વહુ વિરુદ્ધ કાન ભરી રહેલી મા સામે જ્યારે દીકરો ઊભો થઈ ગયો ત્યારે ઘરમાં સોપો પડી ગયો...

"ગાડી પાર્ક કરીને સીધો અંદર આવ, તારી પસંદનો હાંડવો બનાવ્યો છે," ફોન પર માનો ઉત્સાહ જોઈને કેયુરના ચહેરા પર સ્મિત આવી ગયું હતું.

છેલ્લા બે મહિનાથી મા અઠવાડિયામાં ત્રણ વાર ફોન કરીને એક જ રટ લગાવતી હતી કે તું ઘેર આવતો નથી, હવે તો દીકરો પારકો થઈ ગયો છે. કેયુર રવિવારની આખી રજા બગાડીને, પત્ની અને બાળકની સાથે બહાર જવાનો પ્લાન રદ કરીને, સાંજે પાંચ વાગ્યે માના ઘરે પહોંચ્યો હતો. તેને થયું કે મા એકલી રહે છે તો બે કલાક પ્રેમથી બેસીને જૂની વાતો કરશે, ચા પીશે અને હળવાશ અનુભવશે.

પણ ઘરમાં પગ મૂક્યાની બરાબર સાતમી મિનિટે વાતાવરણ બદલાઈ ગયું.

"કેયુર, તું આ શર્ટ પહેરીને નીકળી પડ્યો? કોલર પર કરચલીઓ દેખાય છે. તારી વહુને એટલુંય ભાન નથી પડતું કે વર બહાર નીકળે તો કપડાં વ્યવસ્થિત ઈસ્ત્રી થયેલા હોવા જોઈએ? બસ આખો દિવસ ફોનમાં મંડી રહેવું છે."

માએ ચાનો કપ ટીપોય પર પટકતાની સાથે જ પહેલો ઘા કર્યો.

કેયુરે ઊંડો શ્વાસ લીધો. તેણે માના ચહેરા સામે જોયું. હજુ તો તેણે પાણીનો ગ્લાસ પણ પૂરો નહોતો કર્યો.

"બા, આ શર્ટ મેં પોતે જ કબાટમાંથી કાઢ્યો હતો. એણે તો બીજો તૈયાર રાખ્યો હતો, પણ મને આ ગમ્યો. અને એ સવારે સાત વાગ્યાથી ઘર અને ઓફિસ બંને સંભાળે છે, એને આખો દિવસ નવરાશ નથી મળતી."

"હા, તું તો એની જ તરફદારી કરીશ ને!" માનો અવાજ તરત જ તીણો થઈ ગયો. "અમારું તો હવે બોલવું જ નકામું છે. ગઈ દિવાળીએ પણ મારી સામે એણે કેવું મોઢું ચડાવ્યું હતું એ મને હજુ યાદ છે. મારે તો ક્યારેય એના હાથની એક વાટકી દાળ પણ શાંતિથી નથી ખવાઈ. હંમેશાં મીઠું ઓછું હોય કે તો પછી પાણી જેવી પાતળી હોય. મારે તો બસ ઘૂંટડો ગળી જવાનો."

કેયુર ચૂપચાપ ટીપોય પર પડેલા ચાના કપને જોઈ રહ્યો.

આ કોઈ પહેલી વાર નહોતું બન્યું. છેલ્લા બે વર્ષથી આ જ સિલસિલો ચાલતો હતો. ફોન પર મા એવી રીતે વાત કરતી જાણે દીકરાના વિરહમાં ઝૂરી રહી હોય. રોજ કહેતી કે તારા વગર ઘર ખાવા ધાય છે, તું થોડીવાર આવીને બેસ તો જીવને ટાઢક થાય. પણ જેવો કેયુર સોફા પર બેસે, કે તરત જ માના મોઢેથી પત્ની વિરુદ્ધ ફરિયાદોની વણઝાર શરૂ થઈ જતી.

રસોઈ કેવી ખરાબ બનાવે છે, પૈસા કેવા ઉડાવે છે, પિયરવાળાને કેવા મોંઘા ગિફ્ટ આપે છે, અને કેયુરને કેવી રીતે મુઠ્ઠીમાં રાખ્યો છે. આ આખી યાદી માના મગજમાં કાયમ તૈયાર જ રહેતી.

"બા, હું અહીં તારી તબિયતના સમાચાર પૂછવા આવ્યો છું. આપણે બીજી કોઈ સારી વાત કરીએ?" કેયુરે વાત વાળવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

"સારી વાત શેની કરું? જે ઘરમાં મારું અપમાન થતું હોય ત્યાં સારું શું જોઉં?" માએ સાડીનો છેડો સરખો કરતાં કહ્યું. "ગયા મહિને મેં એને પૂછ્યું હતું કે શિયાળાના વસાણા બનાવ્યા કે નહીં, તો મને સામે કહે છે કે હવે કોઈ એટલું ઘી નથી ખાતું. મતલબ કે હું જૂના જમાનાની છું, મને કશી સમજ નથી પડતી! તું એને છાવરવાનું બંધ કર. તેં તો એના કહ્યામાં આવીને મને સાવ એકલી મૂકી દીધી છે."

કેયુરે ચાનો કપ હાથમાં લીધો, પણ ચા ગળા નીચે ઊતરતી નહોતી.

જ્યારે તે પરણ્યો ત્યારે આ જ ઘરમાં બધા સાથે રહેતા હતા. પણ રોજ સવારે ઊઠીને કોણે કચરો વાળ્યો અને કોણે ચા મોડી બનાવી, એવા ક્ષુલ્લક મુદ્દે ઘરમાં ઝઘડા થતા હતા. પત્ની પણ નોકરી કરતી હતી અને માને આખો દિવસ ઘરમાં કોઈ હુકમ ઉઠાવનાર જોઈતું હતું. ઘરમાં દરરોજ થતી કચકચથી કંટાળીને આખરે કેયુરે દસ મિનિટના અંતરે બીજું ઘર ભાડે રાખ્યું હતું, જેથી શાંતિ જળવાય અને મા પણ નજીક રહે.

પણ અંતર બદલાયું, માનો સ્વભાવ ન બદલાયો.

"બા, તને જ્યારે જરૂર પડે ત્યારે હું અડધી રાત્રે પણ દોડી આવું છું. દર મહિને તારા ખાતામાં પૈસા જમા થાય છે, તારી દવાઓ નિયમિત આવે છે. તેં કીધું કે તને એકલતા લાગે છે એટલે હું રવિવારે બધું છોડીને અહીં આવ્યો. પણ તું મળવા બોલાવે છે કે માત્ર ફરિયાદો સંભળાવવા?"

"ઓહો! હવે માની વાતો તને ફરિયાદો લાગે છે?" માની આંખોમાં તરત જ બનાવટી આંસુ આવી ગયા. "મેં તને મોટો કર્યો એનો આ બદલો? વહુ આવી એટલે મા દુશ્મન બની ગઈ? હું તો તારા સારા માટે કહું છું કે એ તારા પૈસા ઉડાવી દેશે અને તને રસ્તા પર લાવી દેશે. પણ તારી આંખે તો પાટા બંધાયેલા છે."

કેયુરે મા સામે જોયું. માના ચહેરા પર કોઈ લાચારી નહોતી, માત્ર એક પ્રકારની જીદ હતી. માને કદાચ દીકરાની કંપની નહોતી જોઈતી, માને માત્ર એ સાબિત કરવું હતું કે વહુ ખરાબ છે અને દીકરો હજુ પણ માની મુઠ્ઠીમાં છે. મા એ વાત સ્વીકારી જ નહોતી શકતી કે દીકરાની પોતાની એક અલગ જિંદગી છે અને એમાં તેની પત્ની પણ એટલી જ મહત્વની છે.

"બા, તું મને સાચું કહેજે," કેયુરે એકદમ શાંત અવાજે પૂછ્યું, "છેલ્લા બે કલાકમાં તેં મને એકવાર પણ પૂછ્યું કે મારી ઓફિસમાં કેવું ચાલે છે? તારા દીકરાનું સ્વાસ્થ્ય કેવું છે? મારો પ્રોજેક્ટ કેવો ગયો?"

મા એક ક્ષણ માટે અટકી ગઈ. તેનો ચહેરો થોડો ફિક્કો પડ્યો, પણ તરત જ તેણે મોં મચકોડ્યું. "તારે શું વળી? તારે તો એસીમાં બેસીને કામ કરવાનું છે. તકલીફ તો મને છે આ ઘરમાં એકલા રહેવાની."

"અને એ એકલતા તેં જાતે પસંદ કરી છે બા," કેયુરે પહેલીવાર ખુલીને કહ્યું. "જ્યારે અમે સાથે રહેતા હતા ત્યારે પણ તું આખો દિવસ એના જ વાંક કાઢતી હતી. એણે તારી ક્યારેય કોઈ સેવા કરવાની ના નહોતી પાડી. આજે પણ હું અહીં આવતો હતો ત્યારે એણે જ પ્રેમથી તારા માટે આ ફળોની ટોપલી પેક કરી આપી હતી."

કેયુરે ટેબલ પર મૂકેલી ફળોની થેલી તરફ ઈશારો કર્યો.

માએ એ થેલી તરફ તિરસ્કારથી જોયું. "હા, એ તો દેખાડો કરવામાં હોશિયાર છે. બહારના લોકોને તો એમ જ લાગે કે વહુ કેટલી સારી છે."

કેયુર ઊભો થઈ ગયો. તેણે પોતાનું પાકીટ અને ગાડીની ચાવી હાથમાં લીધી.

"તું ક્યાં જાય છે? હજુ તો હાંડવો ગરમ કરવાનો બાકી છે!" માએ આશ્ચર્યથી પૂછ્યું.

"ના બા, હવે ભૂખ મરી ગઈ," કેયુરે કહ્યું. તેના અવાજમાં કોઈ ક્રોધ નહોતો, પણ એક ઊંડો નિર્ણય હતો. "તું જ્યારે પણ ફોન કરે છે ત્યારે મને એમ થાય છે કે મારી મા મને યાદ કરે છે. હું દોડતો આવું છું એ આશાએ કે આજે આપણે બેસીને હસીશું, સુખ-દુઃખની વાતો કરીશું. પણ અહીં આવ્યા પછી મને સમજાય છે કે તું મને પ્રેમથી નથી બોલાવતી, તું મને માત્ર એટલા માટે બોલાવે છે જેથી તું મારા મનમાં મારી પત્ની વિરુદ્ધ ઝેર ભરી શકે."

"કેયુર! તું માની સામે આવું બોલે છે?" માનો અવાજ ધ્રૂજી ગયો.

"હા બા, કારણ કે હવે આ સહન નથી થતું. હું પતિ પણ છું અને દીકરો પણ છું. જો મારી પત્ની તારું અપમાન કરે તો હું એને રોકું છું. પણ જો તું વગર કારણે એનું અપમાન કરે, તો એ પણ હું ચૂપચાપ નહીં સાંભળું. લગ્નને સાત વર્ષ થયા, એણે ક્યારેય તારા વિશે મને એક ખોટો શબ્દ નથી કહ્યો. અને તું દર મુલાકાતમાં એના જ નામના રોદણાં રડે છે."

મા સોફા પર બેસી પડી. તેને આંચકો લાગ્યો હતો, કારણ કે અત્યાર સુધી કેયુર હંમેશાં માથું નીચું રાખીને સાંભળી લેતો હતો.

"જો તારે દીકરા સાથે બેસવું હોય, મા-દીકરાનો સંબંધ સાચવવો હોય, તો આ ઘરમાં મારા પરિવારની બુરાઈ કરવાનું બંધ કરવું પડશે," કેયુરે દરવાજા તરફ ડગલું ભરતાં કહ્યું. "તારી દરેક જરૂરિયાત હું પૂરી કરીશ. તને દવાખાને લઈ જઈશ, તારા ઘરનું ધ્યાન રાખીશ. પણ હું હવે અહીં બેસીને મારી જ પત્ની વિરુદ્ધ તારી ફરિયાદો સાંભળવા નહીં આવું. જે દિવસે તને સાચે જ તારા દીકરાની યાદ આવે અને મારી સાથે વાત કરવી હોય, તે દિવસે મને ફોન કરજે. પણ જો કોઈની બુરાઈ કરવી હોય, તો મને બોલાવવાની તસ્દી ન લેતી."

કેયુરે દરવાજો ખોલ્યો અને બહાર નીકળી ગયો.

પાછળ લિવિંગ રૂમમાં ટીપોય પર પડેલી ચા ઠંડી થઈ ગઈ હતી. મા સોફા પર બેઠી બેઠી ખાલી દરવાજા સામે જોઈ રહી. ઘરમાં ફરી એકવાર સન્નાટો છવાઈ ગયો હતો, પણ આ વખતે એ સન્નાટામાં એક આકરો સવાલ ગુંજતો હતો કે સંબંધોમાં સાચું ઝેર કોણ ઘોળી રહ્યું હતું.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.