સામાન્ય દિવસોમાં ઘરની તકલીફો ન જોનાર પતિને મહેમાનો આવતાં જ કેવો ચડતો હતો પારો...

"વર્ષા! આ હોલના સોફાના કવર પર ચાનો જૂનો ડાઘ હજુ કેમ દેખાય છે? અને આ બેસિનનો નળ કેમ ટપકે છે? સીલિંગ ફેન પર જો કેટલી ધૂળ જામી છે! તું આખો દિવસ ઘરમાં બેસીને કરે છે શું? સાંજે મારા ઑફિસના બોસ અને મિત્રો આવવાના છે, જો એ લોકો આ જોશે તો મારી શું ઈજ્જત રહેશે?"

હેમંતનો અવાજ રસોડાથી લઈને દીવાનખંડ સુધી ગાજી રહ્યો હતો. તેના હાથમાં ધૂળ સાફ કરવાનું કપડું હતું અને તે જાણે કોઈ કમાન્ડો ઑપરેશન પર નીકળ્યો હોય તેમ ઘરના એક-એક ખૂણા તરફ આંગળી ચીંધીને બૂમો પાડી રહ્યો હતો.

રસોડાના પ્લેટફોર્મ પાસે ઊભેલી વર્ષાના હાથમાં લોટવાળા વાસણો હતા. તેણે હેમંત સામે જોયું. તેના ચહેરા પર કોઈ ગભરાટ નહોતો, માત્ર એક ઊંડો, પથ્થર જેવો થાક હતો.

"હેમંત, આ બેસિનનો નળ છેલ્લા ચાર મહિનાથી ટપકે છે," વર્ષાનો અવાજ સાવ ધીમો પણ અણીદાર હતો. "મેં તમને ઓછામાં ઓછી વીસ વાર કહ્યું હતું કે પ્લમ્બરને બોલાવીને આ વોશર બદલાવી દો. દરરોજ રાત્રે એ ટપ-ટપ અવાજથી મારી ઊંઘ ઊડી જાય છે અને નીચે ડોલ મૂકી-મૂકીને મારા હાથ દુખી ગયા છે. ત્યારે તમે શું કહેતા હતા? 'વર્ષા, ચાલ્યા કરે... મને ઑફિસમાં બહુ ટેન્શન છે... તું જાતે જોઈ લે ને!' ચાર મહિના સુધી તમને આ નળ ન દેખાયો, અને આજે સાંજે મહેમાનો આવવાના છે એટલે અચાનક તમારી આબરૂ આ નળમાંથી ટપકવા લાગી?"

"તું જૂની વાતો પકડીને કેમ બેસી જાય છે?" હેમંતે ચિડાઈને કહ્યું. "અત્યારે એ બધી ચર્ચા કરવાનો સમય નથી. બહારના માણસો ઘરમાં પગ મૂકે ત્યારે ઘર ટિપ-ટોપ હોવું જોઈએ. તું હંમેશાં આવા સમયે જ મોઢું ચડાવીને કેમ ઊભી રહી જાય છે? જરાક ઝડપ રાખ અને આ બધું સરખું કર!"

વર્ષા કંઈ ન બોલી. તેણે ચૂપચાપ લોટ બાંધવાનું ચાલુ રાખ્યું.

આ કોઈ પહેલીવાર નહોતું બન્યું. આ ઘરમાં હેમંતની આંખો માત્ર ત્યારે જ ખૂલતી હતી જ્યારે બહારનો કોઈ માણસ દરવાજો ઓળંગવાનો હોય.

સામાન્ય દિવસોમાં વર્ષા ગમે તેટલી બૂમો પાડે: બેડરૂમની બારીનો કાચ તૂટેલો હોય, રસોડાની ટ્યુબલાઈટ ઝબૂક-ઝબૂક થતી હોય કે પછી બાલ્કનીના દરવાજાનો આગળો અટકતો હોય, હેમંતના કાને ક્યારેય જૂ પણ નહોતી રેંગતી. તે હંમેશાં એક જ વાક્ય કહીને છૂટી જતો: "આપણે ઘરના માણસો છીએ, થોડું એડજસ્ટ કરતાં શીખવું જોઈએ. આમાં કંઈ આભ નથી તૂટી પડ્યું."

પણ જેવો કોઈ સંબંધીનો, મિત્રનો કે ઑફિસના સાહેબનો ફોન આવે કે 'અમે સાંજે આવીએ છીએ', એટલે હેમંત અચાનક કોઈ સખત ઇન્સ્પેક્ટર બની જતો. તે આખા ઘરને પાંચ સિતારા હોટલ જેવું ચમકાવવા માટે દોડાદોડ કરી મૂકતો, અને એ દોડાદોડમાં સૌથી વધુ વર્ષાનું માનસિક શોષણ થતું.

હેમંત માટે ઘર એ પોતાના પરિવારની સુવિધા અને શાંતિની જગ્યા નહોતી, પણ બહારની દુનિયા સામે પોતાનો મોભો સાબિત કરવાનું એક શો-રૂમ હતું.

સાંજ પડતાં સુધીમાં હેમંતે જાતે જ બધું વેરવિખેર કરી નાખ્યું. તેણે પેલા ટપકતા નળ પર ઉતાવળમાં એમ-સીલ અને સેલોટેપનો જાડો થર વીંટી દીધો જેથી થોડા કલાકો માટે પાણી રોકાઈ જાય. સોફા પર નવા કુશન મૂકી દીધા, ઘરના જૂના તૂટેલા સામાનને સ્ટોરરૂમમાં ઠાંસીને તાળું મારી દીધું અને આખા ઘરમાં મોંઘો રૂમ ફ્રેશનર છાંટી દીધો.

સાંજે સાત વાગ્યે હેમંતના બોસ મનીષભાઈ અને તેમની પત્ની આવ્યા.

હેમંત દરવાજે હાથ જોડીને ઊભો રહી ગયો. તેના ચહેરા પર એક અત્યંત વિનમ્ર અને આદર્શ પુરુષનું સ્મિત હતું.

"આવો આવો મનીષભાઈ! ભાભી, પધારો... અમારું ઘર તો સાવ સાદું છે, પણ અમે સ્વચ્છતા અને સુઘડતાના બહુ આગ્રહી છીએ. મને તો ઘરમાં એક નાની સરખી ખામી પણ ન પાલવે!" હેમંતે સોફા તરફ ઈશારો કરતાં ગર્વથી કહ્યું.

મનીષભાઈ અને તેમના પત્ની સોફા પર બેઠા. વર્ષા ટ્રેમાં શરબતના ગ્લાસ લઈને બહાર આવી. તેણે ખૂબ જ આદરપૂર્વક બધાનું સ્વાગત કર્યું.

વાતોનો દોર ચાલ્યો. હેમંત પોતાની કાળજી અને ઘર પ્રત્યેના પોતાના 'પરફેક્શન'ના ગુણગાન ગાતો રહ્યો. વર્ષા રસોડામાં જઈને રાત્રિભોજનની તૈયારી કરવા લાગી.

અડધા કલાક પછી મનીષભાઈ ઊભા થયા, "હેમંત, જરા વોશરૂમ કઈ તરફ છે?"

"અરે આવો સર, આ તરફ," હેમંતે ઉત્સાહથી રસ્તો બતાવ્યો.

મનીષભાઈ બેસિન પાસે હાથ ધોવા ગયા. તેમણે જેવો નળ ખોલ્યો, અંદર ભરાયેલા પાણીના ભારે પ્રેશરને કારણે હેમંતે ઉતાવળે લગાવેલી પેલી સેલોટેપ અને પાતળું પ્લાસ્ટિક ધડાકા સાથે ફાટી ગયું!

નળમાંથી પાણીની જોરદાર પિચકારી છૂટી.

પાણી સીધું મનીષભાઈના મોંઘા ઈસ્ત્રીવાળા શર્ટ અને પેન્ટ પર પડ્યું. ગણતરીની સેકન્ડોમાં મનીષભાઈ માથાથી કમર સુધી પલળી ગયા. એટલું જ નહીં, પાઈપ તૂટવાથી આખા વોશરૂમના ફ્લોર પર ગંદુ પાણી ફરી વળ્યું.

અવાજ સાંભળીને હેમંત દોડતો આવ્યો. મનીષભાઈની હાલત જોઈને તેના હોશ ઊડી ગયા. તેના ચહેરા પરનો રંગ સાવ ફિક્કો પડી ગયો.

"અરે સર! આ... આ શું થઈ ગયું!" હેમંત ગભરાઈ ગયો.

તેણે તરત જ પોતાની જૂની આદત મુજબ રસોડા તરફ મોં કરીને બૂમ પાડી, "વર્ષા! તેં આ નળ બરાબર ચેક નહોતો કર્યો? મેં તને સવારે જ કહ્યું હતું ને કે બધું સરખું રાખજે! તારી આ બેદરકારીને લીધે સાહેબના કપડાં બગડ્યા!"

આ વખતે વર્ષા ચૂપ ન રહી.

તે હાથમાં નેપકીન લઈને શાંત પગલે બહાર આવી. તેણે એક નેપકીન મનીષભાઈના હાથમાં આપ્યો અને અત્યંત નમ્રતાથી કહ્યું, "માફ કરજો ભાઈ, તમને મારા ઘરમાં આટલી અસુવિધા થઈ."

પછી તે હેમંત તરફ ફરી. તેની આંખોમાં ન તો કોઈ ડર હતો, ન કોઈ સંકોચ.

"હેમંત, તમારી આ ખોટી આદત હવે બંધ કરો," વર્ષાનો અવાજ આખા હોલમાં સ્પષ્ટ અને અડગ સંભળાયો. "આ નળ છેલ્લા ચાર મહિનાથી તૂટેલો હતો. મેં તમને પ્લમ્બર બોલાવવા માટે હાથ જોડ્યા હતા, પણ તમે એક રૂપિયો ખર્ચવા કે અડધો કલાક બગાડવા તૈયાર નહોતા. આજે મહેમાનો આવવાના હતા એટલે તમે સાચી મરામત કરાવવાને બદલે માત્ર દેખાડો કરવા માટે સેલોટેપ ચોંટાડી દીધી હતી! સેલોટેપથી બહારનો દેખાવ ઢંકાય હેમંત, પાણીનું પ્રેશર ન રોકાય."

હેમંત સ્તબ્ધ થઈને વર્ષા સામે જોઈ રહ્યો. તેના કાન અપમાનથી બળવા લાગ્યા. "વર્ષા! મહેમાનો સામે આ શું બોલે છે તું?"

"હું સાચું બોલું છું હેમંત," વર્ષાએ મનીષભાઈ સામે હાથ જોડ્યા. "સાહેબ, આ ઘરમાં જે રહે છે એની તકલીફો આમને ક્યારેય દેખાતી નથી. રસોડામાં છેલ્લા બે મહિનાથી મિક્સરનો વાયર શોર્ટ થાય છે, પણ એમનું કહેવું છે કે 'હું એડજસ્ટ કરી લઉં'. પણ તમારા આવવાના સમાચાર મળતાં જ આ આખું ઘર એક શો-રૂમ બની ગયું. મને એ નથી સમજાતું કે જે ઘર પોતાના પરિવારને સુખ અને સુરક્ષા ન આપી શકતું હોય, એ ઘર બહારના લોકોને માત્ર પ્રભાવિત કરવા માટે ઢોંગ શા માટે કરે?"

મનીષભાઈએ શર્ટ લૂછતાં લૂછતાં હેમંત સામે જોયું. મનીષભાઈના ચહેરા પર ગુસ્સો નહોતો, પણ એક ઊંડી દયા અને શરમનો ભાવ હતો.

"હેમંત," મનીષભાઈએ ગંભીર અવાજે કહ્યું. "ભાભીની એક-એક વાત સાચી છે. આપણે પુરુષો ઘણીવાર બહારની દુનિયામાં મોટા દેખાવાના ચક્કરમાં એ ભૂલી જઈએ છીએ કે અસલી જિંદગી આ ચાર દીવાલોની અંદર વસતી પત્ની અને બાળકો સાથે છે. જો તું તારી પત્નીની ચાર મહિનાની તકલીફ ન સમજી શક્યો, તો તારું આ પરફેક્શન માત્ર એક છળ છે. મને પલળવાનું દુઃખ નથી, પણ તારી આ વિચારસરણી જોઈને ખરેખર દુઃખ થયું."

મનીષભાઈ અને તેમના પત્ની ભોજન લીધા વગર જ નીકળી ગયા. જતાં જતાં ભાભીએ વર્ષાના ખભા પર સહાનુભૂતિપૂર્વક હાથ મૂક્યો.

દરવાજો બંધ થયો ત્યારે ઘરમાં એટલી ભયાનક શાંતિ હતી કે પેલો તૂટેલો નળ પણ હવે જાણે શરમથી શાંત થઈ ગયો હતો.

હેમંત સોફા પર ફસડાઈ પડ્યો. તેનો બધો નશો, તેનો બધો મોભો ધૂળમાં મળી ગયો હતો. જે બોસ સામે તે પોતાને સર્વશ્રેષ્ઠ સાબિત કરવા માગતો હતો, તેની જ સામે તેની ખરી અસલિયત છતી થઈ ગઈ હતી.

વર્ષા ચૂપચાપ સાવરણી અને પોતું લઈને વોશરૂમનું પાણી સાફ કરવા લાગી.

હેમંત દોડીને ત્યાં ગયો. તેણે વર્ષાના હાથમાંથી પોતું ઝૂંટવી લીધું.

"વર્ષા... રહેવા દે," હેમંતનો અવાજ સાવ તૂટી ગયો હતો. તેની આંખો ભીની હતી.

વર્ષાએ તેની સામે જોયું, "હેમંત, મને કોઈ તમાશો કરવાનો શોખ નહોતો. પણ હું કોઈ મહેમાન નથી કે જેને ખુશ કરવા માટે તમારે વર્ષમાં બે વાર સારું બનવું પડે. હું આ ઘરમાં ચોવીસ કલાક રહું છું. જો મારા રોજિંદા દર્દ અને અસુવિધાઓની તમારા મનમાં કોઈ કિંમત ન હોય, તો બહારના લોકોના ખોટા વખાણથી આ ઘર ક્યારેય સ્વર્ગ નહીં બને."

હેમંતનું માથું નીચું ઝૂકી ગયું. તેને સમજાયું કે પોતે ઘરના સાચા પાયાને ભૂલીને માત્ર બહારની દીવાલોને રંગવામાં આખી જિંદગી વેડફી રહ્યો હતો.

બીજા દિવસે સવારે હેમંતે ઑફિસેથી અડધા દિવસની રજા લીધી. તેણે સૌથી પહેલાં પ્લમ્બર અને ઇલેક્ટ્રિશિયનને બોલાવ્યા. તેણે જાતે ઊભા રહીને ટપકતો નળ નવો નખાવ્યો, મિક્સરનો વાયર બદલાવ્યો અને ઘરની તમામ નાની-મોટી તકલીફો દૂર કરાવી.

જ્યારે બધું કામ પૂરું થયું, ત્યારે હેમંતે વર્ષા માટે પોતાના હાથે ચા બનાવીને ડાઇનિંગ ટેબલ પર મૂકી.

"વર્ષા, હવે આ ઘરમાં કોઈ વસ્તુ બહારના માણસ માટે નહીં સુધરે," હેમંતે નમ્રતાથી કહ્યું. "આ ઘર તારું છે, અને તારી શાંતિ જ મારી સાચી આબરૂ છે."

વર્ષાના હોઠ પર એક સાચું, હળવું સ્મિત આવી ગયું. ઘરમાંથી બહારનો દંભ સાફ થઈ ગયો હતો અને સાચા સહજીવનની સુગંધ પ્રસરી ચૂકી હતી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.