ત્રણ વર્ષથી પૈસા નથી કહીને ફરવાનું ટાળતા પતિના કબાટમાંથી એક પાસબુક મળી ત્યારે...

નિશાએ કબાટનું ઉપરનું ખાનું ખોલ્યું અને એમાંથી જૂની ફાઇલો નીચે ઉતારી. કાવ્યાની સ્કૂલની ફીની રસીદ શોધતા શોધતા એના હાથમાં એક ભૂરા રંગનું કવર આવ્યું. એણે વિચાર્યું કે કદાચ કોઈ જૂનું વીજળીનું બિલ હશે, એટલે કવર બાજુ પર મૂકવા ગઈ.

ત્યાં જ કવરમાંથી એક નાની, વાદળી રંગની બેંક પાસબુક સરકીને પલંગ પર પડી.

નિશાએ કુતૂહલથી પાસબુક ઉઠાવી. એના ઘરમાં પરાગનું એક જ બેંક ખાતું હતું, જેની બધી વિગતો નિશાને ખબર હતી. આ બીજી પાસબુક કઈ હતી?

એણે પહેલું પાનું ખોલ્યું. ખાતું પરાગના જ નામનું હતું, અને નોમિનીમાં એના પિતા હરેશનું નામ હતું. નિશાએ પાનાં ફેરવ્યા અને એની આંખો સ્થિર થઈ ગઈ.

છેલ્લા બે વર્ષથી દર મહિને નિયમિત રીતે આ ખાતામાં બારથી પંદર હજાર રૂપિયા જમા થતા હતા. આજે એમાં કુલ ત્રણ લાખ પંદર હજાર રૂપિયા જમા હતા. પાસબુકના છેલ્લા પાને એક નાની ચિઠ્ઠી ચોંટાડેલી હતી, જેના પર પરાગના અક્ષરે લખ્યું હતું: 'બા-બાપુજી માટે'.

નિશા થોડી વાર ત્યાં જ પલંગ પર બેસી રહી. એના હાથમાં રહેલી પાસબુક જાણે એકાએક ભારે થઈ ગઈ હતી.

બે જ કલાક પહેલાં એની બાર વર્ષની દીકરી કાવ્યા સ્કૂલેથી આવીને રડમસ ચહેરે બેઠી હતી. આવતા અઠવાડિયે દિવાળીની રજાઓ શરૂ થવાની હતી. એની બધી જ બહેનપણીઓ પોતાના પરિવાર સાથે ફરવા જવાની હતી, અને કાવ્યાએ ફક્ત ત્રણ દિવસ માટે નજીકના કોઈ હિલ સ્ટેશન પર જવાની વાત કરી હતી.

ત્યારે નિશાએ જ દીકરીને સમજાવી હતી, "બેટા, પપ્પાને હમણાં ખર્ચ વધારે છે. ઘરના હપ્તા અને તારી ફીમાં જ બધું વપરાઈ જાય છે. આપણે આવતા વર્ષે ચોક્કસ જઈશું."

ત્રણ વર્ષથી નિશા આ જ વાક્ય પોતાની દીકરીને કહેતી આવી હતી. અને છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી એ પોતે પણ પોતાના દરેક શોખ પર કાપ મૂકતી આવી હતી.

છ મહિના પહેલાં રસોડાનું મિક્સર બગડ્યું ત્યારે નિશાએ નવું લાવવાને બદલે બે વાર રિપેર કરાવ્યું હતું, કારણ કે પરાગે કહ્યું હતું કે મહિનાના અંતે ખાતામાં કશું બચતું નથી. પોતાના ભાઈના દીકરાના લગ્નમાં પણ નિશાએ જૂની સાડી પહેરી લીધી હતી, જેથી પરાગ પર વધારાનો બોજ ન પડે.

અને એ જ પરાગના બીજા ખાતામાં ત્રણ લાખ રૂપિયા પડ્યા હતા!

નિશાએ પાસબુક ફરી કવરમાં મૂકી અને કબાટમાં હતી એમ જ ગોઠવી દીધી. એણે ગુસ્સો કરવાનું ટાળ્યું. એ જાણવા માંગતી હતી કે પરાગ હજુ કેટલું છુપાવે છે.

રાત્રે આઠ વાગ્યે પરાગ ઓફિસથી ઘરે આવ્યો. જમતી વખતે કાવ્યાએ ફરી એકવાર હિંમત કરીને પૂછ્યું, "પપ્પા, મારા બધા ફ્રેન્ડ્સ રજાઓમાં બહાર જાય છે. આપણે ત્રણ વર્ષથી ક્યાંય નથી ગયા. ફક્ત બે દિવસ માટે જઈએ ને?"

પરાગે કોળિયો મૂકી દીધો. ચહેરા પર થાક અને લાચારીનો ભાવ લાવીને એ બોલ્યો, "દીકરા, તું સમજતી કેમ નથી? અત્યારે ઘરમાં એટલા પૈસા નથી. મોંઘવારી કેટલી વધી ગઈ છે, મારા ખાતામાં મહિનાના અંતે એક રૂપિયો પણ બચતો નથી. તું મોટી થઈ ગઈ છે, થોડું સમજવું જોઈએ ને."

કાવ્યા નીચું જોઈને જમવા લાગી. એની આંખમાં ભીનાશ આવી ગઈ હતી.

નિશા એક શબ્દ પણ બોલ્યા વગર પરાગના ચહેરા સામે જોઈ રહી. એને વિશ્વાસ નહોતો આવતો કે આ માણસ પોતાની જ દીકરી અને પત્નીની આંખમાં આંખ નાખીને આટલી સહજતાથી જૂઠું કેવી રીતે બોલી શકે છે.

જમીને કાવ્યા પોતાના રૂમમાં સૂવા ગઈ. પરાગ હોલમાં સોફા પર બેસીને ટીવી જોતો હતો.

નિશા અંદરના રૂમમાંથી પેલી વાદળી પાસબુક લઈને આવી અને સીધી પરાગની સામે ટીપોઈ પર મૂકી દીધી.

પરાગની નજર પાસબુક પર પડી. એક પળ માટે એના ચહેરાનો રંગ ઊડી ગયો. એણે ઝડપથી ઊભા થઈને પાસબુક હાથમાં લીધી.

"આ... આ ક્યાંથી મળી તને? તું મારા કબાટમાં શું શોધતી હતી?" પરાગના અવાજમાં ગભરાટ કરતાં વધારે બચાવનો સૂર હતો.

"કાવ્યાની ફીની રસીદ શોધતી હતી," નિશાએ એકદમ શાંત, પણ કઠોર અવાજે કહ્યું, "તમારા ખાતામાં મહિનાના અંતે એક રૂપિયો પણ બચતો નથી ને, પરાગ? તો આ ત્રણ લાખ પંદર હજાર રૂપિયા ક્યાંથી આવ્યા?"

પરાગ થોડી વાર અટક્યો. પછી એણે પોતાનો અવાજ ઊંચો કર્યો, "એ મેં મારા બા-બાપુજી માટે બચાવ્યા છે! એમના ગામના ઘરનું રિનોવેશન કરાવવું છે, બાપુજીની ઉંમર થઈ છે. એમના માટે થોડી બચત કરવી એ મારી ફરજ નથી?"

"તમારા બા-બાપુજી માટે બચાવો એમાં મને ક્યારેય વાંધો નહોતો, પરાગ," નિશાની આંખોમાં હવે ગુસ્સા કરતાં વધારે ઊંડી વેદના હતી, "હું પણ આ ઘરની વહુ છું. એમની તબિયત કે ઘરની જરૂરિયાત આવે ત્યારે મેં ક્યારેય ના પાડી છે?"

"તો પછી તને શેનો વાંધો છે?"

"મને વાંધો તમારા જૂઠથી છે!" નિશાએ આગળ વધીને કહ્યું, "તમે મને પારકી ગણી. ત્રણ વર્ષથી હું અને કાવ્યા ઘરની દરેક નાની મોટી ખુશી જતી કરીએ છીએ, કારણ કે અમને એમ હતું કે તમે આર્થિક ખેંચમાં છો. મેં મારા ભાઈના પ્રસંગમાં પણ ખર્ચ ન કર્યો, કાવ્યાને સ્કૂલની ટ્રિપમાં ન મોકલી. અને તમે અમારી સામે રોજ ગરીબીનું નાટક કરતા રહ્યા?"

પરાગ થોડો નરમ પડ્યો, પણ હજુ પોતાની વાત સાચી ઠેરવવાની કોશિશમાં હતો, "નાટક નહોતું, નિશા. મેં તને એટલે ન કહ્યું કે જો તને ખબર હોત કે ખાતામાં પૈસા પડ્યા છે, તો તું અને કાવ્યા ફરવા જવાની જીદ કરીને એમાંથી જ પૈસા વાપરી નાખત. પછી મારા માતા-પિતાનું કામ અધૂરું રહી જાત."

પરાગના આ શબ્દો નિશાના દિલમાં તીરની જેમ વાગ્યા. એ પળભર માટે ચૂપ થઈ ગઈ.

"તમે મને આવી સમજી?" નિશાનો અવાજ ધીમો પડી ગયો, પણ એમાં એક અજીબ ગંભીરતા હતી, "તમને લાગ્યું કે હું તમારા માતા-પિતાના હકના પૈસા ફરવામાં ઉડાડી દઈશ? પરાગ, જો તમે એક વાર મને વિશ્વાસમાં લઈને કહ્યું હોત કે 'નિશા, મારે બા-બાપુજીના ઘર માટે પૈસા ભેગા કરવા છે, એટલે બે વર્ષ આપણે ક્યાંય ફરવા નહીં જઈએ', તો હું કાવ્યાને પણ સમજાવત અને મારી બચતમાંથી બીજા પચાસ હજાર ઉમેરીને તમને આપત."

પરાગ પાસે આ વાતનો કોઈ જવાબ નહોતો. એ સોફા પર બેસી પડ્યો.

"તમે પૈસા નથી છુપાવ્યા, પરાગ," નિશાએ રૂમ તરફ જતાં કહ્યું, "તમે મારા પરનો વિશ્વાસ તોડ્યો છે. તમે મને તમારી જીવનસાથી નહીં, માત્ર ઘર સંભાળનારી એક એવી વ્યક્તિ સમજી જેનાથી પૈસાની વાતો છુપાવીને રાખવી પડે."

નિશા રૂમમાં જઈને સૂઈ ગઈ. પરાગ આખી રાત હોલમાં જ બેસી રહ્યો. એને પહેલી વાર સમજાયું કે માતા-પિતા પ્રત્યેની ફરજ નિભાવવાના ઉત્સાહમાં એણે પોતાની પત્ની સાથે કેટલો મોટો અન્યાય કર્યો હતો.

બીજા દિવસે સવારે નિશા રોજની જેમ વહેલી ઊઠી. એણે કાવ્યાનો અને પરાગનો ટિફિન બનાવ્યો. ઘરનું બધું કામ કર્યું, પણ પરાગ સાથે એક શબ્દ પણ વાત ન કરી. એના ચહેરા પર ગુસ્સો નહોતો, બસ એક ખાલીપો હતો.

પરાગ ઓફિસ જવા નીકળ્યો ત્યારે એણે કંઈક કહેવાની કોશિશ કરી, પણ નિશા રસોડામાં જતી રહી.

બપોરે લગભગ બાર વાગ્યે પરાગની માતા કમળાબેનનો ફોન આવ્યો. કમળાબેન અઠવાડિયામાં બે વાર નિશા સાથે વાતો કરતા.

"કેમ છે વહુ? કાવ્યાની પરીક્ષા પૂરી થઈ ગઈ?" કમળાબેને સ્નેહથી પૂછ્યું.

"હા બા, હવે દિવાળીની રજાઓ પડશે." નિશાએ સ્વર સામાન્ય રાખીને કહ્યું.

"સારું કહેવાય. અરે વહુ, કાલે પરાગનો ફોન આવ્યો હતો. એ કહેતો હતો કે દિવાળી પછી અમારા ઘરના ઉપરના માળે એક રૂમ બનાવી આપવો છે. પણ મેં અને તારા બાપુજીએ એને ઘણી ના પાડી. અમારે બે માણસને આ બે રૂમ ઘણા છે. વળી, પરાગ કહેતો હતો કે અત્યારે મોંઘવારીમાં એને ઘર ચલાવવું ભારે પડે છે, એટલે મેં એને કીધું કે અમારા માટે ખોટો ખર્ચ ન કરતો."

નિશાએ ફોન પકડી રાખ્યો. એને સમજાયું કે પરાગે માતા-પિતાને પણ પોતાની આર્થિક સ્થિતિની અધૂરી વાત જ કહી હતી, અને એમને આ બચત વિશે અલગથી કહ્યું હતું.

"બા, એમને જે યોગ્ય લાગે એ કરવા દેજો. તમને સુવિધા રહેતી હોય તો અમને વાંધો નથી." નિશાએ સહેજ પણ ફરિયાદ કર્યા વગર વાત પૂરી કરી.

ફોન મૂક્યા પછી નિશાને લાગ્યું કે આ વાતમાં કમળાબેન કે બાપુજીનો કોઈ વાંક નથી. વાંક માત્ર પરાગની વિચારસરણીનો હતો, જેણે પત્નીને પોતાના જ પરિવારના નિર્ણયોથી દૂર રાખી.

સાંજે પરાગ ઓફિસથી વહેલો આવી ગયો. કાવ્યા ટ્યુશનમાં ગઈ હતી. નિશા ચા બનાવી રહી હતી.

પરાગ રસોડાના દરવાજા પાસે આવીને ઊભો રહ્યો. એના હાથમાં બેંકની એ જ વાદળી પાસબુક અને એક કાગળ હતો.

"નિશા, પાંચ મિનિટ વાત કરવી છે."

નિશાએ ગેસ બંધ કર્યો અને બહાર ડાઇનિંગ ટેબલ પાસે આવીને બેઠી.

પરાગે પાસબુક અને કાગળ નિશાની સામે મૂક્યા. "મેં આજે બાપુજી સાથે વાત કરી. એમણે સ્પષ્ટ ના પાડી દીધી કે ઘરમાં ઉપર રૂમ બનાવવાની કોઈ જરૂર નથી. એટલે મેં નક્કી કર્યું છે કે આમાંથી બે લાખ રૂપિયા એમના જ નામે મેડિકલ ઇમરજન્સી માટે ફિક્સ ડિપોઝિટ કરી દઈશું, જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ ચિંતા ન રહે."

નિશા ચૂપચાપ સાંભળતી રહી.

"અને બાકીના એક લાખમાંથી..." પરાગે અટકીને નિશા સામે જોયું, "આ રજાઓમાં આપણે કાવ્યાને લઈને ફરવા જઈએ છીએ. તને જ્યાં ગમે ત્યાં."

નિશાએ ઊંડો શ્વાસ લીધો. "પરાગ, તમને હજુ પણ એવું લાગે છે કે મારો ઝઘડો ફરવા જવા માટે હતો?"

પરાગે તરત માથું હલાવ્યું. "ના, નિશા. મને રાત્રે અને આજે આખો દિવસ એ જ વિચાર આવ્યો. તું સાચું કહેતી હતી. મેં તારી સાથે ખોટું કર્યું. મેં તારી ધીરજ અને તારા ત્યાગની કદર ન કરી. આ લે, આ મારા બંને ખાતાની પાસબુક અને ઓનલાઇન પાસવર્ડ પણ તને આપું છું. આજથી આ ઘરનો એક પણ રૂપિયો તારી જાણ વગર ક્યાંય નહીં વપરાય."

નિશાએ પાસબુક સામે જોયું. એણે એ હાથમાં ન લીધી.

"મારે તમારા પાસવર્ડ કે હિસાબની ચોકીદારી નથી કરવી, પરાગ," નિશાએ શાંતિથી કહ્યું, "મારે તો બસ એટલું જ જોઈએ છે કે જ્યારે આપણે સાથે જીવીએ છીએ, ત્યારે સુખ હોય કે ખેંચ, બંને સાથે મળીને વહેંચીએ. બા-બાપુજી માટે બે લાખની ફિક્સ ડિપોઝિટ કરવાનો નિર્ણય બહુ સારો છે. પણ હવેથી કોઈ નિર્ણય મારાથી છુપાવીને ન લેતા."

પરાગે ધીમેથી હા પાડી. એની આંખોમાં સાચો પસ્તાવો હતો.

એ જ વખતે દરવાજો ખુલ્યો અને કાવ્યા ઘરમાં આવી. પરાગે એની તરફ જોઈને કહ્યું, "કાવ્યા, બેગ પેક કરવાની તૈયારી કરી દે. પરમદિવસે આપણે ફરવા જઈએ છીએ!"

કાવ્યાની ખુશીનો પાર ન રહ્યો. એ દોડીને પપ્પાને વળગી પડી અને પછી મમ્મી સામે જોઈને હસવા લાગી.

નિશાના ચહેરા પર પણ હળવું સ્મિત આવ્યું. એ જાણતી હતી કે તૂટેલો વિશ્વાસ એક દિવસમાં પાછો નથી આવતો, પણ આજે પરાગે જે પારદર્શિતા બતાવી હતી, એ એક નવી શરૂઆત માટે પૂરતી હતી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.