વહુના બેંક ખાતામાંથી દર મહિને ગાયબ થતા હજારો રૂપિયા પાછળનું સત્ય જ્યારે સામે આવ્યું ત્યારે...

"દર મહિને પચ્ચીસ હજાર ક્યાં ગાયબ થાય છે તેનો કોઈ હિસાબ નથી, નીરવ. તું તારા ક્રેડિટ કાર્ડના સ્ટેટમેન્ટ ધ્યાનથી જોતો જ નથી." નીતાબહેને ટેબલ પર ચાનો કપ મૂકતાં જ વાત શરૂ કરી. તેમના અવાજમાં કોઈ ચીસાચીસ નહોતી, પણ એક ઠંડી શંકા સ્પષ્ટ દેખાતી હતી. "પૂજા છેલ્લા છ મહિનાથી ઘરખર્ચમાંથી પણ બચત કરે છે અને પોતાના પગારમાંથી પણ અડધા પૈસા બીજે ક્યાંક ખર્ચે છે. મને લાગે છે કે એ પોતાના પિયરમાં કોઈ મોટો વ્યવહાર ગોઠવી રહી છે."

નીરવ લેપટોપ સામે બેઠો બેઠો અટકી ગયો. ઘરમાં છેલ્લા બે મહિનાથી એક અજીબ ખેંચતાણ ચાલતી હતી. પિતાજીની નિવૃત્તિ પછી ઘરનું વાતાવરણ પહેલેથી થોડું સંકોચાઈ ગયું હતું. પિતાજી હસમુખભાઈને હૃદયની તકલીફ હતી અને દવાઓનો ખર્ચ દર મહિને મોટો આવતો હતો, પણ નીરવના પગારમાંથી એ બધું પહોંચી વળાય તેમ નહોતું. એવામાં પૂજાના એકાઉન્ટમાંથી નિયમિત રીતે મોટી રકમ બહાર જતી જોતાં ઘરમાં અંદરોઅંદર ગણતરીઓ શરૂ થઈ ગઈ હતી.

"મમ્મી, પૂજા એવી નથી કે વગર કહ્યે પિયર પૈસા મોકલે. હું તેની સાથે શાંતિથી વાત કરી લઈશ," નીરવે પોતાના પિતાજી તરફ જોતાં કહ્યું. હસમુખભાઈ છાપું વાંચતાં વાંચતાં ચુપચાપ સાંભળી રહ્યા હતા. તેમની આંખોમાં દીકરા પર બોજ બનવાનો સંકોચ ચોખ્ખો દેખાતો હતો. તેમણે ફક્ત એટલું જ કહ્યું, "બેટા, શંકા કરવા કરતાં સ્પષ્ટ પૂછી લેવું સારું. ઘરમાં હિસાબ વણસે ત્યારે સંબંધો પણ વણસે છે."

સાંજે પૂજા ઑફિસેથી આવી ત્યારે ઘરમાં સામાન્ય દિવસો જેવી સહજતા નહોતી. રસોડામાં નીતાબહેન વાસણો ગોઠવતાં ગોઠવતાં ચુપકીદી સેવી રહ્યા હતા. પૂજાએ સામાન્ય રીતે પૂછ્યું, "મમ્મી, પપ્પાજીની સાંજની દવા આપી દીધી?" પણ નીતાબહેને માત્ર માથું હલાવીને ટૂંકો જવાબ આપ્યો, "હા, એમને ક્યારનીય આપી દીધી છે. હવે તો ઘરના બધા હિસાબ પોતપોતાની રીતે જ ચાલે છે ને." પૂજા કંઈક બોલવા ગઈ, પણ વાતને આગળ ખેંચવાને બદલે રૂમમાં ચાલી ગઈ.

નીરવે રાત્રે રૂમનો દરવાજો અડધો બંધ કરીને પૂજાને પૂછ્યું, "પૂજા, તારા સેવિંગ્સ એકાઉન્ટમાંથી દર મહિને પચ્ચીસ-ત્રીસ હજાર રૂપિયા ક્યાં ટ્રાન્સફર થાય છે? મમ્મી કહેતી હતી કે ઘરમાં કરિયાણાના બિલમાં પણ તું હિસાબ અલગ રાખે છે. જો કોઈ તકલીફ હોય કે તારે ત્યાં કોઈને જરૂર હોય તો મને જણાવ, આપણે મળીને ઉકેલી શકીએ."

પૂજાએ તેના તરફ જોયું. તેના ચહેરા પર કોઈ ગભરાટ નહોતો, પણ એક ઊંડી થાકની રેખા હતી. "નીરવ, શું તને ખરેખર લાગે છે કે હું ચોરીછૂપીથી મારા પિયરમાં પૈસા મોકલી રહી છું? લગ્નને ચાર વર્ષ થયાં, છતાં તમારે મારા દરેક ટ્રાન્ઝેક્શન પર નજર રાખવી પડે છે?"

"વાત નજર રાખવાની નથી, વાત પારદર્શિતાની છે," નીરવે ધીમા પણ મક્કમ અવાજે કહ્યું. "આપણે બંને કમાઈએ છીએ અને ઘર સંયુક્ત છે. પપ્પાની તબિયત સારી નથી રહેતી, આવતા મહિને તેમની એન્જિયોગ્રાફીનું ફોલોઅપ છે. આવા સમયે ઘરમાંથી પૈસા ક્યાં જાય છે તે જાણવાનો અધિકાર મારો પણ છે."

"સમય આવશે ત્યારે બધું સમજાઈ જશે. અત્યારે હું કોઈ દલીલ કરવા નથી માંગતી," પૂજાએ પોતાનું લેપટોપ બેગમાં મૂકતાં કહ્યું અને વાત ત્યાં જ અધૂરી છોડી દીધી. આ ટાળવાની આદતે નીરવના મનમાં શંકાનો કાંટો વધુ ઊંડો ખોંપી દીધો. નીરવને લાગ્યું કે પૂજા કદાચ પોતાની કોઈ અંગત લોન ચૂકવી રહી છે અથવા પરિવારથી છુપાવીને કોઈ રિસ્કી સ્કીમમાં રોકાણ કરી રહી છે.

બીજા દિવસે શનિવાર હતો. પૂજા ઑફિસના અર્જન્ટ પ્રોજેક્ટ માટે સવારે નીકળી ગઈ. નીરવ લિવિંગ રૂમમાં જૂના ટેક્સ પેપર્સ શોધી રહ્યો હતો ત્યારે ડ્રેસિંગ ટેબલના ખાનામાંથી પૂજાનું એક જૂનું પર્સ મળ્યું. તેની અંદર એક ખાનગી બેંકનું પાસબુક જેવું સ્ટેટમેન્ટ ફોલ્ડ કરીને મૂકેલું હતું. નીરવે કોઈ ચોરીછૂપી વગર, સીધા શંકાના સમાધાન માટે એ કાગળ ખોલ્યો.

તેણે સ્ટેટમેન્ટ પર નજર ફેરવી. દર મહિનાની પાંચમી તારીખે ૨૫,૦૦૦ રૂપિયા સીધા કોઈ 'કેર વેલનેસ ફાર્મા' અને 'શ્રીજી હેલ્થકેર સિન્ડિકેટ'ના ખાતામાં ડેબિટ થતા હતા. આ કોઈ સોનાની ખરીદી, એફડી કે પિયરનું ખાતું નહોતું. નીરવનું મગજ એક ક્ષણ માટે સુન્ન થઈ ગયું. તેણે તરત જ મોબાઈલ કાઢીને તે મેડિકલ સેન્ટરનું સરનામું અને જીએસટી નંબર તપાસ્યો. એ સીધું જ તે સ્પેશિયાલિટી ક્લિનિક સાથે જોડાયેલું હતું જ્યાં પિતાજીની દર મહિને મોંઘી ઈન્જેક્શન થેરાપી ચાલતી હતી.

હસમુખભાઈને છેલ્લા આઠ મહિનાથી એક ખાસ બ્લડ-થિનર ઇન્જેક્શનનો કોર્સ શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. હસમુખભાઈ હંમેશાં કહેતા કે તેમની પેન્શન યોજનામાંથી હોસ્પિટલ સીધું ડિસ્કાઉન્ટ આપે છે અને તેમણે નીરવ પાસેથી ક્યારેય તે ઇન્જેક્શનના પૈસા લીધા નહોતા. નીરવ હંમેશાં માનતો હતો કે સરકારી પેન્શનના ક્લેમમાંથી આ બધું કવર થઈ જાય છે.

નીરવ સીધો પિતાજીના રૂમમાં ગયો. હસમુખભાઈ ચશ્મા ચડાવીને ડાયરીમાં કંઈક લખી રહ્યા હતા. નીરવે એ સ્ટેટમેન્ટ તેમના ટેબલ પર મૂક્યું. "પપ્પા, તમે કહેતા હતા કે તમારી દવાઓનો ખર્ચ તમારી જૂની મેડિક્લેમ પોલિસીમાંથી સેટલ થાય છે. આ પૂજાના એકાઉન્ટમાંથી સીધા ક્લિનિકમાં પૈસા કેમ જમા થાય છે?"

હસમુખભાઈ અટકી ગયા. તેમણે ધીમેથી ચશ્મા ઉતાર્યા અને સ્ટેટમેન્ટ સામે જોયું. તેમના ચહેરા પર કોઈ ગુનો કર્યાનો ભાવ નહોતો, પણ એક સાચો સંકોચ હતો. "નીરવ, તારી હોમલોનનો હપ્તો અને ઘરનું બજેટ પહેલેથી ખેંચાયેલું હતું. જ્યારે ડૉક્ટરે મને આ વિદેશી દવાઓ લખી આપી ત્યારે એક ઇન્જેક્શનનો ખર્ચ પચીસ હજાર થતો હતો. મારી પોલિસીની લિમિટ પૂરી થઈ ગઈ હતી. મેં દવા બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો."

"પછી?" નીરવનો શ્વાસ અટકી ગયો.

"પૂજા તે દિવસે મારી સાથે ક્લિનિક આવી હતી," હસમુખભાઈએ શાંત અવાજે કહ્યું. "તેણે મને સ્પષ્ટ ના પાડી દીધી કે સ્વાસ્થ્ય સાથે કોઈ સમાધાન નહીં થાય. મેં તેને કહ્યું કે જો નીરવને ખબર પડશે તો તે બીજી લોન લેશે અને વધુ માનસિક દબાણમાં આવશે. પૂજાએ મને વચન આપ્યું કે તે પોતાના ઇન્સેન્ટિવ અને સાઇડ પ્રોજેક્ટ્સમાંથી આ રકમ સીધી ક્લિનિકમાં ચૂકવશે, અને ઘરમાં કોઈને પણ, ખાસ કરીને તને, આની ચિંતા કરવા નહીં દે. તેણે મારું સ્વાભિમાન સાચવવા માટે મને કહ્યું હતું કે આપણે નીરવને કહીશું કે મેડિક્લેમમાંથી બધું પતી જાય છે."

બરાબર એ જ વખતે દરવાજો ખૂલ્યો. પૂજા થેલીમાં પિતાજીની તાજી દવાઓ લઈને અંદર આવી. નીતાબહેન પણ પાછળ જ ઊભાં હતાં. રૂમમાં છવાયેલી સ્તબ્ધતા જોઈને પૂજા તરત સમજી ગઈ કે વાત ક્યાં પહોંચી છે.

નીતાબહેન ટેબલ પર પડેલું સ્ટેટમેન્ટ જોઈને એક પણ શબ્દ બોલી શક્યાં નહીં. તેમણે સવારે જ પૂજા વિશે કરેલી શંકાઓ તેમના પોતાના મગજમાં ભાર બનીને અથડાવા લાગી. કોઈ ઊંચા અવાજે માફી માંગવાનો કે નાટક કરવાનો સમય નહોતો. ઘરમાં માત્ર એક ભારે, ગંભીર શાંતિ પ્રસરી ગઈ હતી.

નીરવ ઊભો થયો. તેણે પૂજાના હાથમાંથી દવાની થેલી લીધી અને ટેબલ પર મૂકી. "પૂજા, તારે મને કહેવું જોઈતું હતું. હું તારો પતિ છું, આ ઘરનો દીકરો છું. આટલો મોટો બોજ તું એકલી કેમ ઉઠાવતી હતી?"

પૂજાએ નીરવની આંખોમાં સીધું જોયું, કોઈ ફરિયાદ વગર પણ સ્પષ્ટતા સાથે. "નીરવ, જો મેં તને કહ્યું હોત તો તું તારી પર્સનલ લોન વધારી દેત. તું રાત્રે ઊંઘી નહોતો શકતો એ મેં જોયું છે. આ પરિવાર ફક્ત તારો નથી, મારો પણ છે. જો હું કમાઉં છું તો પપ્પાજીની સારવાર માટે પૈસા ખર્ચવા એ કોઈ 'મહેરબાની' નથી કે મારે ઘરમાં ઢોલ પીટીને બધાને કહેવું પડે. મને ફક્ત એ વાતનું દુઃખ થયું કે ઘરમાં પૈસા ઓછા પડ્યા ત્યારે સૌથી પહેલો વહેમ મારા ચરિત્ર અને મારા પિયર પર ગયો."

નીતાબહેને ધીમેથી પૂજાનો હાથ પકડ્યો. તેમની આંખોમાં પસ્તાવો ચોખ્ખો હતો, પણ તેમણે કોઈ ખોટા શબ્દોનો આડંબર ન કર્યો. "બેટા, અમે હિસાબની ચોપડીઓમાં એટલા અટવાયેલા રહ્યાં કે તારી નિયત જોઈ ન શક્યાં."

હસમુખભાઈએ ટેબલ પરથી સ્ટેટમેન્ટ ઉપાડીને ડાયરીમાં મૂકી દીધું. "આવતી કાલથી આ દવાનો ખર્ચ પૂજા એકલી નહીં કરે. આપણે ત્રણેય મળીને બજેટ ફરીથી બનાવીશું. પણ એક વાત યાદ રાખજો, પરિવાર વહેમથી નહીં, એકબીજાના ભાર વહેંચવાથી ચાલે છે."

સાંજ પડતાં સુધીમાં ઘરનું વાતાવરણ બદલાઈ ગયું હતું. કોઈ મોટો ઉત્સવ નહોતો થયો, પણ દીવાલો વચ્ચે જે અવિશ્વાસની દીવાલ ચણાઈ રહી હતી તે એક જ ઝાટકે ખરી પડી હતી. નીરવે પહેલીવાર સમજ્યું કે સાચી ભાગીદારી કોન્ટ્રાક્ટમાં નહીં, પણ અવાજ કર્યા વગર ઉપાડેલી જવાબદારીઓમાં હોય છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.