તહેવારના દિવસે બીમાર પિતાને મળવા ગયેલી વહુનું સાસુએ આખા ખાનદાન સામે કેમ કર્યું અપમાન...

સાંજે છ વાગ્યે દિવ્યાએ જેવો ઘરનો મુખ્ય દરવાજો ખોલ્યો, દીવાનખંડમાં બેઠેલા દસેક સંબંધીઓની નજર એકસાથે તેના પર સ્થિર થઈ ગઈ. દિવ્યાના હાથમાં તેના પિયરથી લાવેલું એક નાનું મિઠાઈનું બોક્સ હતું અને તેના ચહેરા પર મુસાફરીનો થાક ચોખ્ખો દેખાતો હતો.

સોફા પર બેઠેલી તેની સાસુ મંગળાબેન એક ઝાટકે ઊભાં થઈ ગયાં. તેમના હાથમાં રહેલો ચાનો ખાલી કપ ટેબલ પર એટલા જોરથી પટકાયો કે રકાબીમાં તિરાડ પડી ગઈ.

"આવી ગયા મહારાણી?" મંગળાબેનનો અવાજ આખા ઘરમાં ગુંજી ઊઠ્યો. "તમને તમારા પિયરનો મોહ ક્યારેય છૂટશે કે નહીં? આજે બેસતા વર્ષના પવિત્ર દિવસે અમારે મહેમાનો સામે જાતે ઊભા થઈને ચા-પાણી કરવા પડ્યા! આ ઘરનો ત્રીસ વર્ષ જૂનો રિવાજ છે કે તહેવારના દિવસે ઘરની વહુ ઉંબરો ઓળંગીને ક્યાંય ન જાય, આખો દિવસ આવેલા મહેમાનોની સરભરા કરે. પણ તમે તો એવો નિયમ તોડ્યો કે આખા કુટુંબમાં અમારી આબરૂના ધજાગરા ઉડી ગયા!"

દિવ્યા સ્તબ્ધ થઈને ઊભી રહી ગઈ. તેણે સોફાના ખૂણે બેઠેલા પોતાના પતિ કુણાલ તરફ જોયું. તેને આશા હતી કે કુણાલ કંઈક બોલશે.

પણ કુણાલે પણ કપાળ પર કરચલીઓ ચડાવીને નારાજગી વ્યક્ત કરી, "દિવ્યા, તને ખબર હતી ને કે આજે આખો દિવસ કાકા અને મામાના પરિવારો આવવાના છે? તારે આજે જ પિયર જવું જરૂરી હતું? બે દિવસ પછી ગઈ હોત તો શું આભ તૂટી પડત? બાની વાત સાચી છે, તેં બધાની સામે આપણો પારિવારિક નિયમ તોડ્યો છે."

દિવ્યાના પગ નીચેથી જાણે જમીન સરકી ગઈ.

તેણે સવારે ચાર વાગ્યાથી કરેલી મહેનત તેની આંખો સામે તરવરી ઊઠી. બેસતા વર્ષની સવારે જ્યારે આખું ઘર ઊંઘતું હતું, ત્યારે દિવ્યાએ ઊઠીને આખા ઘરની સફાઈ કરી હતી, નવી રંગોળી પૂરી હતી, પચાસ લોકો માટે ફરસાણ અને મિઠાઈઓ થાળીઓમાં ગોઠવી હતી, બપોરના ભોજનની તમામ તૈયારીઓ પૂરી કરી હતી અને સવારે આવેલા તમામ મહેમાનોને પોતાના હાથે ગરમ નાસ્તો પીરસ્યો હતો.

તેણે કુણાલ અને સાસુ બંનેને સવારે સ્પષ્ટ કહ્યું હતું કે બપોરે બેથી પાંચ વાગ્યા સુધી તે તેના માતા-પિતાને નવા વર્ષના આશીર્વાદ લેવા જશે, કારણ કે તેના પિતા છેલ્લા બે મહિનાથી પથારીવશ હતા.

અને માત્ર ત્રણ કલાકની આ ગેરહાજરીને આખા પરિવારે એક મહાપાપ બનાવી દીધી હતી.

દિવ્યા આગળ વધી અને તેણે હાથમાં રહેલું મિઠાઈનું બોક્સ ડાઇનિંગ ટેબલ પર મૂક્યું. તેના ચહેરા પરનો સંકોચ હવે ઓગળી ગયો હતો અને તેની જગ્યાએ એક શાંત, ગંભીર વેદના આવી ગઈ હતી.

"મમ્મીજી, તમે કયા રિવાજની વાત કરી રહ્યા છો?" દિવ્યાનો અવાજ સાવ ધીમો પણ મક્કમ હતો. "એ રિવાજ કે જેમાં તહેવાર એટલે વહુ માટે માત્ર સવારથી રાત સુધી ચૂલા આગળ બળવાની અને વાસણો માંજવાની એક સજા બની જાય? અને બાકીના બધા માટે એ હસવા-રમવાનો ઉત્સવ હોય?"

"દિવ્યા! મોઢું સંભાળીને વાત કર!" મંગળાબેન ગુસ્સાથી ધ્રૂજી ઊઠ્યાં. "અમે પણ વહુઓ બનીને આ ઘરમાં આવ્યા હતા. અમે ક્યારેય તહેવારના દિવસે અમારા બાપનું ઘર યાદ નહોતું કર્યું. સાસરે આવ્યા પછી સાસરિયું જ સર્વસ્વ હોય છે. તારા મા-બાપ તો શહેરમાં જ રહે છે, તહેવાર પતી ગયા પછી જઈ શકાતું હતું!"

"તહેવાર પતી ગયા પછી?" દિવ્યાની આંખોમાં આંસુ ધસી આવ્યા, પણ તેણે પોતાનો અવાજ તૂટવા ન દીધો. "મમ્મીજી, મારા પિતાજી છેલ્લા પંદર દિવસથી હોસ્પિટલમાં ડાયાલિસિસ પર હતા. આજે બેસતા વર્ષના દિવસે સવારે એમણે મને ફોન કરીને રડતાં રડતાં કહ્યું હતું કે 'બેટા, આજે આખું વર્ષ બદલાય છે, તું મને ખાલી પાંચ મિનિટ માટે મળી જા, ખબર નહીં આવતા વર્ષે હું હોઈશ કે નહીં!' મારા ભાઈ-ભાભી વિદેશમાં છે. ઘરમાં માત્ર મારી વૃદ્ધ માતા મારા બીમાર પિતાની એકલી સેવા કરી રહી છે. આજે આખા શહેરમાં લોકો નવા કપડાં પહેરીને ખુશીઓ મનાવતા હતા, ત્યારે મારા માતા-પિતા એક ખાલી ઘરમાં બેસીને મારી રાહ જોતા હતા!"

હોલમાં બેઠેલા સંબંધીઓમાં ધીમો ગણગણાટ શરૂ થયો. કુણાલનું માથું સહેજ નીચું ઝૂકી ગયું.

"મેં સવારે ચાર વાગ્યાથી ઊઠીને આ ઘરનું તમામ કામ પૂરું કર્યું હતું," દિવ્યાએ કુણાલની આંખોમાં આંખ પરોવીને કહ્યું. "મેં તમારા તમામ મહેમાનો માટે જમવાનું બનાવીને હોટપોટમાં ભરી રાખ્યું હતું. માત્ર ચા ગરમ કરીને પીરસવાની હતી, એમાં તમારા ઘરની કઈ આબરૂ લૂંટાઈ ગઈ? શું તમારા સંબંધીઓની ચા મારા બીમાર બાપના છેલ્લા શ્વાસ કરતાં પણ વધારે કિંમતી હતી?"

"પણ દિવ્યા, તારે અમને સાથે લઈને જવું જોઈતું હતું ને..." કુણાલે બચાવ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

"હું તમને ત્રણ દિવસથી કહી રહી હતી કુણાલ!" દિવ્યાએ આક્રોશ સાથે કહ્યું. "મેં તમને હાથ જોડ્યા હતા કે ચાલો આપણે બંને અડધો કલાક મારા પપ્પાને મળી આવીએ. ત્યારે તમે શું કહ્યું હતું? 'મને રજાના દિવસે આરામ કરવા દે, તારા પપ્પા તો રોજ બીમાર જ હોય છે, તહેવાર બગાડવાની જરૂર નથી!' તમે તમારા આરામ માટે મારા પિતાની વેદનાને નકારી દીધી. અને જ્યારે હું મારી ફરજ પૂરી કરવા એકલી ગઈ, ત્યારે તમે બધા ભેગા મળીને મને ગુનેગાર સાબિત કરવા બેસી ગયા?"

વાતાવરણ સાવ સ્તબ્ધ થઈ ગયું. સોફા પર બેઠેલા એક વડીલ કાકી, નર્મદાબેન, જે મંગળાબેનના મોટા નણંદ થતા હતા, તેઓ ધીમેથી ઊભા થયા.

મંગળાબેનને લાગ્યું કે નર્મદાબેન વહુને સંસ્કારનો પાઠ ભણાવશે. "જોયું ભાભી? આજકાલની છોકરીઓ વડીલો સામે કેવા જવાબો આપે છે!" મંગળાબેને ટેકો મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો.

પણ નર્મદાબેને મંગળાબેન સામે જોયું. તેમની આંખોમાં નારાજગી હતી.

"મંગળા, બસ કર હવે," નર્મદાબેનનો અવાજ અત્યંત ગંભીર હતો. "આજે વહુ નહીં, તું ખોટી છે. અને તારી સાથે તારો દીકરો પણ ખોટો છે."

મંગળાબેન અવાક બની ગયા. "ભાભી, તમે આ શું કહો છો?"

"હું સાચું કહું છું," નર્મદાબેને કહ્યું. "આપણે જે જૂના રિવાજોને પરંપરા કહીને વહુઓ પર થોપીએ છીએ, એ પરંપરા નથી પણ ક્રૂરતા છે. જો આજે તારી પોતાની દીકરી સાસરેથી રડતી ફોન કરે કે 'મમ્મી, મને તહેવારના દિવસે તને મળવા નથી દેતા, મારી સાસુ મને ઘરમાં પૂરી રાખે છે', તો તારા કાળજે કેવી આગ લાગે? પારકી દીકરીને ઘરમાં લાવીને આપણે એના લોહીના સંબંધો કાપી નાખવાની અપેક્ષા કેવી રીતે રાખી શકીએ?"

નર્મદાબેન કુણાલ પાસે ગયા. "અને કુણાલ, તું? તું પોતાની જાતને મોટો પુરુષ સમજે છે? જે પત્ની તારા મા-બાપને સાચવવા માટે દિવસ-રાત એક કરે છે, એના મા-બાપના આંસુ લૂછવાની તારી કોઈ ફરજ નહોતી? તહેવાર માત્ર ખાવા-પીવાનો અને મહેમાનોને દેખાડો કરવાનો નથી હોતો. તહેવાર એ સંબંધોમાં પ્રેમ અને કરુણા વહેંચવાનો હોય છે."

કુણાલનો ચહેરો શરમથી લાલચોળ થઈ ગયો. તેને યાદ આવ્યું કે સવારે જ્યારે દિવ્યા વિનંતી કરી રહી હતી, ત્યારે તેણે કેટલા અહંકારથી તેની વાત ઉડાવી દીધી હતી. તે ભૂલી ગયો હતો કે દિવ્યા પણ કોઈની વહાલી દીકરી હતી, જેણે પોતાના માતા-પિતાનું છત્ર છોડીને આ ઘરને અપનાવ્યું હતું.

કુણાલ ધીમા પગલે દિવ્યા પાસે આવ્યો. તેની આંખો ભીની થઈ ગઈ હતી.

"દિવ્યા..." કુણાલનો અવાજ ગળગળો થઈ ગયો. "મને માફ કરી દે. હું એટલો સંવેદનહીન થઈ ગયો હતો કે મને તારા પિતાની બીમારી કરતાં મારો ખોટો અહંકાર મોટો લાગ્યો. હું એક સારો પતિ ન બની શક્યો."

દિવ્યા કંઈ બોલી નહીં, પણ તેના વહેતા આંસુ હવે રોકાઈ ગયા હતા. સત્ય બોલાઈ ચૂક્યું હતું અને એ સત્યનો પડઘો આખા ઘરમાં સંભળાઈ રહ્યો હતો.

મંગળાબેન પણ નીચું જોઈને સોફા પર બેસી ગયાં. તેમને પોતાની ભૂલ સમજાઈ ગઈ હતી. નર્મદાબેનના શબ્દોએ તેમના વર્ષો જૂના કઠોર વલણને હચમચાવી નાખ્યું હતું.

કુણાલે ગાડીની ચાવી હાથમાં લીધી.

"દિવ્યા, ચાલ," કુણાલે દિવ્યાનો હાથ પકડ્યો.

"ક્યાં?" દિવ્યાએ પૂછ્યું.

"તારા પપ્પાના ઘરે," કુણાલે મક્કમ અવાજે કહ્યું. "હું નવા વર્ષના આશીર્વાદ લેવા નથી ગયો. અને આ વખતે હું માત્ર જમાઈ બનીને નહીં, પણ એક દીકરો બનીને એમની ખબર પૂછવા જઈશ."

મંગળાબેને ધીમેથી માથું ઊંચું કર્યું. તેમણે ટેબલ પર પડેલું પેલું મિઠાઈનું બોક્સ ઉપાડ્યું અને સાથે ફળોની એક ટોપલી ભરીને કુણાલના હાથમાં આપી.

"આ પણ સાથે લેતા જાવ," મંગળાબેનનો અવાજ સાવ ધીમો અને નરમ હતો. "અને વેવાઈને કહેજો કે કાલે સવારે હું પોતે એમની ખબર પૂછવા આવીશ."

દિવ્યાએ સાસુ સામે જોયું. મંગળાબેનની આંખોમાં હવે કોઈ સત્તાનો ભાર નહોતો, માત્ર એક સાચો પસ્તાવો હતો.

તે સાંજે તહેવારની ખરી રોનક મહેમાનોની ભીડમાં નહીં, પણ બે પરિવારો વચ્ચે બંધાયેલા સાચા સ્નેહ અને સન્માનમાં જોવા મળી હતી. ઘરમાંથી અંધશ્રદ્ધા જેવો કઠોર રિવાજ ખરી પડ્યો હતો અને માનવતાનો એક નવો તહેવાર શરૂ થયો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.