સોસાયટીના સૌથી ગુસ્સાવાળા દાદા બાળકોને ક્યારેય રમવા ન દેતા, એક દિવસ બાળકની બોલ ઘરમાં ગઈ અને અંદર જે જોયું તે...

અમદાવાદ શહેરના એક વિકસિત વિસ્તારમાં આવેલી 'શાંતિ નિકેતન સોસાયટી' તેના નામ પ્રમાણે જ શાંત અને સુંદર હતી. સોસાયટીની વચ્ચે એક સરસ મજાનો બગીચો હતો, જ્યાં રોજ સાંજે સોસાયટીના નાના-મોટા બાળકો ક્રિકેટ, પકડદાવ અને ફૂટબોલ રમવા માટે ભેગા થતા. બાળકોનો કિલકિલાટ સોસાયટીના વાતાવરણને જીવંત રાખતો હતો. પરંતુ આ જ શાંતિ નિકેતનમાં એક એવું ઘર પણ હતું, જેનાથી સોસાયટીના વડીલોથી લઈને નાના છોકરાઓ સુધીના બધા જ લોકો ફફડતા રહેતા. એ ઘર હતું સોસાયટીના છેવાડે આવેલો બંગલા નંબર ૧૪, અને તેમાં રહેતા હતા ૬૮ વર્ષના રમણલાલ દાદા.

રમણલાલ દાદા આખી સોસાયટીમાં "ખડૂસ દાદા" અથવા "હિટલર" તરીકે પ્રખ્યાત હતા. તેમનો ચહેરો હંમેશા ગંભીર, કપાળ પર કાયમ ત્રણ કરચલીઓ અને સ્વભાવ એટલો કડક કે સોસાયટીનો કોઈ માણસ તેમની સામે જોવાની પણ હિંમત ન કરતો. રમણલાલ દાદાને સોસાયટીમાં બાળકો રમે, અવાજ કરે કે બૂમાબૂમ કરે તે જરાય પસંદ નહોતું. જો કોઈ બાળકની સાયકલ ભૂલથી પણ તેમના ઘરના ઓટલાને અડી જાય, તો દાદા સીધા બારીમાંથી મોટેમોટેથી વઢવા લાગતા.

રોજ સાંજે જ્યારે બાળકો બગીચામાં ક્રિકેટ રમતા, ત્યારે રમણલાલ દાદા પોતાના ઘરની ગેલેરીમાં લાકડી લઈને આવીને ઊભા રહી જતા. તેમનો એક જ નિયમ હતો: "કોઈનો અવાજ મારા ઘર સુધી ન આવવો જોઈએ અને કોઈની બોલ મારા કમ્પાઉન્ડમાં ન પડવી જોઈએ." જો ભૂલથી પણ કોઈ છોકરાનો દડો તેમના આંગણામાં જતો રહેતો, તો રમણલાલ દાદા એ દડો ક્યારેય પાછો આપતા નહીં. તેઓ કાં તો એ દડો પોતાની પાસે રાખી લેતા અથવા છરી વડે તેના બે ટુકડા કરીને કચરાપેટીમાં ફેંકી દેતા. આ કારણે સોસાયટીના બાળકો મનોમન દાદાને ખૂબ જ ધિક્કારતા અને રમતી વખતે હંમેશા ડરતા રહેતા કે ક્યાંક બોલ બંગલા નંબર ૧૪ તરફ ન જતો રહે.

મે મહિનાનું વેકેશન ચાલી રહ્યું હતું. કાળઝાળ ગરમી હોવા છતાં બાળકોનો ઉત્સાહ ઓછો નહોતો થતો. બપોરના બરાબર ચાર વાગ્યા હતા. ધોમધખતા તાપમાં સોસાયટીના મોટાભાગના લોકો પોતાના ઘરમાં એસી ચાલુ કરીને આરામ કરી રહ્યા હતા. રસ્તાઓ સાવ સુમસામ હતા. એવામાં સોસાયટીમાં રહેતો ૧૦ વર્ષનો આરવ અને તેના બે મિત્રો બગીચાના એક ખૂણામાં ટેનિસ બોલથી ક્રિકેટ રમી રહ્યા હતા. આરવ ખૂબ જ શાંત, માસૂમ અને જિજ્ઞાસુ છોકરો હતો.

રમતા રમતા આરવના મિત્રએ એક જોરદાર શૉટ માર્યો. બોલ હવામાં ફંગોળાયો અને સીધો જઈને રમણલાલ દાદાના ઘરના ડ્રોઇંગ રૂમની અડધી ખુલ્લી બારીમાંથી અંદર જતો રહ્યો. બોલ અંદર ગયો એ સાથે જ ત્રણેય બાળકોના શ્વાસ અધ્ધર થઈ ગયા. બેટ પકડીને ઊભેલો છોકરો તો ગભરાઈને ત્યાંથી ભાગી જ ગયો. બીજા મિત્રએ આરવને કહ્યું, "આરવ, ચાલ આપણે પણ ભાગી જઈએ, આજે તો ખડૂસ દાદા આપણને પકડીને બહુ વઢશે અને આપણી નવી બોલ પણ કાપી નાખશે."

પરંતુ આરવ એ બોલ પોતાના પોકેટ મનીના પૈસા બચાવીને લાવ્યો હતો, એટલે તેને બોલ ખોવી નહોતી. તેને મિત્રને કહ્યું, "તું અહીં જ ઊભો રહે, હું છાનોમાનો અંદર જઈને બોલ લઈ આવું છું. અત્યારે બપોરનો સમય છે એટલે દાદા કદાચ ઊંઘતા હશે." આરવ ધબકતા હૈયે, ધ્રૂજતા પગે બંગલા નંબર ૧૪ ના લોખંડના દરવાજા તરફ આગળ વધ્યો. તેને ધીમેથી દરવાજો ખોલ્યો. આંગણામાં સાવ સન્નાટો હતો. દાદાની લાકડી ઓટલા પર પડી નહોતી, એટલે આરવને લાગ્યું કે રસ્તો સાફ છે. તે બિલાડીની જેમ શાંત પગલે મુખ્ય દરવાજા તરફ ગયો, જે સહેજ ખુલ્લો હતો.

આરવ જેમ જેમ દરવાજાની નજીક ગયો, તેમ તેમ તેને ઘરની અંદરથી કોઈનો મોટેથી બોલવાનો અવાજ સંભળાયો. આરવના પગ ત્યાં જ થંભી ગયા. તેને લાગ્યું કે દાદા જાગે છે અને કદાચ કોઈની સાથે ઝઘડો કરી રહ્યા છે. પણ થોડું ધ્યાનથી સાંભળતા આરવને સમજાયું કે અવાજ કોઈ ઝઘડાનો નહોતો, પણ દાદા જાણે કોઈ પત્ર કે વાર્તા મોટે મોટેથી વાંચી રહ્યા હતા. અવાજમાં એક અજીબ પ્રકારનો ધ્રુજારો અને વેદના હતી.

આરવની જિજ્ઞાસા વધી ગઈ. તેને ધીમેથી દરવાજો સહેજ વધારે ધકેલ્યો અને અંદર નજર કરી. હોલની અંદરનું દ્રશ્ય જોઈને આરવ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયો. ઘરમાં બધી જ લાઈટો બંધ હતી, માત્ર એક ખૂણામાં નાનો દીવો બળી રહ્યો હતો. હોલની મુખ્ય દીવાલ પર એક મોટી તસવીર લટકતી હતી, જેના પર તાજા ગુલાબનો હાર ચડાવેલો હતો. એ તસવીર એક હસમુખા વૃદ્ધ માજીની હતી, જે ચોક્કસ રમણલાલ દાદાના પત્ની હશે.

રમણલાલ દાદા એ તસવીરની બરાબર સામે એક લાકડાની આરામખુરશી પર બેઠા હતા. તેમના હાથમાં પીળા પડી ગયેલા કેટલાક કાગળો હતા. દાદા પોતાની પત્નીના ફોટા સામે એકીટશે જોઈ રહ્યા હતા અને આંખોમાંથી વહેતા આંસુ લૂછતા લૂછતાં મોટે મોટેથી વાંચી રહ્યા હતા: "અરે શારદા! તને ખબર છે આજે સવારે આપણી સોસાયટીમાં પેલો પૂર્વેશભાઈનો દીકરો સાયકલ લઈને નીકળ્યો હતો. તે હૂબહૂ આપણા અમિત જેવો જ દેખાય છે. તું હોત તો આજે તારી આંગળી પકડીને તેને વહાલ કરવા દોડી હોત ને? શારદા, તું કેમ મને એકલો મૂકીને ચાલી ગઈ? જો ને, આપણું આ આખું ઘર કેવું સૂનું સૂનું લાગે છે..."

દાદા કોઈ પાગલની જેમ ફોટા સામે વાતો કરી રહ્યા હતા અને પોતે જ લખેલા પત્રો મોટેથી વાંચી રહ્યા હતા જેથી ઘરમાં અવાજ ગુંજે. આરવ આ બધું જોઈને સ્તબ્ધ થઈ ગયો. તેના મનમાંથી દાદા પ્રત્યેનો બધો જ ડર ગાયબ થઈ ગયો અને તેના બદલે એક અજીબ પ્રકારની સંવેદના જાગી.

આરવ આ બધું જોવામાં એટલો ખોવાઈ ગયો કે તેનો પગ નજીકમાં પડેલા એક પ્લાસ્ટિકના ગમલા સાથે અથડાયો અને નાનો અવાજ થયો. અવાજ સાંભળતા જ રમણલાલ દાદાએ ઝબકીને પાછળ જોયું. પોતાની સામે એક નાના બાળકને ઊભેલો જોઈને દાદા થોડા ક્ષોભજનક સ્થિતિમાં આવી ગયા. તેમને તરત જ પોતાના હાથમાં રહેલા પત્રો પાછળ છુપાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો અને આંસુ લૂછતાં લૂછતાં હમેશના કડક અવાજમાં બોલવાનો ડોળ કર્યો, "કોણ છે તું? અહીં અંદર કેમ આવી ગયો? તને ખબર નથી કે આ રમણલાલનું ઘર છે?"

પરંતુ આરવ ડર્યો નહીં. તે શાંતિથી દાદાની નજીક ગયો. તેની નજર નીચે પડેલી ટેનિસ બોલ પર ગઈ, પણ તેને બોલ ઉપાડવાને બદલે દાદાના ધ્રૂજતા હાથ તરફ જોયું. આરવે ખૂબ જ માસૂમિયતથી પૂછ્યું, "દાદા, તમે એકલા એકલા આ ફોટા સામે જોઈને મોટે મોટેથી શું વાંચી રહ્યા હતા? તમે કોની સાથે વાતો કરતા હતા?"

આરવના આ પ્રશ્નથી રમણલાલ દાદાની અંદર વર્ષોથી ભરાઈ રહેલો દુઃખનો બંધ અચાનક તૂટી ગયો. જે માણસ ક્યારેય કોઈની સામે નમતો નહોતો, તે આજે એક ૧૦ વર્ષના બાળકની માસૂમિયત સામે હારી ગયો. દાદા ખુરશી પર બેસી પડ્યા અને તેમનું માથું બંને હાથોની વચ્ચે છુપાવીને ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડી પડ્યા.

આરવે દાદાના ઘૂંટણ પર પોતાનો નાનો હાથ મૂક્યો. દાદાએ આરવ સામે જોયું અને રડતા અવાજે બોલ્યા, "બેટા, આ ફોટો મારી પત્ની શારદાનો છે. ત્રણ વર્ષ પહેલાં તે કેન્સરની બીમારીમાં મને છોડીને ભગવાનના ઘરે ચાલી ગઈ. મારો એકનો એક દીકરો અને વહુ વર્ષોથી અમેરિકા સ્થાયી થઈ ચૂક્યા છે. શરૂઆતમાં તો તેઓ ફોન કરતા, પણ હવે મહિનાઓ સુધી તેમનો કોઈ મેસેજ પણ નથી આવતો. આ સાડા ત્રણસો વારના આલીશાન બંગલામાં હું તદ્દન એકલો જીવી રહ્યો છું."

દાદાએ આગળ વહાવતા આંસુઓ સાથે કહ્યું, "બેટા, તને ખબર છે? જ્યારે ઘરમાં કોઈ ન હોય ને, ત્યારે આ ચાર દીવાલો માણસને ખાવા દોડે છે. આ ઘરમાં સવારથી સાંજ સુધી સાવ સન્નાટો હોય છે, કોઈનો અવાજ નથી આવતો. આ ભયાનક શાંતિ મને પાગલ બનાવી દે છે. એટલે હું જ મારી પત્નીના નામે રોજ એક પત્ર લખું છું અને બપોરે ઘરમાં કોઈ ન હોય ત્યારે દરવાજા-બારી ખુલ્લા રાખીને મોટે મોટેથી વાંચું છું, જેથી આ સૂના ઘરમાં કોઈનો અવાજ ગુંજે, મને એવું લાગે કે ઘરમાં કોઈક જીવતું માણસ હાજર છે..."

રમણલાલ દાદાની આ વાતો સાંભળીને આરવની આંખો ભીની થઈ ગઈ. તેને સમજાયું કે જે દાદાને આખી સોસાયટી કંજૂસ, ખડૂસ અને હિટલર સમજતી હતી, તે વાસ્તવમાં એકલતાના ભયાનક ઝેરમાં જીવી રહ્યા હતા. બાળકો પ્રત્યેનો તેમનો ગુસ્સો એ નફરત નહોતી, પણ જ્યારે તેઓ બહાર બાળકોને રમતા અને હસતા જોતા, ત્યારે તેમને પોતાના દીકરાનું બાળપણ યાદ આવી જતું અને તેમનું એકાંત તેમને વધુ ડંખતું હતું.

આરવે ક્ષણનો પણ વિલંબ કર્યા વગર પોતાના બંને નાના હાથ રમણલાલ દાદાના ગળાની આસપાસ વીંટાળી દીધા અને તેમને જોરથી ગળે લગાવી લીધા. એક નાના બાળકના આ અણધાર્યા સ્પર્શ અને પ્રેમથી દાદાના હૃદયમાં વર્ષોથી જામેલો બરફ પળભરમાં ઓગળી ગયો. તેમને આરવને પોતાની છાતી સરસો ચાંપી દીધો.

આરવે દાદાના આંસુ લૂછ્યા અને હસીને કહ્યું, "દાદા, હવેથી તમારે એકલા પત્રો વાંચવાની કોઈ જરૂર નથી. જો તમને અવાજ જ ગમતો હોય, તો હું રોજ સાંજે મારી આખી પલટન (મિત્રો) ને લઈને તમારા આંગણામાં જ રમવા આવીશ. અમે એટલો અવાજ કરીશું કે તમારા ઘરમાં ક્યારેય શાંતિ નહીં રહે. અને હા, મને વાર્તાઓ સાંભળવાનો બહુ શોખ છે, તમે મને રોજ એક નવી વાર્તા સંભળાવશો?"

રમણલાલ દાદાના ચહેરા પર વર્ષો પછી એક સાચું અને નિર્મળ હાસ્ય રેલાઈ ગયું. તેમને આરવના માથે હાથ મૂક્યો અને કહ્યું, "હા બેટા, તું રોજ આવજે. હું તને દુનિયાની સૌથી સુંદર વાર્તાઓ સંભળાવીશ."

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો તેમજ આ સ્ટોરીને કમેન્ટમાં ૧ થી ૫ ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.