પિતાના નિધન પછી મોટા ભાઈએ સોનું-ચાંદી માંગ્યું, પણ નાના ભાઈએ જૂના પત્રો માંગ્યા તો...

"આ સોનાની વીંટી અને બાપુજીની ઘડિયાળ હું રાખું છું, મનોજ. એમની પાસે જે કંઈ કીમતી વસ્તુઓ હતી એમાં આ જ મુખ્ય છે. બાકીના ચાંદીના વાસણોનું વજન કરાવીને આપણે અડધા અડધા વહેંચી લઈશું."

નિલેશે મખમલના બોક્સમાંથી સોનાની વીંટી કાઢીને પોતાની આંગળીમાં પહેરી જોઈ, અને પછી વિન્ટેજ ઘડિયાળ ખિસ્સામાં મૂકી.

મનોજ બાપુજીના જૂના લાકડાના પલંગની ધાર પર શાંતિથી બેઠો હતો. એની નજર કબાટના ખૂણે પડેલા એક ધૂળવાળા લાકડાના બોક્સ પર ટકેલી હતી.

"ભલે મોટાભાઈ," મનોજે ધીમેથી કહ્યું, "તમે ઘડિયાળ અને વીંટી રાખો. ચાંદીના વાસણો પણ તમે જ લઈ જજો. મને બસ બાપુજીના આ જૂના પત્રોનું બોક્સ જોઈએ છે."

નિલેશના હાથ થંભી ગયા. એણે મનોજ સામે અવિશ્વાસથી જોયું અને પછી હસી પડ્યો. "આ રદ્દી કાગળિયાં? મનોજ, તું હજુ એવો જ ભોળો રહ્યો! આ પીળા પડી ગયેલા કાગળોના ઢગલામાંથી તને શું મળશે? પસ્તીવાળો બે રૂપિયા પણ નહીં આપે!"

"મારા માટે આ પસ્તી નથી, મોટાભાઈ. આમાં બાપુજીના હાથના અક્ષરો છે."

બાજુમાં ઊભેલી નિલેશની પત્ની કામિની ચાંદીના વાસણો થેલીમાં મૂકી રહી હતી. એણે તરત જ નિલેશને ઈશારો કરીને ધીમેથી કહ્યું, "મનોજભાઈ કોઈ ચાલ તો નથી રમતા ને? જોઈ લો તો ખરા, ક્યાંક એ બોક્સમાં કોઈ જૂની ફિક્સ ડિપોઝિટ કે જમીનના કાગળિયાં તો નથી ને!"

નિલેશના મનમાં તરત શંકા જાગી. એણે આગળ વધીને મનોજના હાથમાંથી એ લાકડાનું બોક્સ ઝૂંટવી લીધું અને પલંગ પર ઊંધું વાળી દીધું.

જૂના પોસ્ટકાર્ડ, આંતરદેશી પત્રો અને લાલ દોરીથી બાંધેલા કેટલાક કવર પલંગ પર વિખેરાઈ ગયા. નિલેશે ઉતાવળમાં બધા જ કાગળો ફેંદી નાખ્યા, એક એક કવર તપાસી જોયું.

મનોજ ચૂપચાપ ઊભો રહીને પોતાના પિતાની આ યાદોને આવી રીતે રગદોળાતા જોઈ રહ્યો. એની આંખમાં થોડી ભીનાશ આવી ગઈ, પણ એ એક શબ્દ પણ ન બોલ્યો.

જ્યારે નિલેશને ખાતરી થઈ ગઈ કે અંદર કોઈ પૈસા, સોનું કે મિલકતના કાગળો નથી, ત્યારે એણે હસીને બોક્સ બાજુ પર હડસેલ્યું. "કંઈ નથી, ખાલી જૂના પત્રો જ છે! લે, લઈ જા તારી આ અણમોલ દોલત!"

મનોજે એક એક પત્ર પ્રેમથી ઉપાડીને ફરીથી બોક્સમાં ગોઠવ્યો, લાલ દોરી બાંધી અને બોક્સ છાતીએ લગાવીને પોતાના ઘરે લઈ ગયો.

નિલેશ મોટો ભાઈ હતો. એનો બિઝનેસ સારો ચાલતો હતો અને એ અલગ મોટા બંગલામાં રહેતો હતો. મનોજ નાનો હતો અને એક સામાન્ય નોકરી કરતો હતો, પણ બાપુજીની છેલ્લી બીમારીમાં રાત-દિવસ એમની સેવા મનોજે જ કરી હતી. એક મહિના પહેલાં બાપુજીનું નિધન થયું, અને આજે નિલેશ વસ્તુઓના ભાગલા પાડવા આવ્યો હતો.

એ રાત્રે મનોજ પોતાના રૂમમાં શાંતિથી બેઠો. એણે બાપુજીનું બોક્સ ખોલ્યું.

એમાં ઘણા વર્ષો પહેલાં બાપુજીએ મનોજની માતાને લખેલા પત્રો હતા, મનોજની કોલેજના દિવસોના પોસ્ટકાર્ડ હતા, અને નીચેના ભાગમાં એક અલગ, મોટું ખાકી કવર હતું.

મનોજે એ કવર બહાર કાઢ્યું. એના પર બાપુજીના અક્ષરે લખ્યું હતું: 'સમય આવે ત્યારે નિલેશ અને મનોજ માટે'.

મનોજનું હૃદય ધબકવા લાગ્યું. એણે કવર ખોલ્યું. એમાં બે અલગ અલગ પત્રો હતા.

પહેલો પત્ર આજથી પંદર વર્ષ જૂનો હતો, અને એના પર નિલેશના જ અક્ષર હતા! મનોજે એ પત્ર વાંચવાનું શરૂ કર્યું.

એમાં નિલેશે લખ્યું હતું: 'બાપુજી, આજે મારો ધંધો પૂરો થઈ ગયો હોત અને મારે જેલમાં જવું પડત, પણ તમે તમારી આખી જિંદગીની બચત અને ગામની જમીન વેચીને મારા પાંચ લાખનું દેવું ભરી દીધું. આજે તમે મારી લાજ રાખી લીધી. હું આખી જિંદગી તમારો આ ઉપકાર નહીં ભૂલું.'

મનોજ સ્તબ્ધ થઈ ગયો. એને આજ સુધી ખબર જ નહોતી કે બાપુજીએ ગામની જમીન નિલેશના દેવા માટે વેચી હતી! બાપુજીએ ત્યારે એમ જ કહ્યું હતું કે જમીન સંભાળનાર કોઈ નથી એટલે વેચી દીધી.

હવે મનોજે બીજો પત્ર ઉઠાવ્યો. એ પત્ર બે વર્ષ પહેલાં બાપુજીએ પોતે લખ્યો હતો, પણ ક્યારેય મોકલ્યો નહોતો.

એમાં લખ્યું હતું: 'આજે નિલેશને ઘરે આવ્યાને છ મહિના થઈ ગયા. એને લાગે છે કે એ પોતાની મહેનતે આગળ વધ્યો છે, અને કદાચ એ સાચું પણ છે. પણ એ ભૂલી ગયો છે કે જ્યારે એ સાવ પડી ભાંગ્યો હતો ત્યારે મેં એનો હાથ પકડ્યો હતો. મેં મનોજને ક્યારેય આ વાત નથી કરી, કારણ કે મનોજ હજુ ભણતો હતો અને હું નહોતો ઈચ્છતો કે બંને ભાઈઓ વચ્ચે પૈસાના લીધે કોઈ અંતર આવે. બસ, ક્યારેક નિલેશ સમય કાઢીને બેસવા આવે તો ગમે.'

પત્ર પૂરો થતાં જ મનોજની આંખોમાંથી આંસુ વહી નીકળ્યા. એને સમજાયું કે બાપુજીએ મરતા સુધી મોટા દીકરાની આબરૂ બચાવી રાખી, અને એ જ મોટો દીકરો આજે એમની ઘડિયાળ અને વીંટી માટે હિસાબ કરી રહ્યો હતો.

ત્રણ દિવસ પછી, નિલેશે મનોજને બાપુજીના જૂના ઘરે બોલાવ્યો. ઘર વેચવા માટે દલાલ સાથે વાત કરવાની હતી.

નિલેશે ટેબલ પર એક કાગળ મૂકીને કહ્યું, "જો મનોજ, આ ઘરના લગભગ પચાસ લાખ આવશે. પચીસ તારા અને પચીસ મારા. અને હા, બાપુજીના અંતિમ સંસ્કાર અને બારમાનો જે ખર્ચો થયો, એમાંથી અડધો તારે મને આપવો પડશે."

મનોજ કશું બોલ્યા વગર નિલેશ સામે જોઈ રહ્યો. પછી એણે પોતાની બેગમાંથી પેલા બંને જૂના પત્રો કાઢ્યા અને નિલેશની સામે ટેબલ પર મૂક્યા.

"મોટાભાઈ, ઘર અને અંતિમ સંસ્કારનો હિસાબ પછી કરીએ. પહેલાં આ તમારા જ હાથના લખેલા પત્રો એક વાર વાંચી લો."

નિલેશે કપાળ પર કરચલી પાડીને પહેલો પત્ર હાથમાં લીધો. જેવું એણે પોતાનું પંદર વર્ષ જૂનું લખાણ વાંચ્યું, એના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા. એના ચહેરાનો રંગ ઊડી ગયો.

પછી મનોજે બાપુજીનો બે વર્ષ જૂનો પત્ર એની સામે મૂક્યો. નિલેશે એ વાંચ્યો. એક એક શબ્દ જાણે એના દિલ પર હથોડાની જેમ વાગતો હતો.

હોલમાં સન્નાટો છવાઈ ગયો. નિલેશ ખુરશી પર ફસડાઈ પડ્યો. એની આંખો ભરાઈ આવી.

"મોટાભાઈ," મનોજે એકદમ શાંત અને ભારે અવાજે કહ્યું, "મેં એ દિવસે આ પત્રો એટલે નહોતા માંગ્યા કે એમાં કોઈ ખજાનો હતો. મેં એટલે માંગ્યા હતા કે એમાં બાપુજીનો અવાજ અને એમનો પ્રેમ હતો. આ વાંચ્યા પછી મને સમજાયું કે બાપુજીએ તમારા માટે જે કર્યું, એનો એક શબ્દ પણ એમણે મને ક્યારેય નહોતો કહ્યો, જેથી મારા મનમાં તમારા માટે કોઈ કડવાશ ન આવે."

નિલેશ મોઢું છુપાવીને રડી પડ્યો. વર્ષોથી એ પોતાની જાતને 'સેલ્ફ-મેડ' માનીને મનોજ સામે રોફ જમાવતો હતો. એ ભૂલી જ ગયો હતો કે એની આજની સફળતાનો પાયો બાપુજીના ત્યાગ પર ઊભો હતો.

થોડી વાર પછી નિલેશે પોતાની આંગળીમાંથી પેલી સોનાની વીંટી ઉતારી અને ખિસ્સામાંથી ઘડિયાળ કાઢીને ટેબલ પર મૂકી દીધી.

"મનોજ... હું આ વીંટી અને ઘડિયાળ લેવાને લાયક જ નથી," નિલેશનો અવાજ રુંધાઈ ગયો, "મેં બાપુજીના છેલ્લા વર્ષોમાં એમને સમય પણ ન આપ્યો, અને તારી સાથે પણ સ્વાર્થી બનીને વ્યવહાર કર્યો. આ ઘર અને બધું જ તારું છે, મારે કંઈ નથી જોઈતું."

મનોજે ધીમેથી ઘડિયાળ અને વીંટી ફરી નિલેશ તરફ ખસેડી.

"બાપુજીએ આ વસ્તુઓ આપણા બંને માટે મૂકી હતી, મોટાભાઈ. એમને કોઈએ અલગ પાડ્યા નહોતા. ઘર વેચવું હોય તો વેચીશું, અને ભાગ પણ સરખો જ થશે. બસ, આ જૂના પત્રો મારી પાસે રહેવા દેજો... અને હવેથી ક્યારેક સમય મળે ત્યારે બાપુજીને પ્રેમથી યાદ કરી લેજો."

નિલેશે પંદર વર્ષ જૂનો પોતાનો પત્ર ઉઠાવીને છાતીએ લગાવ્યો. એ દિવસે મિલકતના ભાગલા ભલે ન પડ્યા, પણ બંને ભાઈઓ વચ્ચેની અદ્રશ્ય દિવાલ જરૂર તૂટી ગઈ હતી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.