શાકભાજીના ભાવ માટે પત્ની દરરોજ ઝઘડતી રહી, પણ શાકવાળાએ જે સત્ય કહ્યું તે સાંભળીને...

પૂજાના હાથમાં પ્લાસ્ટિકની થેલી ખુબ મજબૂતીથી પકડેલી હતી. તેના ચહેરા પર ગુસ્સો સ્પષ્ટ દેખાતો હતો. સામે લાકડાના ગાડા પર શાકભાજી સજાવીને બેઠેલા એક વૃદ્ધ કાકા શાંતિથી ટામેટા સાફ કરી રહ્યા હતા. તેમની ઉંમર આશરે સિત્તેર વર્ષની હશે. તેમના શર્ટના બટન તૂટેલા હતા અને હાથની ચામડી પર કરચલીઓ પડી ગઈ હતી.

"કાકા, દરરોજ તમે મારા પતિ પાસેથી બટાકાના ચાલીસ રૂપિયા લો છો." પૂજાનો અવાજ આસપાસના લોકો સાંભળી શકે એટલો ઊંચો હતો. "બાજુવાળા ભાઈ તો ત્રીસ રૂપિયામાં આપે છે. તમે દરરોજ તેમને છેતરો છો?"

વૃદ્ધ કાકાએ ધીમેથી માથું ઊંચું કર્યું. તેમની આંખોમાં કોઈ ગુસ્સો નહોતો. તેમણે ત્રાજવું નીચે મૂક્યું અને એક નાની પ્લાસ્ટિકની થેલીમાં ટામેટા મૂકવા લાગ્યા.

"બહેન, હું કોઈને છેતરતો નથી." કાકાએ શાંતિથી કહ્યું. "તમારા પતિ મારી પાસેથી જ શાક લે છે."

પૂજાને આ જવાબ સાંભળીને વધારે ગુસ્સો આવ્યો. તેણે દરરોજ ઘરમાં આ વાત પર ઝઘડો કર્યો હતો. તેના પતિ રાહુલ દરરોજ સાંજે નોકરી પરથી પાછા આવતા ત્યારે આ કાકા પાસેથી જ શાકભાજી લાવતા હતા. બીજા શાકભાજી વાળા કરતાં આ કાકાનો ભાવ કાયમ વધારે રહેતો હતો. પૂજા દરરોજ રાહુલને કહેતી કે તમે બજારની સમજ વગર પૈસા વેડફો છો.

રાહુલ હંમેશા હસીને વાત ટાળી દેતો હતો. તે કહેતો કે કાકા જૂના છે અને સારું શાક આપે છે. પણ પૂજાને લાગતું હતું કે રાહુલ સીધો છે એટલે આ કાકા તેનો ફાયદો ઉઠાવે છે. આજે પૂજા જાતે જ આ વાતનો નિકાલ કરવા આવી હતી.

પૂજા અને રાહુલનો સંસાર બહુ નાનો હતો. રાહુલ એક નાની કંપનીમાં હિસાબ-કિતાબનું કામ કરતો હતો. તેનો પગાર એવો નહોતો કે દરરોજ પૈસાનો બગાડ કરી શકાય. પૂજા ઘરનું બજેટ ખુબ જ સાચવીને ચલાવતી હતી. તે એક એક રૂપિયો બચાવીને મહિનાનું ઘર ચલાવતી હતી.

રાહુલ સ્વભાવે ખુબ જ શાંત હતો. ક્યારેય કોઈ પર ગુસ્સો ન કરે. ઘરમાં પણ જો શાકભાજી મોંઘા આવ્યા હોય તો પૂજા બોલતી રહે અને રાહુલ શાંતિથી ચા પીતો રહે. તે ક્યારેય સામો જવાબ ન આપતો.

આજે સવારે જ્યારે રાહુલ નોકરી પર ગયો, ત્યારે પૂજાએ નક્કી કર્યું હતું કે તે પોતે જઈને આ શાકવાળા કાકા સાથે વાત કરશે. તે બજારમાં આવી ત્યારે કાકા પોતાની લારી પાસે એકલા જ ઊભા હતા.

"કાકા, આજે હું શાક લેવા આવી છું." પૂજાએ પચીસ રૂપિયા કાઢીને આગળ કર્યા. "મારે બે કિલો બટાકા જોઈએ છે. પણ હું પચીસ રૂપિયાથી એક રૂપિયો પણ વધારે નહીં આપું."

કાકાએ પૂજા સામે જોયું. પછી તેમણે ધીમેથી બટાકા ઉપાડ્યા અને ત્રાજવામાં મૂક્યા. તેમણે પૂજા પાસેથી પચીસ રૂપિયા ન લીધા.

"બહેન, તમે આ પૈસા રહેવા દો." કાકાએ હળવા અવાજે કહ્યું. "તમારા પતિ દરરોજ મને આઠસો રૂપિયા આપે છે."

પૂજા સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. તેને લાગ્યું કે તેણે ખોટું સાંભળ્યું છે. "શું? આઠસો રૂપિયા? એક કિલો શાકભાજીના આઠસો રૂપિયા?"

"ના બહેન, શાકના તો ચાલીસ રૂપિયા જ હોય છે." કાકાએ ત્રાજવું બાજુ પર મૂકતા કહ્યું.

"તો પછી આઠસો રૂપિયા કેમ આપે છે?" પૂજાનો ગુસ્સો હવે આશ્ચર્યમાં બદલાઈ ગયો હતો. "તમે સાચું બોલો છો કે મને મૂર્ખ બનાવો છો?"

કાકાએ લારી નીચેથી એક નાની ચોપડી કાઢી. તેના પાના જૂના થઈ ગયા હતા અને તેના પર પેન્સિલથી કઈંક લખેલું હતું. તેમણે તે ચોપડી પૂજા સામે ધરી.

"આ જુઓ બહેન." કાકાએ કહ્યું. "આ મારી રોજની કમાણીનો હિસાબ છે. તમારા પતિ દરરોજ સાંજે અહીં આવે છે. તે માત્ર પચાસ કે સો રૂપિયાનું શાક લે છે. પણ બાકીના પૈસા તે આ કાગળમાં જમા કરાવે છે."

પૂજાએ તે ચોપડી હાથમાં લીધી. તેમાં દરરોજની તારીખ લખેલી હતી. દરેક તારીખની સામે રાહુલનું નામ હતું અને તેની સામે બસો, ત્રિસો કે પાંચસો રૂપિયા લખેલા હતા.

"મને કઈં સમજણ નથી પડતી, કાકા." પૂજાનો અવાજ હવે ધીમો પડી ગયો હતો. "રાહુલ તમને આટલા બધા પૈસા શા માટે આપે છે? અને તમે કેમ લો છો?"

કાકાએ ઊંડો શ્વાસ લીધો. તેમની આંખોમાં ઝળઝળિયાં આવી ગયા. તેમણે પોતાની જૂની ધોતીના છેડાથી આંખો લૂછી.

"બે વર્ષ પહેલાં મારા દીકરા અને વહુનું એક અકસ્માતમાં અવસાન થયું હતું." કાકાએ ધીમેથી બોલવાનું શરૂ કર્યું. "ઘરમાં હું અને મારો આ નાનો પૌત્ર અમન જ બચ્યા છીએ. હું આ ઉંમરે લારી ચલાવીને અમારું પેટ ભરું છું. પણ ગયા વર્ષે અમન મોટી શાળામાં ભણવા માટે યોગ્ય થયો."

પૂજા શાંતિથી સાંભળી રહી હતી. બજારનો ઘોંઘાટ જાણે બંધ થઈ ગયો હતો.

"શાળાની ફી ખુબ વધારે હતી." કાકાએ આગળ કહ્યું. "મારી પાસે એટલા પૈસા નહોતા કે હું તેને ભણાવી શકું. મેં તેને સરકારી શાળામાં મૂકવાનું વિચાર્યું, પણ તેની ઈચ્છા મોટી શાળામાં જવાની હતી. હું દરરોજ રાત્રે આ લારી પાસે બેસીને રડતો હતો."

"પછી રાહુલભાઈ આવ્યા?" પૂજાએ પૂછ્યું.

"હા." કાકાએ હસીને કહ્યું. "એક સાંજે રાહુલભાઈ અહીં શાક લેવા આવ્યા. તેમણે મને રડતો જોયો. તેમણે મારી પાસે આવીને રડવાનું કારણ પૂછ્યું. મેં તેમને મારી બધી વાત કહી દીધી."

કાકાએ લારી પર પડેલા શાકભાજી સરખા કર્યા. "બીજા દિવસે રાહુલભાઈ પાછા આવ્યા. તેમણે મને કહ્યું કે કાકા, હું તમને સીધી મદદ કરીશ તો તમારી ઈજ્જત દુભાશે. તમે મહેનતુ માણસ છો. એટલે હું તમારી પાસેથી જ દરરોજ શાક ખરીદીશ. પણ શાકના પૈસા ઉપરાંત હું અમનની ફી માટે થોડા પૈસા દરરોજ તમારી પાસે જમા કરાવીશ."

પૂજાના હાથમાંથી પેલી ચોપડી ધ્રૂજવા લાગી.

"મેં તેમને ના પાડી હતી, બહેન." કાકાનો અવાજ ગળગળો થઈ ગયો. "મેં કહ્યું કે હું કોઈની દયા પર જીવવા નથી માગતો. પણ રાહુલભાઈએ મારા હાથ પકડી લીધા. તેમણે કહ્યું કે કાકા, આ મદદ નથી. હું તમારા પૌત્રનો ભાઈ છું. જ્યારે અમન ભણીગણીને મોટો થાય, ત્યારે તે આ પૈસા મને પાછા આપી દેશે."

"એટલે રાહુલ દરરોજ તમને પૈસા આપતો હતો?" પૂજાની આંખોમાંથી એક ટીપું સરીને તેના ગાલ પર પડી ગયું.

"હા બહેન." કાકાએ કહ્યું. "તે દરરોજ પોતાની કમાણીમાંથી બચત કરીને મને આપતા હતા. તેઓ ક્યારેય મને એવું નથી લાગવા દેતા કે તેઓ મારા પર ઉપકાર કરે છે. તે દરરોજ શાકનો ભાવ પૂછે છે, થોડી રકઝક કરે છે, જેથી આજુબાજુના લોકોને લાગે કે તે સામાન્ય ગ્રાહક છે."

પૂજાને યાદ આવ્યું કે ગયા મહિને રાહુલે પોતાના માટે નવો શર્ટ નહોતો લીધો. તેણે કહ્યું હતું કે જૂનો શર્ટ હજુ સારો છે. તેને એ પણ યાદ આવ્યું કે રાહુલે પોતાની જૂની મોટરસાઇકલનું સર્વિસિંગ પણ ટાળ્યું હતું. પૂજા માનતી હતી કે રાહુલ કંજૂસ છે. પણ સત્ય તો કઈંક અલગ જ હતું.

"અમનની આખા વર્ષની ફી ગઈકાલે જ ભરાઈ ગઈ છે." કાકાએ ચોપડી બતાવીને કહ્યું. "આ રાહુલભાઈના કારણે જ શક્ય બન્યું છે. તે શાક નથી ખરીદતા બહેન, તે એક વૃદ્ધ બાપની અને અનાથ બાળકની ઈજ્જત સાચવે છે."

પૂજા કઈં બોલી શકી નહીં. તેનું મન શરમથી ભરાઈ ગયું હતું. તે દરરોજ રાત્રે રાહુલ સાથે ઝઘડો કરતી હતી. તેને સંભળાવતી હતી કે તેને પૈસાની કદર નથી. પણ રાહુલ ક્યારેય સામો જવાબ નહોતો આપતો. તે માત્ર હસીને પૂજાની વાતો સાંભળી લેતો હતો.

"તમે બહુ ભાગ્યશાળી છો બહેન." કાકાએ કહ્યું. "તમને એવો પતિ મળ્યો છે જેનો આત્મા ખુબ જ નિર્મળ છે. આજે સમાજમાં પૈસા આપવા વાળા તો ઘણા મળે છે, પણ સામે વાળાની સ્વમાન જાળવીને મદદ કરવા વાળા ખુબ ઓછા હોય છે."

પૂજાએ પોતાના ખિસ્સામાંથી રૂમાલ કાઢીને આંખો લૂછી. તેણે કાકા સામે જોયું. કાકાના ચહેરા પર એક અનોખી શાંતિ હતી.

"કાકા, મને માફ કરી દો." પૂજાએ ધીમેથી કહ્યું. "હું તમને અને મારા પતિને ખોટા સમજી રહી હતી."

"અરે બહેન, એમાં માફી શાની?" કાકાએ મુસ્કુરાઈને કહ્યું. "તમે તો ઘરનું બજેટ સાચવતા હતા. એમાં તમારો કોઈ વાંક નથી."

પૂજાએ થેલીમાં શાકભાજી મુકાવ્યા. તેણે આ વખતે ભાવ બાબતે કોઈ વાત ન કરી. તેણે પચાસ રૂપિયાનો નોટ કાઢીને કાકાના હાથમાં મૂક્યો.

"ના બહેન, આજે હું તમારી પાસેથી પૈસા નહીં લઉં." કાકાએ ના પાડી.

"લેવા જ પડશે કાકા." પૂજાએ આગ્રહ કર્યો. "આ આજે મારી તરફથી અમન માટે એક નાની ભેટ છે."

કાકાએ પૂજા સામે જોયું અને ધીમેથી પૈસા સ્વીકારી લીધા. પૂજા શાકભાજીની થેલી લઈને ઘર તરફ ચાલવા લાગી. તેના પગ આજે ખુબ જ હળવા લાગતા હતા.

સાંજે જ્યારે રાહુલ નોકરી પરથી પાછો આવ્યો, ત્યારે તે ખુબ થાકેલો દેખાતો હતો. તેણે દરવાજે આવીને જૂતા ઉતાર્યા. પૂજા દરરોજની જેમ આજે તેની સામે ગુસ્સાથી ન જોઈ. તે પાણીનો ગ્લાસ લઈને રાહુલ પાસે ગઈ.

રાહુલે પાણી પીધું અને પૂજા સામે જોયું. "આજે શું થયું? તું કઈં બોલતી નથી?"

પૂજાએ રાહુલનો હાથ પકડ્યો. તેણે રાહુલની હથેળીમાં શાકભાજીવાળા કાકાની આપેલી પેલી નાની ચોપડી મૂકી.

રાહુલ ચોપડી જોઈને ચમકી ગયો. તેણે પૂજા સામે જોયું. તેના ચહેરા પરનો રંગ ઉડી ગયો. તેને લાગ્યું કે પૂજા હવે વળી નવો ઝઘડો કરશે.

"પૂજા, હું તને સમજાવું..." રાહુલે વાત સરખી કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

પણ પૂજાએ રાહુલના હોઠ પર પોતાની આંગળી મૂકી દીધી. તેની આંખોમાંથી આંસુ વહી રહ્યા હતા.

"તમારે કઈં સમજાવવાની જરૂર નથી." પૂજાએ રાહુલના ખભા પર માથું મૂકી દીધું. "હું આજે બજાર ગઈ હતી. મને બધી ખબર પડી ગઈ છે."

રાહુલ શાંત થઈ ગયો. તેણે પૂજાના માથા પર હાથ મૂક્યો.

"મને માફ કરી દો." પૂજાએ રડતા રડતા કહ્યું. "હું તમને કેટલું સંભળાવતી હતી. હું તમને કંજૂસ અને બેદરકાર માનતી હતી. પણ તમે તો..."

"પૂજા, રડ નહીં." રાહુલે પ્રેમથી કહ્યું. "હું તારાથી કઈં છુપાવવા નહોતો માંગતો. પણ જો હું તને કહેત તો કાકાની સ્વાભિમાનની વાત બહાર આવી જાત. મને લાગ્યું કે જો હું મારી બચતમાંથી થોડી મદદ કરું તો આપણું ઘર ચાલવામાં કોઈ વાંધો નહીં આવે."

"તમે ખુબ સારા છો." પૂજાએ માથું ઊંચું કરીને રાહુલ સામે જોયું. "આજ પછી હું ક્યારેય તમને શાકભાજીના ભાવ માટે નહીં કહું. અને હા, કાલથી અમન માટેનું નાસ્તો પણ હું ઘરે બનાવીને મોકલીશ."

રાહુલના ચહેરા પર એક સુંદર સ્મિત આવી ગયું. તેણે પૂજાનો હાથ મજબૂતીથી પકડી લીધો.

તે રાત્રે ઘરમાં કોઈ ઝઘડો ન થયો. નાના ઘરમાં આજે પ્રેમ અને આદરનો માહોલ હતો. પૈસા ઓછા હોવા છતાં બંનેના દિલ ખુબ મોટા હતા. સાચું જીવન એ નથી જે આપણે પોતાના માટે જીવીએ છીએ, પણ એ છે જે આપણે બીજાના ચહેરા પર સ્મિત લાવવા માટે જીવીએ છીએ.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.