વિધવા માતાને તહેવારમાં ઘરે બોલાવતા સાસુ નારાજ થયા, પણ એક ફોન કોલે એવું કર્યું કે...
આરતી મહેમાનના રૂમમાં નવી ચાદર પાથરીને બાજુના ટેબલ પર પાણીનો ગ્લાસ મૂકી રહી હતી, ત્યાં જ દરવાજા પાસે ઊભેલા સાસુ દમયંતીબેને કડક અવાજે પૂછ્યું, "આરતી, આ રૂમ કેમ તૈયાર કરે છે? કોઈ આવવાનું છે?"
આરતીએ હસીને જવાબ આપ્યો, "હા બા, મારી મમ્મી આવતીકાલે સાંજે આવવાના છે. નવરાત્રિ અને દશેરાનો તહેવાર આપણે ત્યાં જ ઉજવશે."
દમયંતીબેનના ચહેરા પરના હાવભાવ તરત જ બદલાઈ ગયા. એમણે મોઢું બગાડીને કહ્યું, "તારી મમ્મી અહીં? કેમ, તારો ભાઈ કિરણ નથી? વિધવા મા દીકરાના ઘરે તહેવાર ઉજવે, દીકરીના સાસરે આવીને આઠ દિવસ થોડી રહેવાય? લોકો શું કહેશે કે દીકરાએ માને ન રાખી એટલે વહુની મા અહીં આવી ગઈ!"
આરતીના દિલમાં આ શબ્દો સીધા વાગ્યા, પણ એણે પોતાનો અવાજ શાંત રાખ્યો. "બા, કિરણ અને એની પત્ની ઓફિસના કામથી બહારગામ ગયા છે, એટલે મમ્મી ઘરમાં સાવ એકલા હતા. પપ્પાના ગયા પછી એમની આ પહેલી નવરાત્રિ છે. મેં સાકેતને પૂછીને જ એમને બોલાવ્યા છે."
"સાકેત તો તારો પતિ છે, એ શું ના પાડવાનો?" દમયંતીબેન હજુ પણ નારાજ હતા, "પણ તારે સમાજની મર્યાદા તો જોવી જોઈએ ને? તહેવારમાં દીકરીના સાસરે આવીને ન રહેવાય."
સાંજે સાકેત ઓફિસથી આવ્યો ત્યારે દમયંતીબેને એને પણ ફરિયાદ કરી. સાકેત વચ્ચે ફસાઈ ગયો. એણે રાત્રે બેડરૂમમાં આરતીને ધીમેથી કહ્યું, "આરતી, બા થોડા જૂના વિચારના છે, તું મન પર ન લેતી. પણ મમ્મી બે-ત્રણ દિવસમાં પાછા જશે ને?"
આરતીને વધારે દુઃખ થયું. એની માતા હજુ ઘરે આવ્યા પણ નહોતા, અને અહીં એમને પાછા મોકલવાની ગણતરી શરૂ થઈ ગઈ હતી!
બીજા દિવસે સાંજે આરતીની માતા ભારતીબેન આવ્યા. એમના હાથમાં ઘરે બનાવેલી મીઠાઈ, ફરસાણ અને ઘરના બધા સભ્યો માટે તહેવારના નવા કપડાં હતા, જેમાં દમયંતીબેન માટે એક સુંદર સાડી પણ હતી.
ભારતીબેને ખૂબ જ પ્રેમ અને વિનયથી બધાને મળ્યા. પણ દમયંતીબેને એમની સાથે એકદમ ઔપચારિક અને ઠંડો વ્યવહાર રાખ્યો. એ ચા-પાણી આપીને તરત જ અંદર જતા રહેતા અને વાતવાતમાં ટોણો મારતા કે "અમારા જમાનામાં તો દીકરીની મા દીકરીના સાસરાનું પાણી પણ ન પીવે!"
ભારતીબેન સમજદાર હતા. બે જ દિવસમાં એ સમજી ગયા કે અહીં એમનું રહેવું દમયંતીબેનને ગમતું નથી. આરતીના મનને દુઃખ ન થાય એટલે એ ચૂપચાપ સહન કરતા રહ્યા.
ત્રીજા દિવસે, અષ્ટમીની બપોરે, ભારતીબેન મહેમાનના રૂમમાં આરામ કરતા હતા અને આરતી રસોડામાં બધા માટે ચા બનાવી રહી હતી.
ત્યારે જ હોલમાં બેઠેલા દમયંતીબેનનો ફોન રણક્યો. એમની પોતાની પરિણીત દીકરી મીનળનો ફોન હતો.
દમયંતીબેને ફોન ઉપાડ્યો. મીનળ સામેથી થોડી ઉદાસ અને રડમસ અવાજે બોલી રહી હતી, "મમ્મી, મારા સાસુ-સસરા તીર્થયાત્રાએ ગયા છે અને એમને બહાર જવું પડ્યું છે. અહીં ઘરે હું અને બચ્ચાઓ સાવ એકલા છીએ! તહેવારના દિવસોમાં ઘર ખાલી ખાલી લાગે છે. હું આજે સાંજે ત્યાં આવી જાઉં ને બે-ત્રણ દિવસ માટે?"
એક ક્ષણનો પણ વિચાર કર્યા વગર દમયંતીબેનનો અવાજ પ્રેમથી છલકાઈ ઉઠ્યો. "અરે દીકરા, એમાં પૂછવાનું હોય? તું અને બચ્ચાઓ અત્યારે જ આવી જાઓ! તહેવારના દિવસોમાં એકલા થોડું રહેવાય? આ તારું જ ઘર છે ને! હું તારા ભાવતા વ્યંજન બનાવી રાખું છું."
ફોન મૂકીને દમયંતીબેને પાછળ ફરીને જોયું, તો રસોડાના દરવાજા પાસે આરતી હાથમાં ચાની ટ્રે લઈને એકદમ સ્થિર ઊભી હતી.
દમયંતીબેનના પગ ત્યાં જ જડાઈ ગયા. એમને તરત જ અહેસાસ થયો કે હમણાં પોતે શું બોલ્યા!
આરતી શાંતિથી આગળ આવી. એણે ચાની ટ્રે ટેબલ પર મૂકી અને ધીમેથી બોલી, "બા, મીનળદીદી એકલા હતા એટલે તમે તરત જ કહી દીધું કે 'તહેવારના દિવસોમાં એકલા થોડું રહેવાય, આ તારું જ ઘર છે.'"
દમયંતીબેન નીચું જોઈ ગયા. એમના મોઢેથી એક શબ્દ પણ નીકળ્યો નહીં.
"મારી મમ્મીના ઘરે તો પપ્પા પણ નથી રહ્યા, બા," આરતીનો અવાજ ભારે હતો, "એ સાવ એકલા હતા. જો મીનળદીદી માટે એમના માતા-પિતાનું ઘર હંમેશા એમનું પોતાનું હોય, તો મારી મમ્મી માટે એમની દીકરીનું ઘર આટલું પારકું કેમ?"
બાલ્કનીમાંથી અંદર આવેલા સાકેતે પણ આખો સંવાદ સાંભળી લીધો હતો. એણે માતા સામે જોયું, અને એની નજરમાં પણ એક શાંત ફરિયાદ હતી.
દમયંતીબેન ધીમેથી સોફા પર બેસી પડ્યા. પહેલીવાર એમને પોતાનો બેવડો વ્યવહાર અરીસાની જેમ સામે દેખાયો. જ્યારે પોતાની દીકરી તહેવારમાં એકલી હતી ત્યારે પ્રેમ આગળ આવી ગયો અને સમાજના બધા નિયમો ભૂલાઈ ગયા. પણ જ્યારે વહુની વિધવા માતા એકલી હતી, ત્યારે એમને 'લોકો શું કહેશે' એની ચિંતા થતી હતી!
એ જ સાંજે ભારતીબેન પોતાની નાની બેગ પેક કરીને હોલમાં આવ્યા. "આરતી, કિરણ કાલે પાછો આવવાનો છે, તો હું સવારે નીકળી જઈશ. મીનળ પણ આવે છે ને, ઘરમાં જગ્યા ઓછી પડશે."
ભારતીબેન કોઈ કડવાશ વગર સન્માન સાથે નીકળી જવા માંગતા હતા.
પણ દમયંતીબેન તરત જ ઊભા થઈ ગયા. એ ભારતીબેન પાસે આવ્યા અને એમના હાથમાંથી બેગ લઈ લીધી.
"વેવાણ, તમારે ક્યાંય નથી જવાનું. દશેરા પૂરી થાય પછી જ જજો," દમયંતીબેનનો અવાજ સાચા હૃદયથી આવતો હતો, "મારી મીનળ આવે છે તો ઘરમાં રોનક વધશે, અને આરતીની માતા પણ એટલી જ હકથી અહીં રહેશે."
પછી દમયંતીબેને આરતી સામે જોયું અને સ્વીકાર્યું, "આરતી, મારી વિચારસરણી જૂની હતી. આજે મીનળના ફોને મારી આંખો ખોલી નાખી. સોરી, દીકરા."
આરતીની આંખોમાં રાહત અને ખુશીની ભીનાશ આવી ગઈ. એણે આગળ વધીને દમયંતીબેનનો હાથ પકડ્યો.
સાંજે મીનળ પોતાના બાળકો સાથે આવી. ઘરમાં ખરેખર ઉત્સવ જેવો માહોલ બની ગયો. દશેરા સુધી ભારતીબેન પૂરા માન અને પ્રેમથી ત્યાં રહ્યા, અને એ તહેવાર આખા પરિવાર માટે માત્ર રીતરિવાજોનો નહીં, પણ સાચી સમજણ અને લાગણીનો ઉત્સવ બની રહ્યો.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.