થાત એ હું જ જાણું છું. પણ આજે મને એક બહુ મોટી વાત સમજાઈ ગઈ દીકરા."

"કઈ વાત મમ્મી?" કેતને પૂછ્યું.

સરલાબેને ઊંડો શ્વાસ લીધો, "આજે જ્યારે હું નીચે પડી હતી, ત્યારે શ્રદ્ધા સીધી અંદર નહોતી દોડી આવી. એણે બે વાર દરવાજો ખખડાવ્યો, મને પૂછ્યું અને પછી જ અંદર આવી. અને અંદર આવીને સૌથી પહેલા એણે મારી આબરૂ સાચવી. તે ઘડીએ મને સમજાયું કે દરવાજો ખખડાવવો એ કોઈ પારકાપણું નથી, પણ સામેવાળા માણસની ઈજ્જત સાચવવાની રીત છે."

સરલાબેને આગળ કહ્યું, "હું આખી જિંદગી એમ માનતી રહી કે આપણું ઘર હોય એટલે કોઈ મર્યાદા ન હોય. પણ હું ભૂલી ગઈ હતી કે દરેક માણસને, પછી એ વહુ હોય કે સાસુ, પોતાની એક અંગત જગ્યા જોઈતી હોય છે જ્યાં એ નિરાંતે રહી શકે. હું વહુના રૂમમાં જેમ ફાવે તેમ ઘૂસી જતી હતી, એ મારી ભૂલ હતી. હું એના દરવાજો બંધ કરવાને મારો અનાદર માનતી હતી, પણ હકીકતમાં તો હું પોતે એની મર્યાદાનો અનાદર કરતી હતી."

દરવાજા પાસે દૂધનો ગ્લાસ લઈને ઊભેલી શ્રદ્ધાએ આ શબ્દો સાંભળ્યા. એના હોઠ પર એક સાચું સ્મિત આવી ગયું.

બીજા દિવસે બપોરે શ્રદ્ધા પોતાના રૂમમાં બેસીને ઓફિસની ફાઇલ જોઈ રહી હતી. રૂમનો દરવાજો અડધો ખુલ્લો હતો.

અચાનક દરવાજાના લાકડા પર હળવા ટકોરા પડ્યા. 'ટક... ટક...'

શ્રદ્ધાએ ચમકીને જોયું.

સરલાબેન હાથમાં લાકડીના ટેકે ઊભા હતા. એમણે રૂમમાં પગ નહોતો મૂક્યો, એ દરવાજાની બહાર જ ઊભા હતા.

"શ્રદ્ધા બેટા, હું અંદર આવું? તારા માટે બદામવાળું દૂધ લાવી છું," સરલાબેને સ્મિત સાથે પૂછ્યું.

શ્રદ્ધા તરત ઊભી થઈ અને દોડીને સાસુમા પાસે ગઈ. એણે એમનો હાથ પકડીને પ્રેમથી રૂમની અંદર લીધા અને પલંગ પર બેસાડ્યા.

"મમ્મીજી, તમારે પૂછવાની જરૂર નથી, તમે ગમે ત્યારે આવી શકો છો," શ્રદ્ધા ગળગળી થઈ ગઈ.

સરલાબેને શ્રદ્ધાના માથે હાથ મૂક્યો અને વહાલથી કહ્યું, "ના બેટા, પૂછવું જરૂરી છે. દરવાજો ખખડાવવાથી સંબંધોમાં દીવાલો નથી ચણાતી, પણ સંબંધો વધુ મજબૂત બને છે. હવેથી આ ઘરમાં કોઈ પણ રૂમમાં જતાં પહેલા ટકોરા મારવાનો નિયમ રહેશે, મારા રૂમમાં પણ અને તારા રૂમમાં પણ."

તે દિવસે બેડરૂમનો દરવાજો ખુલ્લો હતો, પણ બંનેના મનમાં જે અદ્રશ્ય તાળાં લાગેલા હતા તે કાયમ માટે ખુલી ગયા હતા. ઘર હવે માત્ર ચાર દીવાલોનું મકાન નહોતું રહ્યું, પણ એકબીજાના આત્મસન્માનને સાચવતું સાચું ઘર બની ગયું હતું.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.