પિતાની લગ્નની વીંટીમાં બીજી સ્ત્રીનું નામ જોઈ માતા પર ગુસ્સે થયેલા દીકરાના હોશ ઊડી ગયા, સત્ય સામે આવતાં જ...

સવારના નવ વાગ્યે જતિન પોતાના પિતાના ઓરડામાં પલંગ પર બેસીને જૂની સ્ટીલની તિજોરી સાફ કરી રહ્યો હતો.

તેના પિતા રામનલાલના અવસાનને આજે પંદર દિવસ વીતી ચૂક્યા હતા અને આખા ઘરમાં હજુ પણ તેમની ગેરહાજરીની ભારે શાંતિ છવાયેલી હતી.

જતિનની પત્ની હેતલ કબાટમાંથી પિતાજીના સાદા સુતરાઉ કપડાં બહાર કાઢીને વ્યવસ્થિત રીતે ગોઠવી રહી હતી.

તે સમયે લોખંડના એક નાના લોકરમાંથી મખમલની કાળી પેટી જતિનના હાથમાં આવી.

જતિને તે પેટી ખોલી તો અંદર તેના પિતાની સોનાની વીંટી ચમકી રહી હતી.

રામનલાલ આ વીંટી પોતાના લગ્ન પછીના ચાલીસ વર્ષ સુધી ક્યારેય આંગળીમાંથી ઉતારતા નહોતા.

જતિને વીંટી હાથમાં લીધી અને એક મુલાયમ કપડાથી તેને પ્રેમપૂર્વક લૂછવાનું શરૂ કર્યું.

પરંતુ જ્યારે તેણે વીંટીના અંદરના વળાંક પર નજર કરી, ત્યારે તેની આંખો આશ્ચર્યથી પહોળી થઈ ગઈ.

વીંટીની અંદર તેની માતાના નામ 'સવિતા'ની બરાબર બાજુમાં બીજું એક સ્ત્રીનું નામ કોતરેલું હતું: 'સુધા'.

તે નામની સાથે લગ્નથી બે વર્ષ પહેલાંની એક જૂની તારીખ પણ ઝીણા અક્ષરે અંકિત કરેલી હતી.

જતિનના મનમાં વીજળીનો જોરદાર કરંટ દોડી ગયો અને તેનું હૃદય જોરથી ધડકવા લાગ્યું.

તેના પિતા તો આખા ગામમાં એક આદર્શ શિક્ષક અને પવિત્ર ચરિત્રવાન વ્યક્તિ તરીકે પૂજાતા હતા.

તેમણે પોતાની પત્ની સવિતાબેનને ક્યારેય ઊંચા અવાજે બોલાવ્યા નહોતા અને આખી જિંદગી તેમને દેવીની જેમ સાચવ્યા હતા.

હેતલે તે વીંટી જોઈ અને તેના મોંમાંથી પણ ધીમો ઉદ્ગાર નીકળી ગયો.

'જતિન, આ સુધા કોણ છે અને શું પિતાજીએ આખી જિંદગી માતાજીથી કોઈ રહસ્ય છુપાવી રાખ્યું હતું?' હેતલે આશ્ચર્યથી પૂછ્યું.

જતિનનો ગુસ્સો અને શંકા સાતમા આસમાને પહોંચી ગયા.

તેને લાગ્યું કે તેના પિતાએ તેની ભોળી માતા સાથે આખી જિંદગી કોઈ મોટો વિશ્વાસઘાત કર્યો હતો.

તે વીંટી લઈને ઊભો થયો અને વરંડામાં તુલસી ક્યારે પાણી સીંચી રહેલી તેની માતા સવિતાબેન પાસે પહોંચ્યો.

'મા, બાપુજીની લગ્નની વીંટીમાં તારા નામની બાજુમાં આ બીજું સ્ત્રીનું નામ કેમ લખેલું છે?' જતિને કંપતા અવાજે પૂછ્યું.

'શું બાપુજીના જીવનમાં તારા સિવાય કોઈ બીજી સ્ત્રી હતી જેની વાત એમણે આખી જિંદગી છુપાવી રાખી?' જતિનના અવાજમાં વેદના હતી.

સવિતાબેને પાણીનો લોટો નીચે મૂક્યો અને દીકરાના હાથમાંથી તે સોનાની વીંટી પોતાના ધ્રૂજતા હાથમાં લીધી.

પરંતુ તેમના ચહેરા પર કોઈ ક્રોધ કે આઘાત નહોતી, બલ્કે તેમની આંખોમાં એક પરમ કરુણા અને પવિત્ર સ્નેહ છવાઈ ગયા.

તેમણે દીકરાના માથા પર હાથ ફેરવ્યો અને કહ્યું, 'બેટા જતિન, તારા પિતા પર શંકા કરતાં પહેલાં એમના પવિત્ર જીવનને તો યાદ કર.'

સવિતાબેન ધીમા પગલે ઓરડામાં ગયા અને પોતાના જૂના લાકડાના પટારામાંથી એક જૂની ડાયરી અને પીળો પડી ગયેલો ફોટો બહાર લાવ્યા.

તે ફોટામાં વીસ વર્ષના યુવાન રામનલાલની બાજુમાં વ્હીલચેર પર બેઠેલી એક માસૂમ દિવ્યાંગ છોકરી હસી રહી હતી.

સવિતાબેને તે ફોટો જતિનના હાથમાં આપતાં ચાલીસ વર્ષ જૂના કાળજાકંપાવનારા સત્યનો પર્દાફાશ કર્યો.

'બેટા, આ સુધા કોઈ પરાઈ સ્ત્રી નથી, આ તારા પિતાની સગી નાની બહેન અને તારી ફોઈ છે.' સવિતાબેનનો અવાજ ભરાઈ આવ્યો.

'જ્યારે તારા દાદા-દાદી એક અકસ્માતમાં ગુજરી ગયા, ત્યારે તારા પિતા માત્ર સોળ વર્ષના હતા અને સુધા આઠ વર્ષની હતી.'

'સુધા જન્મથી જ મૂંગી હતી અને તેના બંને પગમાં લકવો હતો.' સવિતાબેને ડાયરીનું પાનું ફેરવ્યું.

'તારા પિતાએ ચાની લારીઓ પર વાસણો માંજીને અને રાત્રે ટ્યુશનો કરીને પોતાની આ નાની બહેનને દીકરીની જેમ ઉછેરી હતી.'

'જ્યારે સુધા અઢાર વર્ષની થઈ, ત્યારે ડૉક્ટરોએ જણાવ્યું કે તેના હૃદયમાં કાણું છે અને તેની પાસે બહુ ઓછો સમય છે.'

'સુધા જાણતી હતી કે તેનો ભાઈ તેના કારણે પોતાના લગ્ન નથી કરી રહ્યો, કારણ કે કોઈ પણ કન્યા એક દિવ્યાંગ નણંદવાળા ઘરમાં આવવા તૈયાર નહોતી.'

'મૃત્યુની છેલ્લી ક્ષણોમાં સરકારી હોસ્પિટલના ખાટલા પર સુધાએ પોતાના કાનની સોનાની નાની વાળીઓ ઉતારીને તારા પિતાના હાથમાં મૂકી હતી.'

'તેણે ઈશારામાં પોતાના ભાઈને વચન આપવા કહ્યું હતું કે મારા ગયા પછી તું તારું ઘર વસાવજે.'

'અને તેણે કહ્યું હતું કે તારી પત્નીની સાથે મને પણ તારી આંગળીમાં કાયમ સાથે રાખજે જેથી હું સ્વર્ગમાંથી તમારા સુખી સંસારને જોતી રહું.'

'સુધાએ તારા પિતાના ખોળામાં જ પોતાનો છેલ્લો શ્વાસ લીધો હતો.' સવિતાબેનની આંખોમાંથી અશ્રુ વહી નીકળ્યા.

'બે વર્ષ પછી જ્યારે તારા પિતાનું સગપણ મારી સાથે નક્કી થયું, ત્યારે તેમણે લગ્ન પહેલાં મને પહેલી મુલાકાતમાં જ આ બધી વાત કહી દીધી હતી.'

'તેમણે રડતાં રડતાં મને કહ્યું હતું કે સવિતા, મારી બહેન સુધા મારો જીવ હતી, હું આ વીંટીમાં તારા નામ સાથે એનું નામ રાખવા માંગુ છું.'

'તેમણે કહ્યું હતું કે જો તને આ મંજૂર હોય તો જ તું મારી અર્ધાંગિની બનજે.' સવિતાબેનનું હૃદય ગદગદ થઈ ગયું.

'મેં તે દિવસે તારા પિતાના ચરણ સ્પર્શ કર્યા હતા અને કહ્યું હતું કે જે પુરુષ પોતાની દિવ્યાંગ બહેનને આટલો પ્રેમ કરી શકે, એનાથી મોટો દેવ આ પૃથ્વી પર બીજો કોઈ ન હોઈ શકે!'

'મેં પોતે સોની પાસે જઈને આ વીંટીમાં સુધાનું નામ મારા નામની બરાબર બાજુમાં કોતરાવ્યું હતું!'

'છેલ્લા ચાલીસ વર્ષથી દર દિવાળીએ હું સુધાના નામે પહેલો દીવો પ્રગટાવું છું અને તેના ફોટા પાસે પેંડા ધરાવું છું.'

'અમારા આખા સંસાર પર સુધાના પવિત્ર આશીર્વાદ વરસતા રહ્યા છે બેટા!' સવિતાબેને વીંટીને પોતાની આંખોએ અડાડી.

સવિતાબેને તે લાકડાના પટારામાંથી એક નાની ચાંદીની દાબડી બહાર કાઢીને જતિનના હાથમાં મૂકી.

તે દાબડીની અંદર ઊનથી ગૂંથેલી એક જૂની રાખડી સુરક્ષિત રીતે સચવાયેલી હતી.

'બેટા, આ રાખડી તારી ફોઈ સુધાએ પોતાના ધ્રૂજતા હાથે તારા પિતા માટે છેલ્લી રક્ષાબંધને બનાવી હતી.' સવિતાબેને ગળગળા અવાજે કહ્યું.

'તારા પિતા દર રક્ષાબંધને આ રાખડીને પોતાના કપાળે અડાડીને કલાકો સુધી એકલા ઓરડામાં બેસીને રડતા હતા.'

'તેમણે આખી જિંદગી કોઈ દિવસ પોતાની પીડાનો ભાર અમારા પર નહોતો આવવા દીધો.'

જતિને તે રાખડીને સ્પર્શ કર્યો અને તેની આંખોમાંથી અશ્રુઓની ધાર વહી નીકળી.

તેને સમજાયું કે જે પિતાને તે માત્ર એક સાદા શિક્ષક સમજતો હતો, તે પિતા તો ત્યાગ અને કર્તવ્યના હિમાલય જેવા અડગ હતા.

હેતલે સવિતાબેનના પગ દબાવતાં કહ્યું કે મમ્મીજી, તમે પણ કેટલા મહાન છો કે તમે બીજી સ્ત્રીના પ્રેમને પોતાની સાચી બહેન જેવો આદર આપ્યો.

'વહુ બેટા, સંબંધોમાં જ્યારે વિશ્વાસ અને સમર્પણ ભળી જાય છે, ત્યારે ત્યાગ પણ તહેવાર બની જાય છે.' સવિતાબેને વહાલથી કહ્યું.

સાંજે હેતલે પોતાના હાથે ગરમ ખીચડી અને કઢી બનાવીને સાસુજીને પ્રેમપૂર્વક જમાડ્યા.

જતિન અને હેતલે તે આખી રાત પિતાજીની ડાયરી વાંચવામાં વિતાવી, જેમાં તેમની નિઃસ્વાર્થ જિંદગીનો દરેક અક્ષર મોતી જેવો ચમકતો હતો.

તે ઘરમાં હવે કોઈ શંકા કે દુઃખ નહોતી, પણ પૂર્વજોના પવિત્ર આશીર્વાદની દિવ્ય સુગંધ પ્રસરેલી હતી.

આ શબ્દો સાંભળતાં જ જતિનના હાથમાંથી વીંટી છૂટીને પલંગ પર પડી ગઈ.

તેના આખા શરીરમાં ભયાનક શરમ, પશ્ચાતાપ અને પસ્તાવાની આગ લાગી ગઈ.

જે પિતાને તે શંકાની નજરે જોઈ રહ્યો હતો, તે પિતા તો પોતાના આખા કુટુંબ માટે ત્યાગ અને સમર્પણની જીવતીજાગતી મૂર્તિ હતા!

જતિન પોતાની જાતને સંભાળી ન શક્યો અને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા લાગ્યો.

તેણે સીધા પોતાની માતા સવિતાબેનના ચરણ પકડી લીધા અને ખોળામાં માથું મૂકી દીધું.

'મા, મને માફ કરી દે મા, હું તારો અભાગણો અને પાપી દીકરો છું!' જતિન માતાના પગ આંસુઓથી ભીંજવવા લાગ્યો.

'મેં મારા દેવ જેવા પિતાજીના પવિત્ર પ્રેમ પર શંકા કરવાનું ઘોર પાપ કર્યું છે મા!' જતિનનો અવાજ રડીને રૂંધાઈ ગયો.

હેતલ પણ તે જૂનો ફોટો અને ડાયરી જોઈને અંદરથી સાવ હચમચી ગઈ.

તે દોડીને આવી અને સાસુના ચરણોમાં માથું મૂકીને ચોધાર આંસુએ રડવા લાગી.

'મમ્મીજી, મને માફ કરી દો, અમે નવી પેઢીના લોકો બહારના દેખાડામાં અંદરના પવિત્ર પ્રેમને ઓળખી ન શક્યા!' હેતલ કરગરી પડી.

'તમે બંનેએ જે પવિત્રતાથી આ સંસાર ચલાવ્યો છે, એ અમારા માટે કોઈ મંદિરથી ઓછો નથી!' હેતલે સાસુના પગ માથે મૂક્યા.

જતિનને યાદ આવ્યું કે જ્યારે તે નાનો હતો ત્યારે પિતાજી દર રવિવારે એક અનાથ આશ્રમમાં જઈને દિવ્યાંગ બાળકોને મફત ભણાવતા હતા.

પિતાજી આખી જિંદગી સાયકલ પર ફર્યા પણ દીકરાના ભણતરમાં ક્યારેય કચાશ નહોતી આવવા દીધી.

તેમણે ક્યારેય પોતાના ત્યાગનું કોઈ અભિમાન નહોતું કર્યું કે કોઈને પોતાના સંઘર્ષની વાત નહોતી કરી.

બીજા દિવસે સવારે જતિને તે જૂના ફોટાને સોનેરી ફ્રેમમાં મઢાવીને ઘરના પૂજાઘરમાં ઠાકોરજીની મૂર્તિ પાસે આદરપૂર્વક પધરાવ્યો.

તેણે પોતાના બંને સંતાનોને બોલાવીને આ પવિત્ર વીંટી અને ફોઈ સુધાના ત્યાગની સત્યકથા ગર્વપૂર્વક સંભળાવી.

બાળકોએ પણ હાથ જોડીને પોતાના દાદા અને દાદીના આ પવિત્ર સંસ્કારોને નમન કર્યા.

ઘરમાં આવનારા દરેક મહેમાન આ વીંટી પાછળની કરુણ અને પવિત્ર ગાથા સાંભળીને નતમસ્તક થઈ જતા હતા.

જતિને અનુભવ્યું કે પિતાજીનો સાચો વારસો કોઈ બેંક બેલેન્સમાં નહીં પણ આ નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ અને સંસ્કારોમાં સમાયેલો હતો.

સવિતાબેને વાત્સલ્યપૂર્વક પોતાના બંને ધ્રૂજતા હાથે જતિન અને હેતલને ઊભા કર્યા.

તેમણે બંનેને પોતાની છાતી સરસા ચાંપી લીધા અને તેમના માથા પર વહાલથી હાથ ફેરવ્યો.

'ના મારા બાળકો, ભૂલ તમારી નથી, આ જમાનો જ એવો છે જ્યાં લોકો સંબંધોમાં શંકા પહેલાં કરે છે.' સવિતાબેનના અવાજમાં અમૃત વહી રહ્યું હતું.

'આજે તમારા પિતાની આ પવિત્ર સ્મૃતિનું સાચું મૂલ્ય તમે સમજી ગયા, એ જ મારી સૌથી મોટી મૂડી છે.' સવિતાબેને આંસુ લૂછ્યાં.

જતિને તે સોનાની વીંટી પોતાના ધ્રૂજતા હાથે ઉપાડી અને પોતાની માતાના ચરણોમાં મૂકી દીધી.

પરંતુ સવિતાબેને તે વીંટી ઉપાડીને જતિનની અનામિકા આંગળીમાં પ્રેમપૂર્વક પહેરાવી દીધી.

'બેટા, આજથી તારા પિતાના સંસ્કારો અને તારી ફોઈના આશીર્વાદ તારી સાથે રહેશે.' સવિતાબેને આશીર્વાદ આપ્યા.

જતિને તે જ ક્ષણે સંકલ્પ કર્યો કે તે દર મહિને પોતાના પગારમાંથી એક હિસ્સો દિવ્યાંગ દીકરીઓના શિક્ષણ માટે દાન કરશે.

તેણે પોતાના પિતા અને ફોઈ સુધાના નામે એક કાયમી સેવા કાર્ય શરૂ કરવાનો પવિત્ર નિર્ણય લીધો.

સાચો પ્રેમ શરીર કે સંબંધોની સીમાઓમાં કેદ નથી હોતો, પણ આત્માના પવિત્ર ત્યાગમાં સદા માટે અમર રહે છે.

અને એ દિવસે એક જૂની સોનાની વીંટીએ આખા પરિવારને પવિત્ર સંસ્કારો અને નિઃસ્વાર્થ સમર્પણનો અમર પાઠ શીખવી દીધો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.