ધૂળની ડમરીઓ ઉડાડતો, ટ્રેક્ટરના કર્કશ અવાજોથી ગુંજતો, ને કારખાનાની ચીમનીમાંથી નીકળતા ધુમાડાથી કાળાશ પકડતો એ સવારનો પ્રહર હતો. શહેરના પાદરે આવેલી વિશાળ ફેક્ટરીના ગેટ પર રામુકાકા ઊભા હતા. ખભા પર લટકાવેલી બંદૂક, માથે ખાખી ટોપી અને ચહેરા પર વર્ષોની મહેનતથી પડેલી કરચલીઓ. એમનું નામ રામુભાઈ હતું, પણ કારખાનાના નાનાથી માંડીને મોટા સાહેબો સુધી સૌ એમને ‘રામુકાકા’ જ કહેતા. એક ગેટ પાસે ઊભેલા સિક્યુરિટી ગાર્ડ માટે આનાથી મોટી કોઈ ઉપાધિ નહોતી.
સવાર પડે ને કાકા ગેટ ખોલી ઊભા રહે. ફેક્ટરીમાં કામ કરતા હજારો મજૂરો, કર્મચારીઓ અને સાહેબોની ગાડીઓ પસાર થાય. સૌને એક સ્મિત આપે, આવકાર આપે. ક્યારેક કોઈ બાળકને જોઈ હળવું હસી દે. એમનો દિવસ આમ જ પસાર થતો. બપોરના સમયે, એક ખખડધજ ડબ્બામાંથી રોટલો-શાક કાઢી ખાય. સાંજે ફેક્ટરી બંધ થાય, ને કાકા ઘર ભણી વળે. એમનું ઘર એટલે શહેરથી થોડે દૂર, એક ઝૂંપડપટ્ટીમાં આવેલો નાનો ઓરડો, જ્યાં એમની પત્ની અને બે બાળકો રહેતા.
રામુકાકાની આંખોમાં હંમેશા એક પ્રકારની શાંતિ છવાયેલી રહેતી. હાડમારીઓથી ભરેલા જીવનમાં પણ એમણે ક્યારેય કોઈ ફરિયાદ કરી નહોતી. એમની મહેનત કદાચ કોઈ જોઈ શકતું નહોતું, પણ એમનો સંયમ સૌને દેખાતો હતો. દસ વર્ષ વીતી ગયા. દસ વર્ષ એટલે ગેટ પર ઊભા રહીને સવારથી સાંજ સુધી હજારો વાહનોને આવ-જા કરતા જોવા. દસ વર્ષ એટલે પગારના નામે માંડ બે ટંકનું પેટિયું રળવું. દસ વર્ષ એટલે બાળકોને સારા કપડાં અને શિક્ષણ આપવાના સપના જોતા રહેવું. એમના માટે તો જાણે સમય પણ એ જ ગેટ પર થંભી ગયો હોય. એક ધૂળિયા રસ્તા પર પોતાના ઘરનું ચણતર કરતા મજૂર જેવો હતો એમનો મનોભાવ – એક એક ઈંટ મુકાય ને એમનું ભાવિ ઘર આકાર લે. આ સ્ટોરી તમે https://justgujjuthings.xyz પર વાંચી રહ્યા છો.
આ દસ વર્ષમાં ફેક્ટરીમાં ઘણા બદલાવ આવ્યા. નવા મેનેજર આવ્યા, જૂના કર્મચારીઓ નિવૃત્ત થયા, પણ રામુકાકા એમના એ જ સ્થાને, એ જ ગેટ પર અડગ ઊભા રહ્યા. એમનો યુનિફોર્મ વધુ ઘસાયો હતો, એમની આંખોમાં કરચલીઓ ઊંડી ઉતરી હતી, પણ એમની ફરજમાં ક્યારેય કોઈ ચૂક આવી નહોતી. ઘણા નવા કર્મચારીઓ તો એમને ફેક્ટરીના ભાગરૂપ જ સમજતા. જાણે કે ગેટની સાથે રામુકાકા પણ ત્યાં જ જન્મેલા હોય. એમની હાજરી એટલી સ્વાભાવિક અને અનિવાર્ય બની ગઈ હતી કે કોઈ કલ્પના પણ ન કરી શકે કે એ ક્યારેય ત્યાં નહીં હોય.
એક દિવસ સવારનો પ્રહર હતો. કારખાનાના ગેટ પર રોજની જેમ રામુકાકા ઊભા હતા. દૂરથી એક ચમકતી, આધુનિક લક્ઝરી SUV કાર આવતી દેખાઈ. એ કારનો રંગ, એનો રુઆબ, એની ઝડપ – બધું જ અસામાન્ય હતું. રામુકાકાએ હાથ ઊંચો કરી કાર રોકવાનો ઇશારો કર્યો, પણ કાર ગેટમાંથી અંદર પ્રવેશી અને સીધી પાર્કિંગમાં જઈ ઊભી રહી. રામુકાકાને થયું કે કોઈ નવા મોટા સાહેબ આવ્યા હશે. એમણે મનોમન પોતાને ઠપકો આપ્યો કે ‘કેમ રોકી નહીં?’ પણ એમણે કલ્પના પણ નહોતી કરી કે આગળ શું થવાનું હતું.
SUV નો દરવાજો ખુલ્યો. અંદરથી એક પચાસેક વર્ષનો, સ્વચ્છ સફેદ કપડાં પહેરેલો, ચહેરા પર શાંતિ અને આંખોમાં આત્મવિશ્વાસ છલકાવતો માણસ બહાર આવ્યો. એણે ચશ્મા ઉતાર્યા અને રામુકાકા તરફ સ્મિત કર્યું. રામુકાકાની આંખો પહોળી થઈ ગઈ. આ એ જ રામુકાકા હતા! ગેટ પર ઊભા રહેતા સિક્યુરિટી ગાર્ડ રામુકાકા પોતે! એમનો ચહેરો, એમની મુખાકૃતિ, એમની ચાલ – બધું જ બદલાઈ ગયું હતું. જાણે કોઈ સામાન્ય માણસમાંથી એક નવી જ વ્યક્તિ પ્રગટી હોય.
આખા કારખાનામાં જાણે વીજળીનો કરંટ પસાર થયો. જે કોઈએ આ દૃશ્ય જોયું, એની આંખો ફાટી ગઈ. ‘આ તો રામુકાકા! ક્યાંથી આવી આ ગાડી? આટલા મોટા સાહેબ બની ગયા?’ – આવા અનેક સવાલો હવામાં તરતા હતા. સૌની આંખોમાં અચરજ અને કુતૂહલ એકસાથે ભળ્યા હતા. કોઈને વિશ્વાસ નહોતો આવતો કે આ એ જ રામુકાકા હતા, જે રોજ સાયકલ પર આવતા અને સાયકલ પર જ જતા.
રામુકાકાએ પોતાની ગન ત્યાં મૂકી, પોતાની ટોપી ઉતારી અને સીધા મેનેજરની કેબિન તરફ ચાલ્યા. એમનો ચહેરો આજે જુદો જ લાગતો હતો. એમના પગલાંમાં એક ગજબની મક્કમતા હતી, જે દસ વર્ષ પહેલાં ક્યારેય દેખાઈ નહોતી. એમની ચાલમાં જાણે દસ વર્ષની તપસ્યાનું ફળ છલકાતું હતું.
મેનેજર શ્રી મહેતા એક મહત્વાકાંક્ષી અને કડક સ્વભાવના વ્યક્તિ હતા. રામુકાકાને જોઈ એમને આશ્ચર્ય થયું. “આવો રામુકાકા, આજે વહેલા આવી ગયા? કંઈ કામ છે?” શ્રી મહેતાના અવાજમાં રોજિંદી ઔપચારિકતા હતી.
રામુકાકા ખુરશી પર બેઠા. એમનો અવાજ શાંત પણ દ્રઢ હતો. “સાહેબ, મારે આપને રાજીનામું આપવું છે.”
શ્રી મહેતાના ચહેરા પર અચરજ છવાઈ ગયું. “રાજીનામું? પણ કેમ? તમને અહીં કોઈ તકલીફ છે? તમારી ઉંમર જોતા અત્યારે તો તમને કામની વધુ જરૂર હશે.” આ સ્ટોરી https://justgujjuthings.xyz ની માલિકીની છે અને કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે.