વાત છે સુરતની, જ્યાં વિમલભાઈનું નામ દરેક વેપારી અને સામાન્ય માણસની જીભે રમતું હતું. સક્કરિયાથી લઈને હીરાબજાર સુધી, દરેક ક્ષેત્રમાં એમનો પ્રભાવ હતો. લોકો એમને “આજના જમાનાના મહાત્મા ગાંધી” કહેતા, કારણ કે ધંધામાં રૂપિયા કમાવવા છતાં એમણે ક્યારેય પોતાના સિદ્ધાંતો છોડ્યા નહોતા. એમનો દીકરો અજય, નાનપણથી જ પિતાની આ છબી જોતો મોટો થયો હતો. અજયને ખાતરી હતી કે એક દિવસ એ પિતાના આ વિશાળ સામ્રાજ્યનો વારસદાર બનશે. વિમલભાઈ અજયને ખૂબ પ્રેમ કરતા, પણ એમણે ક્યારેય એને ધંધાની બારીકાઈઓ શીખવી નહોતી, બસ હંમેશા નાના-મોટા પ્રસંગોએ મૂલ્યો અને નીતિમત્તાની વાતો કરતા રહેતા.
અને પછી એક દિવસ અચાનક વિમલભાઈ આ દુનિયા છોડી ગયા. અજય હજુ માંડ વીસ વર્ષનો હતો. આખા શહેરમાં શોકની લહેર ફરી વળી. બધાને હતું કે વિમલભાઈએ કરોડો રૂપિયાનો ધંધો અને અઢળક સંપત્તિ છોડી હશે. અજય પણ એ જ અપેક્ષા રાખતો હતો. એણે વિચાર્યું કે હવે પિતાનો બધો જ ધંધો એના હાથમાં આવશે. પણ થયું એવું કે વિમલભાઈના મૃત્યુ પછી તરત જ કોઈ વસિયતનામું ખુલ્યું નહીં. વકીલે ફક્ત એટલું જ કહ્યું કે દસ વર્ષ પછી એક રહસ્ય ખુલશે અને ત્યાં સુધી અજયે પોતાની રીતે જીવન જીવવાનું હતું. અજય થોડો નિરાશ થયો, પણ એણે વિચાર્યું કે દસ વર્ષ પછી તો બધું એનું જ છે. આ દસ વર્ષ અજયે સંઘર્ષમાં વિતાવ્યા. એણે નાના-મોટા કામ કર્યા, ક્યારેક સફળ થયો તો ક્યારેક નિષ્ફળ, પણ મનમાં હંમેશા એક આશા રાખતો હતો કે દસ વર્ષ પછી એના પિતાનો કરોડોનો વારસો એને મળશે અને એની બધી મુશ્કેલીઓનો અંત આવશે.
દસ વર્ષ પૂરા થયા. અજય હવે ત્રીસ વર્ષનો યુવાન હતો. આ દસ વર્ષે એણે જીવનના ઘણા ઉતાર-ચડાવ જોઈ લીધા હતા. એક સવારે વકીલનો ફોન આવ્યો. “અજયભાઈ, દસ વર્ષ પૂરા થયા છે. તમારા પિતાની અંતિમ ઇચ્છા મુજબનું રહસ્ય ખોલવાનો સમય આવી ગયો છે. આજે સાંજે મારી ઓફિસે આવજો.” અજયનું હૃદય ધબક-ધબક થવા લાગ્યું. આખરે એ દિવસ આવી ગયો હતો જેની એણે આટલા વર્ષોથી રાહ જોઈ હતી. એને લાગ્યું કે આજે એ દુનિયાનો સૌથી ધનવાન માણસ બનવાનો છે. સાંજે એ વકીલની ઓફિસે પહોંચ્યો ત્યારે ત્યાં વિમલભાઈના જૂના મિત્રો અને પરિવારના સભ્યો પણ હાજર હતા. બધાની નજર અજય પર હતી, અને અજયની નજર વકીલ પર.
વકીલે એક જૂની, હાથેથી લખેલી ડાયરી અજયના હાથમાં મૂકી. “આ ડાયરી તમારા પિતાનો વારસો છે, અજયભાઈ. એમણે સ્પષ્ટ સૂચના આપી હતી કે આ દસ વર્ષ પછી જ તમને મળે.” અજય ડાયરી જોઈને આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયો. એને લાગ્યું કે આ શું મજાક છે? ક્યાં કરોડો રૂપિયાનો ધંધો અને ક્યાં આ જૂની ડાયરી? એણે ડાયરી ખોલી. પહેલા પાના પર પિતાના હસ્તાક્ષરમાં લખ્યું હતું: “મારા વહાલા અજય, તને લાગશે કે મેં તારા માટે કોઈ ધંધો કે સંપત્તિ છોડી નથી, પણ હકીકતમાં મેં તારા માટે એવી સંપત્તિ છોડી છે જેની કિંમત કરોડોથી પણ વધારે છે.”
અજયે ડાયરી વાંચવાનું શરૂ કર્યું. જેમ જેમ પાના પલટતો ગયો, તેમ તેમ એની આંખો ભીની થતી ગઈ. એ ડાયરીમાં વિમલભાઈએ પોતાના જીવનના અનુભવો લખ્યા હતા. કેવી રીતે એમણે શૂન્યમાંથી સર્જન કર્યું હતું, કઈ રીતે નાની નાની મુશ્કેલીઓનો સામનો કર્યો હતો. કઈ રીતે એમણે ક્યારેય નીતિમત્તાનો ભોગ આપ્યો નહોતો, ભલેને ગમે તેટલું નુકસાન થયું હોય. એમણે લખ્યું હતું કે, “દિકરા, ધંધો તો હું તને સહેલાઈથી આપી શકત, પણ જો હું એમ કરત તો તું ક્યારેય સંઘર્ષનું મૂલ્ય ન સમજી શકત. રૂપિયા કમાવા સહેલા છે, પણ સ્વમાન અને સિદ્ધાંતો જાળવીને રૂપિયા કમાવવા એ ખરી કળા છે. મેં તને રૂપિયા નહીં, પણ રૂપિયા કમાવવાના અને જીવન જીવવાના સાચા સિદ્ધાંતો આપ્યા છે.”