પોતાનો બિઝનેસ શરૂ કર્યા પછી પ્રસંગોમાં ન જતી વહુને સગાઓએ ઘમંડી કહી, ત્યારે તેણે...
"અરે વાહ! આજે તો મોટા શેઠાણી પધાર્યા છે! પૂજા, તારી પાસે અમારા જેવા સામાન્ય લોકો માટે સમય ક્યાંથી નીકળ્યો?"
રવિવારની સાંજે મીનાફોઈના ઘરે સત્યનારાયણની કથા પછી જમણવાર હતો. પૂજા હાથમાં મીઠાઈનું બોક્સ લઈને હજી તો હોલમાં પગ મૂક્યો જ હતો, અને બધા સગાંવહાલાંની વચ્ચે મીનાફોઈનો આ તીખો અવાજ ગૂંજી ઉઠ્યો.
આખા હોલમાં બેઠેલા પંદર-વીસ સગાંઓની નજર એકસાથે પૂજા તરફ ફરી. કેટલાકના ચહેરા પર હળવું સ્મિત હતું, તો કેટલાક કટાક્ષથી જોઈ રહ્યા હતા. પૂજાની બાજુમાં ઊભેલા તેના પતિ સુનિલનો ચહેરો પળવારમાં તંગ થઈ ગયો. પાછળ ઊભેલાં પૂજાનાં સાસુ જશોદાબેને પણ સંકોચથી નીચું જોઈ લીધું.
પૂજાએ પોતાની જાતને સંભાળી, ચહેરા પર એક શાંત સ્મિત લાવીને મીઠાઈનું બોક્સ ટેબલ પર મૂક્યું અને મીનાફોઈના પગે લાગી. "એવું નથી ફોઈ, મારે ઘરના અને ઓર્ડરના કામ હોય એટલે ક્યારેક અવાતું નથી. પણ આજે તો રવિવાર હતો એટલે સમય કાઢીને આવી જ ગઈ."
"અરે રહેવા દે ને!" મીનાફોઈએ હાથ હલાવીને મોટા અવાજે કહ્યું. "આજકાલ બે પૈસા હાથમાં આવ્યા એટલે માણસને જમીન પર પગ નથી રહેતા. અમારી વહુઓ પણ ઘર સંભાળે છે, પણ પરિવારના પ્રસંગમાં આવવાનું કોઈ ચૂકતું નથી. તું તો હવે સીધો ફોન કરીને માફી માંગી લે છે, જાણે કોઈ મોટી કંપનીની માલિક હોય!"
ખૂણામાં બેઠેલા કમલેશમાસાએ પણ તરત જ સૂર પુરાવ્યો. "સાચી વાત છે, આટલો ઘમંડ સારો નહીં. પૂજા, પૈસા તો આજે છે ને કાલે નહીં હોય, પણ આખરે તો સગાંવહાલાં જ કામ આવશે. તારી સાસુને પણ અમારી સામે કેટલું સાંભળવું પડે છે, એ તો પૂછ!"
પૂજાએ પોતાનાં સાસુ જશોદાબેન સામે જોયું. છેલ્લા થોડા મહિનાઓથી જ્યારે પણ પૂજા કોઈ સીમંત, જન્મદિવસ કે બપોરના નાના પ્રસંગમાં જઈ શકતી નહીં, ત્યારે સગાંઓ જશોદાબેનને જ સંભળાવતાં હતાં કે તમારી વહુને પૈસાનું અભિમાન આવી ગયું છે.
બે વર્ષ પહેલાં પૂજાએ ઘરેથી મસાલા અને નાસ્તા બનાવવાનો નાનો ગૃહ ઉદ્યોગ શરૂ કર્યો હતો. અથાણાં, ખાખરા અને શુદ્ધ ઘરના મસાલાની માંગ ધીમે ધીમે એટલી વધી કે હવે તેની પાસે ચાર બહેનો કામ કરતી હતી. રોજના ઓર્ડર સમયસર પહોંચાડવા માટે પૂજા સવારથી સાંજ સુધી મહેનત કરતી.
તે કોઈના મોટા પ્રસંગ ચૂકતી નહોતી, પણ અઠવાડિયાના ચાલુ દિવસોમાં બપોરના નાના મેળાવડામાં જવાનું તેના માટે શક્ય નહોતું. તે હંમેશા ફોન કરીને શુભેચ્છા આપી દેતી અને ભેટ મોકલાવી દેતી. છતાં, પરિવારમાં તેને 'ઘમંડી'નું લેબલ લાગી ગયું હતું.
પૂજાએ કોઈ દલીલ ન કરી. તે ચુપચાપ જઈને એક ખૂણામાં બેઠી. આખી સાંજ તેણે બધાની સાથે હસીને વાત કરી, જમવામાં મદદ કરી અને બધાની ટોણાબાજી શાંતિથી સહન કરી.
રાત્રે નવ વાગ્યે બધા હોલમાં બેસીને ચા પી રહ્યા હતા. જમણવાર પૂરો થયો એટલે પૂજા અને સુનિલ ઘરે જવા માટે ઊભાં થયાં.
ત્યારે મીનાફોઈએ ફરીથી બધાની સામે ટકોર કરી. "પૂજા, આવતા મહિને મારા નણંદના દીકરાની સગાઈ છે, મંગળવારે બપોરે જમણવાર રાખ્યો છે. એમાં કોઈ બિઝનેસનું બહાનું ન કાઢતી. નહીંતર અમે સમજી લઈશું કે તને અમારા જેવા સામાન્ય લોકો જોડે બેસવામાં શરમ આવે છે."
દરવાજા પાસે પહોંચેલી પૂજાના પગ થંભી ગયા. સુનિલે ગુસ્સાથી કંઈક કહેવા માટે મોઢું ખોલ્યું, પણ પૂજાએ તેનો હાથ પકડીને તેને રોકી લીધો.
પૂજા ધીમેથી પાછી ફરી. આખા હોલમાં શાંતિ છવાઈ ગઈ. તેના ચહેરા પર કોઈ ગુસ્સો નહોતો, પણ તેની આંખોમાં એક એવી દ્રઢતા હતી કે મીનાફોઈ પણ એક ક્ષણ માટે થોથવાઈ ગયાં.
"ફોઈ, એક વાત પૂછું?" પૂજાનો અવાજ એકદમ સ્પષ્ટ હતો. "તમે બધાએ નક્કી કરી લીધું છે કે મને પૈસાનું અભિમાન આવી ગયું છે, ખરું ને?"
કમલેશમાસા બોલ્યા, "તો તું જ કહે ને બેટા, આખો દિવસ કામમાં ડૂબેલી રહે છે અને સગાંવહાલાંને મળવા પણ નથી આવતી, એને બીજું શું કહેવાય?"
પૂજાએ ઊંડો શ્વાસ લીધો. "માસા, બે વર્ષ પહેલાં જ્યારે સુનિલની નોકરી અચાનક છૂટી ગઈ હતી અને અમારા ઘરમાં મહિનાનું રાશન લાવવાના પણ પૈસા નહોતા, ત્યારે હું આ જ પ્રેમ અને ઓળખાણના નાતે તમારા બધાની પાસે મદદ માંગવા આવી હતી. યાદ છે?"
કમલેશમાસા અને મીનાફોઈની નજર તરત જ નીચી થઈ ગઈ. હોલમાં બેઠેલા બીજા સગાંઓ પણ ચૂપ થઈ ગયા.
"ત્યારે કોઈએ અમારા ઘરે આવીને એવું નહોતું પૂછ્યું કે પૂજા, ઘરમાં ખાવાના પૈસા છે કે નહીં?" પૂજાએ શાંતિથી કહ્યું. "ફોઈ, હું તમારી પાસે માત્ર પચીસ હજાર રૂપિયા ઉધાર માંગવા આવી હતી, અને તમે મોઢા પર કહી દીધું હતું કે પૈસા ફસાયેલા છે. ત્યારે મને સમજાયું કે મુશ્કેલીના સમયે કોઈ સગું કામ નથી આવતું, માત્ર પોતાની મહેનત જ કામ આવે છે."
મીનાફોઈનો ચહેરો લાલ થઈ ગયો. "એ તો જૂની વાત થઈ ગઈ, અત્યારે એ બધું કાઢવાની શું જરૂર છે?"
"જરૂર એટલે છે ફોઈ, કારણ કે એ જ પરિસ્થિતિમાંથી મેં આ નાનો વ્યવસાય શરૂ કર્યો," પૂજાનો અવાજ થોડો ભીનો થયો, પણ મજબૂત રહ્યો. "આજે મારી સાથે ચાર એવી બહેનો કામ કરે છે જેમના ઘરનો ચૂલો મારા રોજના ઓર્ડરથી સળગે છે. જો હું અઠવાડિયામાં બે દિવસ કામ બંધ કરીને પ્રસંગોમાં ફરવા નીકળી પડું ને, તો મારી સાથે એ ચાર પરિવારનું નુકસાન થાય. મારા માટે આ શોખ કે અભિમાન નથી, જવાબદારી છે."
કોઈની પાસે બોલવા માટે એક પણ શબ્દ નહોતો.
પૂજાએ પોતાની સાસુ સામે જોયું અને પછી મીનાફોઈ સામે જોઈને કહ્યું, "અને રહી વાત પ્રસંગમાં આવવાની, તો જ્યારે કોઈના ઘરમાં સાચું દુઃખ કે બીમારી હોય ત્યારે બધું કામ છોડીને હું સૌથી પહેલાં ઊભી રહીશ. પણ ખાલી ખાવા-પીવાના પ્રસંગમાં હાજરી પુરાવવાથી જ જો સંબંધ મપાતા હોય, તો એવા દેખાડાના સંબંધો સાચવવા માટે મારી પાસે ખરેખર સમય નથી."
સુનિલ તરત જ આગળ આવ્યો અને તેણે બધાની સામે પૂજાના ખભે હાથ મૂક્યો. "ચાલ પૂજા, મોડું થાય છે. આપણે નીકળીએ."
બધાને લાગ્યું કે જશોદાબેન કદાચ મીનાફોઈની માફી માંગશે. પણ જશોદાબેન પણ ઊભાં થયાં અને એમણે જે કહ્યું એ સાંભળીને આખો હોલ સ્તબ્ધ થઈ ગયો.
"મીના, પૂજા એક પણ શબ્દ ખોટો નથી બોલી," જશોદાબેને શાંતિથી કહ્યું. "જ્યારે મારો દીકરો મુશ્કેલીમાં હતો ત્યારે કોઈએ અમારો હાથ નહોતો પકડ્યો. આ વહુએ એકલા હાથે રાત-દિવસ મહેનત કરીને ઘરને ફરીથી ઊભું કર્યું છે. આજે એ પોતાનું કામ કરે છે તો એને અભિમાની ન કહેવાય, એનું માન રાખવું જોઈએ. મને મારી વહુ પર ગર્વ છે."
મીનાફોઈ પાસે કોઈ જવાબ નહોતો. તે નીચું જોઈને બેસી રહ્યાં.
પૂજા, સુનિલ અને જશોદાબેન કોઈ પણ કડવાશ વગર બધાને 'જય શ્રી કૃષ્ણ' કહીને ઘરની બહાર નીકળી ગયાં.
ગાડીમાં બેસીને પૂજાએ પાછળની સીટ પર બેઠેલાં સાસુનો હાથ પકડ્યો. આટલા મહિનાઓથી તેના મન પર જે બોજ હતો, એ આજે સાવ હળવો થઈ ગયો હતો. ક્યારેક લોકોને ખુશ રાખવાની દોડમાં આપણે ખુદને જ ભૂલી જતા હોઈએ છીએ, પણ જ્યારે પોતાના લોકો સાથ આપે, ત્યારે દુનિયાના કોઈ પણ ટોણાની અસર થતી નથી.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.