માતાના અવસાન પછી વકીલે સોંપેલી જૂની ઓડિયો કેસેટ ઘેર જઈને પ્લે કરી તો...

પોતાની ભવ્ય અને આધુનિક ઓફિસની કાચની વિશાળ બારી પાસે ઊભા રહીને પાંત્રીસ વર્ષનો આલોક સામે જોઈ રહ્યો હતો. માતા સુમિત્રાના અવસાનને આજે બરાબર ચાલીસ દિવસ પૂરા થયા હતા. પરંતુ આ ચાલીસ દિવસોમાં આલોકની આંખમાંથી પોતાની સગી માતા માટે આંસુનું એક ટીપું પણ નહોતું પડ્યું.

આલોક શહેરનો એક અત્યંત સફળ અને ધનાઢ્ય આર્કિટેક્ટ હતો જેણે પોતાના દમ પર મોટો વૈભવ ઊભો કર્યો હતો. તેના ચહેરા પર હંમેશાં એક કઠોર અને ગંભીર ભાવ રહેતો હતો. તે પોતાના પરિવાર અને સંબંધીઓથી હંમેશાં એક અંતર જાળવી રાખતો હતો કારણ કે તેનું બાળપણ કડવી યાદોથી ભરેલું હતું.

આલોકના મનમાં માતા પ્રત્યે બાળપણથી જ એક અજાણી નફરત અને કડવાશ ભરાયેલી હતી. તેને યાદ હતું કે માતા સુમિત્રા હંમેશાં કડક, શિસ્તબદ્ધ અને સાવ પથ્થર દિલની રહેતી હતી. તેણે ક્યારેય પોતાની માતાને હસતાં કે પ્રેમથી માથે હાથ ફેરવતાં નહોતી જોઈ.

જ્યારે આલોક માત્ર આઠ વર્ષનો નાનો બાળક હતો, ત્યારે માતાએ તેને રડતો-કકળતો મૂકીને દૂર આવેલી એક કડક હોસ્ટેલમાં ધકેલી દીધો હતો. બાળપણમાં જ્યારે બીજા બાળકો પોતાના માતા-પિતાના ખોળામાં રમતા હતા, ત્યારે આલોક હોસ્ટેલના અંધારા ઓરડામાં એકલો રડતો હતો. માતા તેને મળવા પણ ભાગ્યે જ આવતી હતી અને હંમેશાં માત્ર પૈસા બચાવવાની વાતો કરતી હતી.

બીજી તરફ તેના પિતા મહેશ સાવ અલગ પ્રકૃતિના માણસ હતા. પિતા સ્વભાવે અત્યંત પ્રેમાળ, રમુજી અને ઉદાર હતા જે હંમેશાં આલોક માટે મોંઘાં રમકડાં અને મીઠાઈઓ લાવતા હતા. આલોક હંમેશાં માનતો હતો કે તેના દેવતા જેવા પિતા એક નિર્દય અને કંજૂસ પત્નીના ત્રાસનો ભોગ બન્યા હતા.

બપોરે આલોકના મોબાઈલ પર કુટુંબના જૂના વકીલ અને પિતાના પરમ મિત્ર જગદીશનો ફોન આવ્યો. જગદીશે આલોકને તાત્કાલિક પોતાની ઓફિસે બોલાવ્યો. આલોકને લાગ્યું કે માતાના નામે રહેલા જૂના મકાનના કાનૂની દસ્તાવેજો પર સહી કરવા માટે બોલાવ્યો હશે.

આલોક વકીલ જગદીશની જૂની ચેમ્બરમાં પહોંચ્યો. જગદીશના ચહેરા પર ગજબની ગંભીરતા અને આંખોમાં એક અનોખી રહસ્યમય વ્યથા છવાયેલી હતી. જગદીશે ટેબલના ડ્રોઅરમાંથી લાકડાની એક જૂની પેટી બહાર કાઢી.

જગદીશે પેટીમાંથી એક જૂનું કેસેટ પ્લેયર અને એક નાની પ્લાસ્ટિકની ઓડિયો કેસેટ બહાર કાઢી. કેસેટ પર લાલ માર્કરથી આલોકના નામે એક ચિઠ્ઠી ચોંટાડેલી હતી. તેમાં લખ્યું હતું કે મારા વહાલા દીકરા આલોક માટે, મારા ગયા પછી સાંભળવું.

જગદીશે આલોકના હાથ પર હાથ મૂકીને ગંભીર અવાજે કહ્યું કે આલોક, તારી માતાએ મરવાના ત્રણ મહિના પહેલાં મને આ કેસેટ સોંપી હતી. તેમણે મને કસમ આપી હતી કે તારા ગયાના ચાલીસ દિવસ પછી જ આ કેસેટ તારા હાથમાં સોંપવી. આજે એ સમય આવી ગયો છે.

આલોકે કટાક્ષમાં એક ફિક્કું સ્મિત આપતાં કહ્યું કે કાકા, મારી માતાએ પોતાના જીવનમાં મને ક્યારેય પ્રેમ નથી આપ્યો, તો આ કેસેટમાં શું હશે. કદાચ પોતાના કંજૂસ સ્વભાવની કોઈ સફાઈ હશે. પણ જગદીશે કડક અવાજે કહ્યું કે બેટા, આ કેસેટ સાંભળ્યા વગર તું તારી માતા વિશે કોઈ નિર્ણય ન કરતો.

આલોક એ કેસેટ રેકોર્ડર લઈને પોતાના ઘરે પાછો ફર્યો. ઘરમાં એકાંત હતું અને સાંજ ઢળી રહી હતી. આલોકે પોતાના શયનખંડનો દરવાજો અંદરથી બંધ કરી દીધો અને પલંગ પર બેઠો.

તેણે ધ્રૂજતી આંગળીઓથી કેસેટ પ્લેયરમાં ટેપ ભરાવી અને પ્લેનું કાળું બટન દબાવ્યું. શરૂઆતમાં થોડી ક્ષણો સુધી માત્ર ઘરઘરાટીનો ધીમો અવાજ સંભળાયો. ત્યાર પછી અચાનક એક પરિચિત, થાકેલો અને ગળગળો અવાજ ઓરડામાં ગૂંજી ઊઠ્યો.

એ અવાજ તેની સ્વર્ગસ્થ માતા સુમિત્રાનો હતો. સુમિત્રાએ કહ્યું હતું કે મારા વહાલા દીકરા આલોક, આજે જ્યારે તું આ અવાજ સાંભળી રહ્યો હોઈશ ત્યારે આ અભાગી મા આ સંસાર છોડી ચૂકી હશે. હું સારી રીતે જાણું છું કે તારા હૃદયમાં મારા માટે માત્ર નફરત અને કડવાશ ભરેલી છે.

માતાએ આગળ કહ્યું કે તું મને હંમેશાં એક પથ્થર દિલની, કંજૂસ અને લાગણીહીન સ્ત્રી માનતો રહ્યો જેણે તારું બાળપણ છીનવી લીધું હતું. પણ બેટા, હું આજે તને એ ભયાનક સત્ય જણાવવા માંગુ છું જે મેં પચીસ વર્ષ સુધી પોતાની છાતીમાં દબાવી રાખ્યું હતું. આ સાંભળતાં જ આલોકના કાન સરવા થઈ ગયા.

સુમિત્રાના અવાજમાં એક ઊંડી વેદના છલકાતી હતી. માતાએ પિતા મહેશના જીવનનું એ કાળું અને ડરામણું સત્ય ખોલવાનું શરૂ કર્યું જે સાંભળીને આલોકના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ.

સુમિત્રાએ રડતાં રડતાં જણાવ્યું કે બેટા, જેને તું આખી જિંદગી સાક્ષાત દેવતા અને પ્રેમાળ પિતા માનતો રહ્યો, તે તારા પિતા વાસ્તવમાં જુગાર અને સટ્ટાના ભયાનક રવાડે ચડી ગયા હતા. તારા પિતાએ બજારના માથાભારે વ્યાજખોરો પાસેથી પચાસ લાખનું જંગી દેવું કરી નાખ્યું હતું.

તારા પિતા તને જે મોંઘાં રમકડાં, વીડિયો ગેમ્સ અને કપડાં લાવી આપતા હતા, તે બધું વ્યાજના ચોરેલા પૈસામાંથી દેખાડો કરવા માટે હતું. જ્યારે આલોક આઠ વર્ષનો હતો, ત્યારે પેલા ખૂંખાર વ્યાજખોરો તલવારો અને બંદૂકો લઈને અડધી રાત્રે ઘરમાં ઘૂસી આવ્યા હતા.

તે રાત્રે પેલા ગુંડાઓએ તારા પિતાના ગળા પર છરી મૂકીને ધમકી આપી હતી કે જો સાત દિવસમાં પૈસા નહીં મળે, તો અમે તારા આઠ વર્ષના માસૂમ દીકરા આલોકનું અપહરણ કરીને તેને ભિખારીઓની ટોળીને વેચી દઈશું. તારા પિતા એટલા કાયર હતા કે તેઓ તે જ રાત્રે આપણને એકલાં છોડીને ભાગી જવાની તૈયારી કરી રહ્યા હતા.

આ સાંભળતાં જ આલોકના હાથમાંથી કેસેટ પ્લેયર છટકીને પલંગ પર પડી ગયું. તેનો આખો દેહ બરફની જેમ થીજી ગયો અને શ્વાસ અટકી ગયા. તેને યાદ આવ્યું કે આઠ વર્ષની ઉંમરે એક રાત્રે ઘરમાં મોટો હોબાળો થયો હતો અને કાચ તૂટવાનો અવાજ આવ્યો હતો.

તે રાત્રે માતા સુમિત્રાએ પોતાના પુત્રની જાન બચાવવા માટે એક પળનો પણ વિચાર કર્યા વગર સિંહણ જેવું સાહસ કર્યું હતું. સુમિત્રાએ પેલા ગુંડાઓના પગ પકડીને એક મહિનાનો સમય માંગ્યો હતો અને પોતાના જીવની બાંહેધરી આપી હતી.

કેસેટમાં સુમિત્રાનો અવાજ આગળ ચાલતો રહ્યો. માતાએ કહ્યું કે બેટા, તારી જાન બચાવવા માટે મારી પાસે એક જ રસ્તો હતો કે તને તાત્કાલિક આ શહેર અને પેલા ગુંડાઓની નજરથી સેંકડો કિલોમીટર દૂર મોકલી દઉં. તેથી મેં તને રડતો મૂકીને રાતોરાત હોસ્ટેલમાં મોકલ્યો હતો.

મેં તારી સામે કઠોર બનવાનો ઢોંગ કર્યો હતો જેથી તું હોસ્ટેલમાં રહેવા ટેવાઈ જાય. જો હું તારી સામે રડી હોત તો તું ક્યારેય ત્યાં ન રહ્યો હોત અને અહીં આવીને પેલા વ્યાજખોરોની ગોળીનો ભોગ બની ગયો હોત. તને જીવતો રાખવા માટે મારે તારી નજરમાં નિર્દય બનવું પડ્યું હતું.

સુમિત્રાએ જણાવ્યું કે તને હોસ્ટેલમાં મોકલ્યા પછી તે રાત-દિવસ ત્રણ શિફ્ટમાં મજૂરી કરતી હતી. સવારે ચાર વાગ્યે ઊઠીને લોકોના ઘરોમાં વાસણ માંજતી, બપોરે સિલાઈ કામ કરતી અને રાત્રે બે વાગ્યા સુધી મસાલા પીસવાનું કામ કરતી હતી. તેણે પોતાના શરીરનું લોહી પાણી કરીને પેલા વ્યાજખોરોનું પચાસ લાખનું દેવું એક-એક રૂપિયો ચૂકવીને પૂરું કર્યું હતું.

આ દસ વર્ષના ગાળામાં સુમિત્રાએ ક્યારેય એક પણ નવો સાડલો નહોતો ખરીદ્યો અને દિવસમાં માત્ર એક ટંક છાશ અને રોટલો ખાઈને કાઢ્યા હતા. પરંતુ તારા પિતાની ઈજ્જત બચાવવા માટે તેણે આખી દુનિયા સામે પિતાનું નામ ખરાબ નહોતું થવા દીધું.

માતાએ કહ્યું કે દીકરા, હું નહોતી ઈચ્છતી કે તારા મનમાંથી તારા પિતાની છબી ખરડાય. એક દીકરા માટે તેનો પિતા આદર્શ હોય છે અને જો તને ખબર પડી હોત કે તારો બાપ જુગારી છે, તો તારો આત્મવિશ્વાસ કાયમ માટે તૂટી જાત. તારી નજરમાં પિતાનું માન જાળવવા માટે મેં આખી જિંદગી વિલન બનવાનું પસંદ કર્યું.

આ સત્ય સાંભળતાં જ આલોકના ગળામાંથી એક દર્દનાક ચીસ નીકળી ગઈ અને તેની આંખોમાંથી અવિરત ચોધાર આંસુ વહી નીકળ્યા. તેનું હૃદય પસ્તાવાની ભયાનક આગમાં બળવા લાગ્યું. જે માતાને તે સ્વાર્થી માનતો હતો, તેણે પોતાના હાડકાં ગાળીને તેનો જીવ બચાવ્યો હતો.

કેસેટમાં માતાએ આગળ એક બીજો અણધાર્યો ઘટસ્ફોટ કર્યો. જ્યારે આલોક આર્કિટેક્ચરની મોટી કોલેજમાં ભણવા માંગતો હતો, ત્યારે પિતા મહેશે છેલ્લી ઘડીએ કહ્યું હતું કે મારી પાસે કોઈ પૈસા નથી. પિતા મહેશ તે સમયે ગંભીર બીમારીમાં સપડાયા હતા અને સારવાર પાછળ તમામ બચત વપરાઈ ગઈ હતી.

ત્યારે સુમિત્રાએ પોતાના ગળામાંથી પોતાનું પવિત્ર મંગળસૂત્ર અને પિયરથી મળેલી એકમાત્ર સોનાની બંગડીઓ વેચી દીધી હતી. તેણે શહેરના એક મોટા ટ્રસ્ટ પાસે હાથ જોડીને આલોકની કોલેજની પાંચ વર્ષની લાખો રૂપિયાની ફી ભરી હતી. પિતાના અવસાન વખતે પણ માતાએ આલોકને સત્ય નહોતું જણાવ્યું જેથી તે પોતાના અભ્યાસ પર ધ્યાન આપી શકે.

સુમિત્રાએ આગળ જણાવ્યું કે ગયા વર્ષે જ્યારે મને ફેફસાંનું કેન્સર હોવાનું નિદાન થયું, ત્યારે ડોક્ટરે કહ્યું હતું કે મોટી સર્જરી કરાવવી પડશે. પણ એ સર્જરી પાછળ પંદર લાખ રૂપિયાનો ખર્ચ થતો હતો. મેં સારવાર કરાવવાની સાફ ના પાડી દીધી.

માતાએ ગળગળા અવાજે કહ્યું કે બેટા, હું જાણતી હતી કે તારે પોતાના નવી આર્કિટેક્ટ ઓફિસ શરૂ કરવી હતી અને તને પૈસાની સખત જરૂર હતી. જો હું મારી સારવાર પાછળ એ પૈસા ખર્ચી નાખત તો તારું સપનું અધૂરું રહી જાત. એક વૃદ્ધ માના જીવ કરતાં મારા દીકરાની કારકિર્દી અને ભવિષ્ય લાખો ગણાં કિંમતી હતાં.

કેસેટના અંતમાં સુમિત્રાનો શ્વાસ ખૂબ ભારે ચાલતો સંભળાતો હતો. તેમનો અવાજ સાવ ક્ષીણ થઈ ગયો હતો પણ તેમાં અસીમ પ્રેમ, વાત્સલ્ય અને આશીર્વાદ છલકાતા હતા. માતાએ કહ્યું કે આલોક બેટા, હું તને ક્યારેય ગળે ન લગાવી શકી તેનો અફસોસ મને સ્વર્ગમાં પણ રહેશે.

પણ મારી મજબૂરી હતી કે જો હું ઢીલી પડી હોત તો તારી રક્ષા ન કરી શકી હોત. આજે તું એક મોટો અને સફળ માણસ બની ગયો છે એ જોઈને મારી આંખો ધન્ય થઈ ગઈ છે અને મને કોઈ રંજ નથી. તું હંમેશાં સુખી રહેજે અને તારા સંસારમાં પ્રેમ જાળવી રાખજે.

કેસેટના છેલ્લા ભાગમાં માતા સુમિત્રાએ ધ્રૂજતા અવાજે એ જ હાલરડું ગાવાનું શરૂ કર્યું જે તે આલોકના બાળપણમાં તેના પારણા પાસે ગાતી હતી. એ મધુર અને કરુણ હાલરડાના સૂર ઓરડામાં ગૂંજવા લાગ્યા. થોડી ક્ષણો પછી એક ઊંડા નિસાસા સાથે કેસેટ આપોઆપ બંધ થઈ ગઈ.

ઓરડામાં સાવ સોપો પડી ગયો. આલોકના હાથમાંથી કેસેટ પ્લેયર છૂટીને નીચે પડી ગયું. આલોક જમીન પર ફસડાઈ પડ્યો અને તેણે પોતાના બંને હાથથી માથું પકડીને પોક મૂકીને રડવાનું શરૂ કર્યું.

તેના મોંમાંથી માત્ર એક જ શબ્દ નીકળતો હતો કે મા, મને માફ કરી દે. તે જમીન પર માથું પછાડતો રહ્યો અને પોતાના અંધાપા પર ધિક્કાર વરસાવતો રહ્યો. જે માતા સાક્ષાત ભગવતી બનીને તેના માટે ઝેર પીતી રહી, તે માતાને તેણે આખી જિંદગી માત્ર તિરસ્કાર આપ્યો હતો.

આલોક પાગલની જેમ ઊભો થયો અને પોતાના પૈતૃક જૂના મકાન તરફ દોડ્યો. એ જૂનું મકાન માતાના અવસાન પછી બંધ પડ્યું હતું. આલોકે ધ્રૂજતા હાથે દરવાજો ખોલ્યો અને માતાના નાના સાધારણ ઓરડામાં પ્રવેશ્યો.

ઓરડામાં માતાની સાદી લાકડાની પેટી પડેલી હતી. આલોકે એ પેટીનું તાળું તોડ્યું અને અંદર જોયું. અંદર માતાની એક પણ નવી સાડી નહોતી પણ આલોકના બાળપણના તમામ નાના કપડાં, તેની પહેલી સ્લેટ અને તેના રમકડાં અત્યંત પ્રેમપૂર્વક લપેટીને રાખેલાં હતાં.

પેટીના તળિયેથી એક જૂની ફાઈલ મળી આવી. એ ફાઈલમાં આલોકે પ્રાથમિક શાળાથી લઈને કોલેજ સુધી મેળવેલા દરેક સર્ટિફિકેટ, મેડલ અને પેપરમાં આવેલા તેના તમામ ફોટા સાચવીને મૂકેલા હતા. દરેક ફોટા પર માતાએ કંકુ અને ચંદનનો ચાંદલો કરેલો હતો.

આ જોઈને આલોકનું કાળજું ચિરાઈ ગયું. માતા રોજ રાત્રે આ ફોટાઓને છાતીએ લગાવીને રડતી હતી અને પોતાના દીકરાની સફળતા માટે પ્રાર્થના કરતી હતી. આલોકે માતાની એ જૂની સુતરાઉ સાડીને પોતાના મોં પર દબાવી દીધી અને તેની સુગંધ લેતાં લેતાં કલાકો સુધી રડતો રહ્યો.

તે રાત્રે આલોકના અહંકાર અને નફરતનો કાયમ માટે અંત આવી ગયો. તેને સમજાયું કે દુનિયામાં માના પ્રેમ કરતાં મોટો કોઈ ત્યાગ નથી હોતો. મા ભલે બહારથી નાળિયેર જેવી કઠોર દેખાય પણ અંદરથી તે અમૃત જેવી મીઠી હોય છે.

સવારે સૂરજનો પહેલો કિરણ ફૂટતાં જ આલોક વકીલ જગદીશના ઘરે પહોંચ્યો. આલોક સીધો જઈને જગદીશ કાકાના પગમાં પડી ગયો. આલોકે આંસુ ભરી આંખે કાકાને ભેટીને પોતાની ભૂલનો પસ્તાવો કર્યો.

જગદીશે આલોકને ઊભો કરીને છાતી સરસો ચાંપ્યો અને કહ્યું કે બેટા, તારી માતા આકાશમાંથી તને જોઈ રહી છે. તે ક્યારેય તારાથી નારાજ નહોતી. તેણે પોતાના તમામ કષ્ટો હસતા મુખે સહન કર્યા હતા જેથી તું આજે આ મુકામ પર પહોંચી શકે.

આલોકે તે જ ક્ષણે એક મોટો સંકલ્પ કર્યો. આલોકે નક્કી કર્યું કે તે પોતાના શહેરના છેવાડે આવેલી પોતાની કરોડોની જમીન પર એક ભવ્ય માતૃધામ અને નિઃશુલ્ક હોસ્પિટલ બનાવશે. જ્યાં ગરીબ વિધવા માતાઓ અને અનાથ બાળકોનું મફતમાં પાલનપોષણ અને શિક્ષણ થશે.

આલોકે એ સંસ્થાનું નામ મા સુમિત્રા ફાઉન્ડેશન રાખવાની જાહેરાત કરી. તેણે પોતાની તમામ કંપનીઓ અને મિલકતોનો મોટો હિસ્સો એ ટ્રસ્ટના નામે કરી દીધો. આલોકે પોતાના હાથની તમામ આર્કિટેક્ટ ડિઝાઇનોમાં માતાના નામનું સમર્પણ અંકિત કર્યું.

ઘરના દીવાનખંડમાં આલોકે માતા સુમિત્રાની એક વિશાળ અને સુંદર તસવીર પધરાવી. તસવીર પર અખંડ ગુલાબનો હાર ચડાવીને તેની સામે ઘીનો દીવો પ્રગટાવવામાં આવ્યો. આલોકે પત્ની અને બાળકો સાથે મળીને માતાના ચરણોમાં સાષ્ટાંગ પ્રણામ કર્યા.

તે દિવસ પછી આલોકનું આખું જીવન બદલાઈ ગયું. તેના ચહેરા પરથી કઠોરતા ગાયબ થઈ ગઈ હતી અને આંખોમાં અસીમ કરુણા અને શાંતિ છવાઈ ગયાં હતાં. તે દરરોજ સવારે ઘર બહાર નીકળતાં પહેલાં માતાની એ કેસેટનો અવાજ સાંભળતો અને તેના આશીર્વાદ લેતો હતો.

સાચી મા એ નથી જે માત્ર સંતાનને લાડ લડાવે પણ સાચી મા એ છે જે પોતાના સંતાનના રક્ષણ માટે આખી દુનિયા અને પોતાના સંતાનની નફરત પણ હસતા મુખે સહન કરી લે છે. માતા સુમિત્રાના એ અવાજે આલોકને અંધકારમાંથી બહાર કાઢીને જીવનનો સાચો પવિત્ર માર્ગ બતાવી દીધો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.