પત્નીની રસોઈની જાહેરમાં મજાક ઉડાવતા પતિને ભરેલા ડાઇનિંગ ટેબલ પર કેવો મોટો ઝટકો લાગ્યો...

"અરે કાકા, જરા સંભાળીને ખાજો હોં! મીરાના હાથની રોટલી એટલી કડક હોય છે કે કોઈના માથામાં મારો તો ઢબી જાય! અને આ પનીરનું શાક જોઈને તો લાગે છે કે મીરાએ આજે મસાલાની જગ્યાએ રંગોળીનો કલર નાખી દીધો છે. હું તો છેલ્લા સાત વર્ષથી આના પ્રયોગો સહન કરીને જીવતો બચ્યો છું એ જ મોટો ચમત્કાર છે!"

ડાઇનિંગ ટેબલની આસપાસ બેઠેલા દસેક સંબંધીઓમાં એક સામટો ખડખડાટ હાસ્યનો ફુવારો છૂટ્યો. કાકા હસતાં હસતાં પેટ પકડી રહ્યા હતા અને કાકી પણ તાળી પાડીને અજયની 'હાજરજવાબી'ના વખાણ કરી રહ્યાં હતાં.

ટેબલના છેડે ગરમ રોટલીની છાબડી પકડીને ઊભેલી મીરાના હાથ ધ્રૂજી રહ્યા હતા. ગરમ વાસણથી તેની આંગળીઓ જેટલી દાઝી નહોતી, તેના કરતાં હજાર ગણી વધુ તે અંદરથી બળી રહી હતી. તેનું મોઢું ક્ષોભ અને શરમથી લાલ થઈ ગયું હતું. તેણે ચૂપચાપ નીચું જોઈને રોટલી પીરસી દીધી અને રસોડાના અંધારા ખૂણામાં જઈને સાડીના છેડાથી આંસુ લૂછી નાખ્યા.

આ કોઈ પહેલી વાર નહોતું બન્યું. અજય માટે આ રોજિંદી વાત હતી.

જ્યારે પણ ઘરમાં કોઈ મહેમાન આવે, સંબંધીઓ ભેગા થાય કે કોઈ પારિવારિક પ્રસંગ હોય, અજયને મહેફિલનો હીરો બનવાનો ચસકો ચડતો હતો. અને એ હીરો બનવા માટે તે હંમેશાં મીરાની રસોઈ, તેના કપડાં કે તેની નાની-મોટી ભૂલોને જોક બનાવીને ચાર માણસો વચ્ચે પીરસતો હતો. લોકો હસતા, અજય ખુશ થતો, અને મીરા અંદર ને અંદર કણસતી રહેતી.

રાત્રે જ્યારે બધા મહેમાનો વિદાય થયા, ત્યારે મીરા વાસણ સાફ કરી રહી હતી. અજય સોફા પર લંબાવીને મોબાઈલમાં રીલ્સ જોઈ રહ્યો હતો.

મીરા હાથ લૂછતાં લૂછતાં તેની સામે આવીને ઊભી રહી.

"અજય, મારે તમારી સાથે વાત કરવી છે," મીરાનો અવાજ ધીમો પણ ભારે હતો.

અજયે ફોનમાંથી નજર હટાવ્યા વગર જ પૂછ્યું, "હા, બોલ ને. શું થયું?"

"તમને બધાની સામે મારી રસોઈની મજાક ઉડાવવામાં આટલો બધો આનંદ કેમ આવે છે?" મીરાની આંખોમાં ભીનાશ હતી. "હું સવારે સાત વાગ્યાથી ઊભી પગે રસોડામાં હતી. કાકાને ડાયાબિટીસ છે એટલે એમના માટે અલગ શાક બનાવ્યું, બાળકો માટે અલગ નાસ્તો કર્યો, તમારા માટે તમારી પસંદનું પનીર બનાવ્યું. અને તમે ચાર માણસો વચ્ચે મને હાસ્યાસ્પદ બનાવી દીધી?"

અજયે કંટાળીને ફોન બાજુ પર મૂક્યો. "ઓહ હો મીરા! તું પણ સાવ જૂનવાણી રહી ગઈ. એ તો ખાલી એક મજાક હતી. બધા હસતા હતા, વાતાવરણ હળવું બન્યું. તારી પાસે જરાય સેન્સ ઓફ હ્યુમર નથી? તું દરેક વાતને દિલ પર કેમ લઈ લે છે? જરાક હસતાં શીખ."

"જે વાતથી માત્ર તમે અને તમારા સગાં હસો અને મારું કાળજું કપાઈ જાય, એ મજાક નથી હોતી અજય, એ ખુલ્લેઆમ કરેલું અપમાન હોય છે," મીરાએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું. "તમારા આ 'હળવાશ'ના ચક્કરમાં હવે આખા ખાનદાનના લોકો મારી મજાક ઉડાવવા લાગ્યા છે. ગયા અઠવાડિયે તમારી ભાભીએ મને પૂછ્યું કે 'કેમ મીરા, આજે અજય દવાખાને નથી પહોંચ્યો ને?' તમને અંદાજ પણ છે કે કોઈ સ્ત્રી માટે પોતાના જ ઘરમાં આવી રીતે હળવા બની જવું કેટલું દર્દનાક હોય છે?"

"તું વાતનું વતેસર બનાવી રહી છે," અજયે મોં મચકોડ્યું. "હવે જો તારે આટલી નાની વાતમાં ડ્રામા કરવો હોય તો હું સૂઈ જાઉં છું. મારી પાસે તારી આ રોજની ફરિયાદો સાંભળવાનો સમય નથી."

અજય પડખું ફરીને સૂઈ ગયો. મીરા અંધારા ઓરડામાં પંખાના અવાજ સામે તાકી રહી. તેને સમજાયું કે જે માણસને સામેવાળાની પીડા માત્ર 'ઓવર રિએક્શન' લાગતી હોય, તેને શબ્દોથી સમજાવવો અશક્ય હતો. તેને હવે એ જ ભાષામાં જવાબ આપવો જરૂરી હતો જે ભાષા એ પોતે બોલતો હતો.

તક બહુ જલ્દી આવી ગઈ.

આવતા રવિવારે અજયના ઑફિસના સિનિયર સાહેબ અને તેના બે નજીકના મિત્રો સપરિવાર ઘરે જમવા આવવાના હતા. અજય આ મીટિંગને લઈને બહુ ઉત્સાહિત હતો કારણ કે આ વખતે તેનું પ્રમોશન અટક્યું હતું અને તે બોસને ખુશ કરવા માગતો હતો.

"મીરા, ખાવાનું એકદમ ફર્સ્ટ ક્લાસ બનવું જોઈએ હોં!" અજયે સવારે જ સૂચના આપી દીધી હતી. "બોસ બહુ શોખીન માણસ છે. કોઈ કમી ન રહેવી જોઈએ."

મીરાએ આખો દિવસ એક પણ ફરિયાદ વગર મહેનત કરી. તેણે દાળ-બાટી, ચુરમું, ગટ્ટાનું શાક અને ત્રણ પ્રકારની ચટણીઓ બનાવી. આખા ઘરમાં ઘી અને મસાલાની મનમોહક સુગંધ પ્રસરી ગઈ હતી.

સાંજે મહેમાનો આવ્યા. વાતોનો દોર ચાલ્યો અને પછી બધા ડાઇનિંગ ટેબલ પર ગોઠવાયા.

બોસે પહેલો કોળિયો મોઢામાં મૂકતાં જ આંખો બંધ કરી લીધી. "વાહ અજય! આ દાળ-બાટી તો અદ્ભુત બની છે. ભાભીના હાથમાં તો સાચે જ અન્નપૂર્ણાનો વાસ છે. આવો સ્વાદ મેં કોઈ મોટી રેસ્ટોરન્ટમાં પણ નથી ચાખ્યો!"

અજયના ચહેરા પર તરત જ એ જૂની વિકૃત આદત સળવળી ઊઠી. ટેબલ પર બધાનું ધ્યાન પોતાની તરફ ખેંચવા માટે તેણે હસીને કહ્યું, "અરે સાહેબ, તમે પણ શું વખાણ કરો છો! આ તો આજે ભૂલથી સારો બની ગયો. બાકી રોજ તો મીરા એવી દાળ બનાવે છે કે માણસ ભૂખ્યો સૂઈ જાય પણ એને અડી ન શકે! આ તો તમારા નસીબ સારા કે આજે રસોઈ ખાવા જેવી બની ગઈ, બાકી અમારે તો રોજ ભગવાનનું નામ લઈને જ થાળી સામે બેસવું પડે છે!"

સાહેબ અને બાકીના મહેમાનો ક્ષણભર માટે ક્ષોભમાં મુકાઈ ગયા. ટેબલ પર એક અજુગતી શાંતિ છવાઈ ગઈ. અજય એકલો જ ખડખડાટ હસતો રહ્યો.

હંમેશાંની જેમ મીરા આ વખતે રસોડામાં ભાગી ન ગઈ. તેણે કોઈ આંસુ ન લૂછ્યા. તેના ચહેરા પર એક અતિશય શાંત અને સૌમ્ય સ્મિત આવી ગયું.

તેણે હાથમાં પકડેલી કટોરી ટેબલ પર મૂકી અને અજયની બરાબર સામેની ખુરશી ખેંચીને આરામથી બેસી ગઈ.

"અજયની વાત સાચી છે સાહેબ," મીરાએ એકદમ મધુર અવાજે કહ્યું, જાણે કોઈ રસપ્રદ વાર્તા સંભળાવતી હોય. "અને અજય પોતે પણ કેટલા ટેલેન્ટેડ છે એ તો તમને ખબર જ હશે! ઑફિસમાં છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી એમનું પ્રમોશન નથી થયું કારણ કે સાહેબ સામે એમનું મોઢું જ નથી ખૂલતું. અને ગયા મહિને શેરબજારમાં એમણે પોતાની દોઢ લાખની બચત ડુબાડી દીધી એ તો એમની ખરી બહાદુરી છે! ઘરમાં એક બલ્બ પણ બદલવો હોય તો પડોશીને બોલાવવા પડે છે. હું તો સાત વર્ષથી આવા બહાદુર પતિને સાચવીને ઘર ચલાવું છું એ જ મારો મોટો ચમત્કાર છે, ખરું ને સાહેબ?"

ટેબલ પર જાણે વીજળી પડી હોય એવો સન્નાટો છવાઈ ગયો.

અજયના હાથમાંથી ચમચી છટકીને થાળીમાં પડી. તેના ચહેરાનો રંગ ક્ષણાર્ધમાં ઊડી ગયો. બોસ અને સહકર્મચારીઓની સામે તેના કાન લાલચોળ થઈ ગયા. તેના કપાળ પર ઠંડો પરસેવો વળી ગયો.

"મીરા!" અજયનો અવાજ ધ્રૂજી ઊઠ્યો. "આ... આ શું બકવાસ કરી રહી છે તું? મહેમાનો સામે આવી વાતો કરાય?"

મીરાએ આંખો પટપટાવીને સાવ નિર્દોષ ચહેરે હસીને કહ્યું, "અરે અજય, તું આટલો લાલ-પીળો કેમ થઈ ગયો? આ તો ખાલી મજાક છે! તું જ તો હંમેશાં કહે છે ને કે આવી હળવી મજાકથી વાતાવરણ ખુશનુમા બને છે? બધાની સામે તારી નબળાઈઓની વાત કરવામાં તારું શું લૂંટાઈ ગયું? જરાક હસતાં શીખ, તારી સેન્સ ઓફ હ્યુમર ક્યાં ગઈ?"

બોસે પરિસ્થિતિ પારખી લીધી. તેમણે ગળામાંથી અવાજ સાફ કરીને વાત સંભાળી, "ભાભી, ખાવાનું સાચે જ લાજવાબ છે."

બાકીનું ભોજન અત્યંત ઔપચારિક શાંતિ વચ્ચે પૂરું થયું. મહેમાનો જલ્દીથી રવાના થઈ ગયા કારણ કે વાતાવરણમાં છવાયેલી ભારેખમ શરમ હવે સહન થાય તેવી નહોતી.

દરવાજો બંધ થતાં જ અજય તોફાનની જેમ મીરા તરફ ધસી આવ્યો.

"તારી હિંમત કેવી રીતે થઈ મારા બોસ સામે મારી ઈજ્જતનો કચરો કરવાની?" અજય રાડ પાડી ઊઠ્યો. "તેં મારી ઑફિસની, મારા પૈસાની અને મારી આબરૂની આખા સ્ટાફ સામે ધજાગિયા ઉડાવી દીધી! મને કેટલી શરમ આવી તને અંદાજ છે?"

મીરા એક ડગલું પણ પાછળ ન હટી. તેણે અજયની આંખોમાં આંખ પરોવીને અત્યંત શાંતિથી કહ્યું.

"અજય, જે શરમ તમને આજે આ પંદર મિનિટમાં આવી ને, એ જ શરમ અને અપમાનનો ઘૂંટડો હું છેલ્લા સાત વર્ષથી તમારા દરેક સંબંધી સામે પીતી આવી છું. જ્યારે તમારી નબળાઈ ચાર માણસો વચ્ચે આવી ત્યારે તમને તમારો પુરુષાર્થ ઘવાતો લાગ્યો. પણ જે સ્ત્રી સવારથી સાંજ સુધી પોતાના હાથ બાળીને તમારા આખા પરિવાર માટે પ્રેમથી અન્ન રાંધે છે, એ અન્નની અને એ સ્ત્રીના આત્મસન્માનની મજાક ઉડાવતી વખતે તમને ક્યારેય શરમ નહોતી આવી?"

અજયના શબ્દો ગળામાં જ અટકી ગયા. તે મીરા સામે જોઈ રહ્યો. મીરાના ચહેરા પર કોઈ ક્રોધ નહોતો, માત્ર એક સત્યનો આકરો તડકો હતો.

"તમે જેને 'નિર્દોષ મજાક' કહેતા હતા, એ હકીકતમાં તમારો અહંકાર સંતોષવા માટે મારી પીઠ પાછળ ભોંકાયેલો ખંજર હતો," મીરાએ ધીમેથી કહ્યું. "જો સંબંધમાં પરસ્પર માન ન હોય, તો એ મજાક પણ ઝેર બની જાય છે. આજે મેં તમને એ જ અરીસો બતાવ્યો છે જેમાં તમે મને રોજ જોતા હતા."

અજય સોફા પર ફસડાઈ પડ્યો. તેણે પોતાના બંને હાથ માથા પર મૂકી દીધા.

તેને પહેલીવાર અહેસાસ થયો કે પોતે જેને 'હળવાશ' માનતો હતો, તે તેની પત્નીના આત્માને રોજ કેટલી ઊંડી ઈજા પહોંચાડતી હતી. બીજાને હસાવવા માટે પોતાના જ જીવનસાથીને નિશાન બનાવવો એ કેટલી નીચ કક્ષાની હરકત હતી, તે આજે તેને પોતાના અપમાનમાંથી સમજાઈ ગયું હતું.

થોડી વાર પછી અજય ઊભો થયો. તે ધીમા પગલે રસોડામાં ગયો, જ્યાં મીરા વાસણો ગોઠવી રહી હતી.

અજયે ધીમેથી મીરાનો હાથ પકડ્યો. આ વખતે તેના સ્પર્શમાં કોઈ અહંકાર નહોતો.

"મીરા," અજયનો અવાજ ગળગળો થઈ ગયો. "મને માફ કરી દે. હું એટલો અંધ થઈ ગયો હતો કે મને તારી પીડા ક્યારેય દેખાઈ જ નહીં. આજે મને સમજાયું કે શબ્દોના ઘા તલવાર કરતાં પણ વધુ ઊંડા હોય છે. હું વચન આપું છું, આજ પછી ક્યારેય કોઈની પણ સામે તારા માન-સન્માન સાથે રમત નહીં રમાય."

મીરાએ અજય સામે જોયું. અજયની આંખોમાં સાચો પસ્તાવો હતો. મીરાના ચહેરા પરથી વર્ષોનો ભાર હળવો થઈ ગયો.

તે રાત્રે ઘરમાં કોઈ જોક્સ નહોતા બોલાયા, પણ બે હૃદય વચ્ચેનું સાચું સન્માન ફરીથી જીવંત થઈ ઊઠ્યું હતું.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.