વહુ સાસુનો જૂનો સામાન ઘરની બહાર ફેંકતી હતી, પણ પતિએ આવીને એક જૂની બંધ ઘડિયાળનું એવું સત્ય જણાવ્યું કે વહુ...

આજના આધુનિક સમયમાં બદલાતા વિચારોની સાથે સંબંધોના સમીકરણો પણ ખૂબ જ ઝડપથી બદલાઈ રહ્યા છે. જૂની પેઢીના ત્યાગ, સંતોષ અને લાગણીઓને આજની નવી પેઢી ઘણીવાર માત્ર એક જૂનો કચરો અથવા નકામો દેખાડો સમજી બેસે છે. એક શાંત અને સંસ્કારી સોસાયટીમાં આવેલા બે માળના મકાનમાં હસમુખભાઈનું પરિવાર રહેતું હતું. હસમુખભાઈ હવે આ દુનિયામાં નહોતા રહ્યા, પણ તેમના પત્ની દેવકીબેન પોતાના એકના એક દીકરા આકાશ અને વહુ નેહા સાથે આ ઘરમાં રહેતા હતા. દેવકીબેન સ્વભાવે ખૂબ જ શાંત, દયાળુ અને જૂના વિચારોના હતા, જેમના માટે સંબંધો જ દુનિયાની સૌથી મોટી મૂડી હતી.

આકાશ એક મોટી મલ્ટીનેશનલ કંપનીમાં સારા હોદ્દા પર નોકરી કરતો હતો અને તેનો પગાર પણ ખૂબ જ સારો હતો. તેના લગ્ન એક આધુનિક વિચારો ધરાવતી અને ભણેલી-ગણેલી છોકરી નેહા સાથે થયા હતા. નેહા દેખાવમાં સુંદર હતી અને ઘરનું કામ પણ વ્યવસ્થિત કરતી, પણ તેના મનમાં એક વાત સતત ખટકતી હતી કે ઘરની અંદર સાસુનો બહુ પ્રભાવ ન હોવો જોઈએ. તેને ઘરને એકદમ મોર્ડન અને લક્ઝુરિયસ લુક આપવો હતો, જેમાં દેવકીબેનની જૂની વસ્તુઓ, લાકડાના જૂના કબાટ અને વર્ષો જૂના વાસણો તેને બિલકુલ ગમતા નહોતા. તેને લાગતું હતું કે આ બધી જૂની પુરાણી ચીજો ઘરની શોભા બગાડે છે.

એક દિવસ આકાશ ઓફિસના કામે બે દિવસ માટે શહેર બહાર ગયો હતો અને ઘરમાં દેવકીબેન મંદિરે દર્શન કરવા ગયા હતા. નેહાને ઘરની સાફ-સફાઈ કરવાની અને પોતાને ન ગમતી વસ્તુઓ બહાર કાઢવાની આ ઉત્તમ તક લાગી. તેણે દેવકીબેનના રૂમમાં જઈને કબાટ ખોલ્યો અને તેમની વર્ષો જૂની સાડીઓ, પિત્તળના નાના વાસણો અને કેટલીક જૂની ડાયરીઓ એક મોટી પ્લાસ્ટિકની બેગમાં ભરવાનું શરૂ કર્યું. નેહાના મનમાં એવો કોઈ ખરાબ ભાવ નહોતો, પણ તે આ બધી વસ્તુઓને નકામી અને ઘરની જગ્યા રોકનારી સમજી રહી હતી.

આ બધી વસ્તુઓની વચ્ચે દેવકીબેનના કબાટના એક ગુપ્ત ખાનામાંથી મખમલનું એક નાનું, લાલ રંગનું બોક્સ નીકળ્યું. નેહાએ ઉત્સુકતાથી એ બોક્સ ખોલ્યું તો તેની અંદર એક જૂની, સોનેરી રંગની સાંકળવાળી હાથની ઘડિયાળ હતી. તે ઘડિયાળ સાવ બંધ હતી, તેનો કાચ પણ થોડો ઝાંખો થઈ ગયો હતો અને તેના સેલ ક્યારનાય ખતમ થઈ ચૂક્યા હતા. નેહાએ એ ઘડિયાળ હાથમાં લીધી અને જરા મોં બગાડીને વિચાર્યું કે આવી બંધ અને નકામી ઘડિયાળ સાસુમાએ કેમ હજુ સુધી સાચવીને રાખી હશે. તેણે એ બોક્સને પણ બાકીના સામાનની સાથે ઘરના મુખ્ય દરવાજાની બહાર કચરા પેટીની બાજુમાં ફેંકી દીધું.

બરાબર એ જ સમયે આકાશ પોતાની ઓફિસની ટૂર વહેલી પૂરી કરીને અચાનક ઘરે પાછો ફર્યો. જેવો તે સોસાયટીના રસ્તા પરથી ઘરના આંગણામાં પ્રવેશ્યો, તેની નજર દરવાજાની બહાર ફેંકાયેલા સામાન પર પડી. આકાશે આશ્ચર્ય સાથે જોયું તો પ્લાસ્ટિકની બેગ ખુલ્લી હતી અને તેની બાજુમાં એ જ લાલ મખમલનું બોક્સ પડ્યું હતું જે તેની માતાના જીવ કરતાં પણ વધુ વહાલું હતું. આકાશે તરત જ એ બોક્સ હાથમાં લીધું અને અંદર જોયું તો તેની માતાની એ પરમ પૂજ્ય ઘડિયાળ હતી. આ જોઈને આકાશના ચહેરા પર ગુસ્સો અને દુઃખના ભાવો એકસાથે આવી ગયા.

તે ઝડપથી ઘરની અંદર ગયો અને જોયું તો નેહા હજુ પણ લિવિંગ રૂમની સજાવટ બદલી રહી હતી. આકાશે પોતાના હાથમાં રહેલી એ બંધ ઘડિયાળ નેહાની સામે ધરી અને જરા ઊંચા તથા કડક અવાજે પૂછ્યું કે નેહા, આ બધું શું છે? તને આ ઘરની વસ્તુઓ બદલવાનો પૂરો હક છે, પણ મારી માતાની પરવાનગી વગર તેમના રૂમમાંથી તેમનો કિંમતી સામાન આ રીતે કચરામાં ફેંકવાનો હક તને કોણે આપ્યો? શું તને ખબર પણ છે કે આ જે ઘડિયાળ તે બહાર ફેંકી દીધી છે, તેનું આ ઘરમાં શું મૂલ્ય છે?

નેહા આકાશનો આવો ગુસ્સો જોઈને થોડી ડરી ગઈ, પણ તેણે પોતાની જાતને સંભાળીને જરા અભિમાનથી જવાબ આપ્યો કે આકાશ, તમે નાહકનો ગુસ્સો કરી રહ્યા છો. મેં કોઈ કિંમતી વસ્તુ બહાર નથી ફેંકી. મમ્મીના રૂમમાં આ બધો નકામો અને જૂનો સામાન પડ્યો હતો જે ઘરને ગંદુ કરતો હતો. અને આ ઘડિયાળ તો સાવ બંધ છે, તેનો સેલ પણ બદલી શકાય તેમ નથી અને આજકાલ આવી ઘડિયાળ કોણ પહેરે છે? મેં તો બસ ઘરને ચોખ્ખું કરવા માટે જ આ બધું બહાર કાઢ્યું છે, આમાં મેં શું મોટો ગુનો કરી દીધો?

આકાશની આંખોમાં આ સાંભળીને આંસુ આવી ગયા. તેણે એક ઊંડો શ્વાસ લીધો અને સોફા પર બેસતા ગંભીર અવાજે કહ્યું કે નેહા, તારી આ જ તો સૌથી મોટી ભૂલ છે. તું દરેક વસ્તુની કિંમત બજારના પૈસાથી આંકે છે, પણ સંબંધો અને લાગણીઓની કોઈ કિંમત નથી હોતી. આ જે ઘડિયાળ તને નકામો કચરો લાગે છે ને, તે મારા સ્વર્ગસ્થ પિતા હસમુખભાઈએ મારી માતાને તેમના લગ્નની દસમી વર્ષગાંઠ પર આપી હતી. આ માત્ર એક ઘડિયાળ નથી, પણ મારા પિતાના પ્રેમ, ત્યાગ અને સમર્પણની આખરી નિશાની છે.

નેહા સાંભળતી રહી અને આકાશે પોતાની વાત આગળ વધારતા કહ્યું કે એ સમયે મારા પિતાની તબિયત ખૂબ જ ખરાબ રહેતી હતી. તેમને હૃદયની ગંભીર બીમારી હતી અને ડોક્ટરે તેમને તાત્કાલિક મોંઘી સારવાર અને ઓપરેશન કરાવવાની સલાહ આપી હતી. ઘરમાં પૈસાની ભારે તંગી હતી. પિતાજી પોતાની સારવાર માટે એક-એક રૂપિયો એકઠો કરી રહ્યા હતા. પણ જ્યારે તેમને ખબર પડી કે માતાને આવી સોનેરી સાંકળવાળી ઘડિયાળ પહેરવાનો બહુ મોટો શોખ છે, ત્યારે તેમણે પોતાની તબિયતની ચિંતા કર્યા વગર, પોતાની સારવારના પૈસા બચાવીને આ ઘડિયાળ ખરીદી હતી.

આકાશે ધ્રુજતા અવાજે કહ્યું કે પિતાજીએ પોતાની સારવાર મોડી કરાવી, પણ માતાના ચહેરા પર ખુશી જોવા માટે આ ઘડિયાળ તેમને ભેટમાં આપી. એ ઘડિયાળ આપ્યાના થોડા જ મહિનાઓ પછી પિતાજીની તબિયત વધુ લથડી અને તેઓ આપણને છોડીને ચાલ્યા ગયા. માતાએ આખી જિંદગી આ ઘડિયાળને પોતાના કબાટમાં નહીં, પણ પોતાના હૃદયમાં સાચવીને રાખી છે. જ્યારે પણ તેઓ પિતાજીને યાદ કરે છે, ત્યારે આ બંધ ઘડિયાળને હાથમાં લઈને કલાકો સુધી બેસી રહે છે. તેમના માટે આ ઘડિયાળ આજે પણ પિતાજીના ધબકારા સમાન છે. જે ઘડિયાળ માટે મારા પિતાએ પોતાના જીવનની આખરી મૂડી લગાવી દીધી, તેને તેં એક ક્ષણમાં કચરો કહી દીધી?

બરાબર એ જ સમયે ઘરનો મુખ્ય દરવાજો ખૂલ્યો અને દેવકીબેન હાથમાં પૂજાની થાળી લઈને અંદર આવ્યા. તેમણે દરવાજા પાસે જ આકાશના મોંએથી આખી વાત સાંભળી લીધી હતી. નેહા સાવ સ્તબ્ધ થઈને ઊભી હતી, તેના પગ નીચેથી જાણે જમીન સરકી ગઈ હતી. તેને પોતાની મોટી ભૂલનો અહેસાસ થઈ ચૂક્યો હતો અને તેનું હૃદય પસ્તાવાથી ભરાઈ ગયું હતું. તે કંઈ બોલે તે પહેલાં જ દેવકીબેન આગળ આવ્યા અને તેમણે શાંતિથી આકાશના હાથમાંથી એ ઘડિયાળ લઈ લીધી.

દેવકીબેનના ચહેરા પર કોઈ ક્રોધ કે નારાજગી નહોતી, પણ તેમની આંખોમાંથી પવિત્ર આંસુ વહી રહ્યા હતા. તેમણે અત્યંત વહાલથી નેહાના માથા પર હાથ મૂક્યો અને ધીમા અવાજે કહ્યું કે દીકરા નેહા, તારો કોઈ વાંક નથી. તું આજના જમાનાની છોકરી છે, તને ઘર સુંદર રાખવું ગમે તે બહુ સ્વાભાવિક છે. આ ઘડિયાળ તો ક્યારનીય બંધ થઈ ગઈ છે, સમય તો ક્યારનોય આગળ નીકળી ગયો છે. મારા પતિની યાદો મારા મનમાં સદાય જીવંત છે, તેના માટે મારે આ ભૌતિક વસ્તુઓની કોઈ જરૂર નથી.

દેવકીબેને નેહાનો હાથ પોતાના હાથમાં લીધો અને ગદગદિત હૈયે કહ્યું કે વહુ, મને આ ઘરની જૂની ચીજો કે વસ્તુઓ પ્રત્યે કોઈ મોહ નથી. મને તો બસ તારો પ્રેમ, તારો આદર અને આ ઘરમાં શાંતિ જોઈએ છે. જો આ બધી વસ્તુઓ બહાર ફેંકવાથી તને ખુશી મળતી હોય, તો તું આ ઘડિયાળ પણ ફેંકી શકે છે. મારા માટે તારી ખુશી જ મારા પતિના આશીર્વાદ સમાન છે. એક સાસુ જ્યારે આટલી હદ સુધી નમ્ર અને પ્રેમાળ બનીને વાત કરે, ત્યારે સામે ગમે તેટલી અભિમાની વ્યક્તિ હોય તેનું હૃદય પણ ઓગળી જાય.

સાસુના આટલા પવિત્ર અને નિઃસ્વાર્થ પ્રેમની સામે નેહા સાવ શરમથી પાણી-પાણી થઈ ગઈ. તેની આંખોમાંથી પશ્ચાતાપની અશ્રુધારા વહેવા લાગી. તેને સમજાયું કે તે જે સાસુને જૂના વિચારોના સમજીને તુચ્છ ગણતી હતી, તે સાસુનું દિલ તો સમુદ્ર કરતાં પણ વિશાળ છે. નેહા તરત જ દેવકીબેનના ચરણોમાં પડી ગઈ અને તેમના પગ પકડીને ધ્રુસકે-ધ્રુસકે રડી પડી.

નેહાએ રડતા રડતા માફી માંગતા કહ્યું કે મમ્મીજી, મને માફ કરી દો. હું બહુ મોટી ગુનેગાર છું. મેં માત્ર ઘરને સજાવવાના મોહમાં તમારા પવિત્ર પ્રેમ અને સ્મૃતિઓનું અપમાન કર્યું છે. હું સમજી ન શકી કે આ ઘર ઇંટો અને પથ્થરોથી નહીં, પણ તમારા જેવા વડીલોના ત્યાગ અને આશીર્વાદથી બનેલું છે. પ્લીઝ મને માફ કરી દો, હું હવે ક્યારેય આવી ભૂલ નહીં કરું.

દેવકીબેને તેને પ્રેમથી ઊભી કરી અને પોતાની છાતી સરસી ચાંપી દીધી. નેહાએ રડતા હાથે એ બંધ ઘડિયાળ પાછી લીધી અને આદરપૂર્વક પોતાના સાડીના છેડાથી લૂછીને મખમલના બોક્સમાં મૂકી દીધી. તે દોડીને બહાર ગઈ અને સાસુનો જે પણ સામાન બહાર ફેંક્યો હતો, તે બધો જ સામાન ગૌરવભેર પાછો ઘરની અંદર લઈ આવી. તેણે એ જૂની સોનેરી ઘડિયાળને પોતાના બેડરૂમના કબાટના સૌથી સુરક્ષિત અને મુખ્ય ખાનામાં સાચવીને મૂકી દીધી, જેથી તે દરરોજ સવારે ઉઠીને પિતાજીના એ મહાન ત્યાગને યાદ કરી શકે. આજે એ બંધ ઘડિયાળે નેહાના મનનો અંધકાર દૂર કરીને ઘરમાં પ્રેમ અને આદરનો નવો દીવો પ્રગટાવ્યો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.