પિતાએ નિવૃત્તિના પૂરા બાવીસ લાખ નાના દીકરાને ધંધા માટે આપી દીધા, પણ ઓપરેશન વખતે...

ડોક્ટરના કેબિનમાંથી બહાર નીકળીને હરિશભાઈ હોસ્પિટલની લોબીના બાંકડા પર બેસી ગયા. એમના હાથમાં એન્જિયોગ્રાફીનો રિપોર્ટ હતો અને બાજુમાં બેઠેલા પ્રભાબેનનો ચહેરો ચિંતાથી સાવ ઊતરી ગયો હતો.

ડોક્ટરે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહી દીધું હતું કે હૃદયની બે નળીઓમાં બ્લોકેજ છે. બે દિવસમાં સ્ટેન્ટ મૂકવાનું ઓપરેશન કરાવવું પડશે અને એનો ખર્ચો લગભગ ત્રણ લાખ રૂપિયા જેટલો થશે.

"તમે ચિંતા ન કરો," પ્રભાબેને હરિશભાઈનો હાથ પકડીને ધીરજ બંધાવી. "દર્શનને ફોન કરો, એ હમણાં જ બેંકમાંથી પૈસાની વ્યવસ્થા કરીને આવી જશે."

હરિશભાઈને પણ પૂરો વિશ્વાસ હતો. બે વર્ષ પહેલાં જ્યારે તે નોકરીમાંથી નિવૃત્ત થયા, ત્યારે એમને પીએફ અને ગ્રેચ્યુઈટીના પૂરા બાવીસ લાખ રૂપિયા મળ્યા હતા. એ સમયે નાના દીકરા દર્શને પોતાનો કાપડનો નવો શોરૂમ શરૂ કરવાની ઈચ્છા બતાવી હતી.

હરિશભાઈએ એક ક્ષણનો પણ વિચાર કર્યા વિના પોતાની આખી જિંદગીની કમાણી દર્શનના હાથમાં મૂકી દીધી હતી. ત્યારે દર્શને પિતાના પગ પકડીને કહ્યું હતું કે, "પપ્પા, હવે તમારે ક્યારેય કોઈની સામે હાથ લંબાવવો નહીં પડે. હું છું ને."

હરિશભાઈએ ધ્રૂજતી આંગળીએ દર્શનનો નંબર લગાવ્યો. પહેલી બે વાર રિંગ વાગી પણ કોઈએ ફોન ન ઉપાડ્યો. ત્રીજી વારે દર્શને ફોન ઉપાડ્યો.

"હા પપ્પા, બોલો, હું મીટિંગમાં છું," દર્શનનો અવાજ થોડો ઉતાવળિયો હતો.

"બેટા, ડોક્ટરે રિપોર્ટ જોઈને બે દિવસમાં ઓપરેશન કરવાનું કીધું છે. તાત્કાલિક ત્રણ લાખ રૂપિયાની જરૂર છે, તું હોસ્પિટલે આવી જા ને," હરિશભાઈએ આશા સાથે કહ્યું.

સામેથી બે-ત્રણ સેકન્ડ સુધી કોઈ અવાજ ન આવ્યો. પછી દર્શને કંટાળેલા અવાજે કહ્યું, "ત્રણ લાખ? પપ્પા, તમને લાગે છે મારી પાસે અત્યારે ત્રણ લાખ રોકડા પડ્યા હશે? ધંધામાં બધા પૈસા માર્કેટમાં ફસાયેલા છે. મારા પોતાના ખર્ચા માંડ નીકળે છે."

હરિશભાઈ સ્તબ્ધ થઈ ગયા. "પણ બેટા, મારી પાસે તો હવે..."

"તમે મનીષ ભાઈને ફોન કરો ને!" દર્શને વાત કાપતા કહ્યું. "એની તો પગારની પાકી નોકરી છે, દર મહિને પૈસા આવે છે. મારી પાસે અત્યારે કોઈ વ્યવસ્થા નથી, હું સાંજે વાત કરું."

ફોન કપાઈ ગયો. હરિશભાઈ કાને ફોન રાખીને એમ જ બેસી રહ્યા. બાજુમાં બેઠેલા પ્રભાબેન બધું સમજી ગયા હતા. એમની આંખોમાંથી આંસુ વહેવા લાગ્યા.

હરિશભાઈનું ગળું સુકાઈ ગયું હતું. જે દીકરાને એમણે બાવીસ લાખ રૂપિયા એક કાગળ પર સહી લીધા વગર આપી દીધા હતા, એ જ દીકરાએ અણીના સમયે મનીષનું નામ આપીને હાથ ઊંચા કરી દીધા હતા.

અને મનીષને ફોન કયા મોઢે કરવો?

બે વર્ષ પહેલાં જ્યારે મનીષે પિતાને સમજાવવાની કોશિશ કરી હતી કે, "પપ્પા, દર્શનને ધંધા માટે દસ-બાર લાખ આપો, બાકીના દસ લાખ તમારા અને મમ્મીના ઘડપણની બીમારી માટે બેંકમાં મૂકી રાખો," ત્યારે હરિશભાઈ મનીષ પર ખૂબ ગુસ્સે થયા હતા.

"તને તારા નાના ભાઈની પ્રગતિ નથી દેખાતી! મારી મહેનતના પૈસા છે, હું દર્શનને આપું કે દાનમાં આપું, તું વચ્ચે સલાહ આપનાર કોણ?" એમ કહીને એમણે મનીષનું મોઢું બંધ કરી દીધું હતું.

એ દિવસ પછી મનીષ પોતાની પત્ની અંજલિ અને બે બાળકો સાથે ભાડાના મકાનમાં અલગ રહેવા જતો રહ્યો હતો. એણે ક્યારેય પિતા પાસે એક રૂપિયાની અપેક્ષા રાખી નહોતી.

"હું મનીષને ફોન નથી કરવાનો, પ્રભા," હરિશભાઈએ ભારે અવાજે કહ્યું. "ચાલ ઘરે જઈએ, દવાઓથી ચાલશે."

"તમારું મગજ ઠેકાણે છે?" પ્રભાબેને રડતા રડતા કહ્યું. "ડોક્ટરે કીધું છે કે બે દિવસમાં ઓપરેશન નહીં થાય તો જીવનું જોખમ છે."

હરિશભાઈની જાણ બહાર પ્રભાબેને જ મનીષ અને દીકરી સેજલને ફોન કરી દીધો.

સાંજે સાત વાગ્યા સુધીમાં મનીષ, અંજલિ અને બીજા શહેરથી બસ પકડીને સેજલ પણ ઘરે આવી પહોંચ્યા. ઘરમાં એક અજીબ પ્રકારની ગંભીરતા અને ખામોશી હતી. હરિશભાઈ પલંગ પર સૂતા હતા અને કોઈની સાથે નજર મિલાવી શકતા નહોતા.

સેજલે ગુસ્સાથી દર્શનને ફોન લગાવ્યો, પણ દર્શનનો ફોન સ્વીચ ઓફ આવતો હતો.

થોડી વાર પછી રસોડામાં ચા બનાવતા સમયે અંજલિએ ધીમા અવાજે મનીષને કહ્યું, "મનીષ, હું તારા બાપુજીની વિરુદ્ધ નથી, પણ જરા વિચાર તો ખરો. આપણા બંને બાળકોની સ્કૂલની ફી અને ઘરના ભાડામાંથી માંડ બે લાખ રૂપિયા બચાવ્યા છે. જ્યારે બાવીસ લાખ આપવાના હતા ત્યારે બાપુજીએ આપણને પૂછ્યું પણ નહીં, અને આજે જ્યારે મુશ્કેલી આવી ત્યારે દર્શનભાઈએ ફોન જ બંધ કરી દીધો!"

મનીષે કોઈ ઉતાવળિયો જવાબ ન આપ્યો. રસોડાના દરવાજાની બહાર ઊભેલા હરિશભાઈના કાને અંજલિના આ શબ્દો પડ્યા. એક ક્ષણ માટે એમનું હૃદય ભરાઈ આવ્યું, પણ એમને અંજલિ પર જરાય ગુસ્સો ન આવ્યો. એ જાણતા હતા કે વહુ સો ટકા સાચું કહી રહી છે.

હરિશભાઈ ધીમેથી અંદર આવ્યા અને બોલ્યા, "વહુ, તારી વાત બિલકુલ સાચી છે. મારી ભૂલની સજા હું તમને લોકોને નહીં આપું. મનીષ, તું તારી બચત ન તોડીશ બેટા."

મનીષે પિતાના ખભે હાથ મૂક્યો અને પછી અંજલિ સામે જોયું.

"અંજલિ, તું જે કહે છે એમાં જરાય ખોટું નથી," મનીષે શાંતિથી કહ્યું. "બાપુજીએ જે કર્યું એનો દુખાવો મને પણ છે. પણ આજે વાત પૈસાની નહીં, એમના જીવની છે. આ એ જ પિતા છે જેમણે તૂટેલા ચપ્પલ પહેરીને આપણને ભણાવ્યા હતા. હું પૈસાનો હિસાબ રાખીને એમને એમ જ મરવા નહીં દઈ શકું."

અંજલિની આંખો ભરાઈ આવી. મનીષે એની લાગણી સમજીને વાત કરી હતી, એના પર હુકમ નહોતો ચલાવ્યો. અંજલિએ ચૂપચાપ પોતાના પર્સમાંથી બેંકની પાસબુક કાઢીને ટેબલ પર મૂકી.

"તમે કાલે સવારે પૈસા ઉપાડી લેજો," અંજલિએ ધીમેથી કહ્યું. "અને સેજલબેન કહેતા હતા કે એક લાખની વ્યવસ્થા એ પણ કરી આપશે."

હરિશભાઈ ફાટી આંખે પોતાની વહુ અને દીકરા સામે જોઈ રહ્યા. એમની આંખમાંથી પસ્તાવાના ગરમ આંસુ ગાલ પર લસરી પડ્યા.

બીજા દિવસે સવારે મનીષ અને સેજલે મળીને ત્રણ લાખ રૂપિયા હોસ્પિટલમાં જમા કરાવ્યા. બપોર સુધીમાં હરિશભાઈનું ઓપરેશન સફળતાપૂર્વક પૂરું થઈ ગયું.

ઓપરેશનના ત્રીજા દિવસે, જ્યારે હરિશભાઈને વોર્ડમાં શિફ્ટ કરવામાં આવ્યા, ત્યારે બપોરે દર્શન હાથમાં ફળોની ટોપલી લઈને હોસ્પિટલમાં આવ્યો. તેના ચહેરા પર જરાય અફસોસ નહોતો, ઉલટાનું તે એવી રીતે વર્તતો હતો જાણે કંઈ બન્યું જ ન હોય.

"કેમ છો પપ્પા? હવે સારું છે ને?" દર્શને પૂછ્યું. "સોરી, હું બહારગામ હતો અને ફોનની બેટરી ઉતરી ગઈ હતી એટલે વાત ન થઈ શકી."

સેજલે કંઈક કહેવા માટે મોઢું ખોલ્યું, પણ હરિશભાઈએ હાથના ઈશારાથી તેને રોકી દીધી.

હરિશભાઈએ શાંત નજરે દર્શન સામે જોયું. આજે એ આંખોમાં પહેલાં જેવો મોહ નહોતો, ફક્ત એક કડવું સત્ય હતું.

"દર્શન, મેં તને મારી આખી જિંદગીની કમાણી આપી ત્યારે એક પણ સવાલ નહોતો પૂછ્યો," હરિશભાઈનો અવાજ ધીમો પણ મક્કમ હતો. "મારે એ બાવીસ લાખમાંથી એક રૂપિયો પણ પાછો નથી જોઈતો. બસ, આ ફળો લઈને પાછો જા. મને હવે સમજાઈ ગયું છે કે મેં મૂડી ખોટી જગ્યાએ લગાવી હતી, પણ ભગવાને મને બીજા બે બાળકો એવા આપ્યા છે જેમણે હિસાબ કર્યા વગર મારો જીવ બચાવ્યો."

દર્શન કંઈ બોલી શક્યો નહીં. હોસ્પિટલના એ નાનકડા રૂમમાં મનીષ, અંજલિ અને સેજલની સામે તેનું માથું શરમથી ઝૂકી ગયું. બે મિનિટ ઊભા રહીને તે ચૂપચાપ બહાર નીકળી ગયો.

એક અઠવાડિયા પછી હરિશભાઈ ઘરે પાછા આવ્યા. તબિયત સારી થતા જ એમણે મનીષ અને સેજલને બોલાવ્યા અને પોતાના નાના મકાનના ઉપરના માળે ભાડુઆત રાખવાનો નિર્ણય જણાવ્યો.

"દર મહિને જે ભાડું આવશે અને મારું જે થોડું પેન્શન છે, એમાંથી હું ધીમે ધીમે તમારા બંનેના પૈસા પાછા વાળી દઈશ," હરિશભાઈએ કહ્યું.

મનીષે હસીને ના પાડી, પણ હરિશભાઈ માન્યા નહીં. એમની ખુદ્દારી હજી જીવતી હતી. તે દિવસે હરિશભાઈને સમજાયું કે ઘડપણમાં પૈસા કરતાં પણ વધુ જરૂરી એ ઓળખવું હોય છે કે મુશ્કેલીના સમયે ખરેખર કોણ ઊભું રહેશે.


જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.