પિયરમાં સામાન્ય ખર્ચ કરવા પર પત્નીનું અપમાન કરનાર પતિની બહેન સાથે અચાનક શું બન્યું...

"આ પાર્સલ તારા બાપના સરનામે મોકલવાની જગ્યાએ આપણા ઘરે કેમ આવ્યું? અને આમાં શું છે? ફરીથી તેં તારા પિયરમાં પૈસા ઉડાવવાનું શરૂ કર્યું?"

સંકેતે કુરિયરનું બોક્સ ડાઇનિંગ ટેબલ પર પછાડતાં જ આખા ઓરડામાં અવાજ ગુંજી ઊઠ્યો. તેના હાથમાં ઑનલાઇન બિલની રસીદ હતી, જેમાં પંદરસો રૂપિયા લખેલા હતા.

રસોડામાંથી તૃપ્તિ બહાર આવી. તેના ચહેરા પર દિવસભરની નોકરી અને પછી ઘરકામનો થાક ચોખ્ખો દેખાતો હતો. તેણે ટેબલ પર પડેલા બોક્સ તરફ જોયું અને શાંતિથી કહ્યું, "એ મારા પપ્પા માટે ઘૂંટણનો ગરમ પટ્ટો છે. છેલ્લા એક મહિનાથી એમનાથી દુખાવાને લીધે બરાબર ચલાતું નહોતું. ડૉક્ટરે આ પટ્ટો વાપરવાની સલાહ આપી હતી, એટલે મેં મંગાવ્યો છે."

"પંદરસો રૂપિયાનો પટ્ટો?" સંકેતનો અવાજ વધુ તીખો થયો. "તારા પિયરવાળાને જ્યારે જુઓ ત્યારે કોઈ ને કોઈ તકલીફ જ હોય છે! ક્યારેક દવાઓ, ક્યારેક ફળો, તો ક્યારેક આવા ફાલતુ સાધનો. તારા બાપનું ઘર ચલાવવાનો ઠેકો આપણે લીધો છે? તને ખબર છે ને કે આવતા મહિને ઘરનો હપ્તો ભરવાનો છે અને કેટલા બધા ખર્ચા લાઈનમાં ઊભા છે?"

તૃપ્તિએ પોતાની મુઠ્ઠીઓ ભીંસી લીધી. આ પહેલી વાર નહોતું બન્યું. જ્યારે પણ તેના પિયરની કોઈ સામાન્ય વાત આવતી, ત્યારે સંકેતનું વલણ આવું જ અપમાનજનક બની જતું.

"સંકેત, આ પટ્ટો મેં મારા પોતાના પગારમાંથી મંગાવ્યો છે," તૃપ્તિએ તેની આંખોમાં આંખ પરોવીને કહ્યું. "હું પણ સવારે આઠથી સાંજે છ વાગ્યા સુધી ઑફિસમાં કાળી મજૂરી કરું છું. ઘરના હપ્તામાં મારો અડધો પગાર જમા થાય છે. મહિનાના કરિયાણાનો અડધો ખર્ચ હું આપું છું. મારા પોતાના પૈસામાંથી જો હું મારા વૃદ્ધ પિતા માટે પંદરસો રૂપિયાની દવા કે પટ્ટો ખરીદું, તો એમાં તમને આટલી મોટી આગ કેમ લાગી જાય છે?"

"કારણ કે તું હવે આ ઘરની વહુ છે!" સંકેતે આંગળી ચીંધીને કહ્યું. "દીકરી પરણીને સાસરે આવે એટલે એની પહેલી અને છેલ્લી પ્રાથમિકતા સાસરિયું હોવું જોઈએ. તું કમાય છે એ સારી વાત છે, પણ એ પૈસા આ પરિવારના ભવિષ્ય માટે છે, તારા પિયરિયાં પર લૂંટાવવા માટે નથી. સ્ત્રીએ પોતાના પિયરથી મોહ ઓછો કરવો જોઈએ."

તૃપ્તિના ચહેરા પર એક કડવી હાસ્યરેખા આવી ગઈ. "અચ્છા? અને તમારા પરિવારનું શું, સંકેત? ગયા અઠવાડિયે જ તમે તમારા નાના ભાઈને પચીસ હજારનો નવો સ્માર્ટફોન અપાવ્યો. ગયા મહિને તમારી બહેન માટે દસ હજારની મોંઘી સાડી ખરીદી. તમારા માતા-પિતા માટે દર મહિને દસ-બાર હજારની દવાઓ આવે છે, ત્યારે મેં ક્યારેય એક સવાલ પણ પૂછ્યો છે? ક્યારેય એક પાઈનો હિસાબ માંગ્યો છે?"

"એ મારો પરિવાર છે!" સંકેતે ગર્વથી છાતી ફુલાવીને કહ્યું. "હું આ ઘરનો દીકરો છું. મારા મા-બાપ અને ભાઈ-બહેન પ્રત્યે મારી ફરજ બને છે. એ મારો ધર્મ છે. તું મારા ખર્ચની સરખામણી તારા પિયરના ખર્ચ સાથે કરવાની હિંમત પણ ન કરતી."

"એટલે તમારા મા-બાપ એ મા-બાપ, અને મને જન્મ આપીને આટલી ભણાવી-ગણાવીને મોટી કરનારા મારા મા-બાપ કોઈ રસ્તાના ભિખારી છે?" તૃપ્તિનો અવાજ ધ્રૂજી રહ્યો હતો. "તમારી ફરજ એ ધર્મ છે, અને મારી ફરજ એ ગુનો છે? આ બેવડા માપદંડ ક્યાંથી શીખીને આવ્યા છો તમે?"

સંકેત પાસે કોઈ તર્કસંગત જવાબ નહોતો, એટલે તેણે પુરુષવાદી અહંકારનો સહારો લીધો. "મારે તારી સાથે કોઈ દલીલ નથી કરવી. સીધી વાત એ છે કે હવે પછી આ ઘરમાંથી એક પણ રૂપિયો તારા પિયર નહીં જાય. જો તારે અહીં શાંતિથી રહેવું હોય તો આ નિયમ યાદ રાખી લેજે."

આટલું કહીને સંકેત સોફા પર બેસીને ટીવી જોવા લાગ્યો. તૃપ્તિ ચૂપચાપ પેલું બોક્સ લઈને પોતાના રૂમમાં જતી રહી. તે આખી રાત પલંગ પર બેસીને વિચારતી રહી કે જે સમાજ સ્ત્રી પાસેથી સમાન કમાણીની અપેક્ષા રાખે છે, તે જ સમાજ તેને પોતાના માતા-પિતા પ્રત્યે દીકરી તરીકેનો હક કેમ આપવા તૈયાર નથી?

આ વાતને હજુ ચાર દિવસ પણ નહોતા વીત્યા ત્યાં રવિવારની સવારે એક અણધારી ઘટના બની.

ઘરની ડોરબેલ જોરજોરથી વાગી. સંકેતે દરવાજો ખોલ્યો તો સામે તેની નાની બહેન પૂનમ ઊભી હતી. પૂનમની આંખો લાલચોળ હતી અને તેના ગાલ પર સુકાઈ ગયેલા આંસુના ડાઘ હતા. તે અંદર આવીને સીધી સોફા પર બેસી પડી અને ધ્રૂસકે-ધ્રૂસકે રડવા લાગી.

સંકેત અને તેની માતા ગભરાઈને દોડી આવ્યા. તૃપ્તિ પણ રસોડામાંથી બહાર આવી.

"પૂનમ, શું થયું બેટા? કેમ આટલી રડે છે? જમાઈએ કંઈ કહ્યું?" સંકેતના માતાએ ચિંતાતુર અવાજે પૂછ્યું.

પૂનમ માંડ માંડ બોલી શકી, "ભાઈ... તમારા બનેવીએ આજે સવારે આખા ઘરમાં મોટો તમાશો કર્યો. મારો સામાન પેક કરીને મને ગાડીમાં બેસાડી દીધી."

સંકેતનું લોહી ઉકળી ઊઠ્યું. તેની આંખો ગુસ્સાથી પહોળી થઈ ગઈ. "એની આટલી હિંમત? મારી બહેનને ઘરમાંથી કાઢી મૂકી? કારણ શું હતું? વાત શું બની હતી મને સાચું કહે!"

પૂનમે રડતાં રડતાં પોતાના પર્સમાંથી એક પર્સ કાઢ્યું. "કાલે મમ્મીનો જન્મદિવસ હતો ને? એટલે મેં મારા પોતાના જ્વેલરી ફંડમાંથી બચાવેલા પૈસામાંથી મમ્મી માટે સોનાની એક નાની વીંટી ખરીદી હતી. જ્યારે તમારા બનેવીને ખબર પડી, ત્યારે એ આગબબૂલા થઈ ગયા. એમણે આખી સોસાયટી ભેગી કરી દીધી."

"એમણે શું કહ્યું?" સંકેતે દાંત પીસીને પૂછ્યું.

"એમણે કહ્યું કે તારા બાપનું ઘર ચલાવવાનો ઠેકો મેં નથી લીધો!" પૂનમ રડતાં રડતાં બોલી રહી હતી. "એમણે કહ્યું કે તું હવે અમારા ઘરની વહુ છે, તારા પિયર પર પૈસા ઉડાવવાનું બંધ કર. તારા બાપ-ભાઈને જે કરવું હોય એ કરે, તું અહીંથી એક રૂપિયો પણ ત્યાં નહીં આપી શકે. ભાઈ, મેં તો મારા બચાવેલા પૈસામાંથી મારી સગી મા માટે નાની ભેટ લીધી હતી! શું દીકરી પરણી જાય એટલે એના મા-બાપ મરી જાય છે? શું મારો મારી મા પ્રત્યે કોઈ અધિકાર જ નથી બચતો?"

પૂનમના આ એક-એક શબ્દો દીવાનખંડમાં બંદૂકની ગોળીની જેમ વાગી રહ્યા હતા.

સંકેતનો ગુસ્સો સાતમા આસમાને પહોંચી ગયો. તેણે તરત જ પોતાનો ફોન કાઢ્યો. "ઊભી રહે તું, હું હમણાં જ એને ફોન કરીને સીધો કરું છું! એ સમજે છે શું પોતાની જાતને? એને શરમ નથી આવતી આવું બોલતાં? મારી બહેન કોઈ ગુલામ નથી કે પોતાના મા-બાપ માટે એક નાની ભેટ પણ ન લઈ શકે! દીકરી પોતાના પિયર માટે નહીં વિચારે તો કોણ વિચારશે? આવા સંકુચિત અને સ્વાર્થી માણસ સાથે તારે રહેવાની કોઈ જરૂર નથી!"

સંકેત નંબર ડાયલ કરવા જતો હતો ત્યાં જ એક શાંત પણ બરફ જેવો ઠંડો અવાજ આવ્યો.

"સંકેત, એક મિનિટ ઊભા રહો."

સંકેતે ચમકીને પાછળ જોયું. તૃપ્તિ હાથમાં પાણીનો ગ્લાસ લઈને પૂનમ પાસે આવી. તેણે પૂનમને પાણી પીવડાવ્યું અને પછી સંકેતની સામે આવીને ઊભી રહી.

તૃપ્તિની આંખોમાં કોઈ ગુસ્સો નહોતો, માત્ર એક ઊંડો, ચુભતો અરીસો હતો.

"તમે હમણાં શું કહ્યું સંકેત?" તૃપ્તિએ ધીમા અવાજે પૂછ્યું. "એ જ કે 'દીકરી પોતાના મા-બાપ માટે નહીં વિચારે તો કોણ વિચારશે?' અને 'એને શરમ નથી આવતી આવું બોલતાં?'"

સંકેતના હાથમાંથી ફોન સહેજ ઢીલો પડ્યો. તે કંઈ બોલી ન શક્યો.

"ચાર દિવસ પહેલાં, જ્યારે મેં મારા બીમાર પિતા માટે પંદરસો રૂપિયાનો પટ્ટો લીધો હતો, ત્યારે તમે જે શબ્દો મને કહ્યા હતા, એ જ શબ્દો આજે તમારા બનેવીએ તમારી બહેનને કહ્યા છે," તૃપ્તિનો અવાજ આખા ઘરમાં સ્પષ્ટ સંભળાતો હતો. "તમારા બનેવી સંકુચિત છે, સ્વાર્થી છે અને નિર્દય છે કારણ કે એમણે તમારી બહેનને રોકી. પણ તમે? તમે જ્યારે મારી સાથે એ જ વર્તન કર્યું, ત્યારે તમે તમારી જાતને ખૂબ મહાન અને સંસ્કારી માનતા હતા, ખરું ને?"

દીવાનખંડમાં એક સોય પડે તોય અવાજ આવે એટલો સન્નાટો છવાઈ ગયો.

સંકેતની માતાએ નીચું જોઈ લીધું. પૂનમ પણ આશ્ચર્યથી પોતાના ભાઈ સામે જોઈ રહી હતી.

સંકેતના ચહેરાનો રંગ ક્ષણે-ક્ષણે બદલાઈ રહ્યો હતો. જે તર્ક તેણે પોતાની પત્નીને દબાવવા માટે વાપર્યા હતા, એ જ તર્ક જ્યારે તેની પોતાની સગી બહેન પર અજમાવાયા, ત્યારે તેને એ કેટલા ક્રૂર, અધમ અને અમાનવીય લાગ્યા હતા! તેને પહેલીવાર સમજાયું કે તે પોતે પણ એ જ સંકુચિત વિચારસરણીનો શિકાર હતો જેને તે હમણાં ગાળો આપી રહ્યો હતો.

સંકેતના હાથમાંથી ફોન ટેબલ પર મુકાઈ ગયો. તેના ખભા ઢીલા પડી ગયા. તેનો બધો અહંકાર, તેનો પુરુષવાદી દંભ પળવારમાં ઓગળીને રાખ થઈ ગયો.

તેણે ધીમેથી માથું ઊંચું કરીને તૃપ્તિ સામે જોયું. તૃપ્તિના ચહેરા પર કોઈ વિજયનો ઉન્માદ નહોતો, માત્ર એક ગૌરવપૂર્ણ દર્દ હતું.

સંકેત ધીમા પગલે તૃપ્તિ પાસે આવ્યો. તેનો અવાજ સાવ તૂટી ગયો હતો.

"તૃપ્તિ..." સંકેત આગળ કંઈ બોલી ન શક્યો. તેનું ગળું રુંધાઈ ગયું હતું.

"હું કોઈ બદલો લેવા નથી બોલી રહી, સંકેત," તૃપ્તિએ નમ્રતાથી કહ્યું. "હું ફક્ત એટલું સમજાવવા માગું છું કે જેમ પૂનમ આ ઘરની દીકરી છે અને એનું દિલ એની મા માટે ધડકે છે, તેમ હું પણ કોઈના ઘરની દીકરી છું. લગ્ન પછી સ્ત્રીનું ઘર બદલાય છે, એનું લોહી અને એના સંસ્કાર નથી બદલાઈ જતા. જો તમે તમારી બહેનનું દર્દ સમજી શકતા હો, તો તમારી પત્નીનું દર્દ કેમ ન સમજી શક્યા?"

સંકેતે બંને હાથ જોડી દીધા. તેની આંખોમાંથી પશ્ચાત્તાપના આંસુ વહી નીકળ્યા.

"મને માફ કરી દે, તૃપ્તિ," સંકેતે ભરેલા ગળે કહ્યું. "હું સંબંધોને માત્ર મારા સ્વાર્થના ચશ્માથી જોતો હતો. હું એ ભૂલી ગયો હતો કે તારા માતા-પિતાએ મને તારા જેવી સમજદાર અને સક્ષમ જીવનસાથી આપી છે. આજ પછી તારા પિયર અને મારા પરિવાર વચ્ચે કોઈ ભેદ નહીં રહે. જેટલો હક મારો મારા મા-બાપ પર છે, એટલો જ હક તારો તારા મા-બાપ પર રહેશે."

સંકેતે તરત જ પોતાના બનેવીને ફોન જોડ્યો. તેણે કોઈ ઝઘડો ન કર્યો, પણ અત્યંત મક્કમ અને આદરપૂર્વક પોતાના બનેવીને એ જ વાત સમજાવી જે હમણાં તેને સમજાઈ હતી. સાંજે બનેવી પોતે પૂનમને લેવા આવ્યા અને પોતાની ભૂલ સ્વીકારી.

તે રાત્રે સંકેતે જાતે પોતાના હાથે પેલું ઘૂંટણના પટ્ટાવાળું બોક્સ ઉપાડ્યું અને તૃપ્તિના હાથમાં આપ્યું. "કાલે સવારે આપણે બંને સાથે જઈશું અને તારા પપ્પાને આ આપી આવીશું."

તૃપ્તિના ચહેરા પર એક સાચો અને નિખાલસ સંતોષ છવાઈ ગયો હતો. ઘરમાંથી બેવડા માપદંડોનો અંત આવ્યો હતો અને સમાનતાનો એક નવો સૂરજ ઊગી ચૂક્યો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.